I SA/Po 798/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję SKO i poprzedzającą ją decyzję Wójta, uznając, że postępowanie podziałowe nie było bezprzedmiotowe, a decyzja organu I instancji była wadliwa formalnie.
Sprawa dotyczyła wniosku o podział nieruchomości leśnej na działki mniejsze niż 0,3000 ha, który został odrzucony przez Wójta, a następnie postępowanie umorzone przez SKO jako bezprzedmiotowe. WSA uchylił obie decyzje, uznając, że umorzenie przez SKO było nieprawidłowe, a decyzja Wójta była wadliwa formalnie z powodu błędnego oznaczenia strony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę T. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchyliła decyzję Wójta Gminy i umorzyła postępowanie w sprawie podziału nieruchomości. Wniosek o podział nieruchomości leśnej, będącej współwłasnością wnioskodawców, złożono na podstawie art. 95 u.g.n. w związku z art. 211 k.c. Wójt odmówił zatwierdzenia podziału, a SKO umorzyło postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe z powodu niezgodności podziału z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami (art. 92, 93, 95 u.g.n.) oraz wadliwości decyzji Wójta (skierowanie do pełnomocnika zamiast strony). Sąd uznał, że SKO nieprawidłowo umorzyło postępowanie, gdyż sprawa nie stała się bezprzedmiotowa, a organ odwoławczy powinien był merytorycznie rozpoznać wniosek lub utrzymać w mocy decyzję organu I instancji. Ponadto, Sąd stwierdził, że decyzja Wójta była dotknięta wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. z powodu błędnego oznaczenia strony postępowania. W związku z tym, Sąd uchylił obie zaskarżone decyzje i zasądził zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organ odwoławczy nie może umorzyć postępowania pierwszej instancji jako bezprzedmiotowe tylko dlatego, że nie zgadza się z merytorycznym rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji. Jeśli organ odwoławczy uzna, że nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku, powinien utrzymać w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą uwzględnienia wniosku, a nie umarzać postępowanie.
Uzasadnienie
Umorzenie postępowania z powodu bezprzedmiotowości następuje, gdy wystąpi trwała i nieusuwalna przeszkoda w kontynuacji postępowania lub brak przedmiotu postępowania. Odmienna wykładnia przepisów materialnoprawnych przez organ odwoławczy nie czyni sprawy bezprzedmiotową.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (16)
Główne
u.g.n. art. 92 § ust. 1 i 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Przepisy o podziałach nieruchomości nie stosuje się do nieruchomości rolnych i leśnych, z pewnymi wyjątkami.
u.g.n. art. 93 § ust. 1 i 4
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Zgodność podziału z planem opiniuje wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z wyjątkiem podziałów z art. 95.
u.g.n. art. 95 § pkt 1 i 4
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Podział nieruchomości w celu realizacji roszczeń do jej części lub zniesienia współwłasności.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Środki stosowane przez sąd w celu usunięcia naruszenia prawa.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia decyzji administracyjnej z powodu naruszenia przepisów procesowych mającego istotny wpływ na wynik sprawy.
k.c. art. 211
Kodeks cywilny
Roszczenie o zniesienie współwłasności przez podział rzeczy.
Pomocnicze
k.p.a. art. 105 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Umorzenie postępowania następuje, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe.
k.p.a. art. 107 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Decyzja powinna zawierać oznaczenie stron.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może uchylić decyzję organu pierwszej instancji i umorzyć postępowanie, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe.
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania administracyjnego
Decyzja podlega unieważnieniu, gdy została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie.
u.g.n. art. 93 § ust. 2a
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Nie stosuje się w przypadku podziałów nieruchomości, o których mowa w art. 95.
u.g.n. art. 94 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Warunki, o których mowa w przypadku braku planu miejscowego.
u.g.n. art. 97 § ust. 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Podstawa wniosku o podział nieruchomości.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ odwoławczy nieprawidłowo umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, podczas gdy sprawa nie utraciła tego charakteru. Decyzja organu pierwszej instancji była wadliwa formalnie z powodu skierowania jej do pełnomocnika zamiast do strony postępowania.
Godne uwagi sformułowania
Organ odwoławczy może wydać decyzję uchylającą decyzję organu pierwszej instancji i umarzającą postępowanie, gdy postępowanie pierwszoinstancyjne stało się bezprzedmiotowe. Umorzenie postępowania ma miejsce wtedy, gdy wystąpi trwała i nieusuwalna przeszkoda w kontynuacji postępowania, a więc wówczas, gdy brak jest przedmiotu postępowania administracyjnego. Adresatem zawartego w decyzji administracyjnej obowiązku musi być strona postępowania administracyjnego, a nie jej pełnomocnik. Skierowanie decyzji do pełnomocnika jest równoznaczne ze skierowaniem decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie i powoduje, że taka decyzja jest dotknięta wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.
Skład orzekający
Izabela Kucznerowicz
przewodniczący
Katarzyna Nikodem
członek
Wojciech Rowiński
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego oraz wad decyzji administracyjnych związanych z oznaczeniem stron."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podziału nieruchomości leśnej, ale zasady proceduralne są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak istotne są formalne aspekty postępowania administracyjnego i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia decyzji, nawet jeśli merytoryczna strona sprawy jest skomplikowana.
“Błąd formalny w decyzji administracyjnej uchyla postępowanie – lekcja dla urzędników i stron.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Po 798/23 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2024-02-08 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-11-09 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Izabela Kucznerowicz /przewodniczący/ Katarzyna Nikodem Wojciech Rowiński /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości Hasła tematyczne Scalanie gruntów Administracyjne postępowanie Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 775 art. 105 § 1, art. 107 § 1, art. 138 § 1 pkt 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.) Dz.U. 2023 poz 344 art. 93 ust. 4, art. 94 ust. 1, art. 95 pkt 1 i 4 Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.) Dz.U. 2023 poz 1610 art. 211 Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j.) Dz.U. 2023 poz 1634 art. 134 § 1, art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 § 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Wojciech Rowiński (spr.) Protokolant: specjalista Joanna Świdłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2024 r. sprawy ze skargi T. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 września 2023 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 11 maja 2023 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę [...]- zł [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej "SKO", "Kolegium") decyzją z 1 września 2023 r., nr [...] (dalej "decyzja z 1 września 2023r.") , po rozpatrzeniu odwołania J. F., E. H. oraz T. H., od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 11 maja 2023 r. nr [...] (dalej "decyzja z 11 maja 2023r.") w przedmiocie odmowy zatwierdzenia podziału nieruchomości objętej księgą wieczystą [...] położonej w Gminie [...] obręb [...] oznaczonej w ewidencji gruntów, jako działka nr [...] o powierzchni 0,3004 ha. poł. w [...] nr dz. [...] – uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie w I instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco. Wnioskiem z 12 kwietnia 2023 r. J. F., E. H. i T. H., reprezentowani przez adwokata J. E., wystąpili do Wójta Gminy [...] o podział nieruchomości objętej księgą wieczystą [...] położonej w Gminie [...] obręb [...] oznaczonej w ewidencji gruntów, jako działka nr [...] o powierzchni 0,3004 ha na podstawie art. 97 ust. 2 w zw. z art. 95 pkt 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 344 ze zm. – dalej jako: "u.g.n."). Wójt Gminy [...] decyzją z 11 maja 2023 r., , na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. - dalej jako: "k.p.a."), w związku z art. 95 pkt 4 u.g.n., odmówił wnioskodawcom zatwierdzenia projektu podziału przedmiotowej nieruchomości, będącej współwłasnością wnioskodawców. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że przewidziane w art. 95 u.g.n. wyjątki należy oceniać z uwzględnieniem norm prawnych zawartych w poszczególnych punktach art. 95 u.g.n. Tworzą one spójną całość i żadna ich część nie jest zbędna. Dlatego wykładni art. 95 pkt 4 u.g.n. nie można dokonywać w oderwaniu od pozostałych punktów tego artykułu. Okoliczność, że w art. 95 pkt 4 u.g.n. ustawodawca dopuścił, dokonywany niezależnie od ustaleń planu miejscowego, podział nieruchomości w celu realizacji roszczeń do jej części, wynikających z przepisów u.g.n. lub z innych ustaw, zaś w art. 95 pkt 1 u.g.n. - podział w celu zniesienia współwłasności wyłącznie nieruchomości zabudowanej co najmniej dwoma budynkami, wzniesionymi na podstawie pozwolenia na budowę, wyklucza taką wykładnię art. 95 pkt 4 u.g.n., zgodnie z którą możliwy byłby podział nieruchomości zabudowanej - jako realizacji, wynikającego z art. 211 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1610 – dalej: "k.c.") żądania zniesienia współwłasności tej nieruchomości przez jej podział. Realizacja roszczenia o podział nieruchomości zabudowanej mieściłaby się bowiem w treści art. 95 pkt 4 u.g.n. i zbędny byłby przepis ulokowany w art. 95 pkt 1 u.g.n. Organ I instancji podkreślił, że akceptacja stanowiska dopuszczającego możliwość zniesienia współwłasności nieruchomości w trybie art. 95 pkt 4 u.g.n. w każdym przypadku niezależnie od ustaleń planu miejscowego prowadziłaby do sytuacji, w której poszczególni współwłaściciele mogliby otrzymać wydzielone działki ewidencyjne nienadające się do samodzielnego zagospodarowania zgodnie z przeznaczeniem określonym w planie miejscowym lub decyzją o warunkach zabudowy (sprzeczność ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem), co w konsekwencji prowadziłoby do zmniejszenia ich wartości. W świetle powyższego organ stwierdził, że wydzielenie z przedmiotowej nieruchomości działek nr: [...], [...] i [...], w sposób zaproponowany na mapie z projektem podziału nieruchomości, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjno-kartograficznego, nie spełnia wymogów art. 95 pkt 4 u.g.n., który stanowi podstawę prawną podziału wskazaną przez wnioskodawców. Organ I instancji jako adresata decyzji wskazał wyłącznie J. E. pełnomocnika wnioskodawców. Decyzja została doręczona w dniu 15 maja 2023 r. na adres Kancelarii Adwokackiej pełnomocnika. Odwołanie od powyższej decyzji złożyli właściciele nieruchomości J. F., E. H., T. H., reprezentowani przez J. E.. Powołaną na wstępie decyzją, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie w I instancji, stwierdzając, że nie ma podstaw do uwzględnienia odwołania. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, iż brak było podstaw do dokonania wnioskowanego przez strony podziału nieruchomości na podstawie art. 95 pkt 4 u.g.n. Organ stwierdził, że wnioskodawcy są współwłaścicielami działki objętej wnioskiem o podział i jak wynika z ich wniosku domagali się dokonania podziału tej działki na podstawie art. 95 pkt 4 u.g.n. w związku z art. 211 k.c. Podkreślono, że zgodnie z art. 93 ust. 4 u.g.n. przed zatwierdzeniem projektu podziału, musi być on zaopiniowany przez stosowny organ pod kątem jego zgodności z ustaleniami planu miejscowego lub w przypadku jego braku z przepisami odrębnymi bądź wcześniej wydanymi warunkami zabudowy. W niniejszym przypadku organ, który wszczął i prowadził postępowanie w sprawie podziału nieruchomości zaniechał tego wymogu, co sprawia, że zaskarżona decyzja nie może ostać się w obrocie prawnym. W ocenie organu odwoławczego, w rozpatrywanym przypadku nie było w ogóle podstaw do wszczęcia i prowadzenia postępowania podziałowego. W myśl art. 92 ust. 1 i 2 u.g.n. przepisów o podziałach nieruchomości nie stosuje się do nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele rolne i leśne, a w przypadku braku planu miejscowego do nieruchomości wykorzystywanych na cele rolne i leśne, chyba że dokonanie podziału spowodowałoby konieczność wydzielenia nowych dróg niebędących niezbędnymi drogami dojazdowymi do nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych albo spowodowałoby wydzielenie działek gruntu o powierzchni mniejszej niż 0,3000 ha (ust. 1). Organ podkreślił, że ustawowe wyłączenie stosowania przepisów do podziału nieruchomości rolnych i leśnych posiada wyjątki, polegające na objęciu przepisami u.g.n. podziału nieruchomości rolnych i leśnych w trzech przypadkach: 1) gdy brak jest planu miejscowego, ale nieruchomość rolna lub leśna objęta została decyzją o warunkach zabudowy na inne cele niż rolne lub leśne; 2) gdy dokonanie podziału nieruchomości rolnej lub leśnej spowodowałoby konieczność wydzielenia nowych dróg niebędącymi drogami dojazdowymi do nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych; 3) gdy dokonanie podziału nieruchomości rolnej lub leśnej spowodowałoby wydzielenie działek gruntu o powierzchni mniejszej niż 0,3000 ha. Z powyższych rozważań wynika, że przepisy rozdziału o podziale nieruchomości stosuje się do nieruchomości rolnych i leśnych, jeśli chodzi o wydzielenie dróg - zawsze, zaś do podziału na działki mniejsze niż 3000 m2 tylko, wtedy, gdy chodzi o przeznaczenie wydzielonych działek na powiększenie sąsiedniej nieruchomości lub dokonanie regulacji granic między sąsiadującymi nieruchomościami, chyba że chodzi o podział nieruchomości, o których mowa w art. 95 ustawy. Kolejny zatem etap postępowania, po otrzymaniu wniosku o podział nieruchomości i ustaleniu, że dotyczy on nieruchomości, o których mowa w art. 92 - rolnych i leśnych, to ustalenie czy podział mieści się w zasadzie wskazanej w art. 93 ust. 2a. Jeśli okaże się, że tak, prowadzone powinno być dalej postępowanie co do podziału wg trybu przewidzianego w dalszych przepisach, w przeciwnym wypadku nie ma podstaw do prowadzenia postępowania, skoro podział jest w ogóle niedopuszczalny. W ocenie organu w sprawie niesporne jest, że nieruchomość, w stosunku do której skarżący wystąpili z wnioskiem o podział, stanowi nieruchomość leśną w rozumieniu art. 92 u.g.n. i położona jest na terenie, na którym nie ma obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ani nie wydano dla niej warunków zabudowy. Zgodnie z wypisem z rejestru gruntów przedmiotowa nieruchomość została sklasyfikowana jako grunty leśne oznaczone [...]. Z akt sprawy w sposób jednoznaczny wynika również, że w wyniku projektowanego podziału ma powstać działka o powierzchni mniejszej niż 0,3000 ha, a wnioskowany podział nie jest dokonywany w celu powiększenia sąsiedniej nieruchomości, ani też regulacji granic między sąsiadującymi nieruchomościami. W tej sytuacji organ uznał, że zaproponowany podział nie spełnia wymogów przewidzianych w ustawie i w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające wszczęcie i prowadzenie postępowania opiniującego pod kątem niesprzeczności propozycji podziałowej z przepisami odrębnymi. W konsekwencji skoro brak jest możliwości prowadzenia postępowania w sprawie zaopiniowania projektu podziału przedmiotowej nieruchomości w trybie przepisów rozdziału 1 Działu III ustawy, z uwagi na wyłączenie stosowania przepisów tego rozdziału w stosunku do nieruchomości rolnych i leśnych, dzielonych na działki mniejsze niż 0,3000 ha w celu innym niż powiększenie nieruchomości sąsiedniej lub w celu regulacji granic między sąsiadującymi nieruchomościami, nie było podstaw do wszczynania niniejszego postępowania, a prowadzone przez organ I instancji należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. Ubocznie organ stwierdził, że zaskarżona decyzja została skierowana do osoby - pełnomocnika stron, niebędącej stroną postępowania w niniejszej sprawie, co samo w sobie wyczerpuje przesłankę nieważnościową z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Skargę na powyższą decyzję do WSA w Poznaniu złożył skarżący: T. H., reprezentowany przez adwokata J. E.. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: 1) art. 95 pkt 1 i 4 u.g.n. w zw. z art. 211 k.c. polegające na ich błędnej wykładni i w konsekwencji nieprawidłowym uznaniu, że podział nieruchomości w trybie ustawy o gospodarce nieruchomościami jest możliwy tylko wówczas, gdy dzielona nieruchomość spełnia warunki określone w art. 95 pkt 1 u.g.n., podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów prowadzi do wniosku, iż podział nieruchomości w tym trybie możliwy jest także w innych sytuacjach, niż wskazana w art. 95 pkt 1 u.g.n, w tym w celu realizacji ustawowego uprawnienia z art. 211 k.c. do zniesienia współwłasności, przysługującego każdemu współwłaścicielowi, co doprowadziło do wydania błędnej decyzji przez organ II instancji uchylającej decyzję organu I instancji i umarzającej postępowanie organu I instancji; 2) art. 93 ust. 1 i 4 u.g.n. poprzez błędne zastosowanie tych przepisów i uznanie przez organ II instancji, że zaproponowany przez skarżącego i uczestników postępowania podział działki nr ewid. [...] w celu realizacji ich ustawowego uprawnienia z art. 211 k.c. do zniesienia współwłasności powinien być dokonany w trybie zwykłym na podstawie art. 93 ust. 1 u.g.n. i w związku z tym na podstawie art. 93 ust. 4 u.g.n. musi być przed zatwierdzeniem zaopiniowany przez stosowny organ pod kątem jego zgodności z przepisami odrębnymi bądź wcześniej wydanymi warunkami zabudowy, co doprowadziło do błędnego ustalenia przez organ II instancji, iż organ I instancji zaniechał tego wymogu i jego decyzja nie może ostać w obrocie prawnym, co w konsekwencji doprowadziło do wydania błędnej decyzji przez organ II instancji uchylającej decyzję organu I instancji i umarzającej postępowanie organu I instancji z powodu braku podstaw do wszczęcia i prowadzenia postępowania podziałowego; 3) art. 93 ust. 2a u.g.n. poprzez błędne zastosowanie tego przepisu oraz art. 95 ust. 1 pkt 4 u.g.n. poprzez niezastosowanie tego przepisu i w konsekwencji podjęcie przez organ II instancji ustaleń, czy zaproponowany przez strony podział ww. działki nr ewid. [...] w celu realizacji ich ustawowego uprawnienia z art. 211 k.c. do zniesienia współwłasności mieści się w zasadzie wskazanej w art. 93 ust. 2a u.g.n., podczas gdy przepis ten jednoznacznie wskazuje, iż nie stosuje się go w przypadku podziałów nieruchomości, o których mowa w art. 95, zaś zaproponowany przez skarżących podział działki nr ewid. [...] jest możliwy właśnie na podstawie art. 95 ust. 1 pkt 4 u.g.n., co w konsekwencji doprowadziło do wydania błędnej decyzji przez organ II instancji uchylającej decyzję organu I instancji i umarzającej postępowanie organu I instancji z powodu braku podstaw do wszczęcia i prowadzenia postępowania podziałowego. W uzasadnieniu skargi przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania i nie zgadzając się ze stanowiskiem organu wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przed adwokata, powiększonych o kwotę [...]zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, a w pozostałym zakresie według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a."). Skarga była zasadna. Organ odwoławczy może wydać decyzję, o której mowa w przepisie art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a., a więc uchylającą decyzję organu pierwszej instancji i umarzającą postępowanie w pierwszej instancji, gdy postępowanie pierwszoinstancyjne stało się bezprzedmiotowe. Kwestia umorzenia przez organ odwoławczy postępowania przed organem pierwszej instancji nie została uregulowana w komentowanym przepisie, stąd należy przyjąć, że w tym zakresie mają zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organem pierwszej instancji (art. 140), czyli przepis art. 105 k.p.a. (tak A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2023, art. 138) W tym kierunku zmierzają piśmiennictwo i orzecznictwo, które zgodnie przyjmują, że organ odwoławczy może wydać taką decyzję tylko wówczas, gdy postępowanie pierwszoinstancyjne stało się bezprzedmiotowe (Zarys procesu, 1989, s. 167; B. Adamiak (w:) Komentarz, 1996, s. 590), przy czym chodzi tu o tzw. obiektywną bezprzedmiotowość postępowania pierwszoinstancyjnego, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a. (por. wyrok NSA w Warszawie z 9 stycznia 1985 r., sygn. akt III SA 1105/84, RNGA 1986/2, s. 37). Zasadniczo zgodnie przyjmuje się (por. W. Dawidowicz, Zarys procesu administracyjnego, W. 1989, s. 167; podobnie: R. Kędziora, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wydanie 4, Wydawnictwo C.H. Beck, W. 2014 r.), że zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. jest zasadne w przypadku, gdy decyzja organu pierwszej instancji: została wydana w postępowaniu, które należało uznać za bezprzedmiotowe, została wydana na podstawie przepisu prawa materialnego, który utracił moc obowiązującą, dotyczy sprawy administracyjnej rozstrzygniętej już decyzją ostateczną, a także w przypadku, "kiedy nie istnieje już podmiot, który wszczął postępowanie, a rodzaj sprawy administracyjnej wyklucza wstąpienie na miejsce tego podmiotu jego następców prawnych". W doktrynie i judykaturze przyjmuje się zgodnie, iż umorzenie postępowania ma miejsce wtedy, gdy wystąpi trwała i nieusuwalna przeszkoda w kontynuacji postępowania, a więc wówczas, gdy brak jest przedmiotu postępowania administracyjnego. Przedmiotem tym jest sprawa administracyjna, toteż postępowanie to jest bezprzedmiotowe wówczas, gdy sprawa, która miała być załatwiona decyzją administracyjną nie miała tego charakteru przed datą wszczęcia postępowania lub utraciła ten charakter w jego toku (tak m.in. (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, LEX i cytowana tam literatura). Podkreślić należy, że umorzenie postępowania z powodu bezprzedmiotowości jest obligatoryjne oraz że decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach stron i jest równoznaczna z brakiem przesłanek do merytorycznego orzekania, co do istoty sprawy oraz kończy jej zawisłość w danej instancji (por. wyrok NSA z 24 września 2014 r., sygn. akt I OSK 1317/13). Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy, zdaniem Sądu, Kolegium w sposób nieprawidłowy uchyliło w całości decyzję organu I instancji i umorzyło postępowanie z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Obowiązkiem organu odwoławczego było rozpoznanie sprawy administracyjnej. Skarżący złożył określonej treści wniosek – o zatwierdzenie podziału nieruchomości w trybie art. 95 u.g.n. W przypadku gdy w ocenie organu odwoławczego nie zostały spełnione przesłanki materialnoprawne do wydania pozytywnej dla wnioskodawcy, wówczas winien utrzymać w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą uwzględnienia wniosku, a nie umarzać postępowanie jako bezprzedmiotowe. Wnioskodawcy przedstawili określoną argumentację prawną i wskazali, że w ich ocenie spełnione zostały przesłanki do uwzględnienie ich wniosku o zatwierdzenie podziału działki na podstawie art. 95 pkt 1 i 4 u.g.n. w zw. z art. 211 k.c. Odmienna wykładnia tych przepisów dokonana przez organ nie czyni jednak sprawy administracyjnej bezprzedmiotową. Warto również podkreślić, że wnioskodawcy domagali się zatwierdzenia podziału nie w trybie art. 93 u.g.n, a wyłącznie w trybie art. 95 u.g.n, co jednoznacznie wyartykułowali we wniosku i które to stanowisko konsekwentnie podtrzymywali w toku postępowania administracyjnego. Tymczasem Kolegium umorzyło postępowanie pierwszoinstancyjne z argumentacją, że wniosek o zatwierdzenie podziału nieruchomości nie zostało zaopiniowane w odrębnym postępowaniu administracyjnym. Zgodnie z art. 93 ust. 4 u.g. n. zgodność proponowanego podziału nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego, z wyjątkiem podziałów, o których mowa w art. 95, opiniuje wójt, burmistrz albo prezydent miasta, natomiast w przypadku podziału nieruchomości położonej na obszarze, dla którego brak jest planu miejscowego, opinia dotyczy spełnienia warunków, o których mowa w art. 94 ust. 1 u.g.n.. Wnioskodawcy domagali się właśnie podziału nieruchomości na podstawie art. 95 u.g.n. Organ odwoławczy naruszył stanowiący podstawę rozstrzygnięcia przepis art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a., co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., albowiem naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast decyzja pierwszoinstancyjna podlegała uchyleniu z uwagi na nieprawidłowe oznaczenie stron, do których została skierowana. Jak wynika z treści decyzji została ona skierowana do pełnomocnika wnioskodawców, co wynika z treści rozstrzygnięcia. Również w rozdzielniku pełnomocnik skarżących został oznaczony jako wnioskodawca. Natomiast z treści uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej wynika, że jako wnioskodawcy zostali wskazani J. F., E. H. i T. H.. Powyższej rozbieżności nie sposób traktować jako oczywistej omyłki pisarskiej. Adresatem zawartego w decyzji administracyjnej obowiązku musi być strona postępowania administracyjnego, a nie jej pełnomocnik. Skierowanie do decyzji do pełnomocnika jest równoznaczne ze skierowaniem decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie i powoduje, że taka decyzja jest dotknięta wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Jeżeli z materiałów dowodowych wynika, że całe postępowanie było prowadzone wobec strony w rozumieniu art. 28, a jedynie w decyzji omyłkowo określono stronę, nie ma podstaw do stosowania sankcji nieważności decyzji (por. wyrok NSA z 19.01.2007 r., I OSK 350/06, LEX nr 291195). W przedmiotowej sprawie oznaczenie stron w decyzji pierwszoinstancyjnej jest na tyle nieprecyzyjne, że decyzja ta musi zostać ona wyeliminowana z obrotu prawnego na podstawie na podstawie art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. (zob. M. Romańska (w:) H. Knysiak-Sudyka (red.), Kodeks postępowania administracyjnego, art. 107; wyrok NSA z 18 września 2012 r., sygn. akt II GSK 1074/11, LEX nr 1244464, wyrok NSA z 29.10.2019 r., II GSK 2690/17, LEX nr 2748368.) Doszło bowiem do uchybienia procesowego, mającego istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Kontrola sądu administracyjnego wyznaczona jest treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., który umożliwia sądowi rozpoznanie sprawy administracyjnej niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w skardze, jak również powołanej podstawy prawnej. Jednocześnie rozpoznanie pozostałych zarzutów sformułowanych w skardze jest przedwczesne , wobec konieczności uchylenia decyzji organów obu instancji z przyczyn formalnych. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy skierują decyzje do prawidłowo oznaczonej strony, rozpoznając sprawę merytorycznie, zgodnie z treścią wniosku. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a., Na koszty składa się wpis sadowy od skargi w kwocie [...]zł , opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości [...] zł i wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie [...]zł. Wysokość wynagrodzenia pełnomocnika wynika z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI