I SA/Po 750/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2025-02-18
NSApodatkoweŚredniawsa
rygor natychmiastowej wykonalnościnieostateczna decyzja podatkowaOrdynacja podatkowabrak majątkuuprawdopodobnienie niewykonania zobowiązaniakontrola sądowapostępowanie podatkoweVAT

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę podatniczki na postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji podatkowej, uznając zasadność przesłanek z Ordynacji podatkowej.

Skarżąca kwestionowała postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji podatkowej dotyczącej zwrotu VAT i zobowiązań podatkowych. Sąd administracyjny uznał, że organy prawidłowo zastosowały art. 239b Ordynacji podatkowej, stwierdzając brak majątku skarżącej pozwalającego na zabezpieczenie zobowiązań oraz uprawdopodobnienie ich niewykonania. Skarga została oddalona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę R. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji określającej wysokość zwrotu podatku VAT oraz zobowiązań podatkowych. Skarżąca zarzucała organom naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym brak wykazania przesłanek z art. 239b § 1 i § 2 O.p. Sąd analizując sprawę, potwierdził prawidłowość zastosowania przez organy art. 239b § 1 pkt 2 O.p., wskazując na brak majątku skarżącej pozwalającego na ustanowienie hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego. Dodatkowo, sąd uznał za uprawdopodobnione, że zobowiązania wynikające z decyzji nie zostaną wykonane, biorąc pod uwagę niskie dochody skarżącej w porównaniu do kwot zobowiązań. Sąd odrzucił argumentację skarżącej dotyczącą sposobu kontroli instancyjnej, podkreślając, że organ odwoławczy ma obowiązek kompleksowej weryfikacji przesłanek. W konsekwencji, skarga została oddalona na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, organ podatkowy prawidłowo nadał rygor natychmiastowej wykonalności, spełnione zostały przesłanki z art. 239b § 1 pkt 2 i § 2 Ordynacji podatkowej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że brak majątku skarżącej (brak nieruchomości, zajęty pojazd) oraz niskie dochody w stosunku do kwoty zobowiązań, uprawdopodabniają niewykonanie zobowiązania podatkowego, co uzasadnia nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (26)

Główne

O.p. art. 239b § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Dla stwierdzenia wystąpienia przesłanki wystarczające jest wykazanie przez organ, że podatnik nie posiada takiego majątku, który z uwagi na swoją wartość umożliwiałby ustanowienie na nim hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego.

O.p. art. 239b § § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Dla wykazania spełnienia warunku wystarczy uprawdopodobnienie, które jest środkiem zastępczym dowodu.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

O.p. art. 127

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 239a

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 70 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

ustawa o PTU art. 108 § ust. 1

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

O.p. art. 233 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 239

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 121 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 124

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 217 § § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 210 § § 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 219

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 208

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 210 § § 2a

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 210 § § 3-5

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 211-215

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 240-249

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 252

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 243 § § 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 245 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 248 § § 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 210 § § 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy prawidłowo zastosowały art. 239b § 1 pkt 2 O.p. (brak majątku pozwalającego na zabezpieczenie zobowiązania). Istniało uprawdopodobnienie niewykonania zobowiązania podatkowego (art. 239b § 2 O.p.). Organ odwoławczy prawidłowo dokonał kompleksowej weryfikacji przesłanek nadania rygoru, nie będąc związanym podstawą prawną wskazaną przez organ pierwszej instancji.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 O.p. poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji. Naruszenie art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 191 oraz art. 217 § 2 i art. 210 § 4 w zw. z art. 219 O.p. przez organy obu instancji. Brak wykazania przesłanki z art. 239b § 1 O.p. i dowolne ustalenie prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania. Organ odwoławczy zastąpił organ pierwszej instancji w wykazywaniu przesłanek. Dowolne ustalenie prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania. Zaniechanie ustosunkowania się do zarzutów zażalenia. Nieprawidłowe zastosowanie art. 239b § 1 pkt 2 i § 2 O.p.

Godne uwagi sformułowania

Uprawdopodobnienie jest substytutem dowodu i nie oznacza konieczności udowodnienia danej okoliczności. Uprawdopodobnić brak wykonania zobowiązania nie polega na udowodnieniu zaistnienia określonego faktu, lecz na "przedstawieniu okoliczności wystarczających jedynie do powzięcia obawy, przypuszczenia o prawdopodobieństwie zaistnienia tego faktu". Postępowanie dowodowe nie musi prowadzić do dokładnego udowodnienia stanu majątkowego i ujawnienia wszystkich posiadanych przez podatnika składników majątkowych. Zasadność nadania rygoru natychmiastowej wykonalności musi być oceniania w tych samych realiach, jakie na ten użytek zostały przyjęte przez organ pierwszej instancji w dniu wydania postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej. Zadaniem organu odwoławczego rozpatrującego zażalenie jest zweryfikowanie czy na dzień jego wydania w rzeczywistości zachodziły przesłanki uzasadniające wydania tego rodzaju rozstrzygnięcia.

Skład orzekający

Izabela Kucznerowicz

przewodniczący

Małgorzata Bejgerowska

członek

Michał Ilski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących nadawania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzjom nieostatecznym, zwłaszcza w kontekście braku majątku podatnika i uprawdopodobnienia niewykonania zobowiązania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podatnika, ale ogólne zasady stosowania art. 239b O.p. są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego z punktu widzenia praktyki podatkowej zagadnienia nadawania rygoru natychmiastowej wykonalności, co ma bezpośrednie przełożenie na egzekucję zobowiązań podatkowych. Interpretacja przepisów przez sąd jest istotna dla prawników i doradców podatkowych.

Brak majątku a rygor natychmiastowej wykonalności decyzji podatkowej – co mówi sąd?

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Po 750/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-02-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Kucznerowicz /przewodniczący/
Małgorzata Bejgerowska
Michał Ilski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 127, art. 239b § 1 pkt 2, art. 239b § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Dnia 18 lutego 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Asesor sądowy WSA Michał Ilski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 lutego 2025 roku sprawy ze skargi R. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia 24 września 2024 r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji oddala skargę.
Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z 14 czerwca 2024 r., nr [...] wydanym względem R. P. (dalej zwanej również skarżącą) nadał rygor natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] z 15 maja 2024 r., nr [...]
Naczelnik wyjaśnił, że Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] decyzją z 15 maja 2024 r., nr [...] określił skarżącej wysokość zwrotu podatku za miesiące od stycznia do kwietnia 2020 r., wysokość zobowiązania podatkowego za miesiące od maja 2020 r. do stycznia 2021 r., podatek do zapłaty, o którym mowa w art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2174 z późn. zm. – dalej w skrócie: "ustawa o PTU") za miesiące od stycznia 2020 r. do stycznia 2021 r. jak i wysokość dodatkowych zobowiązań podatkowych za wskazane ostatnio miesiące.
Ustalono, że skarżąca nie posiada nieruchomości jak i praw majątkowych, które mogą być przedmiotem hipoteki przymusowej. Skarżąca jest właścicielem pojazdu [...] z 2007 r. o wartości rynkowej w przedziale od [...] zł do [...] zł. Pojazd ten został zajęty przez U. M. P.. W zeznaniu CIT-8 za 2020 r. wykazano dochód w kwocie [...]zł, za 2021 r. dochód w kwocie [...]zł, za 2022 r. dochód w kwocie [...]zł, zaś za 2023 r. dochód w kwocie [...]zł. W sprawozdaniu finansowym za 2020 r. wykazano zysk w kwocie [...]zł, za 2021 r. zysk w kwocie [...]zł, zaś za 2022 r. zysk w kwocie [...]zł. W następnych latach nie złożono sprawozdań finansowych do KRS. 1 maja 2024 r. dokonano wykreślenia skarżącej z rejestru VAT w związku ze złożoną deklaracją o zakończeniu obowiązku VAT.
W ocenie Naczelnika z przedstawionych okoliczności wynika, że skarżąca nie posiada majątku pozwalającego w pełni uregulować zobowiązania podatkowe określone decyzją Naczelnika [...] UCS w [...] z 15 maja 2024 r. Powyższe uprawdopodabnia, że zobowiązania wynikające z decyzji nie zostaną wykonane.
Skarżąca wniosła zażalenie na wymienione na wstępie postanowienie organu pierwszej instancji. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Zażalenie skarżącej zostało następnie uzupełnione pismem z 31 lipca 2024 r. oraz 26 sierpnia 2024 r.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej [...] postanowieniem z 24 września 2024 r., nr [...] utrzymał w mocy wymienione na wstępie postanowienie Naczelnika.
Wyjaśniono, że decyzja Naczelnika [...] UCS w [...] z 15 maja 2024 r. z uwagi na wniesienie od niej odwołania jest decyzją nieostateczną. Rygor natychmiastowej wykonalności może być nadany decyzji nieostatecznej w razie łącznego spełnienia jednej z przesłanek, o których mowa w art. 239b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 z późn. zm. – dalej w skrócie: "O.p.") oraz warunku o jakim mowa w art. 239b § 2 tego aktu. Uprawdopodobnienie jest substytutem dowodu i nie oznacza konieczności udowodnienia danej okoliczności. Uznano, że Naczelnik oparł swoje rozstrzygnięcie na wystąpieniu przesłanki, o której mowa w art. 239b § 1 pkt 2 O.p.
W ocenie Dyrektora w sprawie nie upłynął termin przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 1 O.p. Uznano, że zebrany materiał dowodowy pozwalał na podjęcie rozstrzygnięcia w trybie art. 239b powołanego aktu. Postępowanie odwoławcze potwierdziło wypełnienie przesłanki z art. 239b § 1 pkt 2 O.p. Uznano ponadto, że spełniono przesłankę, o której mowa w art. 239b § 2 O.p. W ślad za Naczelnikiem omówiono wysokość zadeklarowanego przez skarżącą dochodu za lata 2020-2023 oraz wartość zysku wykazaną w sprawozdaniach finansowych za 2020-2022. Uznano, że dochody skarżącej są stosunkowo niskie w porównaniu z zaległościami wynikającymi z decyzji Naczelnika [...] UCS w [...] z 15 maja 2024 r.
W ocenie Dyrektora w sprawie zaistniał stan prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania wynikającego ze wskazanej decyzji. Zauważono również, że skarżąca nie przedstawiła okoliczności, które mogłyby podważyć zasadność nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
W ocenie organu odwoławczego Naczelnik działał zgodnie z przepisami O.p. Uznano, że podjęte zostały wszelkie czynności by wyjaśnić stan faktyczny sprawy w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Wyjaśniono również, że postanowienie organu pierwszej instancji zawiera powołanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz wyczerpująco informuje o motywach, którymi kierowano się załatwiając sprawę. Wyjaśniono również, że stosowanie instytucji rygoru natychmiastowej wykonalności należy do wyłącznej kompetencji naczelnika urzędu skarbowego.
Skarżąca wniosła skargę na omówione powyżej postanowienie Dyrektora. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu pierwszej instancji. Ponadto wniesiono o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 O.p. poprzez:
1) bezzasadne utrzymanie w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] w sytuacji, gdy tamto postanowienie wydane zostało w warunkach naruszenia art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 191 oraz art. 217 § 2 i art. 210 § 4 w zw. z art. 219 O.p. na skutek w szczególności braku wykazania przesłanki z art. 239b § 1 powołanego aktu do nałożenia przedmiotowej w sprawie instytucji oraz dowolnego ustalenia (uprawdopodobnienia), że zobowiązanie wynikające z decyzji nieostatecznej nie zostanie wykonane, co przejawiło się w niezasadnym przyjęciu, że okoliczności mające świadczyć o zaistnieniu przesłanki z art. 239b § 1 O.p. niejako automatycznie przekładają się na zaistnienie prawdopodobieństwa z art. 239b § 2 O.p.;
2) bezzasadne utrzymanie w mocy ww. postanowienia, albowiem zaskarżone postanowienie obarczone jest naruszeniem art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 191 oraz art. 217 § 2 i art. 210 § 4 w zw. z art. 219 O.p., co przejawiło się w:
- niedopuszczalnym zastąpieniu organu pierwszej instancji w wykazaniu zaistnienia ustawowych przesłanek do zastosowania przedmiotowej w sprawie instytucji - poprzez próbę doprecyzowania oraz uzupełnienie argumentacji organu pierwszej instancji;
- dowolnym, a nie swobodnym, dokonaniu ustaleń mających przemawiać za zaistnieniem przesłanki z art. 239b § 2 O.p., tj. iż zobowiązanie wynikające z decyzji nieostatecznej prawdopodobnie nie zostanie wykonane;
- zaniechaniu jednoznacznego i merytorycznie wyczerpującego ustosunkowania się do zarzutów zawartych w zażaleniu, w tym formułowania stanowiska wewnętrznie niespójnego przy negowaniu zasadności tych zarzutów;
- rozstrzyganiu w zakresie uchybień organu pierwszej instancji przy zastosowaniu nieznanego O.p. kryterium "wpływu na wynik sprawy";
3) nieprawidłowe zastosowanie art. 239b § 1 pkt 2 i § 2 O.p. na skutek błędnego przyjęcia, iż łącznie zaktualizowały się przesłanki z tych przepisów.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej [...] podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się bezzasadna.
Rozstrzygnięcie sporu wymagało dokonania kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. W ocenie organów w sprawie wystąpiły przesłanki nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji podatkowej Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] z 15 maja 2024 r., nr [...] Skarżąca kwestionując legalność zaskarżonego postanowienia podnosi m. in., że przesłankę zastosowania rygoru natychmiastowej wykonalności przedstawił dopiero organ odwoławczy. Podnosi się również m. in., że organ odwoławczy bezpodstawnie wywiódł, że w zakresie przesłanek z art. 239b § 1 O.p. wymagane jest jedynie uprawdopodobnienie.
Zgodnie z art. 239a O.p., decyzja nieostateczna, nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie podlega wykonaniu, chyba że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
Stosownie z kolei do postanowień art. 239b § 1 powołanego aktu, decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy:
1) organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych lub
2) strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia, lub
3) strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości, lub
4) okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące.
Jednocześnie w art. 239b § 2 O.p. zastrzeżono, że przepis § 1 stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane.
Z przywołanych regulacji wynika, że dla nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności konieczne jest spełnienia dwóch przesłanek. Pierwszą przesłanką jest jedna z czterech okoliczności wskazanych w art. 239b § 1 pkt 1-4 O.p. Użycie przez ustawodawcę w powołanym przepisie spójnika "lub", oznacza, że stwierdzenie w stanie faktycznym sprawy już jednej z tych okoliczności daje organowi podatkowemu możliwość zastosowania wspomnianego rygoru. Nie wyklucza to jednak wystąpienia tych przesłanek łącznie, gdyż ustawodawca dopuszcza możliwość współwystępowania sytuacji komunikowanych przez zdanie łączone tym spójnikiem, a zatem możliwe jest spełnienie warunków wynikających z jednego lub kilku, a także z wszystkich zdań. Drugą przesłanką wskazaną w art. 239b § 2 O.p. jest uprawdopodobnienie, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane [por. wyrok NSA z 8 listopada 2016 r., I FSK 1327/16].
Fakt zaistnienia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 239b § 1 O.p. organ podatkowy obowiązany jest udowodnić, natomiast dla wykazania spełnienia warunku określonego w art. 239b § 2 O.p. wystarczy uprawdopodobnienie, które jest środkiem zastępczym dowodu [tak: wyrok NSA z 24 maja 2022 r., III FSK 4945/21]. Uprawdopodobnić brak wykonania zobowiązania nie polega na udowodnieniu zaistnienia określonego faktu, lecz na "przedstawieniu okoliczności wystarczających jedynie do powzięcia obawy, przypuszczenia o prawdopodobieństwie zaistnienia tego faktu". Uprawdopodobnienie umożliwia podjęcie rozstrzygnięcia na podstawie ustaleń reprezentujących niższy, niż udowodnienie stopień poznania [tak: wyrok NSA z 13 września 2019 r., I FSK 1163/17]. Brak jest przy tym jakichkolwiek podstaw do przyjęcia aby ta sama okoliczność faktyczna nie mogła niejako z założenia dowodzić z jednej strony wystąpienia jednaj z przesłanek wyliczonych w art. 239a § 1 O.p. a z drugiej uprawdopodabniać, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane.
W kontekście przesłanki, o której mowa w art. 239b § 1 pkt 2 O.p. należy podkreślić, że dla stwierdzenia jej wystąpienia wystarczające jest wykazanie przez organ, że podatnik nie posiada takiego majątku, który z uwagi na swoją wartość umożliwiałby ustanowienie na nim hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego, a ponadto, że stan ten uprawdopodobnia niewykonanie zobowiązania. W konsekwencji postępowanie dowodowe nie musi prowadzić do dokładnego udowodnienia stanu majątkowego i ujawnienia wszystkich posiadanych przez podatnika składników majątkowych [tak: wyrok NSA z 25 maja 2023 r., II FSK 2870/20].
W ocenie Sądu organy prawidłowo wywiodły wystąpienie przesłanki z art. 239b § 1 pkt 2 O.p.
Weryfikując znajdujące się w posiadaniu organów bazy danych trafnie ustalono, że skarżąca nie jest właścicielem żadnej nieruchomości, a należący do niej pojazd [...] został już zajęty. Kierując się powyższymi ustaleniami trafnie uznano, że skarżąca nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można by ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia.
Trafnie odwołano się również do zeznań CIT-8 złożonych przez skarżącą za lata 2020-2023, jak i sprawozdań finansowych za lata 2020-2022 r. Ze wskazanych zeznań wynika, że w 2020 r. zadeklarowano dochód w kwocie [...]zł, za 2021 r. dochód w kwocie [...]zł, za 2022 r. dochód w kwocie [...]zł, zaś za 2023 r. dochód w kwocie [...]zł. Z kolei w sprawozdaniu finansowym za 2020 r. wykazano zysk w kwocie [...]zł, za 2021 r. zysk w kwocie [...]zł, zaś za 2022 r. zysk w kwocie [...]zł.
Podkreślić przy tym należy, że na skutek decyzji Naczelnika [...] UCS w [...] z 15 maja 2024 r. doszło do ujawnienia nienależnie otrzymanych zwrotów VAT za miesiące od stycznia 2020 r. do stycznia 2021 r. w łącznej kwocie [...]zł, zaległości podatkowych w VAT za miesiące od maja 2020 r. do stycznia 2021 r. w łącznej kwocie [...]zł, podatku do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o PTU za miesiące od stycznia 2020 r. do stycznia 2021 r. w łącznej w kwocie [...]zł oraz dodatkowych zobowiązań podatkowych za wskazane miesiące w łącznej kwocie [...]zł.
W ocenie Sądu łączna analiza wszystkich ujawnionych przez organy okoliczności sprawy pozwalała na uznanie, że zobowiązania będące skutkiem wskazanej ostatnio decyzji nie zostaną wykonane. Nie ujawniono bowiem aby skarżąca była właścicielem wartościowego majątku mogącego zabezpieczać zobowiązania będące konsekwencją decyzji Naczelnika [...] UCS w [...] z 15 maja 2024 r. Łączna wartość zaległości będących skutkiem jej wydania ([...] zł) przekracza wielokrotnie kwotę zarówno dochodu skarżącej za lata 2020-2023 jak i zysków wykazanych w sprawozdaniach finansowych za lata 2020-2022. Nie przedstawiono przy tym jakichkolwiek dowodów pozwalających na poddanie w wątpliwość konieczności nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności. W tym kontekście wskazać należy, że jeżeli w ocenie podatnika, nie zaistniał stan prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania wynikającego z decyzji podatkowej, to w takim przypadku powinien on wskazać okoliczności uzasadniające jego przekonanie. Ciężar poszukiwania takiego dowodu obciąża podatnika, gdyż jedynie wówczas możliwe będzie przeprowadzenie dowodu przeciwstawnego przez organ podatkowy. Wskazanie na takie okoliczności (tj. istnienie składników majątkowych) służyć może do ustalenia, iż nieprawdopodobnym było istnienie zagrożenia dla wykonania zobowiązania podatkowego [tak: wyrok NSA z 3 marca 2022 r., II FSK 1479/21]. Nie sposób oczekiwać od organu, że będzie bez ograniczeń poszukiwał potwierdzenia korzystnych dla strony okoliczności, przy jej biernej postawie [tak: wyrok NSA z 17 grudnia 2020 r., I FSK 1196/20].
W ocenie Sądu zamierzonego rezultatu nie może wywrzeć argumentacja skarżącej podnosząca, że organ odwoławczy bada jedynie czy organ pierwszej instancji prawidłowo wykazał przesłanki zastosowania rygoru natychmiastowej wykonalności.
Zgodnie z art. 127 O.p., postępowanie podatkowe jest dwuinstancyjne. Na tle przytoczonego przepisu powszechnie przyjmuje się, że istotą zasady dwuinstancyjności w postępowaniu podatkowym jest prawo do dwukrotnego rozpoznania sprawy [tak: wyrok NSA z 26 maja 2023 r., I FSK 825/22]. W przypadku zażaleń na postanowienia organów pierwszej instancji w przedmiocie nadawania decyzjom nieostatecznym rygoru natychmiastowej wykonalności wskazuje się, że kontrola instancyjna musi dotyczyć momentu nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, nie zaś jakiegokolwiek momentu późniejszego. Zasadność nadania rygoru natychmiastowej wykonalności musi być oceniania w tych samych realiach, jakie na ten użytek zostały przyjęte przez organ pierwszej instancji w dniu wydania postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej. Z tych przyczyn postępowanie zażaleniowe sprowadza się do oceny przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji w kontekście wystąpienia wymaganych ustawowo przesłanek według daty nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, a nie daty późniejszej. Nowe zdarzenia nie rzutują na byt postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej [tak: wyrok NSA z 2 czerwca 2022 r., II FSK 2575/19].
Fakt, że postępowanie zażaleniowe sprowadza się do oceny przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji w kontekście wystąpienia wymaganych ustawowo przesłanek według daty nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nie oznacza w żadnej mierze, że ocena ta może być dokonywana wyłącznie przez pryzmat powołanej przez organ pierwszej instancji przesłanki z art. 239b § 1 O.p. Rozpatrując na skutek zażalenia kwestię zasadności nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności organ odwoławczy nie jest w żadnej mierze związany podstawą prawną wskazaną przez organ pierwszej instancji jak i podstawami prawnymi wskazywanymi przez podatnika. W konsekwencji zaniechanie precyzyjnego wskazania przez organ pierwszej instancji, z którą z przesłanek wyliczonych w art. 239b § 1 O.p. mamy do czynienie w sprawie nie stanowi przeszkody uniemożliwiającej poddanie rozstrzygnięcia tego organu kontroli organu odwoławczego. Przyjęcie związania organu odwoławczego podstawą prawną wskazaną w zaskarżonym akcie bądź też środku zaskarżenia jako oczywisty i daleko idący wyjątek od zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego byłoby możliwe jedynie w sytuacji istnienia wyraźnej podstawy prawnej przewidującej tego typu związanie. Obecnie obowiązujące regulacje przewidujące uprawnienie do wnoszenia zażaleń na rozstrzygnięcia organów podatkowych pierwszej instancji nadających rygor natychmiastowej wykonalności decyzjom nieostatecznym nie zawierają jakichkolwiek postanowień przewidujących omawianego typu związanie.
W konsekwencji należy przyjąć, że zadaniem organu odwoławczego rozpatrującego zażalenie na postanowienie w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności jest zweryfikowanie czy na dzień jego wydania w rzeczywistości zachodziły przesłanki uzasadniające wydania tego rodzaju rozstrzygnięcia. Realizując powyższy obowiązek organ odwoławczy nie może przy tym ograniczać się niejako jedynie do weryfikowania przedstawionych przez organ pierwszej instancji motywów rozstrzygnięcia przez pryzmat powołanej przez ten organ podstawy prawnej rozstrzygnięcia lecz zobowiązany jest do kompleksowej weryfikacji wszystkich okoliczności faktycznych oraz prawnych sprawy.
Sąd nie podziela również twierdzeń skarżącej wskazujących, że to dopiero organ odwoławczy przedstawił przesłankę zastosowania rygoru natychmiastowej wykonalności. W postanowieniu organu pierwszej instancji w rzeczywistości nie wskazano jednoznacznie, która konkretnie z przesłanek wyliczonych w art. 239b § 1 O.p. wystąpiła w sprawie. Naczelnik przytoczył jednak postanowienia art. 239b powołanego aktu oraz w ich kontekście dokonał ustalenia sytuacji majątkowej skarżącej wywodząc m. in., że nie posiada ona nieruchomości i praw majątkowych, które mogą być przedmiotem hipoteki przymusowej a należący do niej pojazd [...] został zajęty. Argumentacja zaprezentowana w postanowieniu Naczelnika została w ocenie Sądu w niebudzący wątpliwości sposób ukierunkowana na wykazanie przesłanki nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, o której mowa w art. 239b § 1 pkt 2 O.p. jak i uprawdopodobnienie tego, że zobowiązania wynikające z decyzji Naczelnika [...] UCS w [...] z 15 maja 2024 r. nie zostaną wykonane. Wydając zaskarżone postanowienie Dyrektor trafnie uznał, że organ pierwszej instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na wystąpieniu przesłanki z art. 239b § 1 pkt 2 O.p. Wydając zaskarżone postanowienie jednoznacznie stwierdzono przy tym, że postępowanie odwoławcze potwierdziło istnienie tej przesłanki. Wątpliwości Sądu nie budzi, że przesłanka, o której mowa we wskazanym ostatnio przepisie zachodziła już w dniu wydania postanowienia Naczelnika.
W ocenie Sądu zamierzonego rezultatu nie mogą wywrzeć również zarzuty wskazujące na zaniechanie przez Dyrektora jednoznacznego i merytorycznie wyczerpującego ustosunkowania się do zarzutów zażalenia.
Zgodnie z art. 217 § 2 O.p., postanowienie zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie. Jak stanowi z kolei art. 219 powołanego aktu, do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 208, 210 § 2a i § 3-5 oraz art. 211-215, a do postanowień, na które przysługuje zażalenie, oraz postanowień, o których mowa w art. 228 § 1, stosuje się również art. 240-249 oraz art. 252, z tym że zamiast decyzji, o których mowa w art. 243 § 3, art. 245 § 1 i art. 248 § 3, wydaje się postanowienie. W świetle postanowień art. 210 § 4 O.p., uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.
W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie zawiera obszerne uzasadnienie odpowiadające wymogom art. 217 § 2 w zw. z art. 219 i art. 210 § 4 O.p. Dyrektor wskazał w szczególności jakie konkretnie ustalone w sprawie fakty przemawiają za uznaniem za spełnioną przesłanki, o której mowa w art. 239b § 1 pkt 2 O.p. Trafnie zidentyfikowano, że Naczelnik oparł swoje rozstrzygnięcie na wskazanej ostatnio przesłance. Przedstawiono również argumentację uprawdopodabniającą, że zobowiązania wynikające z decyzji Naczelnika [...] UCS w [...] z 15 maja 2024 r. nie zostaną wykonane.
Konkludując całokształt powyższych rozważań należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Prawidłowo stwierdzono wystąpienie przesłanki nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności wskazanej w art. 239b § 1 pkt 2 O.p. Wywiązano się również z obowiązku uprawdopodobnienia, że zobowiązania wynikające z decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] z 15 maja 2024 r., nr [...] nie zostaną wykonane.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) należało orzec jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI