I SA/PO 835/23

I SA/Po 835/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-01-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Barbara Rennert /sprawozdawca/
Katarzyna Nikodem /przewodniczący/
Robert Talaga
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 77 § 1 i art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1438
art. 71a § 9 ,art. 89,art. 67 § 2 pkt 8,art. 18
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Dnia 25 stycznia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Barbara Rennert (spr.) Asesor sądowy WSA Robert Talaga po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 września 2023 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności oddala skargę.
Uzasadnienie
W dniu 30 października 2023 r. K. K. wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z 29 września 2023 r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z 11 sierpnia 2023 r. [...], określające jako dłużnikowi zajętej wierzytelności w części wysokość nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu łącznej kwoty [...]zł z tytułu dokonanych zajęć wierzytelności.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło na tle stanu faktycznego sprawy, w której w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym wobec A. K. organ dokonał na podstawie art. 89 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm.; dalej: "u.p.e.a.") na przestrzeni lat 2019-2023 zajęcia wierzytelności pieniężnej z tytułu dostawy towarów i świadczonych usług u dłużnika zajętej wierzytelności, tj. K. K. . W zawiadomieniach organ egzekucyjny poinformował K. K. ., aby bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczała płatności z tytułu wystawionych faktur zobowiązanemu lecz należną kwotę, tj. [...] zł przekazała organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności objętych tytułami wykonawczymi wskazanymi w zawiadomieniach.
Spółka nie przekazała organowi egzekucyjnemu kwot wynikających z powyższych zawiadomień, zatem Naczelnik przeprowadził kontrolę prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego w okresie od 1 lutego 2022 r. do 31 stycznia 2023 r., kończąc ją protokołem z 4 kwietnia 2023 r. Kontrola wykazała bezpodstawne uchylanie się przez skarżącą od przekazania części zajętej wierzytelności. Zobowiązanie względem A. K.., wynikające z nieuregulowanych faktur VAT przedłożonych do kontroli, wynosiło na dzień 4 kwietnia 2023 r. łącznie [...] zł. Realizując zajęcia wierzytelności z tytułu wymienionych w protokole faktur VAT, dłużnik zajętej wierzytelności przekazał jedynie kwotę [...]zł.
W zastrzeżeniach do protokołu kontroli spółka wskazała, że nie uchyla się od realizacji zajęć egzekucyjnych i w miarę możliwości finansowych je realizuje. Środki będące na rachunkach bankowych były przeznaczane na bieżące funkcjonowanie firmy, aby utrzymać zatrudnienie, realizować wynagrodzenia i spłacać zobowiązania finansowe. Pandemia i wojna na [...] spowodowały negatywne konsekwencje dla firmy: problemy ze spłatą zobowiązań i kredytów oraz brak płynności finansowej, co doprowadziło do sprzedaży nieruchomości (środki ze sprzedaży zostały przeznaczone na spłatę kredytu i zobowiązań z tytułu podatku VAT). Spółka podkreśliła, że nie można przypisać jej celowego uchylania się od odpowiedzialności, bowiem wszelkie jej działania mają na celu zapewnienie funkcjonowania i zachowania zdolności do realizowania zajęć w przyszłości.
Postanowieniem z 23 maja 2023 r. organ egzekucyjny określił skarżącej, jako dłużnikowi zajętej wierzytelności, wysokość nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu łącznej kwoty [...]zł z tytułu dokonanych zajęć wierzytelności. Dyrektor IAS postanowieniem z 10 lipca 2023 r. uchylił powyższe postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi egzekucyjnemu.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Naczelnik powołanym na wstępie postanowieniem określił skarżącej, jako dłużnikowi zajętej wierzytelności, wysokość nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu łącznej kwoty [...]zł z tytułu dokonanych 28 zajęć innej wierzytelności pieniężnej. Łączna kwota wynikająca z zawiadomień o zajęciu została zaktualizowana na dzień 11 sierpnia 2023 r. i wynosi [...] zł. W uzasadnieniu organ podkreślił, że tylko okoliczności prawne (np. zarzut przedawnienia, potrącenia, wcześniejszego zajęcia przez inny organ egzekucyjny) umożliwiłaby dłużnikowi zajętej wierzytelności skuteczne uchylenie się od wykonania zobowiązań względem spółki A. K.. Zwrot normatywny "bezpodstawnie uchyla się" należy interpretować jako przesłankę prawną, a nie faktyczną. Natomiast ze złożonych zastrzeżeń do protokołu z kontroli wynika, że dłużnik zajętej wierzytelności uznaje zajęte wierzytelności, jednakże z uwagi na własne trudności finansowe nie ma możliwości realizacji w całości zajęć i zobowiązuje się do zapłaty zaległych wierzytelności w miarę możliwości finansowych.
Z analizy przedłożonych dokumentów do kontroli, które potwierdzają transakcje pomiędzy podmiotami wynika, że dłużnik zajętej wierzytelności realizując zajęte wierzytelności przekazał jedynie na rachunek organu egzekucyjnego kwotę [...]zł, zaś łączna kwota faktur VAT, które nie zostały uregulowane w terminie wynosi [...] zł. Ponadto bezsprzecznym jest, że transakcje pomiędzy ww. podmiotami mają charakter ciągły i trwają nieprzerwalnie od 2019 r. (rok dokonania pierwszego zajęcia na podstawie aktywnego tytułu wykonawczego), co potwierdza zebrany materiał dowodowy, tj. zapisy bazy [...] oraz przedłożone do kontroli faktury VAT. Zajęć innych wierzytelności pieniężnych z tytułu świadczonych usług/dostawy towarów organ egzekucyjny dokonywał systematycznie na przestrzeni lat od 2019 do 2023, zatem w okresie kiedy występowały pomiędzy podmiotami transakcje. Organ zaznaczył również, że istnieją powiązania osobowe między oboma podmiotami. W spółce A. K. (zobowiązana) i w skarżącej spółce (dłużnik zajętej wierzytelności) prezesem zarządu jest A. K., która powinna mieć wiedzę o nieprawidłowym wywiązywaniu się z realizacji zajęć egzekucyjnych skierowanych do spółki jako dłużnika zajętej wierzytelności, jednak nie podjęła żadnych działań.
Tym samym organ stwierdził, że dłużnik zajętej wierzytelności uchyla się od wykonania nałożonego na niego obowiązku. Prezes zarządu w wyjaśnieniach i zastrzeżeniach do protokołu potwierdziła fakt, że decyduje sama o przeznaczeniu środków pieniężnych zajętych spółce K. K. bez zgody organu egzekucyjnego, przeznaczając je m.in. na zakup części i materiałów, zapłatę innym kontrahentom. Ponadto dłużnik zajętej wierzytelności nie wskazał żadnej okoliczności prawnej (np. zarzut przedawnienia, potrącenia, wcześniejszego zajęcia przez inny organ egzekucyjny), która umożliwiłaby skuteczne uchylenie się od wykonania zobowiązań względem spółki A. K.. Problemy finansowe skarżącej nie są okolicznością, która skutecznie zwalniałaby od realizacji zajęć wierzytelności. Kontrolowany podmiot nie przedstawił również żadnych dokumentów świadczących o uwolnieniu się od obowiązku przekazania zajętej wierzytelności na rachunek organu egzekucyjnego. Uchylanie się przez dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania części zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu z przyczyn faktycznych, stanowi podstawę do wydania postanowienia określającego wysokość części nieprzekazanej kwoty.
W zażaleniu na powyższe postanowienie, żądając jego uchylenia w całości i wydanie postanowienia określającego prawidłowe kwoty zajęcia, skarżąca zarzuciła przedawnienie wierzytelności w wysokości przekraczającej [...] zł (od dnia wymagalności do dnia wydania postanowienia minęły 3 lata); zaprzeczyła jakiemukolwiek uznaniu długu; zarzuciła niejasność postanowienie; zaprzeczyła uchylaniu się od zajęcia; podkreśliła spłacanie zajęć w miarę możliwości i brak celowości uchylania się od realizacji zajęcia; podkreśliła, że zakupy materiałów i wypłaty wynagrodzeń służą kontynuacji działalności; przeznaczenie kwot na spłatę zadłużenia, a nie na bieżące wydatki spowodowałoby zaprzestanie prowadzenia działalności; dokonywanie wszelkich możliwych czynności, by umożliwić spółce był.
Utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego, Dyrektor IAS wskazał, że dłużnik zajętej wierzytelności nienależycie wykonał ciążący na nim obowiązek, nie przekazując na rachunek organu egzekucyjnego zajętych wierzytelności i rozporządzając nimi pomimo, że utracił to prawo w momencie dokonania ich zajęcia przez organ egzekucyjny. Organ egzekucyjny słusznie zatem uznał, że dłużnik zajętej wierzytelności uchyla się od wykonania nałożonego na niego obowiązku. Prezes zarządu potwierdziła fakt, że decyduje sama o przeznaczeniu środków pieniężnych zajętych u dłużnika zajętej wierzytelności bez zgody organu egzekucyjnego, przeznaczając je m.in. na zakup części i materiałów, zapłatę innym kontrahentom. Tymczasem problemy finansowe skarżącej nie są okolicznością, która skutecznie zwalniałaby ją od realizacji zajęć wierzytelności w całości. Ani pandemia, ani wojna w [...] nie są okolicznościami, które skutecznie zwalniałaby od realizacji zajęć w całości. Kontrolowany podmiot nie przedstawił również żadnych dokumentów świadczących o uwolnieniu się od obowiązku przekazania zajętej wierzytelności na rachunek organu egzekucyjnego. Natomiast podstawą do uchylania się przez dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu mogą być tylko takie okoliczności prawne, które umożliwiają mu skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela (np. zarzut przedawnienia, potrącenia, wygaśnięcia, nieistnienia wierzytelności itp.). Dopiero w zażaleniu skarżąca podniosła zarzut przedawnienia, ale uprzednio ani ona, ani zobowiązany nie informowali na żadnym etapie postępowania egzekucyjnego o przedawnieniu zajętych wierzytelności. Przedmiotem kontroli objęte były faktury VAT z terminem płatności od 14 października 2021 r. do 15 kwietnia 2023 r., są to więc faktury wymagalne, których trzyletni termin przedawnienia nie upłynął. Zatem kwota [...]zł, określająca wysokość nieprzekazanej kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności, jest wymagalna i nie uległa przedawnieniu. Natomiast kwota [...]zł, wynikająca z opisanych w sentencji zawiadomień o zajęciu stanowi zaległości podatkowe obciążające spółkę A.K., wobec których zastosowano środek egzekucyjny w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej u dłużnika zajętej wierzytelności. Zaległości podatkowe nie uległy przedawnieniu, ponieważ zastosowane środki egzekucyjne przerywały bieg terminu przedawnienia.
Ponadto wierzytelności zajęte u skarżącej były przez spółkę uznane, o czym świadczą odpowiedzi udzielone Naczelnikowi na otrzymane zawiadomienia o zajęciu. W każdym z tych pism (z 31 maja i 30 września 2019 r.; 8 stycznia, 25 lutego, 9 marca, 7 i 25 sierpnia, 10 września oraz 21 grudnia 2020 r.; 7 stycznia, 22 marca, 31 sierpnia, 13 października i 15 listopada 2021 r.; 11 kwietnia, 2 sierpnia i 27 grudnia 2022 r.; 8 maja 2023 r.) skarżąca potwierdzała fakt istnienia wierzytelności względem spółki A. K. i zobowiązywała się do realizacji zajęcia.
Dyrektor IAS stwierdził, że zaskarżone postanowienie jest zrozumiałe i dokładnie określa wymagane kwoty. Dokonane w nim obliczenia są prawidłowe, dokładnie opisano kontrolowane faktury i zrealizowane zajęcia. Niezrozumienie powyższych kwestii, czy też brak wiedzy w zakresie możliwości wypłaty środków zajętych środków nie stanowi podstawy do uwzględnienia zażalenia.
Organ nadzoru nie zgodził się z twierdzeniem, że skarżąca nie uchyla się od obowiązku realizacji zajęć i w miarę możliwości dokonuje spłat. Na konto organu egzekucyjnego na poczet zajętych wierzytelności została przekazana łącznie kwota [...]zł, która stanowi zaledwie niewielki odsetek kwoty wynikającej z dokonanych zajęć ([...] zł). Ponadto, od 23 maja 2023 r. skarżąca nie przekazała żadnej kwoty. Spółka nie wskazała żadnych okoliczności, które w świetle obowiązujących uregulowań mogły zostać uznane za skuteczną podstawę odstąpienia od nałożonego na nią obowiązku. Dłużnik zajętej wierzytelności jest zobowiązany zrealizować dokonane zajęcia. Wydatki dokonywane na inne cele, niż realizacja zajęć, nie mogły zostać uznane za uzasadnione. Problemy finansowe spółki nie stanowią okoliczności uzasadniających odstąpienie od realizacji dokonanych zajęć.
W skardze na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz zasądzenia kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych, spółka zarzuciła nierozpoznanie zarzutu przedawnienia i wskazanie, że doszło do uznania wierzytelności, podczas, gdy do ich uznania nie doszło, organ nie wskazywał na jakie zobowiązania zalicza wpłacane kwoty, a spółka była przekonana, że reguluje bieżące zobowiązania, a nie zaległe. Zarzuciła również naruszenie zasady swobodnej i prawidłowej oceny materiału dowodowego w zakresie, w jakim nie odniesiono się do poniższych zarzutów: (1) przedawnienia wierzytelności w wysokości przekraczającej [...] zł (od dnia wymagalności do dnia wydania postanowienia minęły 3 lata, zatem wierzytelności sprzed 2019 r., z 2019 r. i z 2020 r. są przedawnione i organ nie może ich egzekwować); (2) zaprzeczeniu jakiemukolwiek uznaniu długu (spółka w żadnych pismach nie uznała długu, a jedynie o rozporządzeniach środkami finansowymi na bieżące zobowiązania, przy czym brak było informacji o potrzebie uzyskania zgody na wypłatę środków z konta na wyznaczony cel); (3) zarzutu niejasności postanowienia (mowa w nim o kilku kwotach i nie wiadomo, która jest prawidłowa, z uwagi na zarzut przedawnienia; (4) zarzutu braku zgody na stwierdzenie przez organ faktu uchylania się od zajęcia egzekucyjnego (w ocenie spółki doszło do przedawnienia i nie ma sprostowania w zakresie wysokości zajętej kwoty, a ponadto spółka nie wiedziała, że musi mieć zgodę na dysponowanie środkami); (5) wskazania przez spółkę, że zajęcia były spłacane; (6) wskazania przez spółkę, że nie uchyla się od obowiązku zapłaty, gdyż w miarę możliwości dokonywała spłat (kwoty jakie wpływały na konto były przeznaczane na koszty prowadzenia bieżącej działalności, z powodu pandemii i wojny na [...] spółka znajdowała się w bardzo złej kondycji finansowej, ponieważ nie było możliwe realizowanie zamówień, a spadek liczby zamówień przełożył się wprost na jej wynik finansowy i spółka nie była w stanie terminowo realizować nawet danin publicznoprawnych - liczne zajęcia konta przez Urząd Skarbowy, wzrost kosztów prowadzenia działalności gospodarczej, zadłużenia bankowe, które musi regulować, zatem nieprzekazywanie środków nie było celowe, lecz spowodowane ww. okolicznościami); (7) stwierdzenia spółki, że nie zaistniała sytuacja, w której posiadała ona środki na koncie, a nie były one przekazywane na zajęcie (niecelowe uchylanie się od realizacji zajęcia, a przeznaczanie kwot na ww. priorytetowe potrzeby, co umożliwiało prowadzenie firmy, a tylko to pozwoli w przyszłości realizować zajęcie); (8) wskazania, że zakupy materiałów i wypłaty wynagrodzeń służą kontynuowaniu działalność i utrzymaniu miejsc pracy; (9) wskazania, że przeznaczenie kwot na spłatę zadłużenia, a nie na bieżące wydatki spowodowałoby zaprzestanie prowadzenia działalności; (10) wskazania, że działania spółki mają na celu zabezpieczenie realizacji zajęcia przez zapewnienie funkcjonowania firmy i zachowanie jej zdolności do realizowania zajęcia w przyszłości; (11) stwierdzenia, że spółka dokonała wszelkich możliwych czynności, by możliwy był jej byt (zarzut celowego uchylania się od odpowiedzialności jest krzywdzący i pozbawiony podstaw faktycznych).
W uzasadnieniu spółka podkreśliła, że stanowisko organów podatkowych jest całkowicie nieuzasadnione. Dodatkowo wskazała, że organ kontroli skarbowej prowadząc postępowanie kontrolne nie ustalił jednoznacznie, że nie przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur wystawionych przez podmioty wymienione w decyzjach. W materiale dowodowym postępowania kontrolnego znajdują się dokumenty wyraźnie potwierdzające transakcje. Biorąc pod uwagę stanowisko sądów administracyjnych, wyrażone w wyroku NSA z 26 czerwca 2012 r., I FSK 1200/11 (wszystkie przytaczane w niniejszej sprawie orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w bazie: CBOSA), wątpliwe jest powstanie zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług, w sprawie, która jest przedmiotem skargi. Dokonanie zabezpieczenia na poczet zaległości o wątpliwej podstawie doprowadziłoby do wyrządzenia nieodwracalnych skutków. Biorąc pod uwagę, że działalność jest nadal prowadzona, to zabezpieczenie na majątku mogłoby doprowadzić do zmniejszenia efektywności tej działalności, a tym samym zmniejszenia zysków.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Sąd zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Istotą sporu jest ocena, czy w stanie faktycznym sprawy zaistniały przesłanki do wydania wobec skarżącej jako dłużnika zajętej wierzytelności postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty należności.
Na wstępie odnotowania wymaga, że w myśl art. 71a § 9 u.p.e.a., jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Na postanowienie w sprawie wysokości nieprzekazanej kwoty przysługuje zażalenie. Wydanie postanowienia w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty wierzytelności w postępowaniu egzekucyjnym wymaga zatem stwierdzenia, że zostały spełnione przesłanki wynikające z cytowanego wyżej przepisu. Pierwszą z nich jest zajęcie wierzytelności i bezpodstawne uchylanie się dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania organowi egzekucyjnemu w całości bądź w części. Drugim natomiast jest przeprowadzenie czynności kontrolnych, na podstawie których organ dojdzie do przekonania, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od wpłaty zajętej wierzytelności na wskazane przez organ egzekucyjny konto (por. wyrok NSA z 20 października 2016 r., II FSK 2831/14).
Z akt administracyjnych, jak i zaskarżonego postanowienia wynika okoliczność zajęcia wierzytelności należnych zobowiązanej od skarżącej, jako trzeciodłużnika. Organ egzekucyjny dokonał skutecznych zajęć prawa majątkowego, stanowiącego wierzytelności spółki z o.o. A. K. (zobowiązana) należnych tej spółce od spółki K. K. (dłużnik zajętej wierzytelności), prawidłowo doręczonymi skarżącej zawiadomieniami z: 21 maja 2019 r., 27 września 2019 r., 31 grudnia 2019 r., 24 lutego 2020 r., 5 marca 2020 r., 19 czerwca 2020 r., 19 czerwca 2020 r., 3 sierpnia 2020 r., 10 sierpnia 2020 r., 4 września 2020 r., 15 września 2020 r., 20 października 2020 r., 17 grudnia 2020 r., 31 grudnia 2020 r., 17 lutego 2021 r., 11 marca 2021 r., 23 czerwca 2021 r., 6 sierpnia 2021 r., 26 sierpnia 2021 r., 8 października 2021 r., 10 listopada 2021 r., 11 lutego 2022 r., 20 kwietnia 2022 r., 11 lipca 2022 r., 16 grudnia 2022 r., 20 grudnia 2022 r., 28 kwietnia 2023 r. - zgodnie z postanowieniami art. 89 u.p.e.a. Zawiadomienia o zajęciu zawierały, stosownie do treści art. 67 § 2 pkt 8 u.p.e.a., pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia. Skarżąca, mimo pouczenia zawartego w doręczonych jej zawiadomieniach o zajęciu prawa majątkowego, nie złożyła oświadczenia dotyczącego zajętej wierzytelności jedynie w kilku przypadkach, tj. nie udzieliła odpowiedzi na zajęcia z 19 czerwca 2020 r., 15 września 2020 r., 20 października 2020 r., 17 lutego 2021 r., 26 października 2021 r. i z 20 kwietnia 2022 r., które opiewały na łączną kwotę [...]zł, przy łącznej kwocie wszystkich zajęć na ponad milion złotych. Na pozostałe, poza wyżej wymienionymi, zajęcia skarżąca udzielała organowi egzekucyjnemu odpowiedzi, że zajęcia będą realizowane. Zasadnie zatem organy obu instancji stwierdziły, że uznała skierowane do niej zajęcia wierzytelności. Należy też zaznaczyć, że zajęciami z 11 sierpnia 2023 r. organ egzekucyjny zawiadomił skarżącą o zmianie wysokości każdego ze wskazanych wyżej zajęć, aktualizując wykaz egzekwowanych zobowiązań pieniężnych o kwoty odsetek, o które powiększyły się egzekwowane należności i doręczając te zawiadomienia skarżącej wraz z postanowieniem organu egzekucyjnego.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca całkowicie zaprzeczyła "jakiemukolwiek uznaniu długu", gdyż takiego sformułowanie nie zawarła w żadnym piśmie. Wskazała również, że nikt jej nie poinformował, iż każdorazowo musi mieć zgodę "na wypłatę środków z konta na przeznaczony cel". Zarzut ten skarżąca podniosła również w skardze, podkreślając że nie odniósł się do niego organ nadzoru. Nie jest on jednak zasadny. Z art. 89 § 2 zdanie drugie u.p.e.a. wynika, że zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw robót i usług. W każdym ze wskazanych wyżej zawiadomień o zajęciu, dokonanych w latach 2019 – 2023, organ egzekucyjny zaznaczał, że zajmuje wierzytelności z tytułu świadczonych usług – faktur. Bezspornym jest, że zobowiązana świadczyła na rzecz skarżącej usługi na przestrzeni ww. lat i wystawiała na rzecz trzeciodłużnika z tego tytułu faktury. Należności te zostały skutecznie zajęte wskazanymi wyżej zajęciami, szczegółowo wymienionymi w zaskarżonym postanowieniu. Jednakże z kwot objętych tymi zajęciami skarżąca przekazała na rzecz organu egzekucyjnego z tytułu powyższych zajęć jedynie kwotę [...]zł. Przeprowadzona przez organ egzekucyjny kontrola prawidłowości zastosowanego środka egzekucyjnego wykazała, że na rzecz skarżącej zobowiązana wystawiła w okresie od 21 czerwca 2021 r. do 16 grudnia 2022 r. 40 faktur. Skarżąca, przedkładając kopie tych faktur, dołączyła również "listę nierozliczonych płatności", w której znalazły się faktury wystawione w okresie od 1 lutego 2022 r. do 31 stycznia 2023 r., jak i przedstawiła wykaz wpłat dokonanych z tytułu tych faktur na rzecz zobowiązanej. Sąd nie może przyjąć tłumaczenia skarżącej, że nie wiedziała, iż każdorazowo musi mieć zgodę organu na wypłatę środków, albowiem organ egzekucyjny w każdym z zajęć kierowanych do skarżącej pouczał ją, aby należności objętych zajęciem bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczała zobowiązanej spółce A. K. lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Zatem skarżąca musiała być świadoma, że należności z doręczonych jej zajęć była zobowiązana uiszczać organowi egzekucyjnemu a nie spółce, która wykonywała na jej rzecz usługi objęte wystawionymi fakturami. Nie można zgodzić się ze skarżącą również w kwestii "uznania długu", skoro skarżąca informowała organ egzekucyjny po odebraniu danego zajęcia, że będzie ono realizowane. Nie mogła wówczas uznać zajmowanych wierzytelności, które w chwili dokonywania zajęcia jeszcze nie istniały i powstały dopiero w późniejszym okresie. Jednakże w chwili ich powstania (data wynikała z kolejnych wystawionych przez zobowiązaną faktur), zgodnie z art. 89 § 2 zdanie drugie u.p.e.a., były już zajęte i skarżąca miała obowiązek uiszczać wynikające z nich należności do rąk organu egzekucyjnego a nie na rzecz zobowiązanej.
Nie można podważyć również okoliczności nieprzekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu, co doprowadziło do przeprowadzenia w skarżącej spółce kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego. Należy podkreślić, że celem przeprowadzonych czynności kontrolnych było ustalenie przyczyn braku realizacji zajęcia wierzytelności, a zwłaszcza bezpodstawność takiego działania. Wprowadzenie przesłanki przeprowadzenia kontroli przed wydaniem postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty miało na celu ustalenie ponad wszelką wątpliwość wysokości nieprzekazanej kwoty oraz przesłanki uchylania się od jej przekazania organowi egzekucyjnemu. Organ, prowadząc postępowanie w omawianym przedmiocie, jest bowiem zobligowany do ustalenia czy dłużnik rzeczywiście jest zobowiązany do zapłaty określonej kwoty na rzecz zobowiązanego. Nie ma podstaw do żądania od dłużnika w tym trybie długu, który nie istnieje, jak również takiego, którego charakter jest sporny (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 11 stycznia 2011 r., I SA/Gl 535/11).
Kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego, jak już wyżej wspomniano, organ egzekucyjny dokonał 21 lutego 2023 r. Na wezwanie Naczelnika skarżąca spółka wyjaśniła, że nie realizuje zajętych wierzytelności z powodu braku płynności finansowej firmy, wynikających z inflacji, kryzysu na rynku, spadku obrotów finansowych. Podkreśliła również, że głównym jej celem w chwili obecnej jest utrzymanie firmy na rynku, wypłata wynagrodzeń dla pracowników, zakup materiałów. W sporządzonym 4 kwietnia 2023 r. protokole kontroli organ egzekucyjny zaznaczył, że objął kontrolą okres od 1 lutego 2022 r. do 31 stycznia 2023 r. i wyszczególnił w nim 40 faktur wystawionych przez zobowiązaną na rzecz skarżącej w tym okresie na łączną kwotę brutto [...] zł, z których do zapłaty pozostała kwota [...]zł, a zapłacona na rzecz zobowiązanej została kwota [...]zł. Najwcześniejszy termin płatności tych należności przypadał na 14 października 2021 r. a najpóźniejszy na 15 kwietnia 2023 r. Nie można zatem zgodzić się ze skarżącą, że zaskarżone postanowienie dotyczy należności przedawnionych. Zasadnie organ nadzoru w zaskarżonym postanowieniu wyjaśnił, że skarżąca zarzut przedawnienia wymagalności roszczenia (a zatem przedawnienia należności, które miała w stosunku do niej spółka A. K. podniosła dopiero na etapie zażalenie, ale przede wszystkim podkreślił, że przedmiotem kontroli były faktury z najwcześniejszym terminem płatności 14 października 2021 r., a więc wobec wynikających z nich należności termin przedawnienia nie upłynął. Jak słusznie wskazał też Dyrektor IAS również egzekwowane zaległości podatkowe spółki A. K. nie uległy przedawnieniu z uwagi na skutecznie zastosowane środki egzekucyjne. Zatem zarzut przedawnienia nie mógł być uwzględniony przez organ nadzoru, ani też nie można zarzucić temu organowi, że go w zaskarżonym postanowieniu nie rozpatrzył.
Zważyć przy tym trzeba, że obowiązujące przepisy wielokrotnie dają dłużnikowi możliwość wypowiadania się co do istnienia i ewentualnie spornego charakteru zajętej wierzytelności. Taka możliwość pojawiła się po raz pierwszy w momencie doręczania dłużnikowi zawiadomień o zajęciu, na które skarżąca odpowiadała, że będą realizowane. Ponadto uruchomienie procesu kontroli umożliwiło aktywny udział skarżącej w tym postępowaniu kontrolnym, z czego spółka skorzystała oświadczając pisemnie organowi egzekucyjnemu, że spłatę wierzytelności blokują jej własne trudności finansowe. W zastrzeżeniach do protokołu kontroli skarżąca ponownie oświadczyła, że stara się spłacać zajęcia egzekucyjne w miarę możliwości finansowych, ale uzyskiwane środki były przeznaczane na bieżące utrzymanie firmy celem zapewnienia jej ciągłości funkcjonowania. Nie zgodziła się jedynie ze stwierdzeniem, że nieprzekazywanie tych środków było celowe. Należy jeszcze raz podkreślić, że z materiału dowodowego zebranego w aktach sprawy wynika, iż skarżąca ani po doręczeniu jej zajęć wierzytelności, ani uczestnicząc w kontroli nie kwestionowała zajętych wierzytelności i nie odmówiła ich przekazania organowi egzekucyjnemu z powodu przedawnienia.
W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że podstawą uchylania się przez dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania bądź przekazania jej części – w rozumieniu art. 71a § 9 u.p.e.a. - mogą być tylko takie okoliczności prawne, które umożliwiają mu skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela (np. zarzut przedawnienia, potrącenia, wcześniejsze zajęcie wierzytelności przez inny organ egzekucyjny). Okolicznością taką nie są własne kłopoty finansowe, na które powoływała się skarżąca podczas kontroli realizacji zajęcia, co zasadnie stwierdził również organ nadzoru. Dłużnik zajętej wierzytelności nie może według własnego uznania decydować o przeznaczeniu zajętych już wierzytelności bądź ich uiszczeniu zobowiązanemu bez zgody organu egzekucyjnego (por. wyrok WSA w Gdańsku z 27 marca 2018 r., I SA/Gd 155/18, czy wyrok NSA z 8 marca 2017 r., II FSK 411/15).
W związku z powyższym należy uznać, że przeprowadzone przez organ postępowanie wyjaśniające i zgromadzony materiał dowodowy wykazały, iż skarżąca spółka uchyliła się od przekazania zajętej wierzytelności i nie wykazała żadnych okoliczności, które pozwoliłby na stwierdzenie, że to uchylanie się nie jest bezpodstawne. Okolicznościami tymi nie mogą być trudności finansowe skarżącej, inflacja, spadek obrotów czy wojna w [...]. Sąd przyznaje, że mogą to być i z pewnością są to istotne dla funkcjonowania skarżącej i zachowania przez nią płynności finansowej okoliczności, lecz nie stanowią one okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do skutecznego uchylania się przez nią od przekazania organowi egzekucyjnemu zajętej wierzytelności. Tym samym skarżąca nie wykazała bezpodstawnego zastosowania art. 71a § 9 u.p.e.a., skoro bowiem mimo braku przeszkód prawnych i wobec uznania dokonanego przez organ egzekucyjny zajęcia, nie przekazała zajętych wierzytelności z faktur wyszczególnionych w zaskarżonym postanowieniu, spełniając jednocześnie w nieznacznej części świadczenia wobec dłużnika, to wydanie postanowienia, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a przez organ egzekucyjny było zasadne, jak i zasadne było utrzymanie go w mocy przez organ nadzoru.
Sąd nie dopatrzył się również zarzucanego organowi nadzoru naruszenia zasady swobodnej i prawidłowej oceny materiału dowodowego, wynikającej z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.) w zw. z art. 18 u.p.e.a. Organom rozpatrującym kontrolowaną sprawę nie można zarzucić, że nie podjęły czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Nie budzi wątpliwości Sądu, że organy dokonały prawidłowej wykładni przepisu art. 71a § 9 u.p.e.a. i właściwie go zastosowały, nie naruszając przy tym przepisów postępowania.
W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) oddalił skargę.