I SA/Po 840/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Poznaniu oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej umarzającą postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie zapłaconego podatku VAT przez osobę trzecią.
Skarżący A.M. domagał się zwrotu kwoty zapłaconej jako podatek VAT za Fundusz A, twierdząc, że była to wpłata nienależna. Organy podatkowe umorzyły postępowanie, uznając, że wpłata wygasła zobowiązanie podatkowe Funduszu A, a skarżący nie był podatnikiem. WSA w Poznaniu oddalił skargę, stwierdzając, że wpłata dokonana przez osobę trzecią w imieniu własnym, choć nienależna, nie stanowi nadpłaty w rozumieniu przepisów podatkowych i nie podlega zwrotowi w drodze decyzji administracyjnej, a sprawę należy rozpatrywać w świetle prawa cywilnego.
Sprawa dotyczyła wniosku A.M. o zwrot kwoty zapłaconej tytułem podatku od towarów i usług na rzecz Funduszu A. Urząd Skarbowy odmówił zwrotu, uznając, że wpłata została dokonana świadomie i dobrowolnie, co spowodowało wygaśnięcie zobowiązania podatkowego Funduszu A. Dyrektor Izby Skarbowej uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie, stwierdzając, że wpłata dokonana przez osobę trzecią wygasła zobowiązanie podatkowe podatnika, a postępowanie stało się bezprzedmiotowe. WSA w Poznaniu pierwotnie uznał skargę za zasadną, wskazując na brak wyjaśnienia charakteru wpłaty i uchybienia procesowe. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że skarżący działał we własnym imieniu, a nie jako pełnomocnik, i zbędne było dalsze wyjaśnianie charakteru czynności. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, WSA w Poznaniu oddalił skargę. Sąd uznał, że organy podatkowe błędnie przyjęły, iż dobrowolna zapłata podatku przez osobę trzecią powoduje wygaśnięcie zobowiązania podatkowego. Podkreślono, że obowiązki podatkowe są osobiste i wynikają z ustaw, a zapłata przez osobę trzecią nie zwalnia podatnika z obowiązku. Wpłata A.M. została uznana za świadczenie nienależne, ale nie nadpłatę w rozumieniu Ordynacji podatkowej. Sąd stwierdził, że relacja między skarżącym a organem podatkowym nie miała charakteru administracyjno-prawnego, a wniosek o zwrot nienależnego świadczenia nie mógł być rozpatrywany w drodze decyzji administracyjnej. Brak podstawy prawnej do wydania takiej decyzji oznaczał, że sprawę należało ocenić w świetle przepisów prawa cywilnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, dobrowolna zapłata podatku przez osobę trzecią nie powoduje wygaśnięcia zobowiązania podatkowego podatnika w sposób zwalniający go z obowiązku. Taki podatek jest świadczeniem nienależnym, ale nie stanowi nadpłaty w rozumieniu przepisów podatkowych i nie podlega zwrotowi w drodze decyzji administracyjnej, ponieważ brak jest podstawy prawnej do takiego rozstrzygnięcia w prawie administracyjnym.
Uzasadnienie
Obowiązki podatkowe są osobiste i wynikają z ustaw. Zapłata przez osobę trzecią nie zwalnia podatnika. Świadczenie jest nienależne, ale nie nadpłata. Brak stosunku prawnopodatkowego między wpłacającym a organem uniemożliwia rozpatrzenie wniosku w drodze decyzji administracyjnej. Sprawę należy ocenić w świetle prawa cywilnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (6)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
op art. 247 § § 1 pkt 2 i 3
Ordynacja podatkowa
op art. 233 § § 1 pkt. 2 lit.a)
Ordynacja podatkowa
op art. 208 § § 1
Ordynacja podatkowa
op art. 133
Ordynacja podatkowa
op art. 72 § § 1
Ordynacja podatkowa
Argumenty
Odrzucone argumenty
Argument skarżącego, że zapłacenie podatku za osobę trzecią powinno być uznane za świadczenie nienależne i zwrócone w trybie administracyjnym.
Godne uwagi sformułowania
świadczenie zostało spełnione poza stosunkiem podatkowym relacja między wpłacającym i organem podatkowym nie wynika z obowiązku podatkowego zobowiązanie podatkowe nie istnieje, ponieważ ciążące na innym podmiocie niż wpłacający, wygasło na skutek tejże zapłaty wpłata dokonana przez A. M. nastąpiła świadomie i dobrowolnie, a jej następstwem było wygaśnięcie zobowiązania podatkowego Funduszu A nie można rozpatrywać w trybie przepisów podatkowych wniosku o zwrot wpłaty dokonanej przez podmiot nie zobowiązany do jej uiszczenia brak jest bowiem w tych przepisach podstawy prawnej do dokonania takiego zwrotu żądanie skarżącego dotyczy sprawy, która nie podlega rozstrzygnięciu co do jej istoty przez organ podatkowy zapłacenie przez niego podatku za osobę trzecią winno być uznane za świadczenie nienależne i w związku z tym zwrócone organy podatkowe jednak błędnie przyjęły, że dobrowolna zapłata podatku przez "osobę trzecią" (w rozumieniu potocznym, a nie art. 107 ordynacji podatkowej) powoduje wygaśnięcie zobowiązania podatkowego i tym samym zwalnia podatnika z ciążącego na nim obowiązku zapłaty podatku Określone w ustawach podatkowych obowiązki podatkowe są obowiązkami o charakterze osobistym, wynikają tylko z ustaw i nie mogą być znoszone przez cywilnoprawne umowy pomiędzy podatnikiem, a "osoba trzecią". Zobowiązanie podatkowe ma charakter publicznoprawny, a nie cywilnoprawny. W niniejszej sprawie skarżący zapłacił podatek, którego uiścić nie powinien wobec braku obowiązku podatkowego. Dobrowolne uiszczenie podatku za Fundusz A jest więc świadczeniem nienależnym, ale nie jest nadpłatą, o której mowa w art. 72 § 1 ordynacji podatkowej. relacja prawna między organem podatkowym, a skarżącym A.M. nie miała charakteru administracyjno- prawnego. organ skarbowy nie ma bowiem podstawy prawnej do wydania decyzji administracyjnej o odmowie zwrotu nienależnego świadczenia spełnionego poza stosunkiem prawnopodatkowym. sytuacje wynikające z żądania zwrotu nienależnego świadczenia należało ocenić w świetle przepisów prawa cywilnego.
Skład orzekający
Katarzyna Wolna-Kubicka
przewodniczący sprawozdawca
Gabriela Gorzan
sędzia
Roman Wiatrowski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska, że zapłata podatku przez osobę trzecią w imieniu własnym, choć nienależna, nie stanowi nadpłaty w rozumieniu przepisów podatkowych i nie podlega zwrotowi w drodze decyzji administracyjnej, a sprawy takie należy rozpatrywać w świetle prawa cywilnego."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy wpłata została dokonana przez osobę trzecią w celu uregulowania zobowiązania podatkowego innego podmiotu, a wpłacający nie był podatnikiem ani nie działał jako jego pełnomocnik.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy złożonej kwestii zwrotu nienależnie zapłaconego podatku VAT przez osobę trzecią, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie podatkowym i cywilnym.
“Czy można odzyskać VAT zapłacony za kogoś innego? Sąd wyjaśnia granice prawa podatkowego i cywilnego.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Po 840/07 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2007-07-10 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2007-04-06 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Gabriela Gorzan Katarzyna Wolna-Kubicka /przewodniczący sprawozdawca/ Roman Wiatrowski. Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Sygn. powiązane I FSK 1620/07 - Wyrok NSA z 2008-11-26 Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka /spr./ Sędziowie NSA Gabriela Gorzan as. sąd. WSA Roman Wiatrowski Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2007r. sprawy ze skargi A.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę /-/ R.Wiatrowski /-/K.Wolna-Kubicka /-/G/Gorzan Uzasadnienie ISA/ Po 840/07 UZASADNIENIE Decyzją z dnia[...] Urząd Skarbowy odmówił dokonania zwrotu kwoty [...] zł wpłaconej przez A. M. W uzasadnieniu podano, że A.M. pismem z dnia [...] grudnia 2001 r. zwrócił się do Urzędu Skarbowego o zwrot kwoty [...] zł - wpłaconej dnia [...] sierpnia 2001 r, tytułem podatku od towarów i usług na rzecz Funduszu A . Mimo, że pełnomocnik A.M. w piśmie z dnia [...] maja 2003 r. wskazał, że w dniu [...] sierpnia 2001 r. Fundusz A nie posiadał zaległości podatkowej po przeprowadzonej analizie dokumentów podatkowych Funduszu A oraz zapisów księgowych będących w posiadaniu Urzędu ustalono, że w dniu wpłaty kwoty [...] zł Urząd był wierzycielem podatku od towarów i usług należnego od Funduszu A zdaniem organu świadczenie zostało spełnione poza stosunkiem podatkowym, a relacja między wpłacającym i organem podatkowym nie wynika z obowiązku podatkowego. Nie można więc dokonać zwrotu żądanej kwoty tym bardziej, że z punktu wiedzenia przepisów podatkowych zobowiązanie podatkowe nie istnieje, ponieważ ciążące na innym podmiocie niż wpłacający, wygasło na skutek tejże zapłaty. W odwołaniu podatnik zarzucił decyzji nieważność, przez naruszenie art. 247 § 1 pkt 2 i 3 Ordynacji podatkowej. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie. W uzasadnieniu podano, że wpłata dokonana przez A. M. nastąpiła świadomie i dobrowolnie, a jej następstwem było wygaśnięcie zobowiązania podatkowego Funduszu A , który będąc podatnikiem podatku od towarów i usług posiadał w nim zaległość. Na skutek wygaśnięcia zobowiązania podatkowego postępowanie wobec tego podatnika stało się bezprzedmiotowe. Bezspornym jest, że A.M. nie wykonał czynności, w związku z którymi powstała zaległość podatkowa w kwocie [...] zł oraz, że nie jest podatnikiem z tytułu wykonywania takich czynności w miejscu dla którego właściwym jest Urząd Skarbowy. Zatem między wpłacającym, a tym organem nie powstał stosunek prawny o charakterze prawnopodatkowym. Z tego względu nie można rozpatrywać w trybie przepisów podatkowych wniosku o zwrot wpłaty dokonanej przez podmiot nie zobowiązany do jej uiszczenia. Brak jest bowiem w tych przepisach podstawy prawnej do dokonania takiego zwrotu. Kwestią sporną pozostaje wniosek odwołującego o zwrot dokonanej wpłaty. Bezsprzecznie świadczenie to na rzecz Urzędu Skarbowego zostało dokonane na podstawie umowy z Funduszem A. Dowodzi tego pismo z dnia [...] sierpnia 2001 r. skierowane do A. M. o przekazanie wpłaty [...] zł na konto Urzędu Skarbowego oraz fakt dokonania wpłaty żądanej kwoty tego samego dnia ze wskazaniem, iż następuje ona tytułem podatku od towarów i usług "za Fundusz A". Wobec powyższego skoro żądanie skarżącego dotyczy sprawy, która nie podlega rozstrzygnięciu co do jej istoty przez organ podatkowy, organ odwoławczy na podst. art. 233 § 1 pkt. 2 lit.a) i art. 208 § 1 ustawy z dnia 29.08.1997 Ordynacja podatkowa ( Dz.U Nr 137 poz 926 ze zm) uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie. W skardze wniesionej do Ośrodka Zamiejscowego Naczelnego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. M. wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji. W uzasadnieniu, stwierdzając, że zapłacenie przez niego podatku za osobę trzecią winno być uznane za świadczenie nienależne i w związku z tym zwrócone. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Po rozpoznaniu skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 1 grudnia 2005r w sprawie ISA/PO 2560/03 uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie, ponieważ nie zostało w sposób nie budzący wątpliwości wyjaśnione w jakim charakterze skarżący dokonał wpłaty na konto Urzędu Skarbowego tj. czy działał jako pełnomocnik Funduszu, czy też wykonywał zobowiązanie wynikające z umowy cywilnoprawnej, zawartej z Funduszem. Jako uchybienie procesowe Sąd wskazał nie doręczenie decyzji organu odwoławczego Funduszowi, choć został on włączony do toczącego się postępowania na podst. art. 133 ordynacji podatkowej. Wyrokiem z dnia 28 listopada 2006. w sprawie I FSK 271/06 Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 1 grudnia 2005r w sprawie ISA/PO 2560/03 i przekazał temu Sądowi sprawę do ponownego rozpoznania oraz orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu wyroku wskazano, iż wątpliwości podniesione w zaskarżonym wyroku nie znajdują oparcia w aktach sprawy. Z wniosku skarżącego wynika w jakim charakterze dokonał wpłaty. Napisał bowiem, że działał " w imieniu własnym", a nie jako pełnomocnik Funduszu A. W świetle wniosku skarżącego zbędne jest więc dokonywanie jakichkolwiek ustaleń w celu wyjaśnienia charakteru czynności, która spowodowała niniejszy spór. Z uzasadnienie NSA wynika również, iż wnioskodawca nie wskazał, mimo ciążącego na nim obowiązku, konkretnego stosunku prawnopodatkowego jako podstawy swojego żądania, a organ miał dostateczną podstawę do wnioskowania w jakim charakterze skarżący dokonał wpłaty, z jego wniosku i pisma Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Bezspornym jest, iż A. M. w imieniu własnym dokonał zapłaty na konto Urzędu Skarbowego kwoty [...] zł tytułem podatku od towarów i usług za Fundusz A, który był podmiotem zobowiązanym do uiszczenia tego podatku. Organy podatkowe jednak błędnie przyjęły, że dobrowolna zapłata podatku przez "osobę trzecią" (w rozumieniu potocznym, a nie art. 107 ordynacji podatkowej) powoduje wygaśnięcie zobowiązania podatkowego i tym samym zwalnia podatnika z ciążącego na nim obowiązku zapłaty podatku. Skoro bowiem podatnik jest zobowiązany do zapłaty to tylko zapłata podatku przez podatnika prowadzi do realizacji zobowiązania podatkowego i tym samym do jego wygaśnięcia. Określone w ustawach podatkowych obowiązki podatkowe są obowiązkami o charakterze osobistym, wynikają tylko z ustaw i nie mogą być znoszone przez cywilnoprawne umowy pomiędzy podatnikiem, a "osoba trzecią". Zobowiązanie podatkowe ma charakter publicznoprawny, a nie cywilnoprawny. W niniejszej sprawie skarżący zapłacił podatek, którego uiścić nie powinien wobec braku obowiązku podatkowego. Dobrowolne uiszczenie podatku za Fundusz A jest więc świadczeniem nienależnym, ale nie jest nadpłatą, o której mowa w art. 72 § 1 ordynacji podatkowej. W rozpoznawanej sprawie relacja prawna między organem podatkowym, a skarżącym A.M. nie miała charakteru administracyjno- prawnego. Tym samym nie było w niej miejsca na działania władcze organu podatkowego w postaci decyzji administracyjnych. Dlatego słusznie organ odwoławczy uznał, że wniosek skarżącego skierowany do Urzędu Skarbowego o zwrot nienależnie zapłaconego podatku za Fundusz A nie mógł być rozpatrywany z pozycji władczej, w drodze decyzji administracyjnej. Organ skarbowy nie ma bowiem podstawy prawnej do wydania decyzji administracyjnej o odmowie zwrotu nienależnego świadczenia spełnionego poza stosunkiem prawnopodatkowym. Jeżeli bowiem między A.M., a Urzędem Skarbowym, jako organem administracji państwowej właściwym w sprawach podatkowych, nie powstał stosunek prawny o charakterze prawnopodatkowym, to sytuacje wynikające z żądania zwrotu nienależnego świadczenia należało ocenić w świetle przepisów prawa cywilnego. ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18.04.2002r w sprawie IIIRN 170/01 niepubl. i wyrok SN z dnia 22.10.1998 IIIRN69/98 OSNAPiUS 1999/13/412). Biorąc powyższe pod uwagę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł jak w wyroku. R. Wiatrowski K. Wolna-Kubicka G. Gorzan.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI