I SA/Po 864/25

I SA/Po 864/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2026-02-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-11-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Barbara Rennert /przewodniczący/
Michał Ilski /sprawozdawca/
Waldemar Inerowicz
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Podatek rolny
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z par. 2 i art. 135, art. 200, art. 205 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. 2025 poz 111
art. 128, art. 240 par. 1 pkt 5, art. 21 par. 1 pkt 2art. 124, art. 210 par. 4, art. 127, art. 200 par. 1, par. 2 pkt 3, art. 165 par. 7 pkt 2,
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 70
art. 6 ust. 3, ust. 6, art. 7 ust. 1 pkt 10,
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 333
art. 12 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert (spr.) Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Asesor sądowy WSA Michał Ilski Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Walocha po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2026 r. sprawy ze skargi M. H., M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 września 2025 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia po wznowieniu postępowania łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2024 I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy W. z dnia 19 kwietnia 2024 r., nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego solidarnie na rzecz skarżących kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Uzasadnienie
Burmistrz Miasta i Gminy W. decyzją z 19 kwietnia 2024 r., nr [...] wydaną względem M. H. oraz M. K. (dalej zwanych skarżącymi) orzekł o uchyleniu w całości swojej decyzji z 14 lutego 2024 r., nr [...] oraz ustalił skarżącym wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za 2024 r. na kwotę 1.655,00 zł (w tym z tytułu podatku od nieruchomości w kwocie 1.559,30 zł oraz z tytułu podatku rolnego w kwocie 95,81 zł).
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, Burmistrz wyjaśnił, że decyzja z 14 lutego 2024 r. została wydana w sposób odmienny, niż to wynika ze stanu faktycznego ustalonego na podstawie złożonych korekt informacji podatkowych. Wskazano na ustalenie, że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania ww. decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Tym samym spełniona została dyspozycja art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 z późn. zm. – dalej w skrócie: "O.p.").
Skarżący wnieśli odwołanie od decyzji Burmistrza z 19 kwietnia 2024 r. Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 25 września 2025 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z 19 kwietnia 2024 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze przedstawiając przebieg postępowania w sprawie, wskazało m.in., że 22 lutego 2024 r. do organu pierwszej instancji wpłynęły nadane przez skarżących informacje o nieruchomościach i obiektach budowlanych oraz informacja o gruntach z okresem obowiązywania od stycznia oraz lutego 2024 r. Wskazano również, że 01 marca 2024 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło zawiadomienie od Starosty [...] o zmianach w danych ewidencyjnych, wskazujące, że w ewidencji gruntów i budynków w obrębie C. nr [...] w jednostce ewidencyjnej W. - obszar wiejski, wprowadzone zostały zmiany.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze przytoczyło szereg postanowień ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 70 ze zm. – dalej w skrócie: "u.p.o.l.") oraz ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 333 ze zm. – dalej w skrócie: "u.p.r."). Uznano, że organ pierwszej instancji wydając decyzję z 19 kwietnia 2024 r. działał prawidłowo.
Powołując się regulacje O.p., normujące wznowienie postępowania wskazano, że regulacje te zostały prawidłowo zastosowane. Wyjaśniono, że pierwotna decyzja została wydana 14 lutego 2024 r. Z kolei 01 marca 2024 r. do Urzędu Miasta i Gminy we W. wpłynęło zawiadomienie o zmianach w danych ewidencyjnych, wskazujące, że w ewidencji gruntów i budynków w obrębie C. nr [...] w jednostce ewidencyjnej W. - obszar wiejski wprowadzone zostały zmiany. Wskazano również, że 22 lutego 2024 r. do Urzędu Miasta i Gminy we W. wpłynęły nadane przez skarżących informacje o nieruchomościach i obiektach budowlanych oraz informacje o gruntach, w których ujawniono istotne informacje istniejące w dniu wydania pierwotnej decyzji. Wskazano, że informacje te były znane stronie, ale nie zostały przedstawione organowi. Organ nie posiadał o nich wiedzy, lecz dowiedział się o nich od strony i z pisma Starosty [...].
Uznano, że organ pierwszej instancji opierał się na prawidłowo zebranym materiale dowodowym. W szczególności oparto się danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. W tym kontekście wskazano na postanowienia art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne. Wskazano przy tym, że dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków są tożsame z danymi zawartymi w złożonych przez skarżących informacjach. Uznano również, że organ podatkowy nie jest zobowiązany do ustalania czy sposób klasyfikacji i sposób użytkowania danej nieruchomości jest inny niż ten wynikający z ewidencji gruntów i budynków. Organy podatkowe są związane bowiem danymi ewidencji gruntów i budynków.
Uznano również, że spełnione zostały warunki do niewyznaczania skarżącym 7-dniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Uznano również, że decyzja organu pierwszej instancji nie narusza art. 210 § 1 pkt 6 O.p.
Skarżący wnieśli skargę na omówioną powyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego . Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji, rozpoznanie skargi na rozprawie oraz o obciążenie organu kosztami postępowania i nakazanie organowi zwrotu na rzecz skarżących kosztów postępowania. Ponadto wniesiono o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji w całości przez organ, "który wydał zaskarżone postanowienie".
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
1) art. 10 k.p.a., art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, i utrzymanie zaskarżonej decyzji organu I instancji w mocy pomimo rażącego naruszenia przez organ I instancji art. 200 § 1 oraz art. 123 ordynacji podatkowej poprzez niewyznaczenie, obligatoryjnego, 7-dniowego terminu na wypowiedzenie się w sprawie zebranego materiału w sprawie oraz pozbawienie strony możliwości czynnego udziału w postępowaniu co poskutkowało brakiem wszechstronnego wyjaśnienia sprawy pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony;
2) art. 138 ust. 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i utrzymanie przez organ odwoławczy zaskarżonej decyzji organu I instancji w mocy w sytuacji, gdy decyzja pierwotna została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy - zwłaszcza w zakresie kwalifikacji gruntów w odniesieniu do nałożonego obowiązku podatkowego - miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, w szczególności poprzez:
– dowolne i arbitralne, skutkujące ustaleniem błędnego stanu faktycznego w sprawie - w szczególności w zakresie zmiany sposobu użytkowania lub przeznaczenia nieruchomości stanowiących działki oznaczone pod nr ew. [...] i [...], w sytuacji, gdy zmiana sposobu użytkowania dotyczy wyłącznie działki nr [...] wyodrębnionej po podziale działki nr [...] - co wynika z danych katastru oraz wpisów w księdze wieczystej nr [...] - czym organ I instancji naruszył art. 191 ordynacji podatkowej;
– pozbawienie w toku postępowania przed organem I instancji możliwości wypowiedzenia się stron co do przeprowadzonych dowodów - i to w sytuacji, gdy dane dostępne organowi świadczą wprost o braku jakichkolwiek zmian prawnych lub faktycznych w zakresie sposobu użytkowania lub klasyfikacji działki nr [...] i [...] - czym organ I instancji naruszył art. 192 ordynacji podatkowej;
– niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całości materiału dowodowego, w szczególności w zakresie okoliczności podziału działek sąsiednich i zmiany sposobu użytkowania oraz przeznaczenia wyłącznie jednej z nich (działki o obecnym nr, ewid. [...]) - czym organ naruszył art. 187 § 1 ordynacji podatkowej;
3) art. 240 § 1 pkt 5 ordynacji podatkowej w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy przez organ odwoławczy decyzji organu I instancji wydanej w toku postępowania zainicjowanego wznowieniem postępowania zakończonego wydaniem decyzji ostatecznej z dnia 14 lutego 2024 roku, pomimo że nie zaktualizowała się przesłanka wznowieniowa, w szczególności po wydaniu decyzji ostatecznej nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję - lub takie, które organowi winny być znane przy zachowaniu należytej staranności i rzetelności.
Z daleko posuniętej ostrożności procesowej, w przypadku nieuwzględnienia powyższych zarzutów w zakresie naruszenia przepisów postępowania i uznania, że organy prawidłowo ustaliły sposób użytkowania i klasyfikacji części gruntów jako podlegających opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości - działek o nr. ewid. [...] i [...] podniesiono, że zaskarżone decyzje organów obu instancji wydane zostały w oparciu o błędne ustalenia faktyczne w zakresie łącznej powierzchni działek podlegających opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości - co doprowadziło do błędnego obliczenia należności podatkowej.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Rozstrzygnięcie sporu wymagało dokonania kontroli legalności zaskarżonej decyzji. W ocenie organów należało zastosować tryb wznowienia postępowania podatkowego i orzec o uchyleniu ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy W. z 14 lutego 2024 r., nr [...] oraz ustaleniu skarżącym łącznego zobowiązania pieniężnego za 2024 r. na kwotę 1.655,00 zł. Skarżący, kwestionując powyższe zapatrywanie stoją na stanowisku, że w sprawie doszło do zmiany sposobu użytkowania wyłącznie działki nr [...] wyodrębnionej po podziale działki nr [...]. Wskazuje się przy tym na brak zmian prawnych i faktycznych w odniesieniu do działek nr [...] i [...]. Podnosi się również, że w sprawie nie zaktualizowała się przesłanka, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Wskazuje się również na błędne ustalenia faktyczne w zakresie łącznej powierzchni działek podlegających opodatkowaniu.
Zgodnie z art. 128 O.p., decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w niniejszej ustawie oraz w ustawach podatkowych. Przytoczony przepis wyraża zasadę trwałości ostatecznych decyzji podatkowych. Zasada ta ma służyć pewności obrotu prawnego, ponieważ chodzi o zapewnienie podmiotom stosunku prawnopodatkowego ochrony praw nabytych. W doktrynie prawa podkreśla się również, że pojęcie decyzji ostatecznej wprowadzono do ustawodawstwa w celu "zapewnienia niezbędnej stabilizacji porządku prawnego" (zob. Z. Kmieciak, Koncepcja decyzji ostatecznej..., s. 9 i n.). Możliwość podważenia decyzji ostatecznej narusza ład systemu prawnego, gdyż stanowi odstępstwo od zasady dwuinstancyjności postępowania oraz stabilności decyzji ostatecznych (art. 127 i 128 O.p.). Tylko wyraźnie określone przyczyny, stanowiące o najdalej idących wadliwościach decyzji lub poprzedzającego ją postępowania, mogą prowadzić do wzruszenia decyzji ostatecznej. Naturalną konsekwencją powyższego jest, że postępowania nadzwyczajne nie mogą zastępować kontroli instancyjnej oraz ewentualnego badania legalności merytorycznej decyzji ostatecznej w drodze skargi do sądu administracyjnego [tak: wyrok NSA z 18 sierpnia 2021 r., I FSK 1031/21].
Zgodnie z art. 240 § 1 pkt 5 O.p., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję.
Do wznowienia postępowania na podstawie przytoczonej regulacji wymagane jest łączne spełnienie następujących przesłanek: (1) wyjście na jaw nowych okoliczności faktycznych lub dowodów; (2) nowe okoliczności faktyczne lub dowody są istotne dla sprawy, tzn. mogą mieć wpływ na jej odmienne rozstrzygnięcie; (3) nowe okoliczności faktyczne lub dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję; (4) nowe okoliczności faktyczne lub dowody istniały w dniu wydania decyzji.
W realiach niniejszej sprawy wyjaśnić należy, że w przypadku zobowiązań podatkowych powstających w trybie art. 21 § 1 pkt 2 O.p., a więc w następstwie wydania decyzji ustalającej wysokość tych zobowiązań, do zadań organu podatkowego należy zgromadzenie materiału dowodowego pozwalającego na zbudowanie podstawy faktycznej takiej decyzji oraz zweryfikowanie przekazanych przez podatnika informacji dotyczących przedmiotu opodatkowania. Informacje te, np. składane na podstawie art. 6 ust. 6 u.p.o.l., stanowią jedynie punkt odniesienia do czynionych następnie ustaleń faktycznych pozwalających na wykreowanie zobowiązania podatkowego w prawidłowej wysokości, a nie wiążącą organ podatkowy podstawę faktyczną. W konsekwencji, jeśli organ podatkowy nie przeprowadził postępowania dowodowego przed wydaniem decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego, w ramach którego mógł ustalić istotne okoliczności, nie może w przypadku zaniechania tej czynności odwoływać się do nieznajomości ważnych dla rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych [tak: wyrok NSA z 21 czerwca 2023 r., III FSK 2189/21 oraz powołany tam wyrok NSA z 10 kwietnia 2019 r., II FSK 1090/17].
Instytucja wznowienia postępowania podatkowego, nie może służyć organowi podatkowemu do usuwania uchybień popełnionych w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej. Jeżeli w tracie "zwykłego" postępowania, istniała możliwość przeprowadzenia dowodu, w celu ustalenia istotnej w sprawie okoliczności, lecz dowód na tę okoliczność nie został przeprowadzony, to niemożliwym jest wznawianie postępowania z urzędu. Wadliwość postępowania objawiająca się brakiem inicjatywy dowodowej organu podatkowego obciąża skutkami wyłącznie organ podatkowy, a nie stronę postępowania. Przesłanki wznowienia postępowania nie stanowi więc okoliczność, z którą organ podatkowy mógł się zapoznać, ale tego nie uczynił, pominął ją lub zbagatelizował. Spełnienie przesłanki ujawnienia się w późniejszym czasie nowych okoliczności faktycznych lub dowodów, nieznanych wcześniej organowi podatkowemu, musi być oceniane w kontekście kompletności materiału dowodowego, stanowiącego podstawę wydania pierwotnej decyzji wymiarowej. W konsekwencji, jeżeli organ podatkowy w przypadku uprzedniego wydania decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego, w nadzwyczajnym postępowaniu wznowieniowym odwołuje się do nieznajomości istotnych dla rozstrzygnięcia podatkowego okoliczności faktycznych, z którymi mógł i powinien się zapoznać już w toku postępowania wymiarowego, poprzedzającego wydanie decyzji wymiarowej, okoliczności takich nie można uznać za nowe w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Nie do zaakceptowania jest wobec tego sytuacja, kiedy organ podatkowy nie przeprowadza należycie postępowania dowodowego, zaś w późniejszym czasie dokonuje ustaleń, których uprzednio zaniechał i na ich podstawie wznawia postępowanie w sprawie. Ewentualne błędy, bądź zaniechania organu podatkowego w przeprowadzonym postępowaniu dowodowym mogą być korygowane jedynie w toku instancji, lub przez sąd administracyjny. Organ podatkowy wydający decyzję ostateczną, nie może samodzielnie dokonać "samokontroli" prawidłowości przeprowadzonego postępowania dowodowego, wykorzystując w tym celu instytucję wznowienia postępowania i w konsekwencji przeprowadzić dowody, które mógł i powinien przeprowadzić w toku postępowania zakończonego wydaniem takiej decyzji [por. wyrok NSA z 30 maja 2023 r., III FSK 31/23 oraz powołane tam orzecznictwo]. Aprobata odmiennego zapatrywania skutkowałaby premiowaniem niewywiązywania się przez organ podatkowy z obowiązku podejmowania już na etapie postępowania zwyczajnego wszelkich działań niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Organ nie przeprowadzając jakiegokolwiek postępowania dowodowego w toku postępowania zwykłego mógłby bowiem w zasadzie każdorazowo wznawiać postępowanie zakończone wydaniem decyzji ostatecznej w sytuacji następczego przeprowadzenia jakiegokolwiek nawet oczywistego dowodu, który powinien być, a nie był przeprowadzony przed wydaniem decyzji w postępowaniu zwykłym.
Wskazać również należy, że jakkolwiek ze względu na wyrażoną w art. 6 ust. 6 w związku z art. 6 ust. 3 u.p.o.l. regułę informowania organu podatkowego przez podatników o okolicznościach uzasadniających powstanie lub wygaśnięcie obowiązku podatkowego lub mających wpływ na wysokość opodatkowania organ podatkowy zwolniony jest z obowiązku prowadzenia postępowania wyjaśniającego przed każdym wydaniem decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego za dany okres podatkowy, niemniej skorzystanie z tego uprawnienia przez organ podatkowy nie może powodować ograniczenia skuteczności zasady trwałości decyzji ostatecznych, a zwłaszcza nie może pogarszać sytuacji podatników przez pozbawienie ich ochrony wynikającej z respektowania zasady trwałości decyzji [tak: wyrok NSA z 18 sierpnia 2021 r., III FSK 3974/21].
Kierując się poczynionymi powyżej rozważaniami, należy stwierdzić, że istotne znaczenie ma ustalenie czy powoływane przez organy okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania podatkowego były możliwe do ustalenia na etapie wydania decyzji w postępowaniu zwykłym. Powtórzyć w tym miejscu należy, że jeśli organ podatkowy nie przeprowadził postępowania dowodowego przed wydaniem decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego, w ramach którego mógł ustalić istotne okoliczności, nie może on odwoływać się do nieznajomości tych okoliczności faktycznych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, podnosi, że 01 marca 2024 r. do Urzędu Miasta i Gminy we W. wpłynęło zawiadomienie o zmianach w danych ewidencyjnych.
Odnosząc się do powyższej okoliczności, należy wskazać, że Starosta [...] wystosował względem organu pierwszej instancji zawiadomienie o zmianach w danych ewidencyjnych z 16 stycznia 2024 r. Wskazane zawiadomienie wpłynęło do organu pierwszej instancji 01 marca 2024 r.
W zawiadomieniu tym poinformowano o zmianie klasoużytku działki nr [...]. Działka ta przed zmianą była sklasyfikowana przy oznaczeniu symbolu [...], natomiast po zmianie oznaczono ją za pomocą symbolu [...]
Dostrzec jednak należy, że w omawianym zawiadomieniu oznaczając datę wprowadzenia zmiany, wskazano 05 stycznia 2024 r. W tym też kontekście należy zauważyć, że decyzja wydana w postępowaniu zwykłym została wydana 14 lutego 2024 r., a więc na przeszło ponad miesiąc po wprowadzeniu do ewidencji gruntów zmiany klasoużytku działki nr [...].
Zarówno Samorządowe Kolegium Odwoławcze , jak i organ pierwszej instancji nie wykazały zaistnienia jakichkolwiek okoliczności uniemożliwiających zapoznanie się przez Burmistrza przed wydaniem przez niego decyzji z 14 lutego 2024 r. z aktualnymi zapisami ewidencji gruntów w odniesieniu do działki nr [...]. W ocenie Sądu każdorazowym obowiązkiem organu pierwszej instancji przed wydaniem decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości, jak i podatku rolnym jest zapoznanie się z aktualnymi na dzień orzekania zapisami ewidencji gruntów i budynków. Nie wywiązanie się z powyższego obowiązku przed wydaniem decyzji w postępowaniu zwykłym nie może uzasadniać stosowania nadzwyczajnej instytucji wznowienia postępowania podatkowego.
Organy odwołują się również do sporządzonych przez skarżących informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych IN-1 oraz informacji o gruntach IR-1 wraz z załącznikami. Wskazane informacje zostały złożone za okres począwszy od stycznia oraz lutego 2024 r. Informacje te zostały sporządzone 12 lutego 2024 r. oraz nadane do organu pierwszej instancji 20 lutego 2024 r.
Mając na uwadze datę sporządzenia informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych oraz informacji o gruntach należy uznać, że stanowią one nowy dowód w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Nie rozważano jednak w żadnej mierze tego, czy w informacjach tych podano dane, z którymi organ pierwszej instancji mógł zapoznać się na dzień wydawania decyzji w postępowaniu zwykłym (np. w oparciu o dane ewidencji gruntów i budynków), czy też organ obiektywnie nie miał takiej możliwości.
Istotne znaczenie mają również postanowienia art. 124, art. 210 § 4 oraz art. 127 O.p.
Stosownie do postanowień art. 124 O.p., organy podatkowe powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez stosowania środków przymusu. Rozwinięcie tej zasady stanowią m. in. postanowienia art. 210 § 4 O.p. Zgodnie z tym przepisem, uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Zasada informowania o motywach rozstrzygnięcia i przekonywania o jego zasadności oznacza, że uzasadnienie decyzji powinno wyczerpująco informować stronę o motywach, którymi kierował się organ, załatwiając sprawę, odzwierciedlać tok rozumowania organu, a w szczególności powinno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię zastosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Na organie podatkowym ciąży obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi nie tylko samej stronie zapoznanie się ze stanowiskiem organu, ale także pozwoli na przeprowadzenie kontroli sądowej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda tego, poprzez wniesienie skargi do sądu [tak: wyrok NSA z 6 czerwca 2019 r., II FSK 1954/17].
Zgodnie zaś z art. 127 O.p., postępowanie podatkowe jest dwuinstancyjne. W świetle wskazanej zasady postępowanie odwoławcze polega na ponownym rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej (podatkowej), która była przedmiotem rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Istotą administracyjnego toku instancji jest więc dwukrotne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, nie zaś kontrola zasadności zarzutów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu pierwszej instancji. Przyjęta konstrukcja zakłada więc ponowną analizę (badanie) sprawy w toku postępowania odwoławczego. Zadanie organu drugiej instancji nie ogranicza się do kontroli rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego [tak: wyrok NSA z 27 kwietnia 2022 r., I FSK 2245/21]. Zasada dwuinstancyjności postępowania tworzy obowiązek dwukrotnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, dwukrotnego ustalenia stanu faktycznego i dwukrotnej wykładni przepisów prawa [tak: wyrok NSA z 21 kwietnia 2017 r., II FSK 844/15].
W ocenie Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu pierwszej instancji nie czyni zadość wymogom art. 210 § 4 O.p. oraz nie realizuje zasady przekonywania wyrażonej w art. 124 powołanego aktu.
W załącznikach [...] jako zwolnioną z opodatkowania wykazano działkę nr [...] o pow. 683 m2. Jako podstawę zwolnienia powołano się na postanowienia art. 7 ust. 1 pkt 10 u.p.o.l. Z kolei w załącznikach [...] jako zwolnione z opodatkowania wskazano działki nr: [...] o pow. 0,2713 ha; [...] o pow. 0,1277 ha; [...] o pow. 0,0126 ha; [...] o pow. 0,1800 ha; [...] o pow. 0,1300 ha; [...] o pow. 0,1299 ha. Jako podstawę zwolnienia wskazano art. 12 ust. 1 pkt 1 u.p.r.
Wydając zapadłe w sprawie decyzje, uznano, że opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości przez okres 11 miesięcy podlegały grunty pozostałe o pow. 1.299,00 m2. Opodatkowaniu wskazanym podatkiem przez okres 12 miesięcy podlegały zaś grunty pozostałe o pow. 2.434,00 m2.
Z kolei opodatkowaniu podatkiem rolnym przez okres 1 miesiąca podlegały grunty o pow. 1,6119 ha fizycznego. Opodatkowaniu wskazanym podatkiem przez okres 11 miesięcy podlegały zaś grunty o pow. 1,4820 ha fizycznego.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji nie wyjaśniono w żaden sposób, jak ustalono powierzchnię gruntów podlegających opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości oraz podatkiem rolnym.
Nie wyjaśniono jakie działki gruntu (o jakim numerach) i o jakiej powierzchni podlegały opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości przez okres 11 oraz 12 miesięcy. Nie wyjaśniono również jakie działki gruntu i o jakiej powierzchni podlegały opodatkowaniu podatkiem rolnym przez okres 1 oraz 11 miesięcy.
Wydając zaskarżoną decyzję, jak również poprzedzającą ją decyzję organy w żaden sposób nie wypowiedziały się w kwestii powołanych przez skarżących zwolnień z art. 7 ust. 1 pkt 10 u.p.o.l. oraz art. 12 ust. 1 pkt 1 u.p.r.
W ocenie Sądu w sprawie naruszone zostały ponadto postanowienia art. 200 § 1 O.p.
Zgodnie z tym przepisem, przed wydaniem decyzji organ podatkowy wyznacza stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego.
Jak stanowi przy tym art. 200 § 2 pkt 3 powołanego aktu, przepisu § 1 nie stosuje się: w przypadku przewidzianym w art. 165 § 7, jeżeli decyzja ma zostać wydana wyłącznie na podstawie danych zawartych w złożonym zeznaniu, złożonej informacji lub deklaracji.
Stosownie z kolei do postanowień art. 165 § 7 pkt 2 O.p., organ podatkowy nie wydaje postanowienia o wszczęciu postępowania w przypadku złożenia: informacji przez podatników podatku od nieruchomości, podatku rolnego i podatku leśnego.
W realiach niniejszej sprawy wszczęcie postępowania podatkowego nastąpiło na podstawie postanowienia organu pierwszej instancji z 04 kwietnia 2024 r., nie zaś na mocy złożonych przez skarżących informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych oraz informacji o gruntach. W konsekwencji powyższego w sprawie nie znajdowały zastosowania postanowienia art. 165 § 7 pkt 2 O.p., a tym samym wyłącznie wyrażone w art. 200 § 2 pkt 3 powołanego aktu.
Podsumowując całokształt powyższych rozważań, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie odpowiadają prawu.
Organy błędnie uznały, że otrzymanie przez organ pierwszej instancji zawiadomienia o zmianie klasoużytku działki nr [...] świadczy o wystąpieniu przesłanki z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Decyzja wydana w postępowaniu zwykłym została wydana 14 lutego 2024 r., a więc na przeszło ponad miesiąc po wprowadzeniu do ewidencji gruntów zmiany klasoużytku wskazanej działki. Nie rozważano w żadnej mierze tego, czy w informacjach sporządzonych 12 lutego 2024 r. podano dane, z którymi organ pierwszej instancji mógł zapoznać się na dzień wydawania decyzji w postępowaniu zwykłym, czy też organ obiektywnie nie miał takiej możliwości. Zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie zawierają uzasadnień odpowiadających wymogom art. 210 § 4 O.p. Decyzje nie wyjaśniają, w jaki sposób skalkulowane zostały podstawy opodatkowania gruntów podlegających opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości oraz gruntów podlegających opodatkowaniu podatkiem rolnym. Nie wyjaśniono jakie działki i o jakiej powierzchni podlegały opodatkowaniu wskazanymi podatkami. Nie odniesiono się również w żadnej mierze do powołanych zwolnień z art. 7 ust. 1 pkt 10 u.p.o.l. oraz art. 12 ust. 1 pkt 1 u.p.r. W sprawie naruszono również postanowienia art. 200 § 1 O.p.
W toku powtórnego postępowanie obowiązkiem organów będzie uwzględnienie wykładni prawa zawartej w niniejszym wyroku. W tym zakresie organy przyjmą, że jeżeli w tracie "zwykłego" postępowania, istniała możliwość przeprowadzenia dowodu, w celu ustalenia istotnej w sprawie okoliczności, lecz dowód na tę okoliczność nie został przeprowadzony, to niemożliwym jest wznawianie postępowania z urzędu. Przesłanki wznowienia postępowania nie stanowi więc okoliczność, z którą organ podatkowy mógł się zapoznać, ale tego nie uczynił, pominął ją lub zbagatelizował. Kierując się powyższym, organy w toku powtórnego postępowania nie będą uprawnione do powoływania się na zmianę klasoużytku działki nr [...]. Wskazana zmiana nastąpiła bowiem 05 stycznia 2024 r., podczas gdy wydanie decyzji w postępowaniu zwykłym miało miejsce 14 lutego 2024 r. Rozważając dane wskazane w informacjach o nieruchomościach i obiektach budowlanych IN-1 oraz informacji o gruntach IR-1 wraz z załącznikami organy ocenią je przez pryzmat tego, czy dane te nie stanowią okoliczności, z którymi możliwe było zapoznanie się przed wydaniem decyzji w postępowaniu zwykłym. Obowiązkiem organów będzie sporządzenie uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom art. 210 § 4 O.p. Organy w sposób jednoznaczny i precyzyjny wyjaśnią, w jaki sposób obliczone zostały podstawy opodatkowania gruntów podlegających opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości oraz podatkiem rolnym. W tym zakresie organy wskażą jakie działki i o jakiej powierzchni podlegały opodatkowaniu wskazanymi podatkami w poszczególnych okresach 2024 r. Organy wypowiedzą się w zakresie powołanych zwolnień z art. 7 ust. 1 pkt 10 u.p.o.l. oraz art. 12 ust. 1 pkt 1 u.p.r. Organy zastosują się do dyspozycji art. 200 § 1 O.p. Organy odniosą się również do argumentów skarżących podnoszących brak zmian prawnych i faktycznych w odniesieniu do działek nr [...] i [...]. W tym zakresie należy w szczególności oczekiwać wyjaśnienia, kiedy i na jakiej podstawie doszło do zmiany klasyfikacji wskazanych działek. Ze znajdujących się obecnie w aktach sprawy dokumentów wynika bowiem jedynie sposób, w jaki wskazane działki były sklasyfikowane w ewidencji gruntów 15 maja 2024 r. Znajdująca się w aktach sprawy informacja z rejestru gruntów do użytku wewnętrznego nie wyjaśnia jednak kiedy i na jakiej podstawie działki nr [...] i [...] zostały oznaczone symbolem "[...]".
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 2 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143) należało orzec, jak w pkt I. sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 powołanego aktu. Na kwotę zasądzonych kosztów postępowania składa się wpis od skargi w kwocie 200 zł.