I SA/Po 799/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2006-07-05
NSApodatkoweWysokawsa
VATpodatek naliczonyfaktura korygującarozporządzeniedelegacja ustawowaniezgodność z Konstytucjąprawo unijnesankcje VAT

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, uznając przepis rozporządzenia Ministra Finansów za wydany bez wymaganej delegacji ustawowej.

Spółka złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą podatku VAT za 2003 r. Spór dotyczył zastosowania § 41 ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów, który nakładał na nabywcę obowiązek zmniejszenia podatku naliczonego w miesiącu otrzymania faktury korygującej. Spółka zarzuciła brak delegacji ustawowej dla tego przepisu. Sąd uznał ten zarzut za zasadny, stwierdzając, że Minister Finansów przekroczył swoje uprawnienia, wydając rozporządzenie bez odpowiedniej podstawy prawnej w ustawie.

Spółka złożyła deklarację VAT za 2003 r., wykazując nadwyżkę podatku naliczonego do zwrotu. Po kontroli organ podatkowy pierwszej instancji uznał, że Spółka zawyżyła podatek naliczony o kwotę wynikającą z nieujętych faktur korygujących i zwiększających cenę nabytych towarów. Organ powołał się na § 41 ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów, który nakazywał zmniejszenie podatku naliczonego w miesiącu otrzymania faktury korygującej. W konsekwencji organ ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał decyzję w mocy, uznając zarzut Spółki dotyczący nieprawidłowego powołania przepisu za zasadny, ale nie powodujący rażącego naruszenia prawa. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie prawa materialnego przez zastosowanie przepisu rozporządzenia wydanego bez delegacji ustawowej oraz niezgodność z Konstytucją. Skarżąca domagała się stwierdzenia nieważności decyzji, zwrócenia się do TK o zbadanie zgodności przepisu z Konstytucją lub uchylenia decyzji. WSA uznał skargę za zasadną, stwierdzając brak ustawowej delegacji dla Ministra Finansów do wydania § 41 ust. 5 rozporządzenia w zakresie nakładającym na nabywcę obowiązek zmniejszenia podatku naliczonego. Sąd podkreślił, że przepis ten narusza art. 92 ust. 1 Konstytucji. WSA nie stwierdził nieważności decyzji, ale uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji z powodu naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Sąd nie dopatrzył się przekroczenia delegacji ustawowej w przypadku § 42 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia. Odnosząc się do zarzutów dotyczących prawa unijnego, Sąd stwierdził, że przepisy VI Dyrektywy VAT nie miały zastosowania do stanów faktycznych powstałych przed przystąpieniem Polski do UE. Sąd uznał również, że błąd w ustaleniach faktycznych dotyczący kwoty faktury był oczywistą omyłką.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, przepis ten został wydany bez wymaganej delegacji ustawowej, co narusza art. 92 ust. 1 Konstytucji.

Uzasadnienie

Ustawa o VAT (art. 19 ust. 5) upoważniała Ministra Finansów do określenia innych terminów obniżenia podatku należnego, a nie do nakładania na nabywcę obowiązku zmniejszenia podatku naliczonego i wyznaczania w tym zakresie terminów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi art. 145 § §1 pkt 1 lit.a)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uwzględnienia skargi i uchylenia decyzji z powodu naruszenia prawa materialnego.

Pomocnicze

rozporządzenie art. 41 § ust. 5

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Przepis ten został uznany za wydany bez upoważnienia ustawowego i niezgodny z Konstytucją.

rozporządzenie art. 42 § ust. 4 pkt 1

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Sąd nie dopatrzył się przekroczenia delegacji ustawowej przy wydawaniu tego przepisu.

ustawa o VAT art. 27 § ust. 6

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Podstawa prawna do ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego.

ustawa o VAT art. 19 § ust. 5

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Delegacja dla Ministra Finansów do określenia terminów obniżenia kwoty podatku należnego.

ustawa o VAT art. 19 § ust. 3

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Ogólne zasady obniżenia podatku należnego.

Konstytucja art. 92 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Wymóg szczegółowości delegacji ustawowej do wydania rozporządzenia.

Konstytucja art. 178 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Niezawisłość sędziowska i podleganie tylko Konstytucji i ustawom.

Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi art. 145 § §1 pkt2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji.

Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do wstrzymania wykonania decyzji.

Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzeczenia o kosztach.

Ordynacja podatkowa art. 247

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak ustawowej delegacji dla Ministra Finansów do wydania § 41 ust. 5 rozporządzenia w zakresie nakładającym na nabywcę obowiązek zmniejszenia podatku naliczonego. Naruszenie art. 92 ust. 1 Konstytucji.

Odrzucone argumenty

Zastosowanie § 41 ust. 5 rozporządzenia do stanu faktycznego, w którym należało zastosować § 42 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia. Niezgodność z prawem unijnym (VI Dyrektywa VAT) ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego. Błąd logiczny w uzasadnieniu decyzji organu II instancji.

Godne uwagi sformułowania

przepis ten należy uznać za wydany bez upoważnienia ustawowego, co narusza wskazany przepis Konstytucji działanie organów podatkowych na podstawie przepisu rozporządzenia, którego braku zgodności z Konstytucją nie stwierdził Trybunał Konstytucyjny, nie wyczerpuje żadnej z przesłanek, stanowiących podstawę do stwierdzenia nieważności nie należy skutecznie czynić zarzutu, iż wykładnia przepisu jest sprzeczna między innymi z tzw. VI Dyrektywą, gdyż w okresie objętym stanem faktycznym sprawy, nie był to akt prawny obowiązujący w naszym systemie prawnym

Skład orzekający

Janusz Ruszyński

przewodniczący

Maciej Jaśniewicz

członek

Roman Wiatrowski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie braku delegacji ustawowej dla przepisów wykonawczych naruszających Konstytucję i ustawy, a także kwestie stosowania prawa unijnego w kontekście daty akcesji Polski do UE."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu prawnego i faktycznego związanego z rozporządzeniem Ministra Finansów z 2002 r. oraz przepisami ustawy o VAT z 1993 r. Orzeczenie wydane przed przystąpieniem Polski do UE w kontekście prawa unijnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy fundamentalnej kwestii zgodności przepisów wykonawczych z Konstytucją i ustawą, co jest kluczowe dla każdego prawnika zajmującego się prawem podatkowym. Pokazuje, jak sądy mogą kwestionować akty niższego rzędu.

Przepis rozporządzenia sprzeczny z Konstytucją? WSA w Poznaniu uchyla decyzję podatkową.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Po 799/05 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2006-07-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-05-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Janusz Ruszyński /przewodniczący/
Maciej Jaśniewicz
Roman Wiatrowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I FSK 1271/06 - Wyrok NSA z 2007-08-09
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Ruszyński Sędziowie As.sąd. WSA Maciej Jaśniewicz As.sąd. WSA Roman Wiatrowski (spr.) Protokolant st.sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 lipca 2006 r. sprawy ze skargi Spółka "A" sp. z o. o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] 2005 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za [...] 2003 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...] 2004 r. Nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz Spółki "A" sp. z o. o. w K. kwotę 3.788 zł (trzy tysiące siedemset osiemdziesiąt osiem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. wstrzymuje wykonanie decyzji wymienionych w punkcie pierwszym do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku /-/ R.Wiatrowski /-/ J.Ruszyński /-/ M. Jaśniewicz
Uzasadnienie
I SA/Po 799/05
UZASADNIENIE
Spółka z o.o. "A" z siedzibą K., złożyła w dniu [...] 2004 r. w Pierwszym Urzędzie Skarbowym deklarację dla podatku od towarów i usług VAT-7 za miesiąc [...] 2003 r., w której wykazała m.in.:
- wartość sprzedaży netto [...] zł oraz podatek należny od tej sprzedaży w kwocie [...] zł,
- opodatkowane zakupy towarów pozostałych, związane wyłącznie ze sprzedażą opodatkowaną - wartość netto [...] zł oraz podatek naliczony od tych zakupów w kwocie [...] zł ,
- nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w wysokości [...] zł ,
- kwotę do zwrotu na rachunek bankowy w wysokości [...] zł .
Organ podatkowy, w dniu [...] 2004 r. dokonał zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym z tytułu podatku od towarów i usług w kwocie [...] zł za miesiąc [...] 2003 r., na rachunek bankowy Podatnika.
Następnie Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego przeprowadził u podatnika kontrolę podatkową w zakresie zasadności zwrotu na rachunek bankowy podatku od towarów i usług za w/w miesiąc.
Przeprowadzona u podatnika kontrola wykazała, iż Spółka nie ujęła w rejestrze zakupów za miesiąc [...] 2003r, następujących faktur:
faktury VAT korekty nr [...] z dnia [...] 2003r. wystawionej przez spółkę "B" S.A. (wartość netto [...] zł, podatek VAT [...] zł) zmniejszającej cenę jednostkową nabytych towarów,
faktury VAT nr [...] z dnia [...]2003r. wystawionej przez spółkę "C" Sp. z o.o. (wartość netto [...] zł, podatek VAT [...] zł ) zwiększającej cenę jednostkową nabytych towarów,
faktury VAT korekty nr [...] z dnia [...] 2003r. anulującej fakturę VAT nr [...] wystawioną przez spółkę "C" Sp. z o.o. (wartość netto [...] zł, podatek VAT [...] zł),
faktury VAT korekty nr [...] z dnia [...] 2003r. wystawionej przez spółkę "C" Sp. z o.o. (wartość netto [...] zł, podatek VAT [...] zł) zwiększającej cenę jednostkową nabytych towarów.
Powyższych faktur nie uwzględniono w deklaracji VAT - 7 za miesiąc [...] 2003r.
Organ podatkowy pierwszej instancji uznał, iż Spółka, nie uwzględniając w/w korekt, sporządziła deklarację podatkową VAT-7 za miesiąc [...] 2003 r. na podstawie wadliwie prowadzonej ewidencji zakupu i tym samym zawyżyła kwotę podatku naliczonego do odliczenia o wartość [...] zł.
Powyższe stanowisko Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego zajął powołując się na treść § 41 ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2002 r. Nr 27, poz. 268 z późn. zm. dalej; rozporządzenie), zgodnie z którym nabywca otrzymujący fakturę korygującą jest obowiązany do zmniejszenia kwoty podatku naliczonego w rozliczeniu za miesiąc, w którym tę fakturę otrzymał.
Dokonując powyższych ustaleń, powołując się na treść § 41 ust. 5 rozporządzenia Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego decyzją z dnia [...] 2004r. określił wysokość nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za miesiąc [...] 2003 r., w całości do zwrotu na rachunek bankowy Podatnika w kwocie [...] zł,
Uznając, że w miesiącu [...] 2003 r. nastąpiło zawyżenie zwrotu podatku o kwotę [...] zł, organ podatkowy pierwszej instancji, stosując art. 27 ust. 6 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym ( Dz. U. Nr 11, poz. 50 z późn. zm.; dalej ustawa o VAT), ustalił również dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości [...] zł, stanowiące 30% kwoty tego zawyżenia ([...] zł x 30%).
Od powyższej decyzji Spółka złożyła odwołanie, w którym wnosząc o uchylenie decyzji, postawiła zarzut naruszenia treści § 41 ust. 5 rozporządzenia ze względu na zastosowanie tego przepisu do stanu faktycznego, w którym należało zastosować § 42 ust.4 pkt1 rozporządzenia.
W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że organ podatkowy pierwszej instancji zastosował treść § 41 ust. 5 rozporządzenia również w przypadku faktur, które były korektami zwiększającymi ceny nabytych towarów, podczas, gdy zdaniem wnoszącej odwołanie, organ powinien zastosować 42 ust.4 pkt1 rozporządzenia.
Odwołująca wyraziła również pogląd o braku zgodności z Konstytucją § 41 ust. 5 rozporządzenia, ponieważ Minister Finansów, który wydał rozporządzenie działał bez delegacji ustawowej do określenia terminów zmniejszenia kwoty podatku naliczonego przez nabywcę faktury korygującej. Zdaniem Spółki Minister Finansów, na podstawie art. 19 ust.5 miał ustawy o VAT, miał jedynie delegację do określenia innych niż wymienione w art. 19 ust.3 ustawy o VAT terminów obniżenia kwoty podatku należnego przez sprzedawcę, który wystawia fakturę korektę.
Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] 2005r. utrzymał decyzję organu podatkowego pierwszej instancji w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy uznał za zasadny zarzut Spółki dotyczący powołania przez organ podatkowy jedynie §41 ust. 5 rozporządzenia, lecz jak stwierdził, nie powoduje to uchybienia stanowiącego rażące naruszenie prawa i w konsekwencji wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Zdaniem Organu odwoławczego nie zmienia to bowiem faktu, że w przypadku otrzymania faktur korygujących podatnik jest obowiązany do dokonania odpowiednich korekt i prawidłowego określenia kwot podatku.
Odnośnie zgodności z Konstytucją § 41 ust. 5 rozporządzenia organ odwoławczy uznał, że przepis ten nie kształtuje innych zasad systemu podatkowego niż określony w ustawie a jedynie doprecyzowuje przepisy ustawy i wskazuje sposób postępowania podatników w przypadku zmian kwot wynikających z faktur pierwotnych.
Na powyższą decyzję Strona złożyła skargę, w której wniosła o:
1) stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] 2005r. oraz poprzedzającej jej decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...] 2004r., gdyż zdaniem skarżącej organy podatkowe dopuściły się rażącego naruszenia prawa materialnego poprzez utrzymanie w mocy decyzji, wydanej na podstawie normy rozporządzenia (§41 ust. 5 rozporządzenia), wydanej bez właściwej delegacji ustawowej,
2) zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego na podstawie art. 193 Konstytucji rozporządzenia zgodność z Konstytucją §41 ust. 5 rozporządzenia,
3) ewentualnie o uchylenie obu decyzji organów podatkowych ze względu na zastosowanie przez organ I i II instancji przepisu §41 ust. 5 rozporządzenia do stanu faktycznego, w którym należało zastosować normę z §42 ust. 4 pkt. 1 rozporządzenia i ze względu na błąd logiczny w uzasadnieniu decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] 2005r.;
4) zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi powtórzona zostało, zawarta w odwołaniu, argumentacja uzasadniająca przekroczenie przez Ministra Finansów ustawowej delegacji przy wprowadzaniu §41 ust. 5 rozporządzenia.
Skarżąca nie zgada się również ze stanowiskiem, organu odwoławczego, który mimo, że podzielił, zawarty w odwołaniu, pogląd Strony, o nie powołaniu treści §42 ust.4 pkt1 rozporządzenia, jednocześnie utrzymał w mocy zaskarżoną tym odwołaniem decyzję w mocy.
Ponadto skarżąca podnosi, że uzasadnienie decyzji organu II instancji w części dotyczącej ustaleń faktycznych jest nielogiczne i niezgodne z faktami wynikającymi z akt sprawy. W szczególności skarżąca wywodzi, że wystawiona przez spółkę "C" Sp. zo.o. faktura VAT korekta nr [...] z dnia [...] 2003r., anulująca fakturę VAT nr [...] wystawiona była na kwotę [...] zł, w związku z tym podatek VAT wyniósł [...] zł, podczas gdy, zdaniem strony faktura ta wystawiona była na inną kwotę niż wskazuje organ I instancji.
Pismem procesowym z dnia [...] 2006r. skarżąca podtrzymała twierdzenia i wnioski skarżącej zawarte w skardze a ponadto zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 2 ust.2 Pierwszej Dyrektywy Rady Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej z dnia 11 kwietnia 1967r. w sprawie harmonizacji przepisów Państw Członkowskich Członkowskich zakresie podatków obrotowych (67/2271EEC) w związku z art. 2, art. 10 ust. I lit. a) i art. 10 ust. 2 Szóstej Dyrektywy Rady Wspólnot Europejskich z dnia 17 maja 1977 roku w sprawie harmonizacji przepisów Państw Członkowskich dotyczących podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej; ujednolicona podstawa wymiaru podatku (77/388/EEC), tj. naruszenie zasady neutralności podatku VAT dla przedsiębiorców, zasady opodatkowania podatkiem VAT konsumpcji i zasady opodatkowania jedynie zdarzeń wymienionych w Dyrektywie, do których nie należy błędne zadeklarowanie kwoty podatku naliczonego, przez wydanie decyzji ustalającej dodatkowe zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług w kwocie [...] zł tj. w wysokości 30 % kwoty uznanej przez organ skarbowy za zawyżenie podatku naliczonego.
W piśmie z dnia [...] 2006r. Skarżąca podniosła również zarzut niezgodności z Konstytucją §42 ust.4 pkt1 rozporządzenia, ogólnie odwołując się w tym przedmiocie do zarzutów podniesionych w skardze w stosunku do §41 ust. 5 rozporządzenia.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o oddalenie skargi.
Dyrektor Izby Skarbowej podnosi, że Spółka była zobowiązana do uwzględnienia w/w dokumentów w rozliczeniu podatku od towarów i usług, czego nie zrobiła i wydanie przez organ I instancji w tym zakresie decyzji było więc zasadne. Z kolei utrzymanie w mocy tej decyzji, w której organ zastosował, mimo nie przywołania, cyt. przepis 42 ust.1 i 4 rozporządzenia nie stanowi rażącego naruszenia prawa. Jak wywodzi Dyrektor Izby Skarbowej, organ odwoławczy wskazał skarżącemu, iż rzeczywiście w/w przepisu nie przywołano, jednakże taka podstawa prawna istnieje. Wobec tego nie można uchylić decyzji, którą określono to, co wynika z przepisów prawa podatkowego. Dyrektor Izby Skarbowej zauważa również, iż decyzja organu I instancji nie została wydana z przytoczeniem błędnej podstawy, gdyż w przedmiotowej sprawie § 41 ust.5 ma zastosowanie ponieważ faktura VAT korekta nr [...] dotyczy udzielonego rabatu.
Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej nie zgadza się ze stanowiskiem skarżącej, która zarzuca, że uzasadnienie decyzji organu II instancji w części dotyczącej ustaleń faktycznych jest nielogiczne i niezgodne z faktami wynikającymi z akt sprawy.
Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnia, iż kwota, którą strona przywołuje (w decyzji podając wartość netto faktury [...] wskazano [...] zł. zamiast [...] zł.) nie stanowi naruszenia prawa procesowego lecz wskazuje na wystąpienie błędu maszynowego (oczywistej omyłki), nie mającego żadnego wpływu na poczynione przez organ ustalenia i zawarte w dokumentach Spółki wartości.
Dyrektor Izby Skarbowej nie zgadza się też z zarzutem działania w oparciu o niekonstytucyjny przepis § 41 ust.5 cyt. rozporządzenia.
Na rozprawie w dniu [...] 2006r. pełnomocnik skarżącej wyjaśniła, że Spółka uwzględniła podatek naliczony wg skorygowanych deklaracji w ewidencji sprzedaży za miesiąc [...] 2004r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Za trafny należy uznać zarzut braku ustawowej delegacji dla Ministra Finansów w zakresie określenia w § 41 ust.5 cyt. rozporządzenia terminów zmniejszenia kwoty podatku naliczonego przez nabywcę faktury korygującej.
Przepis ten nakłada na nabywcę otrzymującego fakturę korygującą obowiązek zmniejszenia kwoty podatku naliczonego w rozliczeniu za miesiąc, w którym tę fakturę otrzymał, a w przypadku nabywców, o których mowa w art. 10 ust. 1a, 1c i 1d ustawy - w rozliczeniu za kwartał, w którym tę fakturę otrzymali.
W przedmiotowym rozporządzeniu wymienione zostały normy rangi ustawowej, stanowiące delegację dla Ministra Finansów do wydania rozporządzenia: art. 5 ust. 5, art. 14 ust. 11 pkt 2, art. 19 ust. 5, art. 21 ust. 9 pkt 2, art. 23, art. 24 ust. 2, art. 32 ust. 5, art. 39 ust. 2, art. 47 i art. 50 ust. 1 ustawy o VAT.
Żaden z przepisów stanowiący podstawę do wprowadzenia regulacji wprowadzonych przedmiotowym rozporządzeniem, nie ustanawia dla ministra właściwego do spraw finansów publicznych delegacji dla ustalania, w stosunku do nabywców faktur korygujących, odmiennych w stosunku do ustawy o VAT terminów zmniejszenia kwoty podatku naliczonego.
W szczególności delegacja taka nie wynika z treści art. 19 ust. 5 ustawy o VAT, który stanowi, że minister właściwy do spraw finansów publicznych może określić, w drodze rozporządzenia, inne niż określone w ust. 3 terminy obniżenia kwoty podatku należnego, o której mowa w ust. 1, uwzględniając w szczególności specyfikę wykonywania niektórych czynności oraz stosowane techniki dokumentowania rozliczeń w obrocie gospodarczym.
Art.19 ust.3 ustawy o VAT stanowi natomiast, że obniżenie kwoty podatku należnego, o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług, związanych ze sprzedażą opodatkowaną, następuje:
1) nie wcześniej niż w rozliczeniu za miesiąc, w którym podatnik otrzymał fakturę albo dokument celny, i nie później niż w rozliczeniu za miesiąc następny, z zastrzeżeniem pkt 2-4,
2) w przypadku importu usług - w rozliczeniu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy w podatku należnym od importu usług, z tym że u podatników, o których mowa w art. 14a - w miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy w podatku należnym od importu tych usług,
3) w przypadku dokonania spisu z natury określonego w art. 14 ust. 3 - najpóźniej w rozliczeniu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym dokonano tego spisu,
4) w przypadku stosowania w imporcie towarów procedury uproszczonej, o której mowa w art. 80 § 1 pkt 3 Kodeksu celnego - nie wcześniej niż w rozliczeniu za miesiąc, w którym podatnik dokonał wpisu do rejestru, i nie później niż w rozliczeniu za miesiąc następny; obniżenie kwoty podatku należnego następuje pod warunkiem dokonania przez podatnika zapłaty podatku wykazanego w tym rejestrze.
Z art. 19 ust. 3 pkt1 ustawy o VAT wynika, że ustawodawca wprowadził ogólne zasady, zgodnie z którą obniżenie podatku należnego o kwotę podatku naliczonego następuje nie wcześniej niż w rozliczeniu za miesiąc, w którym podatnik otrzymał fakturę albo dokument celny, i nie później niż w rozliczeniu za miesiąc następny, z zastrzeżeniem pkt 2-4,
W cyt. art. 19 ust. 5 Minister właściwy do spraw finansów publicznych uzyskał natomiast kompetencję do wprowadzania odmiennych od zasad ogólnych terminów obniżania podatku należnego. Natomiast § 41 ust.5 cyt. Rozporządzenia wprowadza obowiązek, za miesiąc w którym nabywca otrzymał fakturę, zmniejszenia kwoty podatku naliczonego zmierzający w istocie do zwiększenia kwoty podatku należnego.
Minister Finansów miał tylko kompetencję do określenia innych terminów obniżenia podatku należnego. Nie posiadał natomiast kompetencji to wprowadzania obowiązku obniżania kwoty podatku naliczonego i wyznaczania w tym zakresie terminów.
Należy przy tym zwrócić uwagę, że art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, dotyczący wydawania rozporządzeń wykonawczych stawia wymóg, aby upoważnienie zawarte w ustawie było szczegółowe i określało m.in. zakres spraw przekazanych do uregulowania. Skoro zatem w art. 19 ust.5 ustawy o VAT ustawodawca, określając zakres upoważnienia do wydania rozporządzenia, wyraźnie nie wymienił upoważnienia do nałożenia na podatnika obowiązku zmniejszenia podatku naliczonego, to przepis § 41 ust.5 rozporządzenia należy uznać za wydany bez upoważnienia ustawowego, co narusza wskazany przepis Konstytucji. Uprawnienie sądu do odmowy zastosowania w konkretnej sprawie przepisu aktu wykonawczego niezgodnego z ustawą i Konstytucją wynika z art. 178 ust. 1 Konstytucji, zgodnie z którym sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom.
Powyższe nie jest jednak dla Sądu podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji, o co wnosi Skarżąca. Zgodnie z art. 145 §1 pkt2 ustawy z
dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.; dalej Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) Sąd uwzględniając skargę na decyzję stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jedynie wówczas, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Zdaniem Sądu, działanie organów podatkowych na podstawie przepisu rozporządzenia, którego braku zgodności z Konstytucją nie stwierdził Trybunał Konstytucyjny, nie wyczerpuje żadnej z przesłanek, stanowiących podstawę do stwierdzenia nieważności, o których mowa w art.247 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.). W szczególności stosowanie przepisu, który w żaden sposób nie został wyeliminowany z obrotu prawnego, nie jest, jak to sugeruje Skarżąca, rażącym naruszeniem prawa.
Skarżąca podniosła również zarzut o braku zgodności z Konstytucją §42 ust.4 pkt1 rozporządzenia.
Zgodnie z tym przepisem nabywca otrzymujący fakturę korygującą jest uprawniony do podwyższenia kwoty podatku naliczonego w rozliczeniu za miesiąc, w którym fakturę otrzymał, a w przypadku nabywców, o których mowa w art. 10 ust. 1a, 1c i 1d ustawy, w rozliczeniu za kwartał, w którym fakturę otrzymali - jeżeli ujęcie jej w rozliczeniu spowoduje zwiększenie podatku naliczonego, z uwzględnieniem zasad, o których mowa w art. 6b ustawy.
Skarżąca nie wskazała podstaw na jakich opiera swój pogląd o braku zgodności z Konstytucją §42 ust.4 pkt1 rozporządzenia. Sąd natomiast nie dopatrzył się przekroczenia przez Ministra Finansów ustawowej delegacji przy wydawaniu tego przepisu. Omawiany przepis rozporządzenia określa termin, w którym nabywca faktury korygującej jest uprawniony do podwyższenia kwoty podatku naliczonego, co w konsekwencji zmierza do obniżenia kwoty podatku należnego. Jak wyżej wskazano na podstawie art. 19 ust. 5 ustawy o VAT minister właściwy do spraw finansów publicznych uzyskał właśnie kompetencje do wprowadzania odmiennych od zasad ogólnych terminów obniżania podatku należnego.
Nie można uznać również stanowiska Skarżącej, że organ odwoławczy winien uchylić decyzję pierwszej instancji z tego tytułu, że nie została powołana podstawa prawna w postaci art. §42 ust.4 pkt1 rozporządzenia.
Należy bowiem zauważyć, że zastosowanie właściwej podstawy prawnej bez jej powołania, stanowi uchybienie, które może zostać naprawione w decyzji organu odwoławczego w ramach jego kompetencji reformatoryjnych co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie.
Kolejnym zagadnieniem podnoszonym przez Skarżącą jest możliwość uznania za sprzeczne z prawodawstwem unijnym wydanie decyzji ustalającej dodatkowe zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług w wysokości 30 % kwoty uznanej przez organ skarbowy za zawyżenie podatku naliczonego. To zagadnienie, wobec stwierdzenia przez Sąd, że § 41 ust.5 rozporządzenia został wprowadzony przez Ministra Finansów bez ustawowej delegacji, nie ma znaczenia rozstrzygającego dla sprawy. Ubocznie można wskazać na bogate już orzecznictwo sądów administracyjnych, które potwierdzają możliwość stosowania instytucji sankcji w obecnym stanie prawnym. Wyraźnym w tym względzie sygnałem jest orzeczenie, w którym Sąd jednoznacznie stwierdził, iż do stanów faktycznych powodujących powstanie obowiązku podatkowego w dodatkowym zobowiązaniu podatkowym, zaistniałych przed przystąpieniem Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej, a skonkretyzowanych w decyzjach ustalających wysokość zobowiązania podatkowego po 30 kwietnia 2004 roku, nie znajduje zastosowania VI Dyrektywa VAT (wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2006 roku, sygn. I FSK 959/05). Możliwość ustalania sankcji w zakresie VAT w stosunku do zobowiązań powstałych przed 1 maja 2004 roku potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny także w kolejnym z orzeczeń z 25 kwietnia 2006 roku (sygn.I FSK 847/05). Należy także podkreślić, iż zdaniem Sądu, w stanie prawnym obowiązującym przed akcesją Polski do Unii Europejskiej, nie należy skutecznie czynić zarzutu, iż wykładnia przepisu jest sprzeczna między innymi z tzw. VI Dyrektywą, gdyż w okresie objętym stanem faktycznym sprawy, nie był to akt prawny obowiązujący w naszym systemie prawnym (zob. także wyrok z 6 stycznia 2006 roku, sygn. I FSK 437/05). Dlatego też, wobec takiego stanowiska Sądu, nie należy w ogóle w niniejszej sprawie dokonywać wykładni przepisów polskich z przepisami unijnymi, bowiem do stanów faktycznych powodujących powstanie obowiązku podatkowego w dodatkowym zobowiązaniu, zaistniałych przed przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej, a skonkretyzowanych w decyzjach ustalających wysokość zobowiązania podatkowego po 30 kwietnia 2004 nie będą miały zastosowania przepisy VI Dyrektyw, ani jakichkolwiek regulujących podatek VAT w prawodawstwie unijnym.
Końcowo należy podzielić stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej, który z wskazał na wystąpienie błędu maszynowego (oczywistej omyłki), odnosząc się do zarzutu skarżącej o tym, że uzasadnienie decyzji organu II instancji w części dotyczącej ustaleń faktycznych jest nielogiczne i niezgodne z faktami wynikającymi z akt sprawy a w szczególności że wystawiona spółkę "C" Sp. zo.o. faktura VAT korekta nr [...] z dnia [...] 2003r., anulująca fakturę VAT nr [...] wystawiona była na kwotę [...] zł, w związku z tym podatek VAT wyniósł [...] zł.
O oczywistej omyłce świadczą choćby prawidłowe pod względem rachunkowym wyliczenie dotyczące wysokości zawyżenia podatku naliczonego do odliczenia o wartość [...] zł.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy podatkowe powinny pominąć przepis § 41 ust. 5 rozporządzenia.
Z tych też względów, wobec naruszenia przez organy podatkowe prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy należało orzec jak w pkt1 sentencji wyroku na podstawie art.145 §1 pkt1 lit.a) Prawa o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia wyroku należało orzec na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
/-/ R.Wiatrowski /-/J. Ruszyński /-/ M. Jaśniewicz

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI