I SA/Po 791/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Poznaniu oddalił skargę na postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie unieważnienia NIP, uznając, że takie postępowanie może być wszczęte wyłącznie z urzędu.
Skarżąca wniosła o unieważnienie swojego numeru NIP, jednak organ pierwszej instancji odmówił wszczęcia postępowania, wskazując, że takie postępowanie może być wszczęte tylko z urzędu. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, wyjaśniając, że oddział firmy, jako płatnik, powinien posługiwać się odrębnym numerem NIP, a nie doszło do wielokrotnego nadania NIP tej samej jednostce. WSA w Poznaniu oddalił skargę, potwierdzając, że postępowanie w sprawie unieważnienia NIP może być wszczęte wyłącznie z urzędu na podstawie art. 8c ust. 2 pkt 1 ustawy o NIP.
Sprawa dotyczyła skargi B. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika urzędu skarbowego odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie unieważnienia numeru identyfikacji podatkowej (NIP). Skarżąca wniosła o unieważnienie swojego NIP, jednak organy podatkowe uznały, że postępowanie w tej sprawie może być wszczęte wyłącznie z urzędu, a nie na wniosek strony. Podstawą prawną tej interpretacji był art. 8c ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników, który stanowi, że naczelnik urzędu skarbowego unieważnia NIP z urzędu w określonych przypadkach, w tym w przypadku wielokrotnego nadania NIP. Organy wyjaśniły również, że oddział firmy, jako płatnik, powinien posiadać odrębny numer NIP, co wykluczało stwierdzenie wielokrotnego nadania NIP dla tej samej jednostki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, rozpoznając skargę, zgodził się z argumentacją organów podatkowych. Sąd uznał, że sytuacja opisana w art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej (postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy postępowanie nie może być wszczęte z przyczyn prawnych) miała miejsce w niniejszej sprawie. Sąd podkreślił, że przepis art. 8c ust. 2 pkt 1 ustawy o NIP jednoznacznie wskazuje na inicjatywę organu w kwestii unieważnienia NIP, co oznacza, że postępowanie w tym przedmiocie nie może być wszczęte na wniosek strony. W związku z tym, sąd oddalił skargę jako bezzasadną, orzekając na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Postępowanie w sprawie unieważnienia numeru identyfikacji podatkowej (NIP) może być wszczęte wyłącznie z urzędu.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na brzmieniu art. 8c ust. 2 pkt 1 ustawy o NIP, który stanowi, że naczelnik urzędu skarbowego unieważnia NIP z urzędu. Wnioskując a contrario, wszczęcie takiego postępowania na wniosek strony jest niedopuszczalne.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (6)
Główne
ustawa o NIP art. 8c § ust. 2 pkt 1
Ustawa o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników
O.p. art. 165a § § 1
Ordynacja podatkowa
PPSA art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
O.p. art. 121
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
ustawa o NIP
Ustawa o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie w sprawie unieważnienia NIP może być wszczęte wyłącznie z urzędu na podstawie art. 8c ust. 2 pkt 1 ustawy o NIP. Wszczęcie postępowania podatkowego na wniosek strony, gdy przepis prawa tego nie przewiduje, skutkuje wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej.
Odrzucone argumenty
Zarzuty dotyczące błędnej wykładni art. 2 ust. 1, art. 5 ust. 1, art. 8c ust. 2 pkt 1 ustawy o NIP poprzez uznanie, że nie doszło do wielokrotnego nadania NIP. Zarzuty naruszenia art. 121, art. 122 w zw. z art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej poprzez brak uchylenia postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania.
Godne uwagi sformułowania
unieważnienie NIP następuje z urzędu w drodze decyzji. wszczęcie postępowania ukierunkowanego na unieważnienie NIP nie może nastąpić na wniosek. poza granicami sprawy pozostawała kwestia ewentualnej bezczynności Naczelnika w wykonaniu spoczywającego na nim z mocy prawa obowiązku unieważnienia z urzędu NIP.
Skład orzekający
Katarzyna Wolna-Kubicka
przewodniczący
Michał Ilski
sprawozdawca
Wojciech Rowiński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady, że postępowanie w sprawie unieważnienia NIP jest wszczynane wyłącznie z urzędu, a wniosek strony w tym zakresie podlega odrzuceniu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z unieważnieniem NIP i procedurą jego wszczęcia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 4/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie podatkowym, ale jej fakty są dość specyficzne i nie budzą szerszego zainteresowania poza kręgiem specjalistów.
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Po 791/23 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2024-01-30 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2023-11-06 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Katarzyna Wolna-Kubicka /przewodniczący/ Michał Ilski /sprawozdawca/ Wojciech Rowiński Symbol z opisem 6119 Inne o symbolu podstawowym 611 Hasła tematyczne Podatkowe postępowanie Sygn. powiązane III FSK 498/24 - Wyrok NSA z 2025-08-12 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 2500 art. 8c ust. 2 Ustawa z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników - t.j. Dz.U. 2022 poz 2651 art. 165a § 1 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna - Kubicka Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Rowiński Asesor sądowy WSA Michał Ilski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi B. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 11 września 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie o unieważnienie identyfikatora NIP oddala skargę. Uzasadnienie Pismem z 25 kwietnia 2023 r. B. P. (dalej zwana również skarżącą) wniosła o unieważnienie numeru identyfikacji podatkowej - NIP: [...] Naczelnik Drugiego [...] Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z 7 czerwca 2023 r., nr [...] odmówił skarżącej wszczęcia postępowania w sprawie o unieważnienie numeru identyfikacji podatkowej. Odwołując się do art. 8c ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2500 – dalej w skrócie: "ustawa o NIP") stwierdzono, że naczelnik urzędu skarbowego w zakresie unieważnienie numeru NIP może działać tylko z urzędu, w enumeratywnie wskazanych okolicznościach, w tym m.in. w przypadku wielokrotnego nadania NIP. Postępowanie w sprawie unieważnienia NIP nie może być wszczęte na wniosek skarżącej. Skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i wszczęcie postępowania w sprawie o unieważnienie NIP. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z 11 września 2023 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika z 7 czerwca 2023 r. Wyjaśniono, że skarżąca prowadzi na terytorium kraju działalność gospodarczą poprzez oddział. W ocenie Dyrektora oddział z racji posiadania statusu płatnika powinien posługiwać się własnym, odrębnym od jednostki macierzystej numerem identyfikacji podatkowej. Oddział jako płatnik jest odrębnym podmiotem i tym samym nie doszło do nadania dwóch identyfikatorów NIP. Każdy z podmiotów, podatnik-jednostka macierzysta (spółka) oraz płatnik (oddział) dokonuje zgłoszenia ewidencyjnego odrębnie i jednokrotnie. Wyjaśniono również, że postępowanie w sprawie unieważnienia NIP jest wszczynane z urzędu. Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę na omówione powyżej postanowienie Dyrektora. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów procesu zgodnie z właściwymi przepisami. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 1) art. 121, art. 122 w zw. z art. 165a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 z późn. zm. – dalej w skrócie: "O.p.") poprzez brak uchylenia postanowienia Naczelnika z 7 czerwca 2023 r. odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie unieważnienia NIP; 2) art. 2 ust. 1, art. 5 ust. 1, art. 8c ust. 2 pkt 1 ustawy o NIP poprzez błędną wykładnię i uznanie, że nie doszło do wielokrotnego nadania NIP, zatem, nie zaistniała przesłanka uzasadniająca wszczęcie postępowania w sprawie o unieważnienie NIP. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Rozstrzygnięcie sporu wymagało dokonania kontroli legalności zaskarżonego postanowienia. W ocenie organów postępowanie w sprawie unieważnienia NIP może być wszczęte wyłącznie z urzędu z uwagi na co należało orzec o odmowie wszczęcia tego rodzaju postępowania na wniosek skarżącej. Skarżąca kwestionuje powyższe zapatrywanie. Rację w sporze należało przyznać organom podatkowym. Zgodnie z art. 165a § 1 O.p., gdy żądanie, o którym mowa w art. 165 (tj. żądanie wszczęcia postępowania podatkowego), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Użyty w przytoczonym przepisie zwrot "nie może być wszczęte" należy odnieść do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których interpretacja uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny [tak: wyrok NSA z 28 czerwca 2016 r., I GSK 329/14]. Sytuacja, o której mowa w art. 165a § 1 O.p. wystąpiła w niniejszej sprawie. Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sporu mają postanowienia art. 8c ust. 2 pkt 1 ustawy o NIP. Zgodnie z tym przepisem, naczelnik urzędu skarbowego unieważnia z urzędu, w drodze decyzji, NIP nadany podmiotowi, w przypadku: wielokrotnego nadania NIP, biorąc pod uwagę interes prawny i gospodarczy podmiotu. Brzmienie przytoczonej regulacji nie pozostawia wątpliwości odnośnie tego, że unieważnienie NIP następuje z urzędu w drodze decyzji. W konsekwencji wnioskując a contrario stwierdzić należy, że wszczęcie postępowania ukierunkowanego na unieważnienie NIP nie może nastąpić na wniosek. Zamierzonego rezultatu nie mogą wywrzeć zarzuty skargi ukierunkowane na wykazanie, że oddział skarżącej nie jest zobligowany do posiadania odrębnego od samej spółki NIP. Kwestie tego rodzaju mogłyby bowiem stanowić przedmiot badania organu jak i następnie Sądu jedynie w razie uprzedniego wszczęcia postępowania w przedmiocie unieważnienia NIP. Podkreślić przy tym należy, że poza granicami sprawy pozostawała kwestia ewentualnej bezczynności Naczelnika w wykonaniu spoczywającego na nim z mocy prawa obowiązku unieważnienia z urzędu NIP w razie wystąpienia okoliczności wskazanych w art. 8c ust. 2 ustawy o NIP jak i kwestia ewentualnej bezczynności we wszczęciu z urzędu postępowania w tym przedmiocie. Podsumowując należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie Naczelnika wbrew twierdzeniom skargi odpowiadają prawu. Rozstrzygnięcia te stanowią w szczególności wynik prawidłowej wykładni oraz prawidłowego zastosowania postanowień art. 165a § 1 O.p. w zw. z art. 8c ust. 2 pkt 1 ustawy o NIP. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) należało orzec, jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI