I SA/Po 834/25

I SA/Po 834/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2026-02-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-11-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Barbara Rennert /przewodniczący sprawozdawca/
Michał Ilski
Waldemar Inerowicz
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ,art. 200 i 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1935
§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 4
rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Dz.U. 2025 poz 111
art. 127 ,art. 235 ,art. 220-234 ,art. 210 § 1 pkt 5 i 6 w zw. z art. 235 ,art. 210 § 4 w zw. z art. 235 ,art. 124 ,art. 121 § 1 ,art. 210 § 1a ,art. 229 ,art. 233 § 2 ,art. 122 w zw. z art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 210 § 4 w zw. z art. 124
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 70
art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert (spr.) Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Asesor sądowy WSA Michał Ilski Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Walocha po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2026 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 czerwca 2025 r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2025 I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 2.215,- (słownie: dwa tysiące dwieście piętnaście złotych złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
W dniu 17 października 2025 r. M. M. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 30 czerwca 2025 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy K. z 22 stycznia 2025 r. nr [...] w sprawie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2025.
Powyższa skarga została wniesiona na tle stanu faktycznego, w którym Wójt przywołaną wyżej decyzją ustalił skarżącemu łączne zobowiązanie pieniężne za rok 2025 w kwocie 9.930 zł, wskazując w rozstrzygnięciu kwoty podatku rolnego oraz kwotę podatku od nieruchomości, wysokość rat i terminy ich płatności. Z uzasadnienia decyzji wynika, że wymiaru podatku organ dokonał na podstawie danych z ewidencji gruntów i budynków, złożonych informacji o nieruchomościach, przy zastosowaniu aktualnych stawek podatkowych. Wójt wyszczególnił jakich nieruchomości dotyczy podatek, tj.: R. – powierzchnia gruntów gospodarstw rolnych 1,1029 ha; K. , ul. [...] - budynki mieszkalne powyżej 2,20 m: 53,76 m˛; budynki pozostałe: 803,54 m˛; grunty pozostałe: 847 m˛.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wskazał, że budynki przy ul. [...] stanowią zaplecze gospodarstwa rolnego.
Utrzymując w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze przytoczyło brzmienie art. 2, 3 i 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 70 ze zm.; dalej: "u.p.o.l."), art. 6, art. 6a ust. 5, art. 6c ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1176 ze zm.; dalej: "u.p.r."), art. 7a ust. 1, art. 21 § 5 i art. 194 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.; dalej: "Ordynacja podatkowa") oraz art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1151 ze zm.; dalej: "P.g.k.") i wskazało, że organ pierwszej instancji prawidłowo dokonał wymiaru podatku od nieruchomości oraz rolnego. W ocenie Samorządowe Kolegium Odwoławcze postępowanie podatkowe przed organem pierwszej instancji przeprowadzone zostało prawidłowo – zgromadzony został materiał dowodowy, organ dokładnie i dogłębnie zbadał sprawę dotyczącą przedmiotów opodatkowania, a do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie przedstawiono żadnych dowodów a także żadnych istotnych okoliczności mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaznaczyło, że obowiązkiem podatnika jest informowanie organu o wszelkich zmianach mogących mieć wpływ na wysokość zobowiązania. Natomiast zapisy w ewidencji gruntów i budynków są wiążące dla organu podatkowego i nie może on ich pominąć przy wymiarze podatku. Wymiar podatku od nieruchomości ustalany jest w oparciu o treść księgi wieczystej, która jest wiążąca co do faktu własności oraz treść ewidencji gruntów i budynków, która wiąże organ podatkowy co do danych gruntu (powierzchni, klasy gruntu). Powołując się na orzecznictwo NSA, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że sposób opodatkowania gruntów w pierwszej kolejności zależy od ich klasyfikacji w ewidencji gruntów i budynków, a zmiany dokonane w tym zakresie wiążą na przyszłość. Mając powyższe na uwadze, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że zaskarżona decyzja, jako wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, powinna być utrzymana w mocy, a odwołanie jako nieuzasadnione nie może być uwzględnione.
W skardze na opisaną wyżej decyzję, wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Wójta, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, skarżący zarzucił naruszenie:
1. przez organ odwoławczy przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej;
2. przez organy obu instancji prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b u.p.o.l.
W uzasadnieniu zarzutów skarżący w pierwszej kolejności – powołując się na zasadę dwuinstancyjności postępowania - podkreślił, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji ma cechy pozorności i nie zawiera własnych ustaleń, jest szablonowe i mimo, że przytacza przepisy oraz orzecznictwo, informacje te podaje bez wyraźnego związku z rozpatrywaną sprawą. Zdawkowe oceny Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie pozwalają na uznanie, że organ ten przystąpił do rzetelnego rozpatrzenia sprawy. Skarżący podkreślił, że decyzja Wójta ma charakter wyłącznie rachunkowy. Natomiast podniesiony w odwołaniu zarzut, że budynek w K. stanowi zaplecze prowadzonego przez skarżącego gospodarstwa rolnego, został przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze całkowicie pominięty. Skarżący zaznaczył, że nie kwestionuje wysokości podatku rolnego ani wydania nakazu płatniczego. Natomiast sprzeciwia się zakwalifikowaniu budynku starego młyna do kategorii pozostałych budynków. Zdaniem skarżącego jest to budynek gospodarczy położony na gruntach gospodarstwa rolnego, którego przeważająca część służy wyłącznie działalności rolniczej, dlatego podlega zwolnieniu z podatku od nieruchomości. Nadto młyn wpisany jest do gminnej ewidencji zabytków, a madto stanowi powierzchnię magazynową do przechowywania środków produkcji rolnej. Skarżący ma zarejestrowane gospodarstwo rolne i prowadzi działalność rolniczą, a budynek starego młyna jest częścią tego gospodarstwa i służy wyłącznie działalności rolniczej. Powołując się na przepisy art. 2 ust. 2 u.p.r. oraz art. 1a pkt 6 i art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b u.p.o.l., a także orzecznictwo NSA, skarżący zaznaczył, że żaden z organów nie zechciał się odnieść do funkcji starego młyna oraz faktu, że budynek ten nie służy żadnej innej działalności poza działalnością rolniczą. Skarżący stwierdził, że wysokość zobowiązania podatkowego została ustalona bezpodstawnie, gdyż ww. budynek zwolniony jest z podatku od nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, organ odwoławczy podkreślił, że skarga nie wskazuje żadnych istotnych okoliczności, które mogłyby gop skłonić do zmiany stanowiska. Stwierdził, że zaskarżona decyzja posiada obszerne uzasadnienie faktyczne i prawne.
Sąd zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie przede wszystkim z powodu trafności zarzutów dotyczących naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze przepisów postępowania.
Rozważania w niniejszej sprawie należy rozpocząć od wskazania, że zgodnie z art. 127 Ordynacji podatkowej postępowanie podatkowe jest dwuinstancyjne. Wynikająca z tego przepisu zasada dwuinstancyjności postępowania podatkowego polega na prawie strony postępowania do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Oznacza to dwukrotne prowadzenie postępowania wyjaśniającego (zarówno przez organ pierwszej, jak i – w wyniku złożenia przez stronę odwołania - organ drugiej instancji). Postępowanie odwoławcze nie polega zatem jedynie na kontroli i weryfikacji zaskarżonej decyzji, lecz na ponownym rozpatrzeniu sprawy podatkowej. Po skutecznym złożeniu przez stronę odwołania sprawę podatkową, w granicach jej podmiotowego i przedmiotowego rozstrzygnięcia, rozpatruje ponownie organ odwoławczy. Postępowanie odwoławcze jest zatem kontynuacją postępowania podatkowego, które toczyło się przed organem pierwszej instancji. Strona, oprócz zarzutów, które sformułowała w odwołaniu, może składać w nim wnioski dowodowe, a organ odwoławczy jest uprawniony do ich rozpatrzenia przed zakończeniem postępowania odwoławczego, albowiem w myśl art. 235 Ordynacji podatkowej w sprawach nieuregulowanych w art. 220-234 tej ustawy w postępowaniu przed organami odwoławczymi mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji.
Postępowanie odwoławcze organ drugiej instancji kończy wydaniem decyzji, której niezbędnymi elementami są m. in. rozstrzygnięcie oraz uzasadnienie faktyczne i prawne (art. 210 § 1 pkt 5 i 6 w zw. z art. 235 Ordynacji podatkowej). Stosownie do treści art. 210 § 4 w zw. z art. 235 Ordynacji podatkowej uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym organ dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Tego rodzaju wymogi formalne stawiane uzasadnieniu decyzji mają na celu realizację również innej ogólnej zasady postępowania podatkowego, a mianowicie wyrażonej w art. 124 Ordynacji podatkowej zasady przekonywania. Zgodnie z tym ostatnim przepisem organy podatkowe powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez zastosowania środków przymusu. Nadto prawidłowo sporządzone uzasadnienie decyzji, które można uznać za spełniające wymogi art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej realizuje również zasadę prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej). Zatem w uzasadnieniu decyzji powinien znaleźć odzwierciedlenie proces rozumowania organu, wnioski dotyczące oceny dowodów, argumenty przemawiające za dokonanymi przez organ ustaleniami, odniesienie się do zarzutów odwołania. Wyczerpujące uzasadnienie decyzji pozwala nie tylko stronie na zapoznanie się z procesem decyzyjnym organu, ale również umożliwia sądowi administracyjnemu ocenę prawidłowości prowadzenia tego procesu. Z uzasadnienia decyzji muszą wynikać poczynione przez organ podatkowy ustalenia stanowiące podstawę faktyczną rozstrzygnięcia oraz ocena tych ustaleń z punktu widzenia zastosowanych przepisów prawa materialnego.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych ramach prawnych, Sąd stwierdza, że narusza ona powołane wyżej przepisy postępowania i to w stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia standardów zakreślonych przepisem art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 w zw. z art. 235 Ordynacji podatkowej, powodując konieczność wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego.
Stopień ogólności uzasadnienia zaskarżonej decyzji uniemożliwia zapoznanie się z jakąkolwiek argumentacją Samorządowego Kolegium Odwoławczego , czy powodami, dla których utrzymało ono w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Przedmiotem postępowania było łączne zobowiązanie pieniężne, zatem Samorządowe Kolegium Odwoławcze przytoczyło brzmienie przepisów u.p.o.l., u.p.r., jak i P.g.k. oraz Ordynacji podatkowej, wyjaśniając przy tym ogólnie na jakich przepisach powinien opierać się organ podatkowy ustalając zobowiązanie łączne. W żadnym fragmencie sporządzonego uzasadnienia organ odwoławczy nie odniósł się indywidualnie do wymierzonego skarżącemu podatku rolnego i podatku od nieruchomości. Nie można dopatrzyć się w tym uzasadnieniu odniesienia się do dowodów zgromadzonych w aktach sprawy, ich oceny, dokonania jakichkolwiek ustaleń faktycznych w oparciu o zebrany materiał dowodowy, czy subsumcji. W ostatnim zdaniu uzasadnienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Nie wyjaśniło jednak z jakimi, ani jakie przepisy w tej konkretnej, indywidualnej sprawie znalazły zastosowanie. W żadnym fragmencie swojego obszernego uzasadnienia nie odniosło się do podniesionej w odwołaniu okoliczności, że budynki w Kazimierzu stanowią zaplecze gospodarstwa rolnego. Wprawdzie odwołanie jest bardzo lakoniczne w swej treści, ale nie uprawnia to organu odwoławczego do pominięcia zawartego w nim zasadniczego wskazania, które kwestionuje wysokość ustalonego zobowiązania. Wśród wielu przytoczonych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze przepisów zabrakło art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b u.p.o.l., który zwalnia od podatku od nieruchomości budynki gospodarcze lub ich części położone na gruntach gospodarstw rolnych, służące wyłącznie działalności rolniczej. Składając odwołanie, skarżący nie był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, co może tłumaczyć lapidarność tego odwołania. Niemniej jednak powołał się na okoliczność, że opodatkowane budynki stanowią zaplecze gospodarstwa rolnego, co – w kontekście brzmienia ww. przepisu - obligowało organ odwoławczy do wyjaśnienia tej kwestii. Tymczasem Samorządowe Kolegium Odwoławcze ten jedyny zarzut odwołania pominęło całkowitym milczeniem.
Sąd zauważa, że na podstawie uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie jest w stanie dokonać oceny, czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie rozpoznało i rozstrzygnęło sprawę. Tym bardziej jest to utrudnione, że decyzja organu pierwszej instancji – zgodnie z art. 210 § 1a Ordynacji podatkowej - została sporządzona z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego i jej uzasadnienie jest ograniczone do bardzo ogólnego wskazania jej podstawy prawnej, jak i jednozdaniowego stwierdzenia w oparciu o jakie dokumenty łączne zobowiązanie pieniężne zostało ustalone.
Tymczasem z akt administracyjnych przesłanych Sądowi wraz ze skargą wynika, że skarżący w 2016 r. złożył informację w sprawie podatku od nieruchomości i podatku rolnego IN-1, w której zadeklarował powierzchnię budynków pozostałych 803,54 m˛ oraz powierzchnię gruntów pozostałych 1.846 m˛. Natomiast z informacji z rejestru gruntów dotyczącej działki nr [...] w K. przy ul. [...] wynika, że jej powierzchnia wynosi 847 m˛, a znajdujące się na niej pozostałe budynki niemieszkalne mają łączną powierzchnię 388 m˛. Na tę rozbieżność organ odwoławczy uwagi nie zwrócił.
Rozpatrując sprawę w postępowaniu odwoławczym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinno było wyjaśnić różnice między złożoną deklaracją IN-1 (czy np. w późniejszych latach, tj. po 2016 r., podatnik nie dokonał jej korekty) a danymi zawartymi w informacji z rejestru gruntów i budynków, która znajduje się w aktach administracyjnych. W tej sytuacji Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinno w pierwszej kolejności dokonać oceny, czy zebrany przez Wójta materiał dowodowy jest wyczerpujący i kompletny, a tym samym wystarczający do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia. Nawet jeżeli Samorządowe Kolegium Odwoławcze to uczyniło, to działania te nie znalazły jakiegokolwiek odzwierciedlenia w zaskarżonej decyzji.
Ponadto, w związku z treścią odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze było zobowiązane ustosunkować się do wskazanego w nim zarzutu o opodatkowanych budynkach, które – według skarżącego - stanowią zaplecze gospodarstwa rolnego. Jakiekolwiek ustosunkowanie się do odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze skwitowało lakonicznym stwierdzeniem, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Tymczasem, prowadząc postępowanie odwoławcze, organ odwoławczy może przeprowadzić, na żądanie strony lub z urzędu, dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję (art. 229 Ordynacji podatkowej). Natomiast, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części, organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, wskazując okoliczności faktyczne, które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy (art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej). Wybór drogi postępowania pozostawiają organowi odwoławczemu powołane wyżej przepisy Ordynacji podatkowej, nie zwalniając go jednak z obowiązku kompleksowego rozpatrzenia sprawy.
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, Sąd stwierdza, że trafne okazały się zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 121 § 1, art. 122 w zw. z art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 210 § 4 w zw. z art. 124 Ordynacji podatkowej. Naruszenia te mogły mieć na tyle istotny wpływ ma wynik sprawy, że zaskarżona decyzja nie miogła pozostać w obrocie prawnym. Na marginesie Sąd zwraca uwagę, że całkowicie chybione jest zawarte w odpowiedzi na skargę stwierdzenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego , że zaskarżona decyzja posiada obszerne uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienia faktycznego zaskarżona decyzja w ogóle nie posiada, natomiast jej uzasadnienie prawne jest na tyle ogólnikowe, że mogłoby znaleźć zastosowanie do każdej sprawy dotyczącej łącznego zobowiązania podatkowego, w skład którego wchodzi podatek od nieruchomości i podatek rolny i tym samym narusza art. 210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej.
Sąd nie może natomiast ustosunkować się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, tj. art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b u.p.o.l., albowiem do podnoszonej przez skarżącego w odwołaniu okoliczności stanowienia przez sporne budynki zaplecza dla gospodarstwa rolnego, organ odwoławczy w żaden sposób się nie ustosunkował. Nadto, ponieważ okoliczność ta została podniesiona przez skarżącego dopiero w odwołaniu, a sprecyzowana w skardze, w kontrolowanym postępowaniu nie zostały poczynione w tym zakresie żadne ustalenia, co uniemożliwia Sądowi rozpoznanie omawianego zarzutu, a wobec uchylenia zaskarżonej decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania, to rozpoznanie jest również przedwczesne.
Zważywszy powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), uchylił zaskarżoną decyzję, orzekając o kosztach postępowania na podstawie art. 200 i 205 § 2 P.p.s.a oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.).