I SA/PO 756/21

I SA/Po 756/21 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2021-12-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Karol Pawlicki /sprawozdawca/
Katarzyna Nikodem /przewodniczący/
Waldemar Inerowicz
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I FSK 558/22 - Wyrok NSA z 2025-06-17
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1325
art. 120, art. 121 § 1 i § 2, art. 133 § 1, art. 137 § 2, art. 137 § 3, art. 145 § 1 i 2, art. 155 § 1, art. 247 § 1 pkt 3, art. 219, art. 233 § 1 pkt 1, art. 239
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 119 pkt 3, art. 120, art. 134 § 1, art. 151, art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędziowie Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Sędzia WSA Waldemar Inerowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi K.P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia oddala skargę
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] września 2019 r. K. P., reprezentowany przez pełnomocnika M. C., zwrócił się o stwierdzenie nieważności ostatecznego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...], na mocy którego organ odwoławczy stwierdził niedopuszczalność odwołania wniesionego przez M. C. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z [...] października 2015 r. nr [...] określającej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za maj 2010 r.
Strona oparła wniosek na podstawie art. 247 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm. – dalej: "O.p."), zarzucając, że postanowienie z [...] grudnia 2015 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 228 § 1 pkt 1 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie, art. 136 O.p. (obowiązującego przed dniem 1 stycznia 2016 r.), art. 137 § 2 i § 3 i § 4 O.p. (obowiązującego przed dniem 1 stycznia 2016 r.) w zw. z art. 145 § 2 O.p. polegającym na uznaniu, że K. P. w postępowaniu przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w [...] w przedmiocie zobowiązania w podatku od towarów i usług za maj 2010 r., nie był reprezentowany przez pełnomocnika, art. 155 § 1 O.p. w zw. z art. 120 O.p. i art. 121 § 1 i § 2 O.p. polegającym na zaniechaniu wezwania strony do uzupełnia braku formalnego pełnomocnictwa poprzez złożenie do akt postępowania w przedmiocie podatku od towarów i usług za maj 2010 r. uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z [...] lutego 2021 r., na podstawie art. 248 § 3, art. 219 O.p., odmówił stwierdzenia nieważności ostatecznego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z [...] grudnia 2015 r., stwierdzającego niedopuszczalność odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z [...] października 2015 r. nr [...] określającej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za maj 2010 r.
W uzasadnieniu organ wskazał, że akta sprawy nr [...], dotyczące rozliczeń K. P. z tytułu podatku od towarów i usług za maj 2010 r., nie zawierają oryginału pełnomocnictwa. Okoliczność tą potwierdził M. C. w piśmie z [...] grudnia 2015 r. Zdaniem organu strona w tej sprawie nie była reprezentowana przez pełnomocnika M. C.. Organ zaznaczył, że doręczenie M. C. decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z [...] października 2015 r. nr [...] określającej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za maj 2010 r., nie wywołało skutku prawnego. Organ odwoławczy miał zatem podstawy do stwierdzenia na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 O.p. o niedopuszczalności odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], określającej podatnikowi zobowiązanie w podatku od towarów i usług za maj 2010 r.
W zażaleniu z [...] marca 2021 r. strona, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez stwierdzenie nieważności ostatecznego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z [...] grudnia 2015 r., na mocy którego organ odwoławczy stwierdził niedopuszczalność odwołania wniesionego przez pełnomocnika K. P. do decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z [...] października 2015 r. określającej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za maj 2010 r.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z [...] lipca 2021 r. utrzymał w mocy postanowienie wydane w pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że akta sprawy nr [...] dotyczące rozliczeń podatnika z tytułu podatku od towarów i usług za maj 2010 r., nie zawierają oryginału pełnomocnictwa. Okoliczność tą potwierdził M. C. w piśmie z [...] grudnia 2015 r. Strona w tej sprawie nie była więc reprezentowana przez pełnomocnika M. C.. Zatem doręczenie M. C. decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z [...] października 2015 r. nr [...] określającej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za maj 2010 r., nie wywołało skutku prawnego, bowiem decyzja nie weszła do obrotu prawnego.
Organ wskazał, że wykładnia art. 228 § 1 pkt 1 O.p. nie budzi wątpliwości, a stwierdzając niedopuszczalność odwołania dokonano rozstrzygnięcia w zgodzie z treścią tego przepisu. Decyzja organu pierwszej instancji nie weszła do obrotu prawnego, gdyż jej doręczenie M. C. nie było skuteczne. W aktach sprawy nie było bowiem oryginału pełnomocnictwa albo uwierzytelnionej jego kopii, z którego wynikałoby umocowanie przez K. P. do działania w tej sprawie dla M. C.. W ocenie organu złożenie jednego oryginału pełnomocnictwa, które obejmowało kilka spraw, nie spełnia wymogów art. 137 § 3 O.p. Do akt każdej ze spraw wskazanych w pełnomocnictwie z [...] października 2013 r. powinien być złożony odrębny oryginał pełnomocnictwa lub uwierzytelniony jego odpis. Przez akta sprawy należy bowiem rozumieć akta konkretnego postępowania podatkowego. Zdaniem organu M. C. jako profesjonalny reprezentant strony nie wskazał, do których konkretnie akt dołącza pełnomocnictwo z [...] października 2013 r. udzielone przez K. P. do reprezentowania w postępowaniach prowadzonych przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w [...] o numerach: [...], [...], [...], [...]. W takiej sytuacji organ pierwszej instancji miał prawo dołączyć jedyny oryginał pełnomocnictwa w dowolny sposób do jednej z wymienionych w pełnomocnictwie spraw. Oryginał dołączono do akt sprawy nr [...], dotyczącej postępowania podatkowego w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec i wrzesień 2010 r. Zatem akta sprawy nr [...] dotyczące postępowania podatkowego w podatku od towarów i usług za maj 2010 r. nie zawierały oryginału pełnomocnictwa ani też uwierzytelnionej przez radcę prawnego kopii. Na pełnomocniku spoczywał obowiązek złożenia tych dokumentów.
Organ odwoławczy zaznaczył, że M. C. w związku z wezwaniem organu złożył wyjaśnienia przy piśmie z [...] grudnia 2015 r. i potwierdził, że do akt postępowania nr [...] nie został dołączony oryginał pełnomocnictwa. Nie może budzić żadnych wątpliwości okoliczność, że organ podjął czynności zmierzające do wyjaśnienia kwestii pełnomocnictwa. Zdaniem organu pismo z [...] listopada 2015 r. spełniało wymogi dotyczące wezwania w trybie art. 155 O.p., a Dyrektor Izby Skarbowej w [...] w prowadzonym postępowaniu nie naruszył art. 120 O.p. i art. 121 § 1 i § 2 O.p. Brak pełnomocnictwa w aktach sprawy wykluczył zatem umocowanie M. C. jako pełnomocnika do działania w tej sprawie prowadzonej wobec K. P. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...]. W związku z tym Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] doręczył decyzję z [...] października 2015 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za maj 2010 r. bezpośrednio podatnikowi.
W skardze z [...] sierpnia 2021 r. skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz uchylenie w całości poprzedzającego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] lutego 2021 r., zobowiązanie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej do wydania postanowienia stwierdzającego nieważność ostatecznego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z [...] grudnia 2015 r., a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
- art. 247 § 1 pkt 3 O.p. w zw. z art. 219 oraz naruszenie art. 233 § 1 pkt 1 O.p. w zw. z art. 239 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na utrzymaniu w mocy postanowienia z [...] lutego 2021 r. odmawiającego stwierdzenia nieważności ostatecznego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z [...] grudnia 2015 r. pomimo, że postanowienie z [...] grudnia 2015 r. powinno podlegać stwierdzeniu nieważności, albowiem zostało wydane z rażącym naruszeniem:
- art. 228 § 1 pkt 1 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie,
- art. 136 O.p. (obowiązującego przed dniem 1 stycznia 2016 r.), art. 137 § 2 i § 3 i § 4 O.p. (obowiązującego przed 1 stycznia 2016 r.) w zw. z art. 145 § 2 O.p. polegającym na uznaniu, że K. P. w postępowaniu przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w [...] w przedmiocie zobowiązania w podatku od towarów i usług za maj 2010 r. nie był reprezentowany przez pełnomocnika,
- art. 155 § 1 O.p. w zw. z art. 120 O.p. i art. 121 § 1 i § 2 O.p. polegającym na zaniechaniu wezwania strony do uzupełnia braku formalnego pełnomocnictwa poprzez złożenie do akt postępowania w przedmiocie podatku od towarów i usług za maj 2010 r. uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa.
W uzasadnieniu skargi poszerzono argumentację poszczególnych zarzutów.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, że sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej: "P.p.s.a.").
Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a tej ustawy.
Spór w sprawie jest konsekwencją dokonanych ustaleń przez organy podatkowe w kwestii braku przedłożenia stosownego pełnomocnictwa, spełniającego wymogi w obowiązujących przepisach prawa, przez podatnika w postępowaniu podatkowym prowadzonym pod sygn. akt [...] dotyczącym rozliczeń skarżącego w podatku od towarów i usług za maj 2010 r.
W pierwszej kolejności przywołać należy przepisy stanowiące ramy prawne przedmiotowej sprawy. Zgodnie z art. 133 § 1 O.p., stroną w postępowaniu podatkowym jest podatnik, płatnik, inkasent lub ich następca prawny, a także osoba trzecia, o której mowa w art. 110-117c, która z uwagi na swój interes prawny żąda czynności organu podatkowego, do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy.
W myśl z art. 136 O.p., w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2016 r., strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Zgodnie z art. 137 § 2 O.p., w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2016 r., pełnomocnictwo winno być udzielone na piśmie lub zgłoszone ustnie do protokołu. Z kolei art. 137 § 3 O.p., w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2016 r. stanowi, że pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Z powyższego przepisu wynika, że w przypadku dołączenia do akt sprawy kserokopii pełnomocnictwa, konieczne jest jej uwierzytelnienie. W myśl art. 145 § 1 i 2 O.p., pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi.
Mając na uwadze powyższe prawidłowo organy uznały, że złożenie w organie pierwszej instancji jednego oryginału pełnomocnictwa, które obejmowało kilka spraw ([...], [...], [...], [...], nie spełnia wymogów art. 137 § 3 O.p. Prawidłowo organy stwierdziły, że do akt każdej ze spraw wskazanych w pełnomocnictwie z [...] października 2013 r. powinien być złożony odrębny oryginał pełnomocnictwa lub uwierzytelniony jego odpis. Przez akta sprawy należy bowiem rozumieć akta konkretnego postępowania podatkowego, w tym przypadku postępowania podatkowego prowadzonego wobec rozliczeń K. P. w zakresie podatku od towarów i usług za maj 2010 r.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zauważył, że skoro pełnomocnik M. C. nie wskazał, do których konkretnie akt dołącza pełnomocnictwo z [...] października 2013 r. udzielone przez K. P. do reprezentowania w ww. postępowaniach prowadzonych przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w [...], to organ pierwszej instancji miał prawo dołączyć jedyny oryginał pełnomocnictwa do jednej z wymienionych w pełnomocnictwie spraw. Oryginał dołączono do akt sprawy nr [...], dotyczącej postępowania podatkowego w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec i wrzesień 2010 r. Zatem akta sprawy nr [...] dotyczące postępowania podatkowego w podatku od towarów i usług za maj 2010 r. nie zawierały oryginału pełnomocnictwa ani uwierzytelnionej przez radcę prawnego kopii.
Podkreślenia wymaga, że to na pełnomocniku spoczywał obowiązek złożenia stosownych dokumentów. Co istotne wskazać należy, że M. C. jako radca prawny jest profesjonalnym pełnomocnikiem, wobec czego powinien mieć wiedzę, że zgodnie z art. 137 § 3 O.p. może sam uwierzytelnić odpis udzielonego mu pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących na umocowanie.
Nie można zgodzić się z zarzutem, że organy podatkowe nie wzywały strony do uzupełnienia pełnomocnictwa. Z akt sprawy wynika, że pismem z [...] listopada 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] wezwał M. C., działając w trybie art. 155 § 1 i art. 137 § 2 i § 3 O.p., do złożenia wyjaśnień w zakresie pełnomocnictwa z [...] października 2013 r. udzielonego przez K. P.. M. C. w związku z wezwaniem organu złożył wyjaśnienia w piśmie z [...] grudnia 2015 r. i potwierdził, że do akt postępowania nr [...] nie został dołączony oryginał pełnomocnictwa. W związku z tym nie może budzić żadnych wątpliwości okoliczność, że organ podjął czynności zmierzające do wyjaśnienia kwestii pełnomocnictwa. Pismo z [...] listopada 2015 r. spełnia wymogi dotyczące wezwania w trybie art. 155 O.p., a Dyrektor Izby Skarbowej w [...] w prowadzonym postępowaniu nie naruszył art. 120 i art. 121 § 1 i § 2 O.p.
Nie znajdują uzasadnienia zarzuty naruszenia art. 155 § 1 O.p. w zw. z art. 120 O.p. i art. 121 § 1 i § 2 O.p. polegające na zaniechaniu wezwania strony do uzupełnia braku formalnego pełnomocnictwa poprzez złożenie do akt postępowania w przedmiocie podatku od towarów i usług za maj 2010 r. uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa. Po wydaniu w dniu [...] grudnia 2015 r. postanowienia o niedopuszczalności odwołania i zwróceniu przez organ odwoławczy sprawy do organu pierwszej instancji nie dołączono nadal do akt sprawy oryginału lub uwierzytelnionej kopii pełnomocnictwa. Brak pełnomocnictwa w aktach sprawy wykluczył zatem umocowanie M. C. jako pełnomocnika do działania w tej sprawie prowadzonej wobec skarżącego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...]. W związku z tym Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] doręczył decyzję z [...] października 2015 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za maj 2010 r. bezpośrednio stronie.
Sądowi z urzędu wiadomym jest, że okoliczność doręczenia powyższej decyzji z [...] października 2015 r. była przedmiotem badania przez sądy administracyjne. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z [...] listopada 2019 r. I FSK [...], po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej od wyroku WSA w [...] z [...] kwietnia 2017 r. sygn. akt I SA/Po [...] ze skargi K. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z [...] lipca 2016 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchylił zaskarżony wyrok w całości. NSA stwierdził, że z ustalonego w tej sprawie stanu faktycznego wynika, że K. P. miał wiedzę, iż doręczenie mu w dniu 21 marca 2016 r. decyzji z [...] października 2015 r., ma charakter czynności wywołującej skutki prawne, a w szczególności wymagającej wniesienia odwołania w określonym terminie, liczonym od daty jej doręczenia. Zatem NSA uznał, że doręczenie K. P. decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z [...] października 2015 r. wywołało skutki prawne. Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 170 P.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia art. 247 § 1 pkt 3 O.p. w zw. z art. 219 O.p. oraz art. 233 § 1 pkt 1 O.p. w zw. z art. 239 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na utrzymaniu w mocy postanowienia z [...] lutego 2021 r. odmawiającego stwierdzenia nieważności ostatecznego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z [...] grudnia 2015 r. Zaznaczyć należy, że Dyrektor Izby Skarbowej w [...] postanowieniem z [...] grudnia 2015 r. stwierdził niedopuszczalność odwołania z [...] listopada 2015 r. ponieważ stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji z [...] października 2015 r. określająca stronie zobowiązanie w podatku od towarów i usług za maj 2010 r. nie weszła do obrotu prawnego, gdyż doręczona została M. C., a strona nie była reprezentowana przez tego pełnomocnika, bowiem do akt sprawy nie dołączono oryginału pełnomocnictwa. Organ odwoławczy wskazał również na pismo radcy prawnego M. C. z [...] grudnia 2015 r., stanowiącego odpowiedź na wezwanie organu drugiej instancji, w którym radca prawny nie potwierdził, aby nieuwierzytelniona kserokopia pełnomocnictwa znajdująca się w aktach sprawy [...], uprawniała go do reprezentowania strony w tym postępowaniu. W związku z tym prawidłowo organ podatkowy przyjął, że znajdująca się w aktach sprawy nr [...] nieuwierzytelniona kserokopia pełnomocnictwa z [...] października 2013 r. (oryginał został dołączony do akt sprawy nr [...]), nie spełnia wymogów art. 137 § 3 O.p. Dalsze czynności i podejmowane rozstrzygnięcia w tej sprawie były już konsekwencją ustalonego powyżej stanu faktycznego.
W zaskarżonym rozstrzygnięciu przedstawił wszystkie okoliczności rozpatrywanej sprawy, wskazał zastosowane przepisy prawa i na tej podstawie prawidłowo utrzymał w mocy postanowienie odmawiające stwierdzenia nieważności ostatecznego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z [...] grudnia 2015 r., stwierdzającego niedopuszczalność odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z [...] października 2015 r. określającej skarżącemu zobowiązanie w podatku od towarów i usług za maj 2010 r.
Reasumując Sąd stwierdza, że organy należycie oceniły materiał dowodowy, dokonując prawidłowych ustaleń faktycznych, a w konsekwencji właściwie zastosowały przepisy prawa.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.