I SA/Po 731/18

I SA/Po 731/18 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2018-12-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-08-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Katarzyna Nikodem /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6560
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
II FSK 808/19 - Wyrok NSA z 2021-11-30
II FZ 695/19 - Postanowienie NSA z 2019-12-17
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną interpretację
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a),art. 200 w zw. z art. 205 § 4 i 2,art. 134 § 1,art. 57a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2018 poz 800
art. 14c § 1 i § 2 oraz art. 120 i art. 121 § 1 w zw. z art. 14h,art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
Dz.U. 2016 poz 2032
art. 24 ust. 11-11b ,art. 11 ust. 1,2,art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10,art. 19, art. 25b i art. 30f,art. 12 ust. 2-2c,art. 23 ust. 1 pkt 38,art. 18,art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. b),art. 13 pkt 7 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 2 ,art. 22 ust. 1db
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Protokolant: st. sekr. sąd. Joanna Świdłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi [...] na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych I. uchyla zaskarżoną interpretację; II. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 457,00 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z [...] marca 2018 r. A. L. zwróciła się z wnioskiem o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych.
Z opisu zdarzenia przyszłego wynika, że wnioskodawca należy do kadry zarządzającej [...] Skarżąca pełni funkcję członka zarządu spółki, nie mając przy tym podpisanej ze spółką umowy o pracę. Wnioskodawca uzyskuje przychody z tytułu wskazanego w art. 13 ust. 7 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 poz. 2032 ze zm. – dalej w skrócie: "ustawa o PDOF"), tj. przychody otrzymywane przez osoby, niezależnie od sposobu ich powoływania, należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów stanowiących osób prawnych.
Spółka planuje przygotować program motywacyjny adresowany do kluczowych osób (kadry wyższego szczebla), w tym również do wnioskodawcy. Program ten będzie stanowić system wynagradzania utworzony przez spółkę na podstawie uchwały walnego zgromadzenia. Kryteria uczestnictwa w programie będą dość rozbudowane, pod uwagę wzięta zostanie ocena pracy członka kadry zarządzającej, jego staż oraz wyniki całej spółki. W celu realizacji postanowień regulaminu programu motywacyjnego spółka planuje warunkowo podwyższyć kapitał zakładowy oraz dokonać emisji bezpłatnych warrantów subskrypcyjnych na okaziciela (uprawniających ich posiadaczy do objęcia akcji) albo dokonać emisji akcji. W ramach programu spółka zaoferuje nieodpłatnie członkom kadry zarządzającej, w tym skarżącej warranty subskrypcyjne albo akcje imienne spółki. Wnioskodawca w związku z uczestnictwem w programie złoży spółce ofertę zbycia warrantów/akcji (oferta może zostać złożona w chwili objęcia warrantów/akcji lub nawet przed tym dniem). Oferta ta będzie nieodwołalna i wiążąca w określonym terminie (w przypadku warrantów, w terminie nie krótszym niż termin wykonania praw z tych warrantów). Program zakładać będzie bowiem możliwość skupienia warrantów/akcji od członków kadry zarządzającej celem zaoferowania ich kolejnym beneficjentom programu. Zasady odkupu, w tym cenę odkupu, określać będzie regulamin programu motywacyjnego oraz podpisana umowa uczestnictwa w programie motywacyjnym. Ponadto zbywalność i obciążanie warrantów/akcji będzie ograniczone w ten sposób, że ich zbycie (za wyjątkiem zbycia na rzecz spółki) oraz obciążenie wymagać będzie każdorazowo zgody walnego zgromadzenia spółki. Co do zasady wnioskodawca nie będzie mógł zatem zbyć warrantów/akcji na rzecz osób trzecich, a jedynie na rzecz spółki. Warranty nie będą dawać ich właścicielom, a zatem beneficjentom programu, żadnych praw korporacyjnych ani prawa do dywidendy spółki. Warranty/akcje wydawane członkom kadry zarządzającej w ramach programu mają na celu zapewnić ich lojalność wobec przedsiębiorstwa. Jest to forma premii oraz dodatkowej motywacji dla zarządzających spółką, mająca na celu zachęcić, zmotywować i zatrzymać członka kadry zarządzającej oraz powiązać jego interesy z interesem spółki. Przyznanie skarżącej instrumentów finansowych w postaci warrantów subskrypcyjnych/akcji nastąpi w sposób nieodpłatny. Przyznanie warrantów subskrypcyjnych stanowić będzie jedynie potencjalną możliwość uzyskania przyszłych korzyści w przypadku realizacji praw z nich wynikających i objęcia akcji. Sam fakt posiadania tych instrumentów finansowych nie uprawnia do żadnych praw korporacyjnych czy też majątkowych, w szczególności nie oznacza posiadania praw głosu czy też dywidendy. Warranty subskrypcyjne są papierami wartościowymi o charakterze wierzycielskim, które nie posiadają ceny nominalnej (ang. face value). Zawierają one w sobie dwa odmienne, alternatywne uprawnienia, a mianowicie uprawnienie do złożenia zapisu na akcje w ramach kapitału docelowego na podstawie art. 453 § 2 w zw. z art. 444 § 7 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1577 ze zm. – dalej w skrócie: "k.s.h.") albo uprawnienie do objęcia akcji nowej emisji w związku z warunkowym podwyższeniem kapitału zakładowego na podstawie art. 453 § 2 w zw. z art. 448 § 2 pkt 3 k.s.h.
Uzupełniając na wezwanie organu opis zdarzenia przyszłego wnioskodawca wyjaśnił, że warranty subskrypcyjne stanowią papiery wartościowe w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1768). Skarżąca zakłada, że będzie dokonywała zarówno odpłatnego zbycia warrantów subskrypcyjnych, jak i realizacji wynikających z nich praw polegających na nieodpłatnym nabywaniu/obejmowaniu akcji. W ramach programu motywacyjnego skarżąca będzie otrzymywała zarówno warranty subskrypcyjne jak i akcje. Wnioskodawczyni będzie również faktycznie nabywała/obejmowała akcje, również w tych przypadkach, gdy złoży spółce ofertę zbycia akcji przed dniem ich objęcia/nabycia. Oferta ta będzie nieodwołalna i wiążąca w określonym terminie, a zbycie będzie każdorazowo następować już po objęciu/nabyciu akcji. Zasady odkupu, w tym cenę odkupu, określać będzie regulamin programu motywacyjnego oraz podpisana umowa uczestnictwa w programie motywacyjnym. Omówiono jakie zagadnienia będzie regulować uchwała emisyjna. Wszelkie działania związane z przydziałem akcji na rzecz posiadaczy warrantów pozostają w gestii zarządu, na mocy zaś uchwały zarządu wymiana warrantów na akcje nastąpi w terminie 30 dni od wystąpienia z takim żądaniem przez posiadacza warrantu. Skarżąca wyjaśniła również, że na dzień sporządzenia wniosku o wydanie interpretacji oraz odpowiedzi na wezwanie organu nie jest akcjonariuszem spółki, jednakże w przypadku podjęcia decyzji o realizacji praw wynikających z przyznanych warrantów lub objęcia/nabycia akcji w ramach programu motywacyjnego stanie się jej akcjonariuszem. Z tego względu możliwe jest, że w czasie uczestnictwa w programie motywacyjnym skarżąca będzie akcjonariuszem spółki. Regulamin programu motywacyjnego będzie przewidywał w zakresie odkupu warrantów przyznanie opcji call (spółce) oraz opcji put (beneficjentowi). Skarżąca omówiła również zasady odkupu warrantów subskrypcyjnych przez spółkę.
Na tle przedstawionego powyżej opisu zdarzenia przyszłego wnioskodawczyni zwróciła się do organu z następującymi pytaniami:
1) Czy objęcie/nabycie przez wnioskodawcę warrantów będzie skutkowało powstaniem przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?
2) Czy w momencie zbycia warrantu subskrypcyjnego na rzecz Spółki powstanie przychód z kapitałów pieniężnych na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o PTUF i płatny będzie do 30 kwietnia bez obowiązku wpłacania zaliczki na podatek w ciągu roku?
3) Czy objęcie/nabycie akcji będzie skutkowało powstaniem przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?
4) Czy w momencie zbycia akcji na rzecz spółki powstanie przychód z kapitałów pieniężnych na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) ustawy o PDOF płatny do 30 kwietnia bez obowiązku wpłacania zaliczki na podatek w ciągu roku? (pytanie oznaczone we wniosku nr 4).
Zdaniem wnioskodawcy objęcie/nabycie warrantów nie będzie skutkowało powstaniem przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym, natomiast w momencie zbycia warrantu subskrypcyjnego na rzecz spółki powstanie przychód z kapitałów pieniężnych płatny do 30 kwietnia bez obowiązku wpłacania zaliczki w ciągu roku.
Podobnie objęcie i nabycie akcji nie będzie skutkowało powstaniem przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, natomiast w momencie zbycia akcji na rzecz spółki powstanie przychód z kapitałów pieniężnych, podatek będzie płatny do 30 kwietnia bez obowiązku wpłacania zaliczki.
Uzasadniając swoje stanowisko skarżąca wskazała, że przychodami m. in. członków zarządów osób prawnych z tytułu działalności wykonywanej osobiście opisanej w art. 13 ust. 1 pkt 7 ustawy o PDOF są przychody otrzymywane na podstawie samego aktu powołania w skład organu osoby prawnej jak również na podstawie np. umowy zlecenia lub innej umowy cywilnoprawnej. Natomiast gdy wynagrodzenia za pełnienie wymienionych funkcji w organach osób prawnych są wypłacane na podstawie umowy o pracę - stanowią przychód ze stosunku pracy opisany w art. 12 ustawy o PDOF. Granicę pomiędzy poszczególnymi elementami wynagrodzenia członka zarządu i ich wysokość określają zazwyczaj zapisy uchwały Zgromadzenia Wspólników (Rady Nadzorczej) lub umowy cywilnoprawnej. W ocenie skarżącej jedynie w sytuacji gdy możliwość objęcia warrantów w ramach programu na preferencyjnych zasadach byłaby przedmiotem postanowień uchwały o powołaniu wnioskodawcy na członka zarządu, przychód uzyskany w trakcie realizacji takiego programu mógłby być potraktowany jako przychód z działalności wykonywanej osobiście. Ponadto pieniądze, wartości pieniężne albo faktycznie otrzymane świadczenia w naturze członek zarządu musi otrzymać od spółki, w związku z wypełnianiem swoich obowiązków w ramach łączącego go z nią stosunku. Zdaniem skarżącej w chwili nabycia warrantów nie dochodzi do powstania żadnego przychodu. Przyznanie warrantów stanowi jedynie potencjalną możliwość uzyskania korzyści w przyszłości. Nie można mówić o powstaniu przychodu podatkowego. Z objęciem warrantów nie są związane żadne realne korzyści, wnioskodawca nie wie, kiedy obejmie akcje spółki w zamian za warranty, jaka będzie wartość tych akcji, kiedy do takiego nabycia dojdzie. Jedynym momentem, w którym wnioskodawca będzie zobowiązany do rozpoznania przychodu podatkowego, będzie moment zbycia warrantów subskrypcyjnych.
Podobne stanowisko wnioskodawca wyraził odnośnie nabycia i sprzedaży akcji. Zdaniem strony tylko w sytuacji gdy możliwość objęcia akcji w ramach programu na preferencyjnych zasadach byłaby przedmiotem postanowień uchwały o powołaniu wnioskodawcy na członka zarządu, przychód uzyskany w trakcie realizacji takiego programu mógłby być potraktowany jako przychód z działalności wykonywanej osobiście. W opinii wnioskodawcy w sytuacji nabycia akcji nie dochodzi do powstania żadnego przychodu. Cechą akcji jest to, że generują dochód w przyszłości w postaci dywidendy, czy też w przypadku ich odpłatnego zbycia - w postaci różnicy pomiędzy przychodem ze sprzedaży a kosztami poniesionymi na ich nabycie. W momencie otrzymania akcji przysporzenie jest potencjalne. Z objęciem akcji nie są związane żadne realne korzyści. Skarżąca nie wie bowiem, jaka będzie wartość tych akcji, czy akcje zostaną nabyte przez spółkę, kiedy do takiego nabycia dojdzie itp. Wnioskodawca nie będzie mieć prawa do zbycia akcji na rzecz osób trzecich. Dochód podlegający opodatkowaniu w momencie przyznania akcji spółki w ocenie skarżącej wystąpi dopiero w momencie odpłatnego zbycia tych akcji na rzecz spółki. Środki pieniężne uzyskane z tego tytułu stanowią przychód z kapitałów pieniężnych, opodatkowany 19% stawką podatku. Podatek z tego tytułu będzie płatny w terminie złożenia deklaracji - do 30 kwietnia roku następnego, bez obowiązku wpłacania zaliczki na podatek w ciągu roku. Skarżąca powołała się również na postanowienia art. 24 ust. 11 i 11b oraz art. 10 ust. 4 ustawy o PDOF. W tym kontekście zaznaczono, że warranty subskrypcyjne stanowią papiery wartościowe, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1768 ze zm.), na skutek czego powołany ostatnio przepis ustawy o PDOF nie znajduje zastosowania.
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wydał odrębne interpretacje w zakresie skutków podatkowych nabycia/objęcia warrantów subskrypcyjnych wydanych wcześniej członkom kadry zarządzającej w ramach programu motywacyjnego oraz ich zbycia oraz skutków podatkowych nabycia i objęcia akcji wydanych wcześniej członkom kadry zarządzającej w ramach programu motywacyjnego oraz ich zbycia na rzecz spółki akcyjnej.
W interpretacji indywidualnej z [...] czerwca 2018 r., nr [...] dotyczącej skutków podatkowych nieodpłatnego nabycia lub objęcia akcji oraz ich zbycia, która jest przedmiotem niniejszej skargi, uznał przedstawione przez skarżącą stanowisko za nieprawidłowe w części dotyczącej braku powstania przychodu z tytułu nabycia/objęcia akcji w wyniku realizacji praw wynikających z warrantów oraz za prawidłowe w pozostałej części.
Uzasadniając swoje stanowisko organ powołał się m. in. na postanowienia art. 11 ust. 1, 2 oraz 2a ustawy o PDOF definiujące pojęcie przychodu oraz wyznaczające sposób ustalania wartości pieniężnej świadczeń w naturze jak i wartości pieniężnej innych nieodpłatnych świadczeń. Powołano się również m. in. na postanowienia art. 24 ust. 11 oraz 11b powołanego ostatnio aktu. Przytoczono także definicję papieru wartościowego zawartą w art. 5a pkt 11 ustawy o PDOF. Zgodnie z tą definicją, papier wartościowy oznacza papiery wartościowe, o których mowa w art. 3 pkt 1 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi. W ocenie organu z programem motywacyjnym w rozumieniu ustawy o PDOF mamy do czynienia w przypadku gdy:
1) jest to system wynagradzania utworzony na podstawie uchwały walnego zgromadzenia przez spółkę akcyjną lub spółkę akcyjną będącą jednostką dominującą w stosunku do spółki,
2) podatnik uzyskuje świadczenie lub inne należności z tytułów określonych w art. 12 (stosunek pracy) lub art. 13 (działalność wykonywana osobiście),
3) w wyniku tego programu motywacyjnego podatnik uprawniony do otrzymania świadczeń w ramach tego systemu wynagradzania bezpośrednio lub w wyniku realizacji praw z pochodnych instrumentów finansowych lub realizacji praw z papierów wartościowych, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. b ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, lub realizacji innych praw majątkowych, nabywa prawo do faktycznego objęcia/nabycia akcji spółki akcyjnej lub jej spółki dominującej,
4) podatnik faktycznie obejmuje lub nabywa akcje tych spółek.
W przypadku programów motywacyjnych przychód powstaje dopiero w momencie zbycia wskazanych akcji i zaliczany jest do źródła przychodów kapitały pieniężne. Zaznaczono, że wnioskodawca obejmie/nabędzie akcje w ramach programu w dwojaki sposób, tj. obejmie/nabędzie te akcje w sposób bezpośredni lub w wyniku realizacji praw wynikających z warrantów. Uznano, że program motywacyjny w zakresie, w którym przewiduje bezpośrednie objęcie/nabycie akcji spełnia przesłanki programu motywacyjnego, o którym mowa w art. 24 ust. 11 w zw. z ust. 11b ustawy o PDOF. Z uwagi na powyższe skarżąca uzyska przychód dopiero w momencie zbycia akcji spółki. Przychód ten będzie zaliczony do źródła przychodów kapitały pieniężne zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) ustawy o PDOF. Natomiast w przypadku objęcia/nabycia akcji w wyniku realizacji praw wynikających z warrantów, nie będą miały zastosowania regulacje art. 24 ust. 11-11b ustawy o PDOF. Jednym z warunków zastosowania przewidzianego w nich zwolnienia jest realizacja praw z papierów wartościowych, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. b) ustawy o obrocie instrumentami finansowymi. W omawianym przypadku dojdzie do objęcia/nabycia akcji w wyniku realizacji praw wynikających z warrantów, które stanowią papiery wartościowe w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. a) powołanego aktu. Z uwagi na powyższe przychód wystąpi zarówno w momencie objęcia/nabycia akcji, jak i w dacie ich sprzedaży. Opisany przez skarżącą program w zakresie odnoszącym się do objęcia/nabycia akcji w wyniku realizacji praw wynikających z warrantów subskrypcyjnych nie spełnia przesłanek programu motywacyjnego, o którym mowa w art. 24 ust. 11 w zw. z ust. 11b ustawy o PDOF. W momencie objęcia/nabycia przez skarżącą akcji spółki w wyniku realizacji praw wynikających z warrantów niewątpliwie dojdzie po stronie skarżącej do przysporzenia majątkowego, ponieważ skarżąca, aby móc czerpać korzyści z akcji, musiałby nabyć je za określoną cenę, a w związku z ich nieodpłatnym nabyciem nie poniesie takich wydatków. Przychód podlegający opodatkowaniu powstanie także w momencie zbycia akcji.
W kwestii źródła przychodu wskazano, że objęcie/nabycie akcji w wyniku realizacji praw wynikających z warrantów będzie skutkować powstaniem przychodu ze źródła działalność wykonywana osobiście. Akcje zostaną bowiem objęte w związku z przystąpieniem do programu, który organizuje spółka, w skład której zarządu wchodzi wnioskodawca. W momencie odpłatnego zbycia akcji objętych/nabytych w wyniku realizacji praw wynikających z warrantów dojdzie ponadto do powstania przychodu ze źródła kapitały pieniężne zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) ustawy o PDOF.
Konkludując swoje rozważania organ stwierdził, że objęcie/nabycie akcji w sposób bezpośredni nie będzie skutkowało powstaniem przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Natomiast objęcie/nabycie akcji w wyniku realizacji praw wynikających z warrantów będzie skutkować powstaniem przychodu z tytułu nieodpłatnych świadczeń w rozumieniu art. 11 ustawy o PDOF. Przychód ten należy zaliczyć do źródła, jakim jest działalność wykonywana osobiście zgodnie z art. 13 pkt 7 powołanego aktu. Również w momencie zbycia akcji (zarówno objętych/nabytych bezpośrednio, jak i w wyniku realizacji praw wynikających z warrantów) powstanie przychód z kapitałów pieniężnych na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) ustawy o PDOF. Dochód z tego tytułu będzie płatny do 30 kwietnia bez obowiązku wpłacania zaliczki na podatek w ciągu roku.
Pismem z [...] lipca 2018 r. skarżąca złożyła skargę na omówioną powyżej interpretację indywidualną, wnosząc o jej uchylenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
Zaskarżonej interpretacji zarzuca się naruszenie:
I) przepisów prawa procesowego, w szczególności: naruszenie art. 14c § 1 i § 2 oraz art. 120 i art. 121 § 1 w zw. z art. 14h ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm. – dalej w skrócie: "O.p."), tj. naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz zasady zaufania do organów podatkowych poprzez skrajnie niewnikliwe potraktowanie sprawy poprzez nieodniesienie się do całości przedstawionej przez stronę skarżącą argumentacji oraz pominięcie w wydanej interpretacji przywołanego orzecznictwa polskich sądów administracyjnych;
II) przepisów prawa materialnego, w szczególności:
1) naruszenie art. 11 ustawy o PDOF poprzez dopuszczenie się błędu wykładni i uznanie, że objęcie/nabycie przez skarżącą akcji w wyniku realizacji praw wynikających z warrantów będzie skutkowało powstaniem przychodu z tytułu nieodpłatnych świadczeń;
2) naruszenie art. 13 pkt 7 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o PDOF poprzez dokonanie niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisów i uznanie, że objęcie/nabycie akcji w wyniku realizacji praw majątkowych wynikających z warrantów będzie rodziło dla strony skarżącej przychód ze źródła działalność wykonywana osobiście;
3) naruszenie art. 24 ust. 11 w zw. z ust. 11b ustawy o PDOF poprzez dopuszczenie się błędu wykładni i uznanie, że program motywacyjny w odniesieniu do objęcia/nabycia akcji w wyniku realizacji praw majątkowych wynikających z warrantów subskrypcyjnych nie spełnia przesłanek programu motywacyjnego, o którym mowa w przywołanych przepisach.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna, choć Sąd w pełni nie podziela stanowiska strony skarżącej.
Spór w zawisłej przed Sądem sprawie sprowadza się do kwestii skutków podatkowych objęcia lub nabycia akcji w ramach opisanego przez skarżącą programu. W ocenie wnioskodawcy tego rodzaju zdarzenia są neutralne podatkowo. W ocenie zaś organu opisany przez skarżącą program w przypadku objęcia lub nabycia akcji w wyniku realizacji praw wynikających z warrantów subskrypcyjnych nie spełnia przesłanek programu motywacyjnego z art. 24 ust. 11-11b ustawy o PDOF, a opisane zdarzenia skutkować będą powstaniem przychodu ze źródła działalność wykonywania osobiście.
Odnosząc się do zarzutów skargi należy w pierwszej kolejności wskazać, że zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o PDOF przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19, art. 25b i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Zgodnie zaś z art. 11 ust. 2 powołanego aktu, wartość pieniężną świadczeń w naturze, z zastrzeżeniem art. 12 ust. 2-2c, określa się na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca ich uzyskania. Ustawa o PDOF nie definiuje pojęcia nieodpłatnych oraz częściowo odpłatnych świadczeń, precyzując jedynie w art. 11 ust. 2, 2a oraz 2b ustawy o PDOF sposób ich ustalania. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że pojęcie nieodpłatnego świadczenia ma szerszy zakres niż w prawie cywilnym. Obejmuje ono bowiem wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu, lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne, to jest niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu, przysporzenie majątku osobie, mające konkretny wymiar finansowy [tak: uchwała NSA z 24 października 2011 r., II FPS 7/10 oraz powołane tam orzecznictwo – orzecznictwo sądów administracyjnych dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl]. Również w wyroku TK z 08 lipca 2014 r., K 7/13 wskazano, że za przychód pracownika mogą być uznane świadczenia, które: po pierwsze, zostały spełnione za zgodą pracownika (skorzystał z nich w pełni dobrowolnie), po drugie, zostały spełnione w jego interesie (a nie w interesie pracodawcy) i przyniosły mu korzyść w postaci powiększenia aktywów lub uniknięcia wydatku, który musiałby ponieść, po trzecie, korzyść ta jest wymierna i przypisana indywidualnemu pracownikowi (nie jest dostępna w sposób ogólny dla wszystkich podmiotów).
Rozstrzygnięcie istoty zawisłego przed Sądem sporu wymaga ustalenia, czy wnioskodawca obejmując bądź też nabywając akcje w wyniku realizacji praw z warrantu subskrypcyjnego osiągnie wymierną, tzn. wyrażalną w wartościach pieniężnych korzyść pod tytułem darmym. Kluczowe dla udzielenia odpowiedzi na tak postawione pytanie w stanie prawnym obowiązującym po 01 stycznia 2018 r. jest dokonanie wykładni art. 24 ust. 11, 11a oraz 11b ustawy o PDOF.
Zgodnie z pierwszym z powołanych przepisów, jeżeli w wyniku realizacji programu motywacyjnego utworzonego przez: 1) spółkę akcyjną, od której podatnik uzyskuje świadczenia lub inne należności z tytułów określonych w art. 12 lub art. 13, 2) spółkę akcyjną będącą jednostką dominującą w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 37 ustawy o rachunkowości w stosunku do spółki, od której podatnik uzyskuje świadczenia oraz inne należności z tytułów określonych w art. 12 lub art. 13 - podatnik faktycznie obejmuje lub nabywa akcje tej spółki lub akcje spółki w stosunku do niej dominującej, przychód z tego tytułu powstaje w momencie odpłatnego zbycia tych akcji.
W świetle art. 24 ust. 11a powołanego aktu, dochodem z odpłatnego zbycia akcji, o których mowa w ust. 11, jest różnica między przychodem uzyskanym z odpłatnego zbycia akcji a kosztami uzyskania przychodu określonymi na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 38.
Pojęcie programu motywacyjnego zostało zaś zdefiniowane przez ustawodawcę w art. 24 ust. 11b ustawy o PDOF. Zgodnie z tym przepisem przez program motywacyjny, o którym mowa w ust. 11, rozumie się system wynagradzania utworzony na podstawie uchwały walnego zgromadzenia przez: 1) spółkę akcyjną, dla osób uzyskujących od niej świadczenia lub inne należności z tytułów określonych w art. 12 lub art. 13, albo 2) spółkę akcyjną będącą jednostką dominującą w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 37 ustawy o rachunkowości w stosunku do spółki, od której osoby uprawnione do otrzymania świadczeń w ramach tego systemu wynagradzania uzyskują świadczenia lub inne należności z tytułów określonych w art. 12 lub art. 13 - w wyniku którego osoby uprawnione do otrzymania świadczeń w ramach tego systemu wynagradzania bezpośrednio lub w wyniku realizacji praw z pochodnych instrumentów finansowych lub realizacji praw z papierów wartościowych, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, lub realizacji innych praw majątkowych, nabywają prawo do faktycznego objęcia lub nabycia akcji spółki określonej w pkt 1 lub 2.
Analiza postanowień przytoczonych przepisów prowadzi do wniosku, że co do zasady objęcie akcji pod tytułem darmym może stanowić przysporzenie majątkowe odpowiadające definicji przychodu z nieodpłatnych świadczeń. Przepis art. 24 ust. 11 ustawy o PDOF odraczający powstanie przychodu z tytułu objęcia lub nabycia akcji do momentu odpłatnego ich zbycia oparty jest na założeniu, w świetle którego objęciu lub nabyciu akcji co do zasady towarzyszy powstanie przychodu. W przeciwnym wypadku, w razie przyjęcia, że samo w sobie objęcie lub nabycie akcji nie skutkuje powstaniem przychodu przepis art. 24 ust. 11 ustawy o PDOF odraczałby rozpoznanie nieistniejącego przychodu. Powyższy wariant wykładni jako prowadzący do absurdalnych konsekwencji, nielicujących z założeniem o racjonalności ustawodawcy należy odrzucić. Normatywność wskazanego przepisu przejawia się tym, że na mocy jego postanowień na zasadzie wyjątku od reguły rozpoznanie przychodu z tytułu objęcia lub nabycia akcji zostaje odroczone do czasu powstania przychodu z odpłatnego zbycia objętych lub nabytych akcji. Przepis ten niesie w sobie nową treść normatywną jedynie w razie przyjęcia, że co do zasady objęcie lub nabycie akcji wiąże się z powstaniem przychodu. Mając powyższe na uwadze za nieaktualne w obecnie obowiązującym stanie prawnym należy uznać stanowisko głoszące, że nabycie akcji samo przez się nie daje żadnego przychodu wyrażone m. in. w wyroku NSA z 02 lutego 2018 r., II FSK 163/16, wyroku NSA z 02 lutego 2018 r., II FSK 258/16, wyroku NSA z 02 lutego 2018 r., II FSK 142/16, wyroku NSA z 21 lipca 2017 r., II FSK 1716/15, wyroku NSA z 29 maja 2018 r., II FSK 1144/16, wyroku NSA z 26 kwietnia 2018 r., II FSK 267/17. Należy również zauważyć, że w art. 24 ust. 11a ustawy o PDOF uregulowano sposób obliczania dochodu ze sprzedaży akcji nabytych w ramach programu motywacyjnego. Zgodnie z tym przepisem, dochodem z odpłatnego zbycia akcji, o których mowa w ust. 11, jest różnica między przychodem uzyskanym z odpłatnego zbycia akcji a kosztami uzyskania przychodu określonymi na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 38.
Za niezasługujące na uwzględnienie należało uznać zarzuty skargi podnoszące naruszenie art. 24 ust. 11 i 11b ustawy o PDOF. Wbrew zapatrywaniom skarżącej opisany przez nią program nie odpowiada przytoczonej definicji programu motywacyjnego. Analiza końcowej części postanowień art. 24 ust. 11b ustawy o PDOF prowadzi do wniosku, że jednym z warunków uznania danego programu za program motywacyjny jest wymóg aby nabycie prawa do faktycznego objęcia lub nabycia akcji następowało m. in. w wyniku realizacji praw z papierów wartościowych, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. b) u.o.i.f.
Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. a) u.o.i.f., ilekroć mowa w tej ustawie o: papierach wartościowych - rozumie się przez to: akcje, prawa poboru w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1577 oraz z 2018 r. poz. 398, 650 i 1544), prawa do akcji, warranty subskrypcyjne, kwity depozytowe, obligacje, listy zastawne, certyfikaty inwestycyjne i inne zbywalne papiery wartościowe, w tym inkorporujące prawa majątkowe odpowiadające prawom wynikającym z akcji lub z zaciągnięcia długu, wyemitowane na podstawie właściwych przepisów prawa polskiego lub obcego.
Zgodnie zaś z art. 3 pkt 1 lit. b) tego aktu ilekroć mowa w tej ustawie o: papierach wartościowych - rozumie się przez to: inne zbywalne prawa majątkowe, które powstają w wyniku emisji, inkorporujące uprawnienie do nabycia lub objęcia papierów wartościowych określonych w lit. a, lub wykonywane poprzez dokonanie rozliczenia pieniężnego, odnoszące się do papierów wartościowych określonych w lit. a, walut, stóp procentowych, stóp zwrotu, towarów oraz innych wskaźników lub mierników (prawa pochodne).
Analiza definicji papieru wartościowego zawartej w u.o.i.f. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że warranty subskrypcyjne stanowią papiery wartościowe w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. a) powołanego aktu. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że nabycie lub objęcie akcji na skutek realizacji praw z warrantu subskrypcyjnego nie mieści się w definicji programu motywacyjnego zawartej w art. 24 ust. 11b ustawy o PDOF. Wskazany ostatnio przepis został skorelowany z postanowieniami art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. b) ustawy o PDOF. Zgodnie z tym przepisem, za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się: przychody z: realizacji praw wynikających z papierów wartościowych, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi. Realizacja praw wynikających z papierów wartościowych innych niż wskazane w art. 3 pkt 1 lit. b) u.o.i.f. nie wiąże się na gruncie ustawy o PDOF z powstaniem przychodu zaliczanego do źródła przychody z kapitałów pieniężnych. Powyższe w ocenie Sądu uzasadnia postawiony w art. 24 ust. 11b ustawy o PDOF wymóg aby do nabycia prawa do faktycznego objęcia lub nabycia akcji doszło w wyniku realizacji prawa z papieru wartościowego, o którym mowa w art. 3 pkt 1 lit. b) u.o.i.f.
W kontekście powyższych rozważań należy również dostrzec, że jedynie realizacja praw wynikających z papierów wartościowych, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. b) u.o.i.f. została zaliczona przez ustawodawcę do przychodów ze źródła kapitały pieniężne. Mając na uwadze, że zawarty w art. 17 ust. 1 ustawy o PDOF katalog przychodów jest katalogiem zamkniętym, należy stwierdzić, że realizacja praw z papierów wartościowych innych niż wskazane w art. 3 pkt 1 lit. b) u.o.i.f. nie może zostać zaliczona do źródła kapitały pieniężne. W ocenie Sądu przychodu z tytułu nabycia lub objęcia akcji w wyniku realizacji prawa z warrantu subskrypcyjnego nie należy również zaliczać do źródła obejmującego przychody z działalności wykonywanej osobiście. Przysporzenie związane z realizacją praw z warrantu subskrypcyjnego należy uznać za przychody z praw majątkowych, o których mowa w art. 18 ustawy o PDOF. Zgodnie z tym przepisem, za przychód z praw majątkowych uważa się w szczególności przychody z praw autorskich i praw pokrewnych w rozumieniu odrębnych przepisów, praw do projektów wynalazczych, praw do topografii układów scalonych, znaków towarowych i wzorów zdobniczych, w tym również z odpłatnego zbycia tych praw. Mając na uwadze, że w przytoczonym przepisie ustawodawca posłużył się sformułowaniem "w szczególności", należy przyjąć, że realizacja wszelkich praw majątkowych, które na mocy przepisów szczególnych (takich chociażby jak art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. b) ustawy o PDOF) nie zostały zaliczone do przychodów z innych źródeł należy uznać za przychody z realizacji praw majątkowych, o których mowa w art. 18 ustawy o PDOF. Godzi się w tym miejscu zauważyć, że przychody z tego tytułu zostały opodatkowane na zasadach ogólnych z zastosowaniem skali podatkowej, w przeciwieństwie do przychodów z kapitałów pieniężnych opodatkowanych w sposób liniowy.
Mając na uwadze powyższe rozważania za bezzasadny należało uznać zarzut podnoszący naruszenie art. 11 ustawy o PDOF. Wbrew twierdzeniom skarżącej objęcie bądź nabycie akcji na skutek realizacji praw z warrantu subskrypcyjnego będzie wiązać się z powstaniem przychodu z tytułu nieodpłatnych świadczeń. Źródłem tego przysporzenia nie będzie jednak działalność wykonywana osobiście co świadczy o zasadności zarzutu skargi podnoszącym naruszenie art. 13 pkt 7 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o PDOF. Przychód łączący się z nabyciem lub objęciem akcji w wyniku realizacji praw z warrantu subskrypcyjnego jako przychód wiążący się z realizacją prawa majątkowego mieści się w zakresie zastosowania art. 18 ustawy o PDOF. Za bezzasadne należało jednak uznać zarzuty naruszenia art. 24 ust. 11 w zw. z ust. 11b ustawy o PDOF. Jak wynika bowiem z powyższych rozważań opisany przez skarżącą program nie odpowiada ustawowej definicji programu motywacyjnego zawartej w drugim z powołanych ostatnio przepisów.
Nie można zatem podzielić stanowiska strony skarżącej, że jeżeli przychody z realizacji warrantów subskrypcyjnych nie zostały wskazane w art. 10 ust. 4 ustawy o PDOF, to nadal te przychody stanowią przychody ze źródła kapitały pieniężne. Realizacja praw wynikających z papierów wartościowych, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. a u.o.i.f. w świetle art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. b ustawy o PDOF nie jest zaliczana do źródła z kapitałów pieniężnych, opodatkowana jest według skali, zatem objęcie regulacją art. 10 ust. 4 ustawy o PDOF realizacji praw z ww. papierów wartościowych było zbędne.
Jest to spójne również z regulacjami dotyczącymi kosztów uzyskania przychodów . Przepis art. 22 ust. 1db ustawy o PDOF stanowi bowiem, że jeżeli podatnik uzyskał przychód z odpłatnego zbycia (...) objętych lub nabytych w wyniku realizacji praw majątkowych albo w wyniku realizacji praw z papierów wartościowych lub realizacji praw z pochodnych instrumentów finansowych, w związku z którymi został określony przychód na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. b lub art. 10 albo art. 18, wartość dochodu określonego z tego tytułu powiększa koszty uzyskania przychodu, o których mowa odpowiednio w ust. 1 lub ust. 1e albo w art. 23 ust. 1 pkt 38.
Sąd za niezasługujące na uwzględnienie uważa zarzuty naruszenia art. 14c § 1 i § 2 oraz art. 120 i art. 121 § 1 w zw. z art. 14h O.p. W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że w ramach postępowania interpretacyjnego nie obowiązuje zasada prawdy materialnej, ponieważ postanowienia art. 14h O.p. nie odsyłają do odpowiedniego stosowania postanowień art. 122 tego aktu. Sąd nie podziela również zarzutu naruszenia zasady działania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Uchylenie zaskarżonej interpretacji z powodu ewentualnego naruszenia stosowanych odpowiednio w postępowaniu interpretacyjnym zasad ogólnych postępowania podatkowego powinno być poprzedzone kontrolą uzasadnienia interpretacji w kontekście przepisów prawa, mających zastosowanie do danego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego oraz sformułowanego we wniosku pytania. W kontekście zarzutu naruszenia art. 14c § 1 i 2 O.p. należy zauważyć, że zaskarżona interpretacja zawiera elementy wskazane w przywołanym przepisie, w szczególności wskazanie prawidłowego (zdaniem organu) stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Wskazany ostatnio przepis stanowi z kolei, że skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wyraźne odróżnienie przez ustawodawcę zarzutów naruszenia przepisów postępowania od zarzutu dopuszczenia się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego prowadzi do wniosku, że nieprawidłowość dokonanej przez organ wykładni przepisów materialnego prawa podatkowego i nieprawidłowość zastosowania wynikających z nich norm prawnych w odniesieniu do stanu faktycznego przedstawionego we wniosku o wydanie interpretacji nie może być kwestionowana poprzez formułowanie ogólnego ze swojej natury zarzutu naruszenia zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie. Innymi słowy kwestionowanie merytorycznej poprawności stanowiska organu winno następować przy wykorzystaniu zarzutu błędnej wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego.
Konkludując rozważania w powyższym zakresie należy stwierdzić, że zaskarżona interpretacja została wydana z naruszeniem art. 13 pkt 7 ustawy o PDOF. Nieuzasadnione okazały się jednak zarzuty skargi podnoszące naruszenie art. 11 oraz art. 24 ust. 11 w zw. z ust. 11b powołanego aktu jak i zarzuty naruszenia przepisów postępowania. W toku powtórnego postępowania w sprawie obowiązkiem organu będzie uwzględnienie wykładni prawa zawartej w niniejszym wyroku.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. orzeczono jak w pkt I. sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 4 i 2 p.p.s.a. Na kwotę zasądzonych kosztów postępowania sądowego składa się wpis od skargi w kwocie [...]zł, opłata skarbowa od dokumentu pełnomocnictwa procesowego w kwocie [...]zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie [...]zł należne na podstawie § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. nr 31 poz. 153).