I SA/Go 455/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.Gorzów Wielkopolski2016-03-31
NSApodatkoweŚredniawsa
zaległości podatkoweumorzenieulgi podatkoweVATOrdynacja podatkowaważny interes podatnikainteres publicznypomoc de minimispostępowanie podatkoweegzekucja administracyjna

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatniczki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej odmawiającą umorzenia zaległości podatkowych, uznając brak podstaw do udzielenia ulgi ze względu na okoliczności powstania zadłużenia i brak wystarczających przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego.

Podatniczka złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego o odmowie umorzenia zaległości podatkowych z tytułu VAT za lata 2009-2010. Podatniczka argumentowała, że zaległości powstały w wyniku oszustwa kontrahenta i sprzedaży jej sprzętu przez organ egzekucyjny. Sądy obu instancji uznały jednak, że okoliczności powstania zaległości nie mają charakteru nadzwyczajnego, a podatniczka nie wykazała wystarczająco ważnego interesu podatnika ani interesu publicznego, aby uzasadnić umorzenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim rozpoznał skargę P.A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego odmawiającą umorzenia zaległości podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za okres od kwietnia do listopada 2009 r. oraz od marca do kwietnia 2010 r., wraz z odsetkami za zwłokę. Skarżąca podnosiła, że zaległości powstały w wyniku oszustwa ze strony firmy "F" J.G., która miała wykonywać naprawy sprzętu leśnego, a następnie jej majątek został sprzedany w postępowaniu egzekucyjnym. Sądy administracyjne, analizując sprawę, uznały, że podatniczka nie wykazała wystarczających przesłanek do umorzenia zaległości. Podkreślono, że umorzenie jest instytucją nadzwyczajną, a okoliczności powstania zaległości, wynikające z nieprawidłowości w prowadzonej działalności gospodarczej i braku udokumentowania kosztów, nie mają charakteru wyjątkowego. Sąd uznał, że podatniczka nie wykazała ważnego interesu podatnika ani interesu publicznego, który uzasadniałby odstąpienie od zasady powszechności opodatkowania. Pomimo trudnej sytuacji finansowej, młody wiek podatniczki i jej męża, ich potencjał zarobkowy oraz posiadanie majątku (choć obciążonego hipoteką) nie stanowiły podstaw do umorzenia zaległości. Sąd oddalił skargę, uznając, że organy podatkowe prawidłowo oceniły zebrany materiał dowodowy i zastosowały właściwe przepisy prawa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, okoliczności powstania zaległości podatkowych nie mają charakteru nadzwyczajnego i niezależnego od działań podatnika, a podatniczka nie wykazała wystarczająco ważnego interesu podatnika ani interesu publicznego, aby uzasadnić umorzenie.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że podatniczka nie udokumentowała kosztów napraw, a firma wykonująca usługi nie istniała, co wskazuje na brak należytej staranności w wyborze kontrahentów. Trudna sytuacja finansowa nie wynika z nadzwyczajnych zdarzeń losowych, a potencjał zarobkowy i posiadany majątek nie uzasadniają umorzenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

Ordynacja podatkowa art. 67a § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Przepis ma charakter uznaniowy.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ordynacja podatkowa art. 67b § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Dotyczy pomocy de minimis dla przedsiębiorców, odsyła do prawa wspólnotowego.

Ordynacja podatkowa art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Obowiązek organów do podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy.

Ordynacja podatkowa art. 187 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Obowiązek organów do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

Ordynacja podatkowa art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Zasada swobodnej oceny dowodów przez organ.

Ordynacja podatkowa art. 210

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji administracyjnej.

Konstytucja RP art. 84

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Obowiązek ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków.

Rozporządzenie Komisji UE nr 1407/2013 art. art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Rozporządzenie Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r.

Dotyczy stosowania art. 107 i 108 TFUE do pomocy de minimis.

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy podatkowe prawidłowo oceniły, że okoliczności powstania zaległości podatkowych nie uzasadniają umorzenia ze względu na brak nadzwyczajnych zdarzeń losowych i niewykazanie ważnego interesu podatnika. Przepis art. 67a Ordynacji podatkowej ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ nie jest zobowiązany do umorzenia zaległości nawet w przypadku spełnienia przesłanek. Podatniczka nie wykazała, aby trudna sytuacja finansowa wynikała z przyczyn niezależnych od jej postępowania i sposobu gospodarowania środkami.

Odrzucone argumenty

Zaległości podatkowe powstały w wyniku oszustwa kontrahenta i sprzedaży majątku przez organ egzekucyjny, co stanowiło nadzwyczajne okoliczności. Spełnione zostały warunki do uzyskania pomocy de minimis, co powinno skutkować pozytywnym rozpatrzeniem wniosku. Organy podatkowe naruszyły zasady Konstytucji RP (równości, praw osobistych i ekonomicznych) poprzez odmowę umorzenia i rozłożenia na raty.

Godne uwagi sformułowania

Umorzenie zaległości podatkowej jest nadzwyczajną instytucją prawa podatkowego. Ważnego interesu podatnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej. Budżet państwa, a w konsekwencji całe społeczeństwo nie może ponosić odpowiedzialności za działania podejmowane przez stronę. Układanie stosunków gospodarczych z kontrahentami w sposób umożliwiający zachowanie bezpieczeństwa finansowego należy do podatnika.

Skład orzekający

Jan Grzęda

przewodniczący

Jacek Niedzielski

członek

Alina Rzepecka

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęć \"ważny interes podatnika\" i \"interes publiczny\" w kontekście umorzenia zaległości podatkowych, a także uznaniowy charakter decyzji organów podatkowych w sprawach ulg."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji podatniczki i jej działalności gospodarczej, co może ograniczać bezpośrednie zastosowanie w innych przypadkach. Nacisk na udokumentowanie przyczyn trudnej sytuacji finansowej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje trudności podatników w uzyskaniu ulg podatkowych, zwłaszcza gdy okoliczności powstania zaległości budzą wątpliwości co do staranności podatnika. Pokazuje, jak sądy interpretują pojęcia 'ważnego interesu podatnika' i 'interesu publicznego'.

Czy oszustwo kontrahenta i sprzedaż majątku zwalniają z długu wobec fiskusa? Sąd wyjaśnia granice umorzenia zaległości podatkowych.

Dane finansowe

WPS: 28 450,5 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Go 455/15 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2016-03-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-11-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Alina Rzepecka /sprawozdawca/
Jacek Niedzielski
Jan Grzęda /przewodniczący/
Symbol z opisem
6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Ulgi podatkowe
Sygn. powiązane
II FSK 1895/16 - Wyrok NSA z 2018-07-05
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U. 2015 poz 613
art. 67a § 1 pkt 3, art. 67b § 1 pkt 2, art. 122, art. 187 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Grzęda Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędzia WSA Alina Rzepecka (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Anna Głowacka po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2016 r. na rozprawie sprawy ze skargi P.A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od kwietnia do listopada 2009 r. oraz za marzec i kwiecień 2010 r. wraz z odsetkami za zwłokę oddala skargę.
Uzasadnienie
P.A. (zw. dalej: skarżącą, stroną) reprezentowana przez pełnomocnika wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej (zw. dalej: Dyrektorem IS, organem II instancji, organem odwoławczym) nr [...] z [...] września 2015 r. utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego (zw. dalej: Naczelnikiem US, organem I instancji) z [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od kwietnia do listopada 2009 r. i od marca do kwietnia 2010 r. w łącznej kwocie 28.450,50 zł wraz z odsetkami za zwłokę od tych zaległości w łącznej wysokości 16.218,00 zł.
Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny:
Dyrektor IS pismem z [...] grudnia 2014 r. przekazał Naczelnikowi US wniesione przez N.A. w imieniu skarżącej, pismo z [...] października 2014 r. dotyczące między innymi rozłożenia na raty zapłaty egzekwowanej zaległości podatkowej. Do wniosku załączone zostało pełnomocnictwo z dnia [...] lutego 2013 r. udzielone przez stronę mężowi N.A. do występowania w jej imieniu przed władzami, sądami, urzędami, a także do składania wniosków oraz do występowania jako strona w powyższych instytucjach.
Pełnomocnik, w kolejnych pismach (z [...] marca 2015 r. ) zmienił zakres żądania i doprecyzowując wniosek wskazał, że dotyczy on pomocy de minimis w formie udzielenia ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę z tytułu podatku od towarów i usług za okres od stycznia do listopada 2009 r. oraz za marzec i kwiecień 2010 r.
W motywach wyjaśnił, że organ egzekucyjny w prowadzonym postępowaniu dokonał sprzedaży maszyn służących do wykonywania usług leśnych, jednak z uzyskanej kwoty w większości zaspokojone zostały koszty postępowania egzekucyjnego. Podniósł, że strona została pozbawiona możliwości świadczenia usług i uzyskiwania dochodów
z tego tytułu, z których miałaby możliwość spłaty zadłużenia. W wyniku powyższego mąż skarżącej został zmuszony do podjęcia innej pracy, z której dochód nie jest wystarczający na utrzymanie 5 osobowej rodziny.
Naczelnik US, decyzją z [...] kwietnia 2015 r. odmówił umorzenia zaległości podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od kwietnia do listopada 2009 r. i od marca do kwietnia 2010 r. w łącznej kwocie 28.450,50 zł wraz z odsetkami za zwłokę od tych zaległości w łącznej wysokości 16.218,00 zł.
W uzasadnieniu wskazał, że przedmiotowy wniosek jest kolejnym dotyczącym ubiegania się o ulgę w spłacie wskazanych zaległości podatkowych. Dnia 4 listopada 2010r. strona wystąpiła o rozłożenie na raty zapłaty zaległości podatkowych z tytułu podatku VAT oraz podatku dochodowego za lata 2008-2009. Wniosła o raty w wysokości 2.500 zł miesięcznie, płatne do 15 dnia każdego miesiąca. W motywach wniosku podała, że zależy jej na dalszym prowadzeniu działalności gospodarczej, a w obecnej sytuacji jest to niemożliwe. Oświadczyła, że nie ma innych dochodów, na wychowaniu ma dwoje dzieci, a przez egzekucję firma nie może funkcjonować.
Przeprowadzone wówczas postępowanie zakończyło się decyzją Naczelnika US
z [...] grudnia 2010 r. odmawiającą stronie rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych i VAT , gdyż uznano, że okoliczności powstania zaległości jak i sytuacja finansowa rodziny nie pozwalała na pozytywne rozpatrzenie jej prośby. Ustalono bowiem, że zaległości podatkowe powstały w wyniku przeprowadzonej przez organ kontroli podatkowej dotyczącej działalności gospodarczej prowadzonej przez stronę w zakresie usług leśnych za lata 2008-2010. Kontrola wykazała nieprawidłowości i uchybienia. Po jej zakończeniu skarżąca złożyła korekty zeznań podatkowych w zakresie podatku dochodowego za lata 2008-2009 oraz korekty deklaracji podatkowych i w zakresie podatku VAT za lata 2008-2010. Łącznie zaległości podatkowe strony wynosiły ok. 150.000 zł plus odsetki za zwłokę. W toku kontroli ustalono, że strona prowadziła działalność gospodarczą od [...] stycznia 2008r. w zakresie pozyskiwania i zrywki drewna. Wszystkie usługi wykonywane były własnym sprzętem specjalistycznym stanowiącym środki trwałe firmy. Ze względu na specyfikę pracy maszyny i urządzenia wykorzystywane były niejednokrotnie w ekstremalnych warunkach, wobec czego większość nakładów finansowych przeznaczana była na niezliczoną ilość napraw i remontów, ponadto ze względu na rozległy teren wykonywanych usług nabywała dużą ilość paliwa. Usługi w zakresie napraw ciągników leśnych wykonywała dla skarżącej firma "F" J.G. (koszty tych napraw opiewały w 2008r. na kwotę 177.581,49 zł brutto, zaś w 2009r. na 269.404,06 zł brutto). Strona jednak nie potrafiła ani udokumentować, ani potwierdzić, że usługi wykonywane przez ww. firmę zostały wykonane. Nadto, na podstawie informacji pozyskanej z Urzędu Skarbowego ustalono, że numer NIP ww. firmy został wygenerowany dla innej firmy, a J.G. nie figuruje w bazie podatników urzędu. Ostatecznie, ponieważ wykonywanie przedmiotowych usług nie zostało w żaden sposób uprawdopodobnione, strona złożyła korekty deklaracji i zeznań podatkowych.
Kolejny wniosek strona złożyła 11 czerwca 2012 r. Również ubiegała się o rozłożenie na raty zapłaty zaległości podatkowych z tyt. podatku dochodowego i od towarów
i usług. Ponieważ nie uzupełniła go w zakresie pomocy publicznej w wyznaczonym jej terminie, w związku z czym organ postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r. pozostawił wniosek bez rozpatrzenia.
Następnie organ I instancji, mając na względzie zgromadzony materiał, stwierdził, że obecnie złożony wniosek strony, dotyczący określonego trybu udzielenia pomocy przedsiębiorcom, spełnia wymogi sformułowane w przepisach wspólnotowych dla tego trybu udzielania ulg w spłacie zobowiązań podatkowych. W oparciu o oświadczenie strony oraz o dane zgromadzone w centralnym rejestrze pomocy publicznej SHRIMP ustalił również, że w okresie ostatnich trzech lat budżetowych poprzedzających dzień wystąpienia z przedmiotowym wnioskiem nie otrzymała ona pomocy de minimis.
W dalszej kolejności Naczelnik US, po przeanalizowaniu wszystkich okoliczności sprawy stwierdził, że w jego ocenie, mimo że obecnie skarżąca nie ma środków finansowych na zapłatę zaległego podatku, nie można wykluczyć, że w przyszłości również nie będzie miała możliwości uregulowania przedmiotowych zaległości. Ma bowiem możliwość zbycia majątku, podjęcia prowadzonej działalności lub podjęcia pracy, a co za tym idzie osiągania dochodów pozwalających na spłatę zaległości podatkowych, na przykład w formie układu ratalnego. Mimo zatem, że jej obecna sytuacja jest trudna i może świadczyć o jej ważnym interesie w uzyskaniu ulgi w spłacie zaległego podatku, nie ma podstaw do pozytywnego rozpatrzenia złożonego przez nią wniosku. Podkreślił, że trudna sytuacja strony nie stanowi wyjątkowych okoliczności, spowodowanych działaniami niezależnymi od jej postępowania, nadzwyczajnymi, nie dającymi się przewidzieć, a wynika z podejmowanych przez nią działań i decyzji. Nie stanowi zatem przesłanki do udzielenie wnioskowanej ulgi, a tym samym nie potwierdza przesłanki ważnego interesu podatnika.
Zwracając uwagę na okoliczności powstania zaległości podatkowych, podkreślił, że
podobnie jak poprzednio i w niniejszym postępowaniu strona nie wniosła w tym
zakresie nowych wyjaśnień. Ponownie podniosła argument niesłusznego obciążenia
jej zobowiązaniami podatkowymi oraz oszustwa kontrahenta. Nie poparła jednak
tych twierdzeń żadnymi dokumentami, dodatkowymi wyjaśnieniami, ani nie uprawdopodobniła, że zakwestionowane usługi były faktycznie wykonywane.
Organ ostatecznie przyjął, że ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego pozwala uznać, że w przedmiotowej sprawie interes publiczny, ustalony w kontekście okoliczności powstania zaległości, wskazuje na bezzasadność udzielenia stronie ulgi
w postaci umorzenia wnioskowanych zaległości podatkowych. Jednocześnie zaznaczył, że ważnego interesu podatnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej.
Podsumowując Naczelnik US stwierdził, że sposób, w jaki podatnik gospodaruje swoimi przychodami, a także jakie podejmuje działania nie mogą stanowić podstawy do ulgowego traktowania zobowiązań podatkowych. Ulgi w spłacie zaległości, aczkolwiek dopuszczane przez ustawodawcę i niezbędne z punktu widzenia kompletności systemu podatkowego, stanowią odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania. Dlatego też wyjątkowy charakter muszą mieć okoliczności uzasadniające udzielenie ulgi. Budżet państwa, a w konsekwencji całe społeczeństwo nie może ponosić odpowiedzialności za działania podejmowane przez stronę.
W odwołaniu na powyższe orzeczenie pełnomocnik strony zarzucił błędne ustalenia i ocenę faktów, całkowicie niewłaściwą interpretację posiadanych informacji, jak również naruszenie art. 32 pkt 1 i 2, art. 47 oraz art. 64 pkt 2 Konstytucji RP.
W uzasadnieniu przedstawił uwagi dotyczące prowadzonej przez organ I instancji egzekucji administracyjnej. Nie zgodził się też z Naczelnikiem US, że wniosek strony dotyczący określonego trybu udzielania pomocy przedsiębiorcom spełnia wymogi,
a mimo wszystko odmawia się umorzenia zaległości podatkowych, ponieważ sytuacja materialna rodziny umożliwia dalszą spłatę podatku, a to nie zachwieje podstawami jej egzystencji, strona ma możliwość zbycia majątku oraz podjęcia prowadzonej działalności gospodarczej lub podjęcia pracy.
Podkreślił, że zaistniałe problemy są wynikiem oszustwa podatkowego dokonanego przez firmę "F" J.G. oraz ignorancji i lekceważącego stosunku urzędników do sprawy. Według niego, w gestii Urzędu Skarbowego jest uruchomienie wszelkich dostępnych środków, aby zweryfikować otrzymane informacje i ustalić kto był rzeczywistym wystawcą faktur.
Dyrektor IS po rozpatrzeniu zarzutów odwołania, decyzją z [...] września 2015 r. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.
W treści orzeczenia, w pierwszej kolejności odniósł się do brzmienia właściwych mających w sprawie zastosowanie podstaw prawnych - art. 67b § 1 pkt 2, art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, oraz Rozporządzenia Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 352.1 z dnia 24 grudnia 2013 r.)
w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 352.1 z dnia 24 grudnia 2013 r.).
Wskazał, że występując o umorzenie zaległości podatkowej, strona winna wskazać dowody potwierdzające zagrożenie jej egzystencji i jej rodziny lub innego ważnego interesu w przypadku odmowy udzielenia wnioskowanej ulgi. Podjęcie zaś rozstrzygnięcia w tym zakresie następuje w oparciu o analizę realnych możliwości wykonania obowiązku przez podatnika.
Wyjaśnił, że o istnieniu ważnego interesu podatnika, zgodnie z poglądem prezentowanym w literaturze przedmiotu, nie powinno decydować subiektywne przekonanie wnioskodawcy, lecz kryteria zobiektywizowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości. Ważny interes podatnika wymaga ustalenia
jego sytuacji majątkowej, skutków ekonomicznych realizacji ciążących na nim zobowiązań, w tym skutków mających wpływ na utrzymanie rodziny oraz jego możliwości zarobkowych. Przez ważny interes podatnika należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika jak również sytuacje, które spowodowane zostały działaniem czynników, na które podatnik nie mógł mieć wpływu, i które są niezależne od sposobu jego postępowania. Z kolei, pod pojęciem interesu publicznego, rozumieć należy dyrektywę postępowania nakazującą respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego.
Jednocześnie zaznaczył, że w każdym przypadku decyzja dotycząca przedmiotowej ulgi podjęta będzie w ramach uznania administracyjnego, bowiem stwierdzenie istnienia którejkolwiek lub obu łącznie ustawowych przesłanek odstąpienia przez organ podatkowy od pobrania należnego podatku, nie nakłada na ten organ automatycznego obowiązku orzeczenia o umorzeniu przedmiotowych należności, na co wskazuje zwrot "może" zastosowany przez ustawodawcę w ww. przepisie. Pojęcia "ważny interes podatnika" i "interes publiczny" są pojęciami nieostrymi, a ich istnienie lub brak
w konkretnej sprawie musi być poprzedzone ustaleniem sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej strony postępowania.
Zwrócił też uwagę na art. 124 Ordynacji podatkowej i wynikający z jego treści obowiązek spoczywający na organach - wyjaśniania stronom zasadności przesłanek, jakimi kierowały się przy dokonywaniu oceny zebranego materiału dowodowego i przy podejmowaniu decyzji w przedmiocie złożonego wniosku, bez względu na to czy decyzja jest pozytywna, czy też negatywna dla strony. Jednakże dodał, że to po
stronie podatnika leży obowiązek udowodnienia, że w sprawie zachodzą przesłanki
do udzielenia ulgi w oparciu o art. 67a Ordynacji podatkowej, a tym samym kompleksowego przedstawienia sytuacji majątkowo-rodzinnej.
Odnosząc się następnie do stanu sprawy Dyrektor IS przypomniał, że skarżąca od [...] stycznia 2008 r. prowadzi działalność gospodarczą w zakresie pozyskiwania i zrywki drewna pod nazwą "Zakład [...] P.A.", opodatkowaną podatkiem dochodowym płaconym na zasadach ogólnych. Jest również podatnikiem podatku od towarów i usług. Siedziba prowadzenia działalności znajduje się pod adresem zamieszkania.
Następnie wyjaśnił, że przedmiotowe postępowanie dotyczy zaległości podatkowych
z tytułu podatku od towarów i usług, które wraz z odsetkami obliczonymi na dzień [...] października 2014 r. wynoszą łącznie 44.668,50 zł.
Przypomniał też, że niniejszy wniosek o ulgę w spłacie zaległości podatkowych jest kolejnym w tej sprawie (wcześniejsze – z [...] listopada 2010 r. i [...] czerwca 2012 r.).
Dalej Dyrektor IS wskazał, że przedmiotowe zaległości podatkowe egzekwowane są
w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Naczelnika US. Dokonano szeregu czynności egzekucyjnych, w tym licytacji majątku skarżącej, w wyniku których na poczet zaległości w latach 2010-2013 uzyskano kwotę 165.500,22 zł. W latach 2014-2015 nie wyegzekwowano żadnych środków finansowych na zaległe zobowiązania. W 2015 r. postępowanie egzekucyjne zostało wstrzymane przez Dyrektora IS postanowieniem
z dnia [...] stycznia 2015r. do czasu wydania decyzji w sprawie wniosku strony z [...] października 2014 r. o udzielenie ulgi w spłacie egzekwowanej zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług. Na nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym oraz budynkami gospodarczymi, będącej współwłasnością strony, o numerze [...] organ podatkowy dokonał wpisów hipoteki przymusowej celem zabezpieczenia przedmiotowych zaległości podatkowych.
Na podstawie zeznań podatkowych za lata 2010-2014 przedstawił dane dotyczące poniesionych przez stronę strat oraz uzyskanych przez jej małżonka dochodów.
Dyrektor IS podkreślił też, że pismem z [...] czerwca 2015 r., wezwał skarżącą do przedłożenia dowodów lub oświadczeń potwierdzających: podjęcie zatrudnienia lub wznowienia działalności gospodarczej oraz wysokość osiąganych z tego tytułu dochodów, otrzymywaną ze strony rodziny pomoc materialną lub niematerialną,
a także innych dochodów potwierdzających sytuację materialną, rodzinną i zdrowotną, które nie zostały przedłożone w postępowaniu przed organem I instancji, a w jej ocenie uzasadniają przyznanie wnioskowanej ulgi.
W odpowiedzi strona poinformowała, że działalność nie została zaprzestana jak i nie została zawieszona. Załączyła karty z księgi przychodów i rozchodów za miesiące kwiecień i maj 2015 r. z zerowymi wpisami. Oświadczyła, że jej małżonek w dalszym ciągu jest zatrudniony w ZGKiM z wynagrodzeniem 1.464,51 zł netto oraz, że nie otrzymują pomocy ze strony rodziny.
Organ odwoławczy wskazał też, że ze zgromadzonego przez Naczelnika US materiału dowodowego wynika, że strona prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem i trójką małoletnich dzieci. Małżonkowie nie mają ustanowionej rozdzielności majątkowej. Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, z której nie osiąga żadnych dochodów. Jej małżonek zatrudniony jest w ZGKiM i uzyskuje wynagrodzenie za pracę
w wysokości 1.464,51 zł netto, ponadto również posiada zarejestrowaną działalność gospodarczą w zakresie usług leśnych, z której obecnie nie uzyskuje żadnych dochodów. Małżonkowie posiadają nieruchomość położoną w [...] o pow. 4300 m2, zabudowaną budynkiem mieszkalnym o powierzchni 60 m2 i budynkami gospodarczymi. Opłaty związane z utrzymaniem nieruchomości wynoszą miesięcznie około 423 zł (energia elektryczna - 177 zł, opłata za śmieci - 72 zł, podatek od nieruchomości - 3,7 zł, ogrzewanie -125 zł, napraw bieżących - ok. 20 zł ubezpieczenie -25 zł.) Po odliczeniu stałych wydatków od uzyskiwanych dochodów z tytułu wykonywanej pracy w wysokości 1.464,51 zł, do dyspozycji rodziny pozostaje kwota
w wysokości ok. 1.041 zł.
Dyrektor IS wskazał również, że skarżąca w piśmie z [...] stycznia 2015 r. oświadczyła, że nie posiada innego zadłużenia, w tym kredytowego, nie otrzymuje pomocy finansowej z OPS i nie pobiera dopłat do gruntów rolnych. W oświadczeniu o nieruchomościach i prawach majątkowych, które mogą być przedmiotem hipoteki przymusowej i rzeczach ruchomych oraz zbywalnych prawach majątkowych, które mogą być przedmiotem zastawu skarbowego - ORD-HZ złożonym 15 stycznia 2015 r. wskazała, że posiada następujący majątek: nieruchomość położoną w [...], na której Naczelnik US dokonał wpisu w księdze wieczystej [...], oraz ciągnik leśny [...], o szacunkowej wartości 40.000 zł. W dniu [...] lutego 2015 r. małżonek strony nabył uszkodzony ciągnik leśny [...] za kwotę 6.150 zł.
Organ odwoławczy podkreślił też, że pełnomocnik strony jako zdarzenia losowe mające wpływ na stan majątkowy skarżącej powołuje karę finansową w wysokości ok. 160.000zł plus odsetki, nałożoną na skarżącą po kontroli podatkowej. Nieprawidłowości które w jej wyniku zostały stwierdzone były skutkiem oszustwa, którego padli ofiarą, albowiem Urząd Skarbowy po kontroli stwierdził, że firma wykonująca naprawy sprzętu leśnego nie istnieje. Natomiast, jako przyczyny trudności finansowych w regulowaniu zaległości podatkowych pełnomocnik wskazał sprzedaż w drodze licytacji przez Urząd Skarbowy większości sprzętu i maszyn przeznaczonych do wykonywania i prowadzenia działalności, co spowodowało ograniczone możliwości zarobkowania. Oświadczył też, że równowaga finansowa nastąpi wyłącznie w przypadku odstąpienia przez Urząd Skarbowy od dalszej egzekucji z mienia. Dalsza egzekucja z majątku w postaci maszyn i urządzeń do prowadzenia działalności gospodarczej spowoduje całkowity brak możliwości dokonywania jakiejkolwiek spłaty niesłusznie naliczonej kary i w takiej sytuacji zmuszeni zostaną do ogłoszenia upadłości. Pełnomocnik podniósł też, że Urząd Skarbowy nie obciążył karą właściwego oszusta finansowo-podatkowego, na skutek czego zlicytowano ich sprzęt przeznaczony do zarobkowania. Wyjaśnił, że w przypadku odstąpienia od dalszej egzekucji istnieje możliwość poprawy sytuacji finansowej poprzez wykonywanie działalności pozostałym sprzętem, jednak rezultaty będą widoczne dopiero na wiosnę, gdy ruszą prace leśne.
Dyrektor IS wyjaśnił też, że ze złożonego 23 marca 2015 r. oświadczenia o pomocy publicznej obejmującego bieżący rok budżetowy oraz dwa poprzedzające go lata budżetowe wynika, że strona nie skorzystała z pomocy publicznej dla przedsiębiorców de minimis w sektorze rolnym, a z formularza złożonego w zakresie informacji przedstawianych przez wnioskodawcę przy ubieganiu się o pomoc de minimis wynika, że podmiot nie otrzymał pomocy publicznej w odniesieniu do tych samych kosztów kwalifikujących się do objęcia pomocą, na których pokrycie ma być udzielona pomoc de minimis w rolnictwie. Organ uznał, że podmiot gospodarczy spełnia warunki do uzyskania pomocy de minimis określonej w Rozporządzeniu Komisji UE nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej cło pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz. UE L nr 352 z dnia 24 grudnia 2013 r., str. 1).
Odwołując się następnie do treści art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej stwierdził, że występowanie ważnego interesu podatnika, interesu publicznego lub obu tych przesłanek łącznie jest warunkiem koniecznym udzielenia ulgi. Przy czym jednocześnie zauważył, że uznaniowy charakter decyzji wydawanej w trybie art. 67a Ordynacji podatkowej powoduje, że nawet stwierdzenie, że w rozpatrywanej sprawie występuje ważny interes podatnika lub interes publiczny, nie obliguje organu podatkowego do wydania decyzji uwzględniającej wniosek podatnika, a jedynie umożliwia wydanie takiej decyzji.
Jego zdaniem, analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego dowiodła, że przeprowadzone przez Naczelnika US postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
W kontekście przesłanki ważnego interesu podatnika, Dyrektor IS stwierdził, że obecna trudna sytuacja finansowa strony nie uzasadnia przyznania wnioskowanej ulgi w postaci umorzenia przedmiotowej zaległości podatkowej. Aktualny brak dochodów dostatecznych do zrealizowania przez stronę zobowiązania podatkowego nie przesądza jeszcze w wystarczającym stopniu o trwałej niemożności uregulowania przedmiotowych należności w przyszłości. Rodzina dysponuje stałym dochodem w wysokości 1.464 zł. Dochód ten nie jest co prawda wysoki, ale biorąc pod uwagę fakt, że skarżąca jak i jej małżonek są osobami młodymi, nie utracili możliwości zarobkowania, posiadają doświadczenie zawodowe, nie mają innych zaległości stwierdzono, że w sprawie nie występuje zagrożenie egzystencji. Rodzina pomimo dokonania przez Naczelnika US na nieruchomości wpisu na hipotece, ma w dalszym ciągu zapewnione warunki mieszkaniowe.
Organ podkreślił, że umorzenie zaległości podatkowej jest nadzwyczajną instytucją prawa podatkowego i z tego względu okoliczności, na które powołuje się strona, wnosząc podanie o ich umorzenie względem Skarbu Państwa, powinny posiadać tę samą cechę. Przepis ten stanowi odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania, dlatego też udzielenie ulgi w spłacie zaległości podatkowej uzasadnione jest w przypadkach, które wystąpiły niezależnie od sposobu postępowania podatnika. W jego ocenie, znaczenie mają - uwzględnione przez organ I instancji — przyczyny powstania zaległości podatkowej. Nie stwierdzono w tym zakresie, aby były nimi nadzwyczajne zdarzenia losowe, czy też okoliczności niezależne od działań strony. Przeciwnie, skarżąca nie potrafiła udokumentować, jak i potwierdzić wykonania usług naprawczych świadczonych przez firmę "F" J.G., których koszt w roku 2008 r. wyniósł 177.581,49 zł, a w 2009r. 269.404,06 zł. i w konsekwencji stwierdzonych nieprawidłowości złożyła korekty deklaracji i zeznań podatkowych. Zdaniem organu, powoływane w sprawie okoliczności powstania zaległości podatkowych, nie posiadają cech na tyle wyjątkowych, by uzasadniały zastosowanie ulgi we wnioskowanym przez stronę zakresie. Układanie stosunków gospodarczych z kontrahentami w sposób umożliwiający zachowanie bezpieczeństwa finansowego należy bowiem do podatnika. Prowadząc działalność gospodarczą przedsiębiorca samodzielnie dokonuje wyboru kontrahentów, zawiera z nimi umowy na wykonanie świadczonych usług. Prowadzenie działalności wymaga zatem od podatnika podejmowania decyzji w sposób przemyślany i zgodny z prawem z uwagi na fakt, że działa on na własny rachunek i we własnym interesie, Organ odwoławczy zaznaczył też, że ma świadomość realiów prowadzenia działalności gospodarczej, w toku której ryzykiem obarczona jest większość podejmowanych decyzji, także tych związanych z wyborem kontrahenta. Jednak strona winna wykazywać należytą staranność w doborze kontrahentów, podejmować starania w zakresie weryfikacji ich wiarygodności, które mogą zminimalizować i ograniczyć negatywne skutki zawieranych umów. Tym samym trudno uznać, że powstała sytuacja pozostawała poza wpływem skarżącej.
Dyrektor IS podkreślił, że ważnego interesu podatnika nie można utożsamiać
z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej. Tym
samym, w rozważanej sprawie nie stwierdzono ważnego interesu podatnika.
Zdaniem organu odwoławczego, w sprawie nie zachodzi również interes publiczny przemawiający za udzieleniem wnioskowanej ulgi. W tym zakresie wskazał na konieczność respektowania ogólnych wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej oraz sprawność działania aparatu państwowego. Stwierdził, że
w analizowanym stanie faktycznym interes publiczny nie uzasadnia przyznania wnioskowanej ulgi. Przychylenie się do wniosku strony prowadziłoby w tej konkretnej sprawie do zanegowania zasady mającej swoje źródło w przepisie art. 84 Konstytucji RP, zgodnie z którym "Każdy obowiązany jest do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie". Natomiast udzielenie przywilejów podatkowych w spłacie podatków, do których należy umorzenie zaległości podatkowych jest wyjątkiem od przywołanej wyżej zasady. Organy podatkowe mogą korzystać z tej instytucji w sposób wyjątkowy, w szczególności, gdy zaległość podatkowa jest skutkiem okoliczności, na które zobowiązany nie miał wpływu i nie mógł im przeciwdziałać. Terminowe i rzetelne uiszczanie należności do budżetu państwa leży bowiem w interesie całego społeczeństwa, które nie powinno ponosić konsekwencji nie zastosowania się strony do obowiązków prawa podatkowego. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że do powstania trudnej sytuacji materialnej przyczyniła się strona. W takiej też sytuacji udzielenie ulgi oznaczałoby akceptację nienależnego wywiązywania się z zobowiązań wobec budżetu państwa, co godziłoby w interes publiczny i interes innych podatników, wywiązujących się z nałożonych przez prawo zobowiązań podatkowych.
Według Dyrektora IS, istotny dla oceny interesu publicznego jest również fakt zabezpieczenia należności hipoteką ustanowioną na nieruchomości.
Organ II instancji podkreślił też, że prowadzona dotychczas egzekucja zaległości podatkowej w istocie nie doprowadziła do konieczności korzystania przez stronę
z opieki społecznej i realnie nie zagroziła jej egzystencji. Zarówno skarżąca, jak i jej małżonek mają możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania rodziny.
Dyrektor IS wyjaśnił, że organy udzielając ulg podatkowych opierają swoje ustalenia tylko na takim materiale dowodowym, jaki zostanie zgromadzony w toku postępowania (przedłożony przez podatnika oraz będący w posiadaniu organu). Postępowanie podatkowe ma na celu ustalenie czy sytuacja finansowo - majątkowa, w jakiej znajduje się strona, wskazuje na potrzebę przyznania ulgi. Organy podatkowe, prowadząc postępowanie w zakresie ulg, zobowiązane są do wyważenia interesu publicznego
i ważnego interesu podatnika. W jego ocenie, w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego, stosownie do art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, dążono do ustalenia prawdy materialnej według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania i dokonano oceny zebranego materiału dowodowego w sprawie.
Dyrektor IS za bezzasadny uznał podniesiony w odwołaniu zarzut dotyczący błędnych ustaleń i oceny faktów, niewłaściwej interpretacji posiadanych informacji. Stwierdził, że wskazany przez stronę art. 67 b § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej ma charakter uznaniowy, tym samym nawet w przypadku wystąpienia ważnego interesu podatnika
i interesu publicznego w udzieleniu wnioskowanej ulgi, jak również przy spełnieniu przez podatnika będącego przedsiębiorcą warunków wynikających z przepisów prawa wspólnotowego, dotyczących pomocy de minimis, organ podatkowy nie ma obowiązku udzielenia wnioskowanej ulgi.
Odpowiadając natomiast na argumenty strony co do oszustwa podatkowego którego podła ofiarą organ podkreślił, że strona miała możliwość złożenia stosownego wniosku do Prokuratury Rejonowej, jednak tego nie uczyniła. W toku przeprowadzonej kontroli podatkowej do obowiązków strony należało przedłożenie stosownego materiału dowodowego świadczącego o poniesionych kosztach - organ dokonał sprawdzenia firmy "F" J.G., której nazwa figurowała na fakturach przedłożonych przez skarżącą, jednak w bazie danych wskazany podatnik nie występował.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów, Dyrektor IS stwierdził, że Naczelnik US dążył do ustalenia prawdy materialnej według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania. Jego rozstrzygnięcie, w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej jest przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, wszystkie okoliczności sprawy zostały wnikliwie rozważone i ocenione,
a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Tym samym, w jego ocenie, trudno uznać za zasadne naruszenie art. 32 pkt 1 i 2, art. 47 oraz art. 64 pkt 2 Konstytucji RP tj. zasad równości, praw osobistych i ekonomicznych strony. Jednocześnie zaznaczył, że strona nie wskazała w jaki sposób zostały naruszone wobec niej powyższe przepisy.
Ponadto podkreślił, że Naczelnik US nie zmusza strony do zbycia majątku, a jedynie wskazuje, że posiadanie majątku jest jedną z okoliczności przemawiających za odmową umorzenia zaległości podatkowej.
Dyrektor IS wyjaśnił również, że w sprawach udzielenia ulg w spłacie zobowiązań podatkowych nie obowiązuje zasada powagi rzeczy osądzonej. W przypadku wystąpienia nowych okoliczności, w tym w szczególności zmiany sytuacji finansowej
i materialnej, podatnikowi przysługuje prawo ponownego złożenia wniosku do organu
I instancji.
W skardze na powyższe orzeczenie pełnomocnik strony zarzucił błędne ustalenia i ocenę faktów, wyraźne poplecznictwo zawodowe, ukierunkowanie działań mających na celu odebranie nie słusznie i bezprawnie naliczonego podatku, co jest naruszeniem art. 32 pkt 1 i pkt 2, art. 47 oraz art. 64 pkt 2 Konstytucji RP.
W uzasadnieniu strona zarzuciła, że pomimo spełnienia przez nią wszystkich warunków do uzyskania pomocy de minimis określonych w Rozporządzeniu Komisji UE nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym, Naczelnik US "z pełną zawziętością" odmówił zarówno rozłożenia zapłaty zaległości podatkowych na raty, jak również ich umorzenia. Według niej, zaległości powstały w wyniku oszustwa, którego jest ofiarą, a którego obie instancje podatkowe nie chcą potwierdzić. Z tego powodu wytoczono sprawę karną i wymierzono jej grzywnę w wysokości 16.500 zł. Zdaniem skarżącej przeprowadzona licytacja majątku odbyła się również niezgodnie z procedurą i prawem.
W ocenie strony, organy obu instancji naruszyły zasadę domniemania niewinności oskarżając ją o fałszerstwo faktur za naprawę sprzętu leśnego. Zarzucane przestępstwo przeciwko wiarygodności dokumentów nie zostało w żaden sposób udowodnione. Według niej, to w gestii Urzędu Skarbowego leży uruchomienie wszelkich możliwych środków, aby zweryfikować otrzymane informacje i ustalić kto był rzeczywistym wystawcą faktur.
Ponadto, strona stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że jej obecna trudna sytuacja materialna nie uzasadnia przyznania wnioskowanej ulgi
w postaci umorzenia zaległości podatkowej, uznała za manipulację przepisami według własnego uznania, co nie jest zgodne z Rozporządzeniem Komisji UE.
W końcowej części skargi zasugerowała, że ktoś ma osobisty interes w tym, aby zaprzestano prowadzenia dochodowej działalności. Według niej, Naczelnik US, jak
i Dyrektor IS działają na jej szkodę poprzez niepoparte dowodami oskarżanie
o fałszerstwo faktur, działania mające na celu doprowadzenie jej do utraty całego mienia, celowe odmawianie umożliwienia ratalnej spłaty jak i umorzenia zaległości - co stanowi naruszenie art. 32 pkt 1 i 2, art. 47, art. 64 pkt 2 Konstytucji RP.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;
Skarga okazała się bezzasadna.
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (j. t. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(j. t. Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zm.), zw. dalej: p.p.s.a., sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Analiza procesu decyzyjnego organów podatkowych wskazuje, że nie narusza on zasadniczych reguł postępowania sformułowanych w ustawie Ordynacja podatkowa,
w tym między innymi w treści art. 122 i art. 187 § 1.
W niniejszej sprawie przedmiotem sporu jest rozstrzygnięcie podjęte
w warunkach art. 67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej.
Zgodnie z powołanym przepisem organ podatkowy, na wniosek podatnika,
w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.
Z treści zacytowanego przepisu wynika więc, że organ przy rozpatrywaniu sprawy
i wydaniu rozstrzygnięcia korzysta ze swobody uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia. Prawo to istnieje jedynie w sytuacji wystąpienia w/w przesłanek (którejkolwiek z nich lub obu jednocześnie). W sytuacji ich braku, organ zobowiązany jest do odmowy udzielenia ulgi.
Dodatkowo, tak jak w niniejszej sprawie, z uwagi że postępowanie dotyczy podatnika prowadzącego działalność gospodarczą , organ musi uwzględnić warunki określone
w art.67b § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Wynikają one z przyjętych w prawie wspólnotowym zasad udzielania pomocy publicznej, opartej na zakazie bądź ograniczeniu dopuszczalnej pomocy dla przedsiębiorców z uwagi na ryzyko zakłócenia konkurencji na rynku wspólnotowym. Regulacją prawa wspólnotowego, do której stosowania - w odniesieniu do pomocy de minimis - odsyła w/w przepis jest Rozporządzenie Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 352.1 z dnia 24 grudnia 2013 r.).
Wymaga ponadto podkreślenia, że uznaniowy charakter rozstrzygnięcia nie oznacza dowolności, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej). Oceniając zgromadzony materiał dowodowy organy podatkowe muszą kierować się regułami zapisanymi
w art. 191 Ordynacji podatkowej.
Koniecznym też jest wyjaśnienie, że sądowa kontrola tego rodzaju decyzji sprowadza się do oceny, czy organ zbadał sprawę pod kątem wystąpienia przesłanek wymienionych w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, tj. istnienia w danej sprawie ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Sądową kontrolą nie jest natomiast objęte rozstrzygnięcie, będące wynikiem dokonania przez organ wyboru. Sądy administracyjne nie są bowiem uprawnione do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji uznaniowej.
Podstawowym kryterium oceny zasadności udzielenia ulgi jest istnienie "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego", przy czym są to pojęcia nieostre, co oznacza, że ich treść musi być ustalona w konkretnej sprawie. Dla organu podatkowego oznacza to, że w każdej rozpatrywanej sprawie indywidualnie musi on ustalić i ocenić na czym polega ważny interes podatnika oraz interes publiczny.
Należy zaznaczyć, że umorzenie zaległości podatkowych, na co słusznie zwróciły uwagę organy, jest instytucją nadzwyczajną, skoro zasadą jest płacenie podatków, nie zaś zwalnianie podatników z tego obowiązku.
Rozpatrywanie ważnego interesu podatnika, będącego jedną z przesłanek udzielenia ulgi w postaci umorzenia należności podatkowej, nie można utożsamiać
z subiektywnym przekonaniem podatnika o potrzebie umorzenia tej należności.
O istnieniu tej przesłanki winny decydować zobiektywizowane kryteria, zgodne
z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości. Przyjmuje się, że przez ważny interes podatnika należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika i że umorzenie należności podatkowych uzasadnione będzie jedynie w takich wypadkach, które spowodowane zostały działaniem czynników, na które podatnik nie może mieć wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania.
O istnieniu ważnego interesu podatnika świadczy m.in. utrata możliwości zarobkowania lub utrata majątku. Zawsze więc, w każdej sprawie wszczętej na wniosek podatnika
w trybie art. 67a Ordynacji podatkowej, przesłanka ważnego interesu podatnika wymaga od organu ustalenia sytuacji majątkowej podatnika oraz skutków ekonomicznych, jakie wystąpiłyby w wyniku realizacji zobowiązania przez podatnika. Ważnym jest podkreślenie, że to na podatniku ciąży obowiązek zgromadzenia
i zaprezentowania organowi, do którego zwraca się z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowej, wszelkich danych jakie on sam uznaje za niezbędne dla wykazania swej sytuacji oraz zaprezentowania danych i dokumentów o jakie zwróci się w tym postępowaniu organ podatkowy.
Stanowiące drugą z przesłanek zastosowania umorzenia zaległości, jaką jest zaistnienie interesu publicznego, oceniać należy z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie państwa kosztami pomocy. Niemożność jednoznacznego zdefiniowania tego pojęcia powoduje, że w każdym indywidualnym przypadku jego znaczenie może uwzględniać różne aspekty wskazanych wyżej wartości.
Analizując postanowienie ustawodawcy zawarte w dyspozycji art. 67a Ordynacji podatkowej interes publiczny nie sprowadza się do zapewnienia maksymalnych dochodów w budżecie państwa, w szczególności zaś, organy podatkowe rozpatrujące wniosek podatnika o umorzenie, nie są zobowiązane do uwzględnienia interesu społecznego tylko wówczas, gdy nie stoi temu na przeszkodzie ważny interes podatnika. Innymi słowy – wystarczającą przesłanką podjęcia pozytywnej decyzji o umorzeniu jest wzgląd na interes publiczny i nie musi za tym przemawiać jednocześnie ważny interes podatnika. Stanowisko to wynika z wykładni gramatycznej i językowej dyspozycji art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej i użytego przez ustawodawcę spójnika "lub".
Tym samym, obie przesłanki umorzenia mają charakter równorzędny i samodzielny, co jednak nie oznacza, że organ podatkowy nie jest zobowiązany do wyważenia interesu społecznego z indywidualnym interesem strony, bowiem faktycznie doszłoby w takiej sytuacji do naruszenia art. 2 Konstytucji RP. Wyważenie to nie może uchybiać wykładni omawianego przepisu i zanegowania samodzielnego charakteru obu przesłanek
art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej.
W ocenie Sądu, analizując sytuację majątkową i życiową skarżącej, organy doszły do prawidłowego wniosku, że w przedmiotowej sprawie umorzenie zaległości podatkowej nie jest zasadne zarówno ze względu na ważny interes strony, jak i interes publiczny.
Należy przypomnieć, że w toku postępowania organy ustaliły, że strona dysponuje stałym dochodem w wysokości 1.464 zł osiąganym przez małżonka. Dochód ten nie
jest wysoki, ale jak trafnie zauważono - zarówno skarżąca jak i jej małżonek są osobami młodymi, nie utracili możliwości zarobkowania, posiadają doświadczenie zawodowe, nie mają innych zaległości. Nie otrzymują pomocy finansowej z Ośrodka Pomocy Społecznej. W toku postępowania organ badał sytuację strony pod kątem wystąpienia znamion ubóstwa, czy zagrożenie egzystencji. Z akt sprawy wynika, że wezwaniem z [...] czerwca 2015 r. Dyrektor IS zwrócił się też do skarżącej
o przedłożenie w terminie 7 dni dowodów lub oświadczeń potwierdzających podjęcie zatrudnienia lub wznowienie działalności gospodarczej oraz wysokość osiąganych
z tego tytułu dochodów, jak też potwierdzających otrzymywaną ze strony rodziny pomoc materialną lub niematerialną, a także innych dowodów, potwierdzających sytuację materialna i zdrowotną , które nie zostały przedłożone w postępowaniu przed organem I instancji, a w ocenie strony uzasadniają przyznanie wnioskowanej ulgi. W odpowiedzi strona poinformowała, że prowadzona działalność nie została zaprzestana, jak również nie była zawieszana, albowiem spowodowałoby to katastrofalne dla niej skutki. Oświadczyła również, że nie otrzymuje pomocy od rodziny. Z ustaleń organów wynika też, że [...] lutego 2015 r. małżonek skarżącej nabył uszkodzony ciągnik leśny [...] za kwotę 6.150 zł.
Nie bez znaczenia dla oceny zasadności podjętego przez organy rozstrzygnięcia pozostają okoliczności powstania przedmiotowych zaległości podatkowych. To w wyniku przeprowadzonej u skarżącej kontroli podatkowej dotyczącej jej działalności gospodarczej ujawniono nieprawidłowości i uchybienia. W konsekwencji tych ustaleń złożyła ona korekty deklaracji i zeznań podatkowych. Należy podkreślić, że strona nie potrafiła udokumentować, jak i potwierdzić wykonania usług naprawczych świadczonych przez firmę "F" J.G., których koszt w roku 2008 wyniósł 177.581,49 zł, a w 2009 r. 269.404,06 zł. Według ustaleń organów, firma ta nie istnieje, strona zaś wykazywała jako koszty uzyskania przychodów usługi, które nie były wykonywane, oraz wykazywała podatek naliczony od nabycia towarów i usług, w wyniku czego zawyżała kwotę podatku VAT do zwrotu. W okresie 04/2008 - 07/2010 otrzymała nienależnie zwroty podatku VAT w łącznej kwocie 105.777,40 zł.
Zauważyć również trzeba, że z informacji zawartych w aktach wynika, że firma ta na rzecz skarżącej świadczyła w/w usługi jedynie do wszczęcia kontroli podatkowej,
a po jej zakończeniu strona nagle straciła kontakt z tym kontrahentem i w następnych okresach nie korzystała z jego usług. Nadto, jak wskazano, po kontroli podatkowej skala wykonywanych na rzecz strony usług napraw środków trwałych nie opiewała już na tak wielkie kwoty, jak w miesiącach poprzedzających kontrolę.
Istotnym też jest, że skarżąca nie okazała się żadnym dowodem potwierdzającym, że podjęła jakiekolwiek kroki prawne do wykazania, że padła, jak twierdzi, ofiarą oszustwa. Z akt sprawy nie wynika, by powiadomiła organy ścigania o popełnionym przez jej kontrahenta przestępstwie. Na obecnym etapie postępowania ogranicza się jedynie do zarzucania organom brak podjęcia stosownych działań zmierzających do wykazania słuszności jej twierdzeń. Tymczasem, na odpowiednim ku temu etapie – to jest prowadzonej kontroli podatkowej organ dokonał sprawdzenia podmiotu – kontrahenta strony, który figurował na przedstawionych przez nią fakturach. Z poczynionych przez niego ustaleń wynikało, że numer NIP tej firmy został wygenerowany dla innej firmy, a J.G. nie figuruje w bazie podatników urzędu.
W świetle powyższych uwag, za bezzasadny należy uznać zarzut skarżącej sformułowany w kontekście wystawionych przez firmę "F" J.G. faktur.
Zdaniem Sądu, rację mają organy twierdząc, że powoływane w sprawie okoliczności powstania zaległości podatkowych, nie posiadają cech na tyle wyjątkowych, by uzasadniały zastosowanie ulgi we wnioskowanym przez stronę zakresie. Analiza informacji dotyczących przyczyn powstania zaległości podatkowych, przebiegu współpracy skarżącej z w/w firma nie potwierdza wystąpienia nadzwyczajnych zdarzeń losowych, czy też okoliczności niezależnych od działań skarżącej. Trudno uznać, że powstała sytuacja pozostawała poza wpływem strony. Słusznie Dyrektor IS wskazuje, że układanie stosunków gospodarczych z kontrahentami w sposób umożliwiający zachowanie bezpieczeństwa finansowego należy do podatnika. Od przedsiębiorców wymagana jest szczególna staranność w układaniu stosunków gospodarczych,
a jakiekolwiek potwierdzenie zawarcia umów, umożliwiające identyfikację kontrahentów, ma istotne znaczenie zarówno dla bezpieczeństwa obrotu gospodarczego, jak
i interesów podatnika. Nie ulega wątpliwości, że podmiot prowadzący działalność winien podejmować decyzje w sposób przemyślany i zgodny z prawem z uwagi na fakt, że działa on na własny rachunek i we własnym interesie. Zachowanie należytej staranności w doborze kontrahentów, podejmowanie starań w zakresie weryfikacji ich wiarygodności z pewnością mogą zminimalizować i ograniczyć negatywne skutki zawieranych umów.
Z racji powyższych uwag, aktualne też na tle niniejszej sprawy będą argumenty Dyrektora IS, że w analizowanym stanie faktycznym interes publiczny nie uzasadnia przyznania wnioskowanej ulgi. Przychylenie się do wniosku strony prowadziłoby bowiem w tej konkretnej sprawie do zanegowania zasady mającej swoje źródło w przepisie art. 84 Konstytucji RP, zgodnie z którym "Każdy obowiązany jest do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie". Udzielenie przywilejów podatkowych w spłacie podatków, do których należy umorzenie zaległości podatkowych jest wyjątkiem od przywołanej wyżej zasady. Organy podatkowe mogą korzystać z tej instytucji w sposób wyjątkowy, w szczególności, gdy zaległość podatkowa jest skutkiem okoliczności, na które zobowiązany nie miał wpływu i nie mógł im przeciwdziałać. Terminowe i rzetelne uiszczanie należności do budżetu państwa leży bowiem w interesie całego społeczeństwa, które nie powinno ponosić konsekwencji nie zastosowania się strony do obowiązków prawa podatkowego.
Niewątpliwie ewentualne umorzenie na obecnym etapie sprawy dochodzonej zaległości podatkowej przyczyniłoby się do stabilizacji sytuacji finansowej skarżącej, jednakże, co podkreśla się wielokrotnie w orzecznictwie sądów administracyjnych, trwała rezygnacja budżetu państwa z należnych mu środków pochodzących z podatków, jako swoiste odstępstwo od zasadny powszechności opodatkowania, winna mieć miejsce jedynie
w sytuacjach wyjątkowych, gdy podatnik nie dysponuje już własnymi możliwościami, pozwalającymi mu na samodzielne wywiązanie się z obowiązku podatkowego.
Analiza zgromadzonego materiału dowodowego i wynikających z niego okoliczności sprawy prowadzi do wniosku, że do powstania trudnej sytuacji materialnej przyczyniła się strona. W takiej też sytuacji udzielenie ulgi oznaczałoby akceptację nienależnego wywiązywania się z zobowiązań wobec budżetu państwa, co godziłoby w interes publiczny i interes innych podatników, wywiązujących się z nałożonych przez prawo zobowiązań podatkowych.
Zdaniem Sądu, prawidłowo Dyrektor IS wyjaśnił skarżącej, że art. 67 b § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej ma charakter uznaniowy, tym samym nawet w przypadku wystąpienia ważnego interesu podatnika i interesu publicznego w udzieleniu wnioskowanej ulgi, jak również przy spełnieniu przez podatnika będącego przedsiębiorcą warunków wynikających z przepisów prawa wspólnotowego, dotyczących pomocy de minimis, organ podatkowy nie ma obowiązku udzielenia wnioskowanej ulgi. Stwierdzenie Naczelnika US dotyczyło warunków określonych Rozporządzeniem Komisji UE nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r.
w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minirnis w sektorze rolnym. Skarżąca je spełniła poprzez dostarczenie organowi wymaganych dokumentów oraz nie wykorzystanie limitu pomocowego
w badanym okresie.
Jako chybiony należy również uznać zarzut skarżącej o celowym odmawianiu jej spłaty zaległości w ratach. Z akt wynika, że w niniejszej sprawie zakres swojego żądania zawarty w podaniu z dnia [...] października 2014 r. strona ostatecznie doprecyzowała w pismach z [...] marca 2015r. Wniosła o udzielenie ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę z tytułu podatku od towarów i usług za wymienione w nim okresy. Z kolei, u podstaw odmownego załatwienia wniosku skarżącej z [...] listopada 2010 r. dotyczącego rozłożenia na raty zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. i 2009 r. oraz rozłożenia na raty zaległości podatkowych z tyt. podatku od towarów i usług za miesiące od kwietnia 2008 r. do lipca 2010 r. legły zarówno okoliczności związane
z powstaniem zaległości, jak i brak możliwości realizacji przez skarżącą przyznanego ewentualnie układu ratalnego. Natomiast wniosek z [...] czerwca 2011 r. o rozłożenie na raty zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych oraz z tytułu podatku od towarów i usług organ I instancji załatwił wydając postanowienie z dnia [...] sierpnia 2012 r. odmawiające wszczęcia postępowania podatkowego z uwagi na brak zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych, postanowienie z dnia [...] sierpnia 2012 r. pozostawiające bez rozpatrzenia wniosek z uwagi na nieusunięcie braków formalnych podania.
Zdaniem sądu, organ odwoławczy zawarł w uzasadnieniu rozstrzygnięcia uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji odpowiadające wymogom art. 210 Ordynacji podatkowej, wskazał dowody, na których oparł rozstrzygnięcie, wyjaśnił z jakich przyczyn innym dowodom odmówił wiarygodności, nie ograniczył się wyłącznie do przytoczenia zastosowanych przepisów prawa, ale wyjaśnił ich znaczenie w odniesieniu do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy.
Z racji podnoszonych w skardze argumentów, należy zaznaczyć, że prawidłowość podjętych wobec strony czynności egzekucyjnych skarżąca miała możliwość skarżenia w prowadzonym przez Naczelnika US postępowaniu egzekucyjnym. Z prawa tego skorzystała.
Nadto zdaniem Sądu ocena przebiegu postepowania, podnoszonych przez stronę argumentów i treści wydanych decyzji podjętych w ramach obowiązujących przepisów prawa dowodzi bezzasadności zarzutów naruszenia art. 32 pkt 1 i 2, art. 47 oraz art. 64 pkt 2 Konstytucji RP tj. zasad równości, praw osobistych i ekonomicznych Strony. Wyjaśnienia organu w tym zakresie organu należy uznać za prawidłowe i uwarunkowane okolicznościami sprawy.
Sąd rozpoznając niniejszą sprawę nie stwierdził naruszeń prawa materialnego ani też przepisów postępowania, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Z tych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI