I SA/Po 747/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Poznaniu uchylił postanowienia organów egzekucyjnych odmawiające zwolnienia środków pieniężnych spod zabezpieczenia na wynagrodzenia i składki ZUS, uznając, że organy nie zbadały wystarczająco przesłanki "ważnego interesu zobowiązanego".
Sprawa dotyczyła odmowy zwolnienia środków pieniężnych spod zabezpieczenia egzekucyjnego, które miały posłużyć na wypłatę wynagrodzeń pracownikom, zapłatę składek ZUS i podatku od płac. Skarżąca spółka argumentowała, że istnieje ważny interes społeczny i jej własny w zwolnieniu tych środków. Organy egzekucyjne obu instancji odmówiły, wskazując na brak innych składników majątkowych umożliwiających skuteczne zabezpieczenie wierzytelności. WSA w Poznaniu uchylił zaskarżone postanowienia, stwierdzając, że organy nie zbadały w sposób wyczerpujący przesłanki "ważnego interesu zobowiązanego", co jest kluczowe przy rozstrzyganiu wniosków o zwolnienie spod zabezpieczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił postanowienia organów egzekucyjnych pierwszej i drugiej instancji, które odmawiały spółce R. P. zwolnienia spod zabezpieczenia środków pieniężnych przeznaczonych na wypłatę wynagrodzeń pracownikom za okres maj-lipiec 2022 r., zapłatę składek na ubezpieczenie społeczne oraz podatku od płac. Organy egzekucyjne argumentowały, że zwolnienie środków spowodowałoby znaczne uszczuplenie zabezpieczenia wierzytelności, a spółka nie wykazała innych składników majątkowych, które mogłyby stanowić skuteczne zabezpieczenie. Sąd administracyjny uznał jednak, że organy nie zbadały w sposób wystarczający i wyczerpujący przesłanki "ważnego interesu zobowiązanego", która jest kluczowa przy rozpatrywaniu wniosków o zwolnienie spod zabezpieczenia na podstawie art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Sąd podkreślił, że instytucja ta ma na celu ochronę zarówno zobowiązanego, jak i wierzyciela, ale priorytetem jest ważny interes zobowiązanego, który nie musi być relatywizowany z interesem wierzyciela. W ocenie Sądu, organy nie odniosły się należycie do argumentacji spółki dotyczącej konieczności wypłaty wynagrodzeń pracownikom i zapłaty zobowiązań publicznoprawnych, ograniczając się głównie do stwierdzenia braku innych składników majątkowych. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżone postanowienia i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, zasądzając jednocześnie od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów sądowych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organ egzekucyjny nie zbadał wystarczająco przesłanki "ważnego interesu zobowiązanego", co stanowi naruszenie przepisów prawa procesowego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy egzekucyjne nie zbadały wyczerpująco przesłanki "ważnego interesu zobowiązanego", która jest kluczowa przy rozpatrywaniu wniosków o zwolnienie spod zabezpieczenia. Skupienie się wyłącznie na braku innych składników majątkowych, bez należytego rozważenia interesu pracowniczych i publicznoprawnych, stanowi naruszenie przepisów K.p.a. i u.p.e.a.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (16)
Główne
u.p.e.a. art. 13 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 166b
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 144
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 3 § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy egzekucyjne nie zbadały wystarczająco przesłanki "ważnego interesu zobowiązanego". Zwolnienie środków jest konieczne na wypłatę wynagrodzeń pracownikom, składek ZUS i podatku od płac. Uzasadnienie odmowy zwolnienia było niepełne i nie odnosiło się do wszystkich argumentów strony.
Odrzucone argumenty
Skarżąca nie wykazała innych składników majątkowych umożliwiających skuteczne zabezpieczenie wierzytelności. Zwolnienie środków spowodowałoby znaczne uszczuplenie zabezpieczenia.
Godne uwagi sformułowania
"ważny interes zobowiązanego" "może zwolnić na czas oznaczony lub nieoznaczony z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego" "organ egzekucyjny miałby prawo odmówić przedmiotowego zwolnienia, albowiem decyzja o zwolnieniu z egzekucji określonego składnika majątkowego ma charakter 'fakultatywny'" "kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy postanowienie zostało podjęte zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego" "istota regulacji zawartej w art. 13 § 1 u.p.e.a. polega na rozważeniu ważnego interesu zobowiązanego" "nie musi on być relatywizowany z niczyim innym interesem"
Skład orzekający
Izabela Kucznerowicz
przewodniczący sprawozdawca
Katarzyna Nikodem
sędzia
Barbara Rennert
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zwłaszcza w kontekście \"ważnego interesu zobowiązanego\" i kontroli sądowej nad uznaniem administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy spraw z zakresu postępowania egzekucyjnego w administracji, gdzie wnioskuje się o zwolnienie środków spod zabezpieczenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważny jest "ważny interes zobowiązanego" w postępowaniu egzekucyjnym i jak sądy administracyjne kontrolują organy w tym zakresie. Jest to istotne dla firm borykających się z problemami płynnościowymi i zabezpieczeniami.
“Czy zabezpieczenie wierzytelności zawsze musi być ważniejsze niż wypłata pensji pracownikom? WSA w Poznaniu odpowiada.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Po 747/23 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2024-01-11 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-10-11 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Barbara Rennert Izabela Kucznerowicz /przewodniczący sprawozdawca/ Katarzyna Nikodem Symbol z opisem 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych Hasła tematyczne Zabezpieczenie zobowiązań podatkowych Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Uchylono postanowienie I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 479 art. 13 § 1 Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j. Dz.U. 2023 poz 775 art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 , art. 80, art. 107 § 3, Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.) Dz.U. 2023 poz 1634 art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135, art. 200 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi R. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 2 sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia spod zabezpieczenia środków pieniężnych I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 26 maja 2023 r. nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów sądowych. Uzasadnienie Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z 26 maja 2023 r. odmówił R. P. (dalej: "skarżąca", "spółka") zwolnienia spod zabezpieczenia środków pieniężnych na wypłatę wynagrodzeń za maj, czerwiec i lipiec 2022 r., zapłatę składek na ubezpieczenie społeczne oraz podatku od płac. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że organ egzekucyjny dokonał szeregu zajęć zabezpieczających na majątku skarżącej. W dniu 23 sierpnia 2022 r. do organu wpłynęły wnioski skarżącej o zwolnienie zabezpieczonych środków na wynagrodzenia dla pracowników za okres od maja do lipca 2022 r. Zdaniem organu zapłata wynagrodzeń zatrudnionych pracowników stanowi ważny interes zobowiązanego. Jednakże zgodnie ze stanowiskiem doktryny i orzecznictwa konieczne jest również wykazanie przez skarżącą innych składników majątkowych, umożliwiających skuteczne zabezpieczenie wierzytelności. W złożonym oświadczeniu o stanie majątkowym skarżąca nie wskazała jednak składników majątkowych umożliwiających skuteczne zabezpieczenie. Również w złożonym w tym samym dniu bilansie nie znalazły się informacje o majątku umożliwiającym skuteczne zabezpieczenie. Z bilansu na dzień 31 sierpnia 2022 r. wynika bowiem, że skarżąca posiadała "w kasie i na rachunkach" środki pieniężne w wysokości [...] zł, które mogła przeznaczyć na wynagrodzenia dla pracowników. Wskazała również, że na dzień 31 sierpnia 2022 r. posiadała zobowiązania krótkoterminowe z tytułu wynagrodzeń w wysokości [...] zł, natomiast wnioskuje o zwolnienie na same wynagrodzenia (bez środków na składki ZUS oraz podatek od wynagrodzeń) kwoty [...]zł. Z jej wyjaśnień wynika, że ww. środki pieniężne zgromadziła dopiero na koniec sierpnia 2022r., jednakże w terminie wypłat wynagrodzeń za maj, czerwiec i lipiec 2022 r. takimi środkami nie dysponowała. Ponadto wskazała, że zgromadzone na koniec sierpnia 2022 r. środki "w kasie i na rachunkach" przeznaczyła na wynagrodzenia dla pracowników za sierpień 2022r., przez co nie złożyła dalszych wniosków o zwolnienie środków na wynagrodzenia. Wskazała ponadto, że różnica pomiędzy wykazanymi we wniosku zobowiązaniami krótkoterminowymi z tytułu wynagrodzeń, a kwotą wskazaną w rozpatrywanych wnioskach wynika z faktu, że bilans był sporządzony na dzień 31 sierpnia 2022 r. i uwzględniał krótkoterminowych zobowiązań z tytułu wynagrodzeń na ten właśnie dzień- po ich dokładnym księgowym zweryfikowaniu. Organ zwrócił uwagę, że skarżąca już przed blokadą Szefa KAS jak i dokonaniem zajęć zabezpieczających nie regulowała składek ZUS, a więc nie były one bezpośrednią przyczyną powstania zaległości z tego tytułu, bowiem takie zaległości skarżąca posiadała już wcześniej. Organ zwrócił także uwagę, że według dostępnych danych skarżąca nie posiada nieruchomości, posiada natomiast ciągnik siodłowy marki R. P., rok produkcji 2007, który został objęty zajęciem zabezpieczającym 26 lipca 2022 r. Wartość pojazdu ww. marki i modelu oraz roku produkcji waha się na portalu internetowym w granicach [...]- [...] zł. Ponadto skarżąca nie posiada innego majątku umożliwiającego skuteczne zabezpieczenie. W przesłanym bilansie brak jest wartości środków transportu. Łączna kwota wierzytelności wskazana w zarządzeniach zabezpieczenia będących podstawą prowadzenia postępowania zabezpieczającego w stosunku do jej majątku wynosi: [...] zł. Do dnia dzisiejszego na rachunku depozytowym organu egzekucyjnego zabezpieczono kwotę [...]zł, a więc połowę kwoty wskazanej w zarządzeniach zabezpieczenia. Ostatnie środki z rachunków bankowych skarżącej objętych zabezpieczeniem spłynęły 17 listopada 2022 r. w wysokości [...] zł. Ponadto 27 stycznia 2023 r. organ uzyskał kwoty [...]zł oraz [...] zł. Od tego momentu nie uzyskał jakichkolwiek kwot z tytułu dokonanych zajęć zabezpieczających. Jednocześnie jak wynika z Jednolitych Plików Kontrolnych składanych przez skarżącą za okres sierpień 2022- kwiecień 2023r. jej głównym i jedynym kontrahentem jest O. sp. z o.o., a kwoty rozliczeń z ww. kontrahentem nie umożliwiają skutecznego zabezpieczenia całości wierzytelności objętych zarządzeniami zabezpieczenia. Tak więc przekazanie skarżącej żądanych we wnioskach środków w łącznej wysokości [...] zł spowodowałoby znaczne uszczuplenie zabezpieczenia, które i tak zaledwie w nieco ponad połowie pokrywa kwotę wskazaną w zarządzeniach zabezpieczenia na podstawie których prowadzone jest postępowanie zabezpieczające. W ocenie organu w takich okolicznościach zwolnienie spod zabezpieczenia byłoby sprzeczne z zasadą postępowania zabezpieczającego, które powinno prowadzić do zabezpieczenia całości kwot wskazanych w zarządzeniach zabezpieczenia. Pismem z 20 czerwca 2023 r., uzupełnionym pismem z 17 lipca 2023 r., skarżąca spółka złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i zwolnienie części zabezpieczonych środków. W uzasadnieniu wniesionego zażalenia zarzucono naruszenie art. 13 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm. – dalej "u.p.e.a."), gdyż w ocenie skarżącej zachodzą przesłanki do zwolnienia zabezpieczonych środków pieniężnych spod zabezpieczenia. Decyzją z 2 sierpnia 2023 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ odwoławczy podkreślił, że przesłanką upoważniającą organ egzekucyjny do zwolnienia danego składnika majątkowego z egzekucji/zabezpieczenia jest istnienie przemawiającego za tym "ważnego interesu zobowiązanego". Przy czym to zobowiązany musi wykazać argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych, co należy wyprowadzić z okoliczności, że zwolnienie może być dokonane tylko na wniosek zobowiązanego. Organ odwoławczy wyjaśnił, że art. 13 § 1 u.p.e.a. ma na celu ochronę interesów zarówno zobowiązanego jak i wierzyciela, dlatego też uregulowana tam instytucja nie może prowadzić do sytuacji, że egzekucja/zabezpieczenie okażą się bezskuteczne. Dokonując wykładni przesłanek określonych w art. 13 § 1 u.p.e.a. w związku z art. 166b u.p.e.a. organ miał na uwadze podstawowy cel postępowania zabezpieczającego, jakim jest zabezpieczenie wierzytelności. Po dokonaniu analizy akt sprawy organ odwoławczy stwierdził, że skarżąca nie wskazała składników majątkowych umożliwiających skuteczne zabezpieczenie. Organ podkreślił przy tym, że łączna kwota wierzytelności wskazana w zarządzeniach zabezpieczenia będących podstawą prowadzenia postępowania zabezpieczającego wobec skarżącej wynosi [...] zł. Do 26 maja 2023 r. na rachunku depozytowym organu egzekucyjnego zabezpieczono kwotę [...]zł, co stanowi ponad połowę kwoty wskazanej w zarządzeniach zabezpieczenia. W świetle braku innych składników majątkowych mogących stanowić zabezpieczenie całości wierzytelności objętych zarządzeniami zabezpieczenia, zwolnienie spod zabezpieczenia kwoty [...]zł spowodowałoby znaczne uszczuplenie zabezpieczenia. Zdaniem organu takie działanie sprzeczne byłoby z podstawowym celem postępowania zabezpieczającego, które powinno prowadzić do zabezpieczenia całości kwot wskazanych w zarządzeniach zabezpieczenia. Pismem z 13 września 2023 r. strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, a także o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. – dalej: "k.p.a.") - oba przepisy w zw. z art. 18 u.p.e.a. - na skutek utrzymania w mocy postanowienia organu egzekucyjnego, w sytuacji gdy rozstrzygnięcia organów obu instancji obarczone są naruszeniem: 1. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. - oba przepisy w zw. z art. 18 u.p.e.a. - z uwagi na rozstrzyganie sprawy przy niezasadnym umniejszeniu znaczenia kwestii interesu społecznego, co wiązało się jednocześnie z oceną organów dokonaną z przekroczeniem granic zasady swobodnej oceny dowodów; 2. art. 11 w zw. z art. 124 § 2 w zw. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. - wszystkie przepisy w zw. z art. 18 u.p.e.a. - z uwagi na zaniechanie przedstawienia wyczerpującego uzasadnienia motywów niekorzystnego dla spółki rozstrzygnięcia, albowiem organy przedstawiły argumentację odnoszącą się tylko do części materii niniejszej sprawy; 3. art. 13 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 166b u.p.e.a., poprzez w szczególności niezasadną odmowę zwolnienia zabezpieczonych środków pieniężnych w wysokości i na cele wskazane przez spółkę w jej wnioskach. Powyższe naruszenia miały zdaniem skarżącej wpływ na wynik sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc dotychczasowe argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023r. poz. 1634 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził naruszenie prawa, które skutkowało koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zarówno zaskarżonego postanowienia jak i postanowienia go poprzedzającego. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest zasadność odmowy przez organ zwolnienia spod zabezpieczenia środków pieniężnych na wypłatę wynagrodzeń za maj, czerwiec i lipiec 2022 r., zapłatę składek na ubezpieczenie społeczne oraz podatku od płac. Podkreślenia w pierwszej kolejności wymaga, że podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 13 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić na czas oznaczony lub nieoznaczony z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego. Powyższe oznacza, iż zwolnienie spod egzekucji składników majątkowych należących do zobowiązanego może nastąpić wyłącznie w przypadku łącznego zaistnienia dwóch przesłanek: zobowiązany musi złożyć wniosek i za zwolnieniem musi przemawiać ważny interes zobowiązanego. Podnieść należy, że regulacja zawarta w art. 13 § 1 u.p.e.a. stanowi dodatkowy środek ochrony na wypadek, gdyby zaistniały nadzwyczajne okoliczności, a przewidziane w u.p.e.a. gwarancje w postaci przepisów przewidujących wyłączenia i ograniczenia egzekucji z poszczególnych składników majątkowych zobowiązanego, okazały się niewystarczające w danej sytuacji. Niezależnie od powyższego należy podkreślić, że nawet w sytuacji gdyby zostały spełnione wszystkie przesłanki z art. 13 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny miałby prawo odmówić przedmiotowego zwolnienia, albowiem decyzja o zwolnieniu z egzekucji określonego składnika majątkowego ma charakter "fakultatywny", co oznacza, iż organ egzekucyjny orzeka w ramach uznania administracyjnego, które przejawia się m.in. w możliwości negatywnego dla zobowiązanego rozstrzygnięcia jego wniosku. Mając na względzie specyficzny charakter rozstrzygnięć o charakterze uznaniowym, podkreślenia wymaga, że takie postanowienia podlegają ograniczonej kontroli sądu administracyjnego. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy postanowienie zostało podjęte zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano je w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności. W stanie faktycznym sprawy, rozstrzygnięciu Sądu podlegała zatem kwestia, czy została dostatecznie rozważona przez organy egzekucyjne, okoliczność zaistnienia przesłanki "ważnego interesu zobowiązanego". W literaturze prawa podnosi się, że o istnieniu tej przesłanki po stronie zobowiązanego nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria. Pojęcie ważnego interesu zobowiązanego jest na tyle pojemne, że pozwala objąć swym zakresem wszelkie okoliczności mające wpływ na dokonanie prawnej kategoryzacji sytuacji zobowiązanego (B. Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Komentarz 2005, W. 2005, str. 158). W wyroku z dnia 10 marca 2010 r., sygn. akt I FSK 31/08, N. S. A. zwrócił uwagę, że pojęcia ważnego interesu nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie zaległości podatkowych, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną strony. W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się natomiast uwagę, (m.in. wyrok WSA w Lublinie z dnia 29 czerwca 2016 r. sygn. akt I SA/Lu 1422/15), że wypełnienie tej przesłanki nie zobowiązuje wprawdzie organu egzekucji do zastosowania zwolnienia, to jednak nakłada obowiązek przeprowadzenia szczególnie wnikliwego postępowania. Użyte w tym przepisie określenie "może" oznacza, że organ samodzielnie dokonuje wyboru alternatywnego rozwiązania, jednak nie świadczy o tym, że dysponuje on w tym zakresie zupełną dowolnością. Sąd nie jest władny kwestionować samego uznania administracyjnego, jednakże jest obowiązany do zbadania prawidłowości postępowania organów w przedmiocie zastosowania tej instytucji, prawidłowości dokonanego ustalenia i oceny istnienia przesłanki, a także prawidłowości uzasadnienia odmowy. Podzielając te poglądy wskazać należy, że w omawianym zakresie granice obowiązków organu wyznaczają normy prawne zawarte w przepisach K.p.a.: art. 7 (dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego), art. 8 (prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej), art. 11 k.p.a. (wyjaśnienie stronom zasadności przesłanek, którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy), art. 77 § 1 (obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego), art. 80 (obowiązek oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona) i art. 107 § 3 (wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa). Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie zasady wyrażone w tych uregulowaniach zostały przez organ odwoławczy naruszone. Sąd nie kwestionuje wywodów organu odwoławczego, w świetle których należy ważyć ważny interes dłużnika ubiegającego się o zwolnienie z interesem wierzyciela, którego zabezpieczeniu ma służyć postępowanie egzekucyjne. Niemniej zauważenia wymaga, że w okolicznościach niniejszej sprawy zobowiązana wielokrotnie wskazywała na ważny interes nie tylko jej, ale też interes społeczny w związku z wnioskiem o zwolnienie części zabezpieczonych środków pieniężnych spod zabezpieczenia, zwracając uwagę na konieczność wypłaty wynagrodzeń dla jej pracowników, część zwolnionych środków miałaby być przeznaczona także na uiszczenie zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych - tj. pracowników spółki, których jest ona płatnikiem. Kolejnym celem zwolnienia spod zabezpieczenia miałoby być uregulowanie składek na ZUS. Co więcej, organ I instancji wprost przyznał, że zapłata wynagrodzeń zatrudnionych pracowników stanowi ważny interes zobowiązanego. Powyższa argumentacja skarżącej oraz konstatacja Naczelnika zostały w istocie pominięte przez organ odwoławczy, który w żaden sposób nie odniósł się do interesu zobowiązanej, ograniczając się właściwie do stwierdzenia, że skarżąca nie wskazała składników majątkowych umożliwiających skuteczne zabezpieczenie. Dyrektor wskazał tylko, że w świetle braku innych składników majątkowych mogących stanowić zabezpieczenie całości wierzytelności objętych zarządzeniami zabezpieczenia, zwolnienie spod zabezpieczenia wnioskowanej kwoty spowodowałoby znaczne uszczuplenie zabezpieczenia. Takie działanie organu egzekucyjnego sprzeczne byłoby natomiast jego zdaniem z podstawowym celem postępowania zabezpieczającego. Podkreślić należy, że w związku z kontrolą zaskarżonego rozstrzygnięcia obowiązkiem Sądu jest zbadanie prawidłowości postępowania organu w zakresie zastosowania uznania administracyjnego oraz właściwego uzasadnienia odmowy zwolnienia. Sąd podkreśla, że istota regulacji zawartej w art. 13 § 1 u.p.e.a. polega na rozważeniu ważnego interesu zobowiązanego. W kontekście tego zauważyć należy, że organ I instancji uznał, że w przedmiotowej sprawie, zapłata wynagrodzeń zatrudnionych pracowników stanowi ważny interes zobowiązanego, ale z uwagi na stanowisko doktryny i orzecznictwa konieczne jest również wykazanie innych składników majątkowych, umożliwiających skuteczne zabezpieczenie wierzytelności. Natomiast z treści uzasadnienia postanowienia organu II instancji, nie wynika, że organ dokonał analizy przedstawionych przez skarżącą okoliczności świadczących jej zdaniem o zaistnieniu ważnego interesu zobowiązanej. Podkreślić należy, że uzasadnienie negatywnego rozstrzygnięcia wydanego w ramach uznania administracyjnego, wymaga rzetelnej weryfikacji przedstawionych przez stronę okoliczności (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 8 stycznia 2019 r. sygn. akt I SA/Ol 631/18). Niezależnie od obszernie uzasadnionej i uargumentowanej okoliczności braku wskazania przez skarżącą innego składnika majątkowego, z którego możliwe byłoby prowadzenie skutecznej egzekucji administracyjnej, Sąd uznaje, że kwestia ważnego interesu zobowiązanego nie została zbadana przez organ odwoławczy w sposób prawidłowy i wyczerpujący. Jak już wyżej zaznaczono, w tego typu sprawach, w których rozstrzygnięcia oparte są na instytucji uznania administracyjnego, uzasadnienie negatywnego dla zainteresowanego rozstrzygnięcia wymaga szczególnej staranności, a przede wszystkim rzetelnej weryfikacji przedstawionych przez nią okoliczności. W sytuacji zatem, gdy w niniejszej sprawie skarżąca wniosła o zwolnienie spod zabezpieczenia celem pokrycia wynagrodzeń pracowników za maj, czerwiec i lipiec 2022 r., zapłatę składek na ubezpieczenie społeczne oraz podatku od płac, brak odniesienia się przez organ odwoławczy do kwestii czy zachodzi w tym przypadku ważny interes zobowiązanej i ograniczenie się w zasadzie głównie do stwierdzenia, że skarżąca nie wskazała składników majątkowych umożliwiających skuteczne zabezpieczenie, wykracza poza granice uznania administracyjnego w rozumieniu art. 13 § 1 u.p.e.a. Jest to bowiem argument któremu nadano prymat, bez uprzedniego zbadania sprawy pod kątem "ważnego interesu zobowiązanego". Ponadto należy zauważyć, że z treści art. 13 § 1 u.p.e.a. nie wynika, że możliwość ubiegania się o zwolnienie składnika majątkowego jest zarezerwowana jedynie dla dłużników posiadających inny majątek pozwalający na uregulowanie zaległości. W art. 13 § 1 u.p.e.a. ustawodawca nakazał uwzględnić wyłącznie ważny interes zobowiązanego, co oznacza, że zwolnienie z zabezpieczenia może nastąpić bez względu na interes wierzyciela. Priorytetem jest tu ważny interes zobowiązanego i nie musi on być relatywizowany z niczyim innym interesem. Skuteczność egzekucji nie jest wartością nadrzędną nad innymi wartościami, lecz istotny jest ważny interes zobowiązanego (por. wyroki NSA z 21 lutego 2023 r., sygn. akt III FSK 1927/21, III FSK 1926/21, III FSK 1970/21, III FSK 2310/21, III FSK 2321/21, III FSK 2890/21, III FSK 1925/21). N. S. A. w wyroku z 21 lutego 2023 r., sygn. akt III FSK 2890/21 wskazał, że wyłączenia określone w art. 8 i art. 8a następują bez względu na to czy poprzez ich dokonanie dojdzie do bezskuteczności egzekucji. Tak samo, zdaniem N. S. A., trzeba odczytywać regulację z art. 13 § 1 u.p.e.a. Nie jest bowiem możliwe przewidzenie wszystkich przypadków, których wystąpienie uzasadnia wyłączenie spod egzekucji i ujęcie ich w katalogu włączeń zamieszczonych w przepisie prawa. Biorąc to pod uwagę ustawodawca w art. 13 § 1 u.p.e.a. dał możliwość wyłączania spod egzekucji w innych przypadkach niż wyspecyfikowane w art. 8 i art. 8a. Powyższą ocenę faktyczną i prawną zawartą w uzasadnieniu niniejszego wyroku organ podatkowy będzie zobowiązany uwzględnić przy ponownym rozpoznaniu sprawy, mając w szczególności na uwadze, że w kontekście instytucji, o której mowa w art. 13 § 1 u.p.e.a., istotna jest konieczność rozważenia w świetle przesłanki ważnego interesu wszelkich podnoszonych przez zobowiązanego okoliczności oraz pełne i wyczerpujące uzasadnienie dokonanej ich oceny. Mając na uwadze wszystkie przedstawione powyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 p.p.s.a., orzekł, jak w pkt I sentencji wyroku. Sąd na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów sądowych w wysokości [...] zł., jak w pkt II sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI