I SA/Po 754/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2025-02-04
NSApodatkoweWysokawsa
podatek od nieruchomościwznowienie postępowaniadecyzja ostatecznadziałalność gospodarczabudowadeweloperOrdynacja podatkowasądy administracyjne

WSA uchylił decyzję SKO i organu I instancji, uznając, że wznowienie postępowania podatkowego było niezasadne, gdyż organ nie mógł powoływać się na nieznajomość okoliczności, które mógł ustalić w toku pierwotnego postępowania.

Sprawa dotyczyła uchylenia decyzji ustalającej wymiar podatku od nieruchomości za 2022 rok. Organy podatkowe wznowiły postępowanie, twierdząc, że wyszły na jaw nowe okoliczności – rozpoczęcie budowy mieszkań w ramach działalności gospodarczej. WSA w Poznaniu uznał jednak, że wznowienie było niezasadne, ponieważ organ pierwszej instancji mógł i powinien ustalić te fakty w toku pierwotnego postępowania. Sąd podkreślił, że instytucja wznowienia nie może służyć naprawianiu błędów organów z poprzedniego postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta, uznając je za niezgodne z prawem. Sprawa dotyczyła podatku od nieruchomości za 2022 rok. Organy podatkowe wznowiły postępowanie, powołując się na art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, wskazując na odkrycie faktu rozpoczęcia przez podatnika budowy mieszkań w ramach działalności gospodarczej w kwietniu 2021 r. Sąd administracyjny zakwestionował jednak zasadność wznowienia postępowania. Podkreślono, że instytucja wznowienia postępowania ma charakter nadzwyczajny i nie może służyć organom do usuwania własnych uchybień popełnionych w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną. W ocenie Sądu, fakt prowadzenia działalności deweloperskiej i rozpoczęcia budowy był okolicznością, którą organ pierwszej instancji mógł i powinien ustalić w toku pierwotnego postępowania, przed wydaniem ostatecznej decyzji. Niewywiązanie się z tego obowiązku nie może stanowić podstawy do wznowienia postępowania. Sąd wskazał, że kluczowe dla prawidłowego opodatkowania było ustalenie, czy grunt był wykorzystywany w działalności gospodarczej, co powinno być zweryfikowane przed wydaniem pierwotnej decyzji. Ponieważ organ nie przeprowadził należytego postępowania dowodowego, nie mógł powoływać się na nieznajomość tych okoliczności jako podstawę wznowienia. W związku z tym, zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały uchylone.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, rozpoczęcie budowy mieszkań w ramach działalności gospodarczej nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania, jeśli organ mógł ustalić ten fakt w toku pierwotnego postępowania, a jego zaniechanie nie może być naprawiane przez instytucję wznowienia.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że instytucja wznowienia postępowania ma charakter nadzwyczajny i nie może służyć organom do naprawiania błędów popełnionych w postępowaniu zwyczajnym. Okoliczność, którą organ mógł ustalić w toku pierwotnego postępowania, ale tego nie uczynił, nie może być uznana za nową okoliczność faktyczną w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z par. 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 223 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

O.p. art. 240 § 1 pkt 5

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

O.p. art. 128

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 127

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 21 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

u.p.o.l. art. 5 § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych

u.p.o.l. art. 5 § 1 pkt 2 lit. b)

Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c)

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wznowienie postępowania było niezasadne, ponieważ organ pierwszej instancji mógł i powinien ustalić fakt prowadzenia działalności gospodarczej w toku pierwotnego postępowania. Instytucja wznowienia postępowania nie może służyć naprawianiu błędów organów z poprzedniego postępowania.

Godne uwagi sformułowania

Instytucja wznowienia postępowania, nie może służyć organowi podatkowemu do usuwania uchybień popełnionych w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej. Wadliwość postępowania objawiająca się brakiem inicjatywy dowodowej organu podatkowego obciąża skutkami wyłącznie organ podatkowy, a nie stronę postępowania. Przesłanki wznowienia nie stanowi więc okoliczność, z którą organ podatkowy mógł się zapoznać, ale tego nie uczynił, pominął ją lub zbagatelizował.

Skład orzekający

Katarzyna Wolna-Kubicka

przewodniczący sprawozdawca

Małgorzata Bejgerowska

członek

Michał Ilski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania instytucji wznowienia postępowania podatkowego i zasady trwałości decyzji ostatecznych, a także obowiązków organów w zakresie postępowania dowodowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wznowienia postępowania podatkowego w przedmiocie podatku od nieruchomości, gdzie organ powołuje się na okoliczności, które mógł ustalić wcześniej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego przez organy podatkowe i jakie są konsekwencje ich zaniechań. Jest to istotne dla zrozumienia granic instytucji wznowienia postępowania.

Błąd organu podatkowego nie zawsze da się naprawić. WSA wyjaśnia, kiedy wznowienie postępowania jest niedopuszczalne.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Po 754/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-02-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Katarzyna Wolna-Kubicka /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Bejgerowska
Michał Ilski
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z par. 2, art. 135, art. 200, art. 205 par. 2, art. 223 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 240 par. 1 pkt 5, art. 127, art. 128,art. 21 par. 1 pkt 2,
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1964
par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c)
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Asesor sądowy WSA Michał Ilski Protokolant: specjalista Ewa Szydłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2025 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 września 2024 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji ostatecznej i ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości na 2022 rok I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 13 października 2023 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę [...]- zł (słownie: [...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. nakazuje ściągnąć od Samorządowego Kolegium Odwoławczego kwotę [...]- zł (słownie: [...]), tytułem nieuiszczonego w całości wpisu sądowego od skargi.
Uzasadnienie
Prezydent Miasta [...] postanowieniem z 28 czerwca 2023 r., nr [...] wznowił postępowanie podatkowe w przedmiocie ustalenia wymiaru podatku za 2022 r. za nieruchomość położoną w G. przy ul. [...] (ark. [...], działka [...]) zakończone wydaniem decyzji ostatecznej.
W uzasadnieniu postanowienia wskazano m. in., że z pisma skarżącego z 15 maja 2023 r. wynika, że w dniu 6 kwietnia 2021 r. rozpoczęto budowę mieszkań położonych na wskazanej nieruchomości. Natomiast z pisma z dnia 31 maja 2023 r. wynika, że roboty budowlane związane z budową mieszkań położonych pod wskazanym adresem zostały zakończone we wrześniu 2022 r. W związku z powyższym w ocenie Prezydenta zachodzi potrzeba przeprowadzenia postępowania celem ustalenia stanu faktycznego w stopniu pozwalającym na prawidłowe dokonanie wymiaru podatku za 2022 r.
Prezydent Miasta [...] decyzją z 13 października 2023 r., nr [...] uchylił swoją ostateczną decyzję z 20 stycznia 2022 r., nr [...] oraz ustalił wysokość podatku od opodatkowanej tą decyzją nieruchomości na kwotę [...]zł. Nieruchomość położona w G. przy ul. [...] (ark. [...], działka [...]) została przez Prezydenta uznana za grunt związany z prowadzeniem działalności gospodarczej w okresie o stycznia do września 2022 r., w okresie od października do grudnia 2022 r. jako grunty pozostałe.
W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, że 06 grudnia 2022 r. wpłynęła korekta informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych złożona przez podatnika za nieruchomość położoną w G. przy ul. [...] (ark. [...] działka [...]), w której wykazał od grudnia 2022 r. do opodatkowania grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o pow. 464,00 m2. Podatnik poinformował, że oddanie do użytku budynku przy ww. nieruchomości miało miejsce w listopadzie 2022 r. Organ I instancji pismem z 05 maja 2023 r. wezwał podatnika do złożenia wyjaśnień dotyczących złożonej korekty. W odpowiedzi podatnik wyjaśnił, że w informacji złożonej 6 grudnia 2022 r. dotyczącej nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] błędnie wpisał grunt jako przeznaczony na działalność gospodarczą. Wskazał, że na działce są tylko mieszkania oddane do użytku w listopadzie 2022 r. Na działce nie ma żadnych lokali handlowych, biurowych itp., a grunt jest związany tylko z budynkiem mieszkalnym. Podatnik twierdzi, że należałoby opodatkować grunt położony w G. przy ul. [...] jako grunty pozostałe. Podatnik wyjaśnił, że budowa mieszkań przy ul. [...] rozpoczęła się w kwietniu 2021 r. Wskazał, że budowa mieszkań była prowadzona w ramach działalności gospodarczej, a nieruchomość nie jest wpisana do ewidencji środków trwałych. Podatnik złożył korekty informacji o nieruchomościach budowlanych od grudnia 2022 r. do maja 2023 r., kserokopie dziennika budowy, z którego wynika, że w kwietniu 2021 r. rozpoczęto budowę oraz kserokopię zaświadczenia P. I. N. B. z 15 listopada 2022 r., że z datą 15 listopada 2022 r. można przystąpić do użytkowania budynku położonego w G. przy ul. [...].
W odpowiedzi na wezwanie organu I instancji podatnik stwierdził m.in., że nieruchomości objęte przedmiotem postępowania były przez niego wykorzystywane wyłącznie na cele związane z realizacją budownictwa mieszkaniowego. Na działce nie ma żadnych lokali, biur, są tylko mieszkania, tym samym zgłoszenie ich jako nieruchomości pozostałych jest zgodne z przepisami prawa.
W dniu 27 czerwca 2023 r. do organu I instancji wpłynęło zawiadomienie z 24 czerwca 2023 r. o zmianach w danych ewidencyjnych Starostwa Powiatowego w [...], z którego wynika klasyfikacja użytku położonego w G. przy ul. [...] (ark. [...] działka [...]) – tereny mieszkaniowe – symbol [...] o powierzchni 464,00 m2.
Organ wskazał, że przedstawiony stan rożni się od stanu wynikającego z danych ewidencji podatkowej na podstawie której organ wydał decyzję w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2022 r. Wymiar podatku za 2022 r. był dokonywany w oparciu o informacje nieodzwierciedlające w pełni stanu faktycznego, co uzasadnia uchylenie wadliwej decyzji.
Organ w dniu 28 czerwca 2023 r. wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień. Organ pismem z dna 28 czerwca 2023 r. wezwał również w charakterze świadka K. J. do złożenia wyjaśnień. W odpowiedzi świadek wyjaśnił, że nieruchomość przy ul. [...] nigdy nie była wpisana do ewidencji środków trwałych; budowa mieszkań była prowadzona w ramach działalności gospodarczej firmy [...] A. K., grunt przy ul. [...] w momencie rozpoczęcia budowy budynku mieszkalnego wielorodzinnego został zakwalifikowany w ciężar produkcji w toku. Podatnik w odpowiedzi na wezwanie wyjaśnił, że od 2021 r. na działce prowadził budowę mieszkań w ramach działalności gospodarczej [...] A. K.. Budowa mieszkań została zakończona w 2022 r. Wyjaśnił, że zgłosił grunty jako grunty pozostałe, gdyż na działce są tylko mieszkania bez lokali np. handlowych.
W ocenie Prezydenta Miasta [...] z chwilą rozpoczęcia budowy na gruncie położonym w G. przy ul. [...], które miało miejsce w kwietniu 2021 r. sporny grunt jest związany z prowadzoną przez skarżącego działalnością gospodarczą. W tym kontekście zaznaczono również, że przedmiot działalności skarżącego obejmuje m. in. roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków mieszkalnych. Skarżący jest deweloperem i prowadzi działalność deweloperską polegającą na sprzedaży wcześniej wybudowanych przez niego mieszkań. Wyjaśniono, że przedmiotowy grunt winien być opodatkowany według stawek najwyższych do momentu zakończenia budowy budynku mieszkalnego, tak więc budowa została zakończona we wrześniu 2022 r. i tym samym grunt od października 2022 r. może zostać zgłoszony do opodatkowania jako grunty pozostałe. Organ wyjaśnił, że jako grunty pozostałe, ponieważ po zakończeniu budowy budynku mieszkalnego grunt ten dopiero wtedy jest związany z istniejącym budynkiem mieszkalnym. Organ wskazał, że sporny grunt nie był wpisany do ewidencji środków trwałych, ale w momencie rozpoczęcia budowy budynku mieszkalnego został zakwalifikowany w ciężar produkcji w toku. W kontekście art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm., dalej jako: "O.p.") wyjaśniono, że okolicznością, o której mowa w tym przepisie w realiach niniejszej sprawy jest ujawnienie faktu o rozpoczęciu w kwietniu 2021 r. prac budowlanych na opodatkowanej nieruchomości.
W odwołaniu od ww. decyzji z 13 października 2023 r. podatnik wniósł o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania w sprawie zmiany ostatecznej decyzji dotyczącej wymiaru podatku od przedmiotowej nieruchomości. Zarzucił naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a) u.p.o.l., niedokonanie ustaleń niezbędnych dla oceny sytuacji faktycznej, stanowiącej podstawę rozstrzygnięcia, dokonanie błędnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego stanowiącego przedmiot rozstrzygnięcia w sprawie, niewskazanie właściwej podstawy prawnej stanowiącej przedmiot rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu podniósł zarzuty dotyczące naruszenia przepisów art. 21, art. 207, art. 240 § 1 pkt 5 i art. 245 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 12 września 2024r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z 13 października 2023 r.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że w jego ocenie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne, tj. fakt prowadzenia przez podatnika na nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] działalności gospodarczej w postaci budowy budynku wielorodzinnego. Wyjaśniono, że stan faktyczny jest niesporny. Wynika z niego, że podatnik prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą pod nazwą [...] A. K., wśród której ujęte zostały (dane z B. P. CEIDG) pozycje: "[...] Roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych" (przeważająca działalność gospodarcza), ), "[...] Roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych", "[...] Realizacja projektów budowlanych związanych ze wznoszeniem budynków", "[...] Rozbiórka i burzenie obiektów budowlanych", "[...] Wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi". Poza tym nieruchomość gruntowa przy ul. [...] w G., na której do września 2022 r. trwała budowa mieszkań, w momencie rozpoczęcia budowy budynku mieszkalnego wielorodzinnego została zakwalifikowana w księgach rachunkowych podatnika (prowadzącego działalność gospodarczą) jako ciężar produkcji w toku. Ponadto sam podatnik, jak i prezes zarządu S. F. sp. z o.o. (podmiotu prowadzącego rachunkowość w firmie podatnika) wskazali, że budowa mieszkań na omawianej nieruchomości jest prowadzona w ramach działalności gospodarczej podatnika pod nazwą [...] A. K.. Powyższe świadczy w ocenie organu odwoławczego, że nieruchomość gruntowa przy ul. [...] w G. była w okresie budowy budynku mieszkalnego wielorodzinnego zajęta na prowadzenie działalności gospodarczej, została ona wciągnięta w księgi [...] podatnika (kwalifikacja jako ciężar produkcji w toku), ponadto sam podatnik potwierdził, że budową mieszkań zajmuje się w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Rozmiar prowadzonej budowy również nie wskazuje, aby mogła to być budowa na tzw. potrzeby własne podatnika, czyli w celu zaspokojenia jego (i jego rodziny) potrzeb mieszkaniowych. Jednocześnie wskazać należy, że argument podatnika, iż należy zastosować stawkę podatku jak za grunty pozostałe, ponieważ prowadzona jest zabudowa mieszkaniowa, nie może zostać uwzględniony na etapie realizacji budowy budynku mieszkalnego w ramach prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej. Kolegium stwierdziło, że organ I instancji wyjaśnił co było podstawą wznowienia postępowania, powołując konkretną podstawę prawną, t.j. art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Organ wyjaśnił, że w sprawie wyszły na jaw nowe okoliczności, które nie były mu znane w dniu wydania pierwotnej decyzji – t.j. fakt rozpoczęcia przez podatnika w kwietniu 2021 r. budowy mieszkań w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej.
Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z 31 października 2024 r. wniósł skargę na wskazaną powyżej decyzję Kolegium. Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji i umorzenie postępowania. Ponadto wniesiono o zasądzenie od Kolegium na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Zaskarżonej decyzji zarzucono:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1170 ze zm., dalej jako: "u.p.o.l.");
2) naruszenie przepisów postępowania podatkowego, tj. w szczególności art. 240 § 1 pkt 3 O.p.
W uzasadnieniu podniesiono m.in., że w sprawie nie zaistniały przesłanki do wznowienia postepowania, nadto zaś, że ustalona wysokość opodatkowania jest sprzeczna z obowiązującymi przepisami prawa. Podniesiono, że sam fakt rozpoczęcia budynku nie zmienia przeznaczenia gruntu. Skarżący powołał przepisy prawa materialnego. Dalej zacytował przepis art. 240 § 1 pkt 5 O.p.(błędnie podał pkt 3) – uwaga Sądu) i wskazał, że na terenie nieruchomości nie prowadził i nadal nie prowadzi działalności gospodarczej. W jego ocenie nie zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania.
W odpowiedzi na skargę SKO w [...] podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Rozstrzygnięcie sporu wymagało dokonania kontroli legalności zaskarżonej decyzji. W ocenie organów wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Skarżący kwestionuje powyższe zapatrywanie wskazując ponadto na naruszenie przepisów prawa materialnego.
Zgodnie z art. 128 O.p., decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w niniejszej ustawie oraz w ustawach podatkowych. Przytoczony przepis wyraża zasadę trwałości ostatecznych decyzji podatkowych. Zasada ta ma służyć pewności obrotu prawnego, ponieważ chodzi o zapewnienie podmiotom stosunku prawnopodatkowego ochrony praw nabytych. W doktrynie prawa podkreśla się również, że pojęcie decyzji ostatecznej wprowadzono do ustawodawstwa w celu "zapewnienia niezbędnej stabilizacji porządku prawnego" (zob. Z. Kmieciak, Koncepcja decyzji ostatecznej..., s. 9 i n.). Możliwość podważenia decyzji ostatecznej narusza ład systemu prawnego, gdyż stanowi odstępstwo od zasady dwuinstancyjności postępowania oraz stabilności decyzji ostatecznych (art. 127 i 128 O.p.). Tylko wyraźnie określone przyczyny, stanowiące o najdalej idących wadliwościach decyzji lub poprzedzającego ją postępowania, mogą prowadzić do wzruszenia decyzji ostatecznej. Naturalną konsekwencją powyższego jest, że postępowania nadzwyczajne nie mogą zastępować kontroli instancyjnej oraz ewentualnego badania legalności merytorycznej decyzji ostatecznej w drodze skargi do sądu administracyjnego (por. wyrok NSA z 18 sierpnia 2021 r., I FSK 1031/21).
Zgodnie z art. 240 § 1 pkt 5 O.p., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję.
Do wznowienia postępowania na podstawie przytoczonej regulacji wymagane jest łączne spełnienie następujących przesłanek: (1) wyjście na jaw nowych okoliczności faktycznych lub dowodów; (2) nowe okoliczności faktyczne lub dowody są istotne dla sprawy, tzn. mogą mieć wpływ na jej odmienne rozstrzygnięcie; (3) nowe okoliczności faktyczne lub dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję; (4) nowe okoliczności faktyczne lub dowody istniały w dniu wydania decyzji.
W realiach niniejszej sprawy wyjaśnić należy, że w przypadku zobowiązań podatkowych powstających w trybie art. 21 § 1 pkt 2 O.p., a więc w następstwie wydania decyzji ustalającej wysokość tych zobowiązań, do zadań organu podatkowego należy zgromadzenie materiału dowodowego pozwalającego na zbudowanie podstawy faktycznej takiej decyzji oraz zweryfikowanie przekazanych przez podatnika informacji dotyczących przedmiotu opodatkowania. Informacje te, np. składane na podstawie art. 6 ust. 6 u.p.o.l., stanowią jedynie punkt odniesienia do czynionych następnie ustaleń faktycznych pozwalających na wykreowanie zobowiązania podatkowego w prawidłowej wysokości, a nie wiążącą organ podatkowy podstawę faktyczną. W konsekwencji, jeśli organ podatkowy nie przeprowadził postępowania dowodowego przed wydaniem decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego, w ramach którego mógł ustalić istotne okoliczności, nie może w przypadku zaniechania tej czynności odwoływać się do nieznajomości ważnych dla rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2023 r., III FSK 2189/21 oraz powołany tam wyrok NSA z 10 kwietnia 2019 r., II FSK 1090/17).
Instytucja wznowienia postępowania podatkowego, nie może służyć organowi podatkowemu do usuwania uchybień popełnionych w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej. Jeżeli w tracie "zwykłego" postępowania, istniała możliwość przeprowadzenia dowodu, w celu ustalenia istotnej w sprawie okoliczności lecz dowód na tę okoliczność nie został przeprowadzony to niemożliwym jest wznawianie postępowania z urzędu. Wadliwość postępowania objawiająca się brakiem inicjatywy dowodowej organu podatkowego obciąża skutkami wyłącznie organ podatkowy, a nie stronę postępowania. Przesłanki wznowienia postępowania nie stanowi więc okoliczność, z którą organ podatkowy mógł się zapoznać, ale tego nie uczynił, pominął ją lub zbagatelizował. Spełnienie przesłanki ujawnienia się w późniejszym czasie nowych okoliczności faktycznych lub dowodów, nieznanych wcześniej organowi podatkowemu, musi być oceniane w kontekście kompletności materiału dowodowego, stanowiącego podstawę wydania pierwotnej decyzji wymiarowej. W konsekwencji, jeżeli organ podatkowy w przypadku uprzedniego wydania decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego, w nadzwyczajnym postępowaniu wznowieniowym odwołuje się do nieznajomości istotnych dla rozstrzygnięcia podatkowego okoliczności faktycznych, z którymi mógł i powinien się zapoznać już w toku postępowania wymiarowego, poprzedzającego wydanie decyzji wymiarowej, okoliczności takich nie można uznać za nowe w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Nie do zaakceptowania jest wobec tego sytuacja, kiedy organ podatkowy nie przeprowadza należycie postępowania dowodowego, zaś w późniejszym czasie dokonuje ustaleń, których uprzednio zaniechał i na ich podstawie wznawia postępowanie w sprawie. Ewentualne błędy, bądź zaniechania organu podatkowego w przeprowadzonym postępowaniu dowodowym mogą być korygowane jedynie w toku instancji, lub przez sąd administracyjny. Organ podatkowy wydający decyzję ostateczną, nie może samodzielnie dokonać "samokontroli" prawidłowości przeprowadzonego postępowania dowodowego, wykorzystując w tym celu instytucję wznowienia postępowania i w konsekwencji przeprowadzić dowody, które mógł i powinien przeprowadzić w toku postępowania zakończonego wydaniem takiej decyzji (por. wyrok NSA z 30 maja 2023 r., III FSK 31/23 oraz powołane tam orzecznictwo). Aprobata odmiennego zapatrywania skutkowałaby premiowaniem niewywiązywania się przez organ podatkowy z obowiązku podejmowania już na etapie postępowania zwyczajnego wszelkich działań niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Organ nie przeprowadzając jakiegokolwiek postępowania dowodowego w toku postępowania zwykłego mógłby bowiem w zasadzie każdorazowo wznawiać postępowanie zakończone wydaniem decyzji ostatecznej w sytuacji następczego przeprowadzenia jakiegokolwiek nawet oczywistego dowodu, który powinien być a nie był przeprowadzony przed wydaniem decyzji w postępowaniu zwykłym.
Kolegium jako podstawę wznowienia postępowania wskazało okoliczność rozpoczęcia przez skarżącego na opodatkowanej nieruchomości w kwietniu 2021 r. budowy mieszkań w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.
W kontekście tego rodzaju argumentów należy dostrzec, że fakt prowadzenia na opodatkowanej nieruchomości budowy mieszkań w ramach działalności deweloperskiej skarżącego miał miejsce w dacie wydawania pierwotnej decyzji Prezydenta Miasta [...]. Wznawiając postępowanie organ pierwszej instancji w istocie dążył do naprawy swojego uchybienia polegającego na nieprzeprowadzeniu w toku postępowania zwykłego jakiegokolwiek postępowania dowodowego ukierunkowanego na ustalenie prawidłowości złożonej przez skarżącego informacji o nieruchomościach. Wydając decyzję w postępowaniu zwykłym nie ustalono zasadniczego dla prawidłowego opodatkowania spornej nieruchomości faktu wykorzystywania jej w prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej polegającej na prowadzeniu działalności deweloperskiej. Powtórzyć w tym kontekście należy, że z uwagi na nadzwyczajny charakter instytucji wznowienia postępowania spełnienie przesłanek, o których mowa w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. musi być oceniane w kontekście kompletności materiału dowodowego, stanowiącego podstawę wydania decyzji w postępowaniu zwykłym. W konsekwencji przesłanki wznowienia nie może stanowić okoliczność, z którą organ podatkowy mógł się zapoznać, ale tego nie uczynił, pominął ją lub zbagatelizował.
Kierując się powyższym zapatrywaniem należy uznać, że wskazany przez Kolegium fakt rozpoczęcia przez podatnika w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej w kwietniu 2021 r. budowy mieszkań na opodatkowanej nieruchomości nie stanowił przesłanki, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Powyższa, kluczowa dla prawidłowego opodatkowania okoliczność powinna być ustalona przed wydaniem przez Prezydenta Miasta [...] decyzji z 20 stycznia 2022 r. Niewywiązanie się przez Prezydenta z tego obowiązku nie może uzasadniać odwoływania się do przesłanek wznowienia postępowania, o których mowa w art. 240 § 1 pkt 5 O.p.
Z uwagi na trafność zarzutu naruszenia wskazanego ostatnio przepisu za bezprzedmiotowe uznano odnoszenie się do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego. Czynienie rozważań w tym zakresie miałoby rację bytu dopiero w sytuacji przesądzenia, że zaistniały przesłanki wznowienia dające uprawnienie do ponownego orzekania o wysokości zobowiązania podatkowego.
Konkludując całokształt powyższych rozważań należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji z 13 października 2023 r. nie odpowiadają prawu. Fakt rozpoczęcia przez podatnika w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej w kwietniu 2021 r. budowy mieszkań na opodatkowanej nieruchomości nie stanowił przesłanki, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 5 O.p.
W toku powtórnego postępowania obowiązkiem organów będzie uwzględnienie przedstawionej powyżej wykładni prawa i dokonanie przez jej pryzmat powtórnej oceny zasadności wzruszenia decyzji Prezydenta Miasta [...] z 20 stycznia 2022 r. w ramach wznowionego postępowania podatkowego.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 2 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) należało orzec, jak w pkt I. sentencji. O kosztach orzeczono w pkt II. sentencji na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanego aktu. Na kwotę zasądzonych kosztów składa się równowartość opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa procesowego w kwocie [...]zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie [...]zł należne na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.). W pkt. III. sentencji Sąd z uwagi na brak wezwania do uiszczenia wpisu od skargi nakazał ściągnąć kwotę [...]- zł od strony obowiązanej do poniesienia kosztów postępowania z uwagi na treść pkt I. sentencji wyroku (t.j. od Samorządowego Kolegium Odwoławczego – por. art. 223 § 2 p.p.s.a.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI