I SA/Po 710/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Poznaniu uchylił interpretację Ministra Finansów, uznając, że odsetki od pożyczek udzielonych przez byłego wspólnika mogą stanowić koszt uzyskania przychodu, jeśli na dzień spłaty nie ma on już statusu kwalifikowanego udziałowca.
Spółka zapytała, czy odsetki od pożyczek udzielonych przez spółkę z Cypru, która była jej udziałowcem z 98% udziałem, mogą stanowić koszt uzyskania przychodu po tym, jak sprzedała ona swoje udziały. Spółka argumentowała, że skoro na dzień spłaty odsetek nie ma już powiązań z pożyczkodawcą, to art. 16 ust. 1 pkt 60 updop nie ma zastosowania. Organ podatkowy uznał to stanowisko za nieprawidłowe, twierdząc, że status pożyczkodawcy ocenia się na dzień udzielenia pożyczki. WSA w Poznaniu uchylił interpretację, stwierdzając, że kluczowy jest status pożyczkodawcy na dzień spłaty odsetek.
Spółka A Sp. z o.o. wystąpiła o interpretację indywidualną dotyczącą podatku dochodowego od osób prawnych, pytając, czy zapłata odsetek od pożyczek udzielonych przez spółkę Y. z Republiki Cypryjskiej, która pierwotnie posiadała 98% udziałów w kapitale zakładowym spółki, będzie stanowić koszt uzyskania przychodu. Pożyczki te, udzielone w latach 2009-2011, przekroczyły trzykrotność kapitału zakładowego spółki. Spółka argumentowała, że ponieważ wspólnik cypryjski zbył udziały przed spłatą odsetek, nie posiada już statusu kwalifikowanego udziałowca, a zatem ograniczenie wynikające z art. 16 ust. 1 pkt 60 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (updop) nie powinno mieć zastosowania. Organ podatkowy, działając z upoważnienia Ministra Finansów, uznał stanowisko spółki za nieprawidłowe, wskazując, że status pożyczkodawcy należy oceniać na dzień udzielenia pożyczki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, rozpoznając skargę spółki, uchylił zaskarżoną interpretację. Sąd podkreślił, że przepisy dotyczące niedostatecznej kapitalizacji (art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 updop) powinny być interpretowane ściśle. Kluczowe dla zastosowania tych przepisów jest spełnienie dwóch warunków: posiadanie przez pożyczkodawcę statusu kwalifikowanego udziałowca (co najmniej 25% udziałów) oraz przekroczenie przez zadłużenie trzykrotności kapitału zakładowego. Sąd uznał, że status wierzyciela należy ocenić również na dzień spłaty odsetek. Skoro w dniu spłaty odsetek wierzyciel nie jest już wspólnikiem spółki, a więc nie posiada przymiotu kwalifikowanego udziałowca, przepis art. 16 ust. 1 pkt 60 updop nie ma zastosowania. Sąd podzielił pogląd, że istotne jest zadłużenie wobec podmiotów wskazanych w ustawie na dzień spłaty, a nie wobec podmiotów, które nabyły wierzytelność od znaczących udziałowców. W konsekwencji, sąd uchylił interpretację organu i zasądził zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, odsetki te mogą stanowić koszt uzyskania przychodu, jeśli na dzień spłaty odsetek pożyczkodawca nie posiada już statusu kwalifikowanego udziałowca.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że status wierzyciela należy ocenić również na dzień spłaty odsetek. Jeśli wierzyciel nie jest już wspólnikiem spółki, a więc nie posiada przymiotu kwalifikowanego udziałowca, przepis art. 16 ust. 1 pkt 60 updop nie ma zastosowania, nawet jeśli zadłużenie przekracza trzykrotność kapitału zakładowego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (8)
Główne
u.p.d.o.p. art. 16 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
Nie uważa się za koszty uzyskania przychodów odsetek od pożyczek udzielonych spółce przez jej udziałowca posiadającego nie mniej niż 25% udziałów, jeżeli wartość zadłużenia wobec takich udziałowców osiągnie łącznie trzykrotność kapitału zakładowego spółki – w części, w jakiej pożyczka przekracza tę wartość zadłużenia, określoną na dzień zapłaty odsetek.
u.p.d.o.p. art. 16 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
Nie uważa się za koszty uzyskania przychodów odsetek od pożyczek udzielonych przez spółkę innej spółce, jeżeli w obu tych podmiotach ten sam udziałowiec posiada nie mniej niż po 25% udziałów.
Pomocnicze
u.p.d.o.p. art. 15 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
Koszty uzyskania przychodów to koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów.
O.p. art. 14b § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Podatnik może wystąpić z wnioskiem o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego.
P.p.s.a. art. 146 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględniając skargę uchyla zaskarżony akt.
P.p.s.a. art. 200
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 153
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego jest wiążąca dla organu, od którego działania lub bezczynności sprawa została wywiedziona.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Status pożyczkodawcy jako kwalifikowanego udziałowca należy oceniać na dzień spłaty odsetek, a nie tylko na dzień udzielenia pożyczki. Jeśli pożyczkodawca zbył udziały przed spłatą odsetek, nie posiada on już statusu kwalifikowanego udziałowca, co wyłącza zastosowanie art. 16 ust. 1 pkt 60 updop. Kluczowe jest zadłużenie wobec kwalifikowanych podmiotów na dzień spłaty odsetek, a nie ogólne zadłużenie spółki.
Odrzucone argumenty
Status pożyczkodawcy jako kwalifikowanego udziałowca ocenia się wyłącznie na dzień udzielenia pożyczki. Zmiana statusu wierzyciela po zawarciu umowy pożyczki nie wpływa na ocenę wystąpienia ograniczeń wynikających z niedostatecznej kapitalizacji.
Godne uwagi sformułowania
nie sposób pominąć, że omawiane przepisy u.p.d.o.p. mają na celu ograniczenie zjawiska tzw. niedostatecznej kapitalizacji przepisy te stosuje się, kiedy zadłużenie spółki wobec podmiotów bezpośrednio lub pośrednio powiązanych za spółką, przekroczy określoną wielkość liczoną w stosunku do wielkości kapitału zakładowego spółki (trzykrotność wartości kapitału zakładowego) nie budzi wątpliwości, że gdy kwota zadłużenia jest mniejsza bądź równa trzykrotności kapitału zakładowego, całość odsetek od pożyczki może być zaliczona do kosztów uzyskania przychodu status wierzyciela spółki – w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 60 u.p.d.o.p. - należy ocenić również na dzień spłaty odsetek
Skład orzekający
Katarzyna Wolna-Kubicka
przewodniczący
Małgorzata Bejgerowska
sprawozdawca
Karol Pawlicki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 16 ust. 1 pkt 60 updop w kontekście zmiany statusu udziałowca po udzieleniu pożyczki, a przed spłatą odsetek."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy pożyczkodawca będący kwalifikowanym udziałowcem zbywa udziały przed spłatą odsetek. Wymaga analizy konkretnych stanów faktycznych i dat.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia podatkowego związanego z optymalizacją podatkową i interpretacją przepisów o niedostatecznej kapitalizacji, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców.
“Czy odsetki od pożyczki od byłego wspólnika to koszt? Sąd administracyjny wyjaśnia kluczowy warunek.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Po 710/13 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2014-02-13 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2013-07-22 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Karol Pawlicki Katarzyna Wolna-Kubicka /przewodniczący/ Małgorzata Bejgerowska /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6560 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych Hasła tematyczne Interpretacje podatkowe Podatek dochodowy od osób prawnych Sygn. powiązane II FSK 1523/14 - Wyrok NSA z 2016-05-31 Skarżony organ Minister Finansów Treść wyniku Uchylono zaskarżoną interpretację Powołane przepisy Dz.U. 2011 nr 74 poz 397 art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna – Kubicka Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska (spr.) Sędzia WSA Karol Pawlicki Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2014r. sprawy ze skargi A Sp. z o. o. na interpretację indywidualną Ministra Finansów działającego przez organ upoważniony Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych I. uchyla zaskarżoną interpretację; II. zasądza od Ministra Finansów działającego przez organ upoważniony Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej spółki kwotę [...] zł ( [...] 00/100 ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Wnioskiem złożonym w dniu [...], uzupełnionym pismem z dnia [...], X. Sp. z o.o. z siedzibą w P. wystąpiła, na podstawie art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm. - dalej w skrócie: "O.p."), do Dyrektora Izby Skarbowej w P. - upoważnionego przez Ministra Finansów do wydawania w jego imieniu interpretacji indywidualnych, z wnioskiem o udzielenie interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie kosztów uzyskania przychodów. Opisując stan faktyczny i zdarzenie przyszłe spółka wskazała, że została zawiązana w dniu [...], a następnie, w dniu [...] została wpisana do rejestru przedsiębiorców. Kapitał zakładowy spółki w momencie tworzenia został wniesiony w formie pieniężnej oraz aportem w łącznej kwocie [...] zł. Do dnia złożenia wniosku o wydanie interpretacji kapitał spółki pozostaje w tej samej wysokości. Udziały spółki (98%) nabyte zostały przez Y. - spółkę prawa Republiki Cypryjskiej. Nowy wspólnik w latach 2009 - 2011 udzielił wnioskodawczyni pożyczek długoterminowych na łączną kwotę [...] zł. Wnioskodawczyni wskazała, że kwota udzielonych pożyczek przewyższa trzykrotność kapitału zakładowego spółki, a wspólnik - pożyczkodawca posiadał 98% głosów na walnym zgromadzeniu. W związku z powyższym, wnioskodawczyni - zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 60 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r., Nr 74, poz. 397 ze zm. - dalej w skrócie: "u.p.d.o.p.") - uznała, iż odsetki należne wspólnikowi w momencie wypłaty nie będą stanowić kosztów uzyskania przychodów. W dniu [...] wspólnik spółki dokonał zbycia posiadanych udziałów na rzecz podmiotu niepowiązanego. Pozostający wobec byłego wspólnika dług z tytułu udzielonych pożyczek na dzień [...] wynosi [...] zł wraz z należnymi odsetkami. W oparciu o tak przedstawiony stan faktyczny (opis zdarzenia przyszłego) zadano organowi podatkowemu następujące pytanie: czy zapłata odsetek od udzielonych przez byłego wspólnika pożyczek stanowić będzie dla spółki koszt uzyskania przychodu? Zdaniem wnioskodawczyni odpowiedź na powyższe pytanie powinna być pozytywna. Przedstawiając własne stanowisko w sprawie spółka zaznaczyła, że nie posiada obecnie żadnych powiązań z byłym udziałowcem - spółką pożyczkodawcą. Okoliczność ta, zdaniem spółki, oznacza, że zapłata odsetek na rzecz Y. - spółki prawa Republiki Cypryjskiej, stanowić będzie koszty uzyskania przychodu dla wnioskodawczyni. Spółka wyraziła przekonanie, że w obecnym stanie prawnym nie jest istotnym, że dług wraz z należnymi odsetkami przypada na rzecz byłego udziałowca spółki. Stwierdziła, ze wyłączenie możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów zapłaty odsetek wynikające z art. 16 ust. 1 pkt 60 u.p.d.o.p. uwarunkowane jest dwoma postulatami: posiadaniem statusu udziałowca oraz progiem procentowym głosów na zgromadzeniu wspólników. W jej ocenie, żaden z tych dwóch niezbędnych warunków nie jest spełniony. Zaakcentowano, że odsetki od udzielonych pożyczek wraz z kwotą długu podstawowego spłacane będą w momencie, gdy wierzyciel nie posiada statusu kwalifikowanego udziałowca. Stąd zapłacone odsetki będą dla niej stanowić koszty uzyskania przychodu. Na potwierdzenie swojego stanowiska spółka powołała się na wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 stycznia 2011 r., sygn. akt III SA/Wa 1052/10. W interpretacji indywidualnej z dnia [...], nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w P., działając z upoważnienia Ministra Finansów, uznał stanowisko wnioskodawczyni za nieprawidłowe. W motywach interpretacji organ powołał się m.in. na przepisy art. 15 ust. 1 i art. 16 ust. 1 pkt 60 u.p.d.o.p. i stwierdził, że zmiana statusu wierzyciela (strony umowy) dokonana po dniu zawarcia umowy pożyczki, poprzez zbycie udziałów jakie pożyczkodawca posiadał w kapitale zakładowym pożyczkobiorcy, na skutek czego zmniejsza się jego udział w kapitale pożyczkobiorcy, nie skutkuje ponowną weryfikacją wystąpienia ograniczeń wynikających z niedostatecznej kapitalizacji, w odniesieniu do określenia rodzaju pożyczek nimi objętych - "udzielonych spółce przez". W wyniku zbycia przez udzielającego pożyczki udziałów jakie posiadał w kapitale zakładowym pożyczkobiorcy, dotychczasowy wierzyciel nie zostaje wyłączony ze stosunku zobowiązaniowego, jaki wiązał go z dłużnikiem. Także sam stosunek zobowiązaniowy nie ulega zmianie. Zmiana dotyczy jedynie statusu wierzyciela (pożyczkodawcy) z posiadającego przymiot "kwalifikowanego pożyczkodawcy" (na dzień udzielenia pożyczki), na wierzyciela nieposiadającego tego przymiotu (na dzień spłaty pożyczki). Zmiana taka, zdaniem organu, nie wpływa na ocenę wystąpienia pierwszej z przesłanek zastosowania ograniczeń wynikających z tych przepisów, gdyż status wierzyciela oceniany jest w świetle art. 16 ust. 1 pkt 60 u.p.d.o.p. na dzień udzielenia pożyczki. W związku z powyższym organ uznał, że fakt dokonania zbycia udziałów przez byłego udziałowca (pożyczkodawcę) nie ma wpływu na ocenę zastosowania ograniczeń, wynikających z art. 16 ust. 1 pkt 60 u.p.d.o.p. (w zakresie oceny wystąpienia pierwszej z przesłanek określonych w tym przepisie), gdyż jak wynika z treści złożonego wniosku, w dniu udzielenia pożyczek udziałowiec ten (pożyczkodawca) posiadał 98% głosów na walnym zgromadzeniu. Dyrektor Izby Skarbowej w P., działający w imieniu Ministra Finansów zaznaczył jednakże, że w okolicznościach opisanych we wniosku (gdy pożyczek udzielił udziałowiec posiadający co najmniej 25% udziałów spółki) w przypadku zbycia udziałów, jakie pożyczkodawca posiadał w kapitale zakładowym spółki, znajdzie zastosowanie art. 16 ust. 1 pkt 60 u.p.d.o.p. i wynikające z jego treści ograniczenie dotyczące możliwości zaliczenia przez wnioskodawczynię do kosztów uzyskania przychodów odsetek od zaciągniętych pożyczek, w sytuacji spełnienia drugiej przesłanki, o której mowa w tym przepisie, tj. gdy wartość zadłużenia, o którym mowa w art. 16 ust. 1 pkt 60 tej ustawy, określona na dzień zapłaty odsetek, osiągnęła (osiągnie) łącznie trzykrotność kapitału zakładowego wnioskodawczyni. Po bezskutecznym wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa, X. Sp. z o.o., reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą interpretację, żądając jej uchylenia oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonej interpretacji zarzucono naruszenie art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 u.p.d.o.p. poprzez przyjęcie, że w sytuacji, w której "kwalifikowany" pożyczkodawca po udzieleniu pożyczki (lecz przed dokonaniem spłaty odsetek przez pożyczkobiorcę) odsprzedał całość udziałów spółki - dłużnika na rzecz podmiotu trzeciego, niepowiązanego z pożyczkobiorcą, odsetki od pożyczki udzielonej tej spółce nie będą stanowiły kosztów uzyskania przychodów, pomimo braku powiązań kapitałowych pożyczkodawcy i dłużnika na moment spłaty odsetek. W uzasadnieniu skargi spółka podniosła, że zmiana wierzyciela powoduje, że udzielającym pożyczki w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 60 u.p.d.o.p. nie jest podmiot powiązany, zatem poziom zadłużenia spółki nie jest już wobec udziałowca kwalifikowanego na dzień zapłaty odsetek i nie przekracza trzykrotności kapitału zakładowego. Zdaniem skarżącej, decydująca dla kwalifikacji podatkowej spłacanych odsetek nie jest relacja wysokości całkowitego zadłużenia podatnika do wysokości kapitału zakładowego, lecz relacja samego tylko zadłużenia wobec określonych podmiotów do wysokości kapitału zakładowego. Powyższa konstatacja doprowadziła skarżącą do wniosku, że dla oceny wystąpienia konsekwencji podatkowych wynikających z art. 16 ust. 1 pkt 60 u.p.d.o.p. konieczne jest zaistnienie odpowiedniego poziomu zadłużenia określonego na dzień zapłaty odsetek wobec pożyczkodawcy, mającego na ten moment status podmiotu kwalifikowanego. Przepis ten, w ocenie spółki, nie może mieć zastosowania, gdy w dniu zapłaty odsetek zadłużenie wobec pożyczkodawcy nie stanowi zadłużenia wobec udziałowca. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w P. uznał stanowisko strony skarżącej za nieuzasadnione i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Badając zaskarżony akt według kryteriów przewidzianych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej w skrócie: "P.p.s.a.") Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Punktem wyjścia dla uznania interpretacji indywidualnej organu podatkowego za sprzeczną z prawem było przyjęcie przez Sąd opisu stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego), który został przedstawiony we wniosku strony i stanowił podstawę faktyczną tej interpretacji. Należy bowiem zaznaczyć, że postępowanie o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej wszczynane jest tylko na wniosek, na podstawie art. 14b § 1 O.p. Treść wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej wyznacza przedmiotowy zakres postępowania interpretacyjnego. Wnioskowy charakter postępowania o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej oraz systemowe odczytanie art. 14b-14h O.p. prowadzą do konkluzji, że organ wydający interpretację jest niejako "związany" merytorycznie zakresem problemu prawnego, jaki strona przedłoży we wniosku (por. wyrok NSA z dnia 7 lipca 2011 r., sygn. akt I FSK 1135/10, publ.: LEX nr 1082188). Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy zapłata odsetek od udzielonych przez byłego wspólnika (udziałowca) – który posiadał co najmniej 25% udziałów spółki - pożyczek stanowi dla spółki koszt uzyskania przychodów, pomimo, że na dzień spłaty pożyczek wraz z odsetkami, wysokość zadłużenia wobec pożyczkodawcy przekraczała trzykrotność kapitału zakładowego spółki, jak twierdzi strona skarżąca. Czy też, jak wywodzi organ w uzasadnieniu zaskarżonej interpretacji, w przypadku zbycia udziałów, jakie pożyczkodawca (były udziałowiec) posiadał w kapitale zakładowym spółki, znajdzie zastosowanie art. 16 ust. 1 pkt 60 u.p.d.o.p. Dojdzie wówczas bowiem do ograniczenia możliwości zaliczenia przez skarżącą do kosztów uzyskania przychodów odsetek od zaciągniętych pożyczek, w sytuacji gdy wartość zadłużenia, o którym mowa w tym przepisie, określona na dzień zapłaty odsetek, osiągnęła (osiągnie) łącznie trzykrotność kapitału zakładowego skarżącej spółki. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1. Stosownie natomiast do art. 16 ust. 1 pkt 60 u.p.d.o.p. nie uważa się za koszty uzyskania przychodów odsetek od pożyczek (kredytów) udzielonych spółce przez jej udziałowca (akcjonariusza) posiadającego nie mniej niż 25% udziałów (akcji) tej spółki, albo udziałowców (akcjonariuszy) posiadających łącznie nie mniej niż 25% udziałów (akcji) tej spółki, jeżeli wartość zadłużenia wobec udziałowców (akcjonariuszy) tej spółki posiadających co najmniej 25% udziałów (akcji) i wobec innych podmiotów posiadających co najmniej 25% udziałów w kapitale takiego udziałowca (akcjonariusza) osiągnie łącznie trzykrotność wartości kapitału zakładowego spółki – w części, w jakiej pożyczka (kredyt) przekracza tę wartość zadłużenia, określoną na dzień zapłaty odsetek (...). Z kolei na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 61 u.p.d.o.p. nie uważa się za koszty uzyskania przychodów odsetek od pożyczek (kredytów) udzielonych przez spółkę innej spółce, jeżeli w obu tych podmiotach ten sam udziałowiec (akcjonariusz) posiada nie mniej niż po 25% udziałów (akcji), a wartość zadłużenia spółki otrzymującej pożyczkę (kredyt) wobec udziałowców (akcjonariuszy) tej spółki posiadających co najmniej 25% jej udziałów (akcji) i wobec innych podmiotów posiadających co najmniej 25% udziałów w kapitale tych udziałowców (akcjonariuszy) oraz wobec spółki udzielającej pożyczki (kredytu) osiągnie łącznie trzykrotność wartości kapitału zakładowego spółki - w części, w jakiej pożyczka (kredyt) przekracza tę wartość zadłużenia, określoną na dzień zapłaty odsetek. Z treści wyżej powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że regułą jest możliwość zaliczenia do kosztów podatkowych każdego wydatku, który został poniesiony w celu osiągnięcia przychodu albo zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodu. Oznacza to więc, że przepisy art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 u.p.d.o.p. należy traktować jako wyjątki od zasady, a przez to należy interpretować je w sposób ścisły. Nie sposób pominąć, że omawiane przepisy u.p.d.o.p. mają na celu ograniczenie zjawiska tzw. niedostatecznej kapitalizacji, czyli ograniczenie finansowania podmiotów gospodarczych, działających w ramach tej samej grupy kapitałowej poprzez udzielanie im kredytów czy pożyczek zamiast podnoszenia kapitału. Przy czym przepisy te stosuje się, kiedy zadłużenie spółki wobec podmiotów bezpośrednio lub pośrednio powiązanych za spółką, przekroczy określoną wielkość liczoną w stosunku do wielkości kapitału zakładowego spółki (trzykrotność wartości kapitału zakładowego). Z literalnej wykładni art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 u.p.d.o.p. wynika, że ograniczenie w zaliczaniu odsetek od pożyczek do kosztów uzyskania przychodów uzależnione jest od spełnienia łącznie dwóch warunków: 1) odsetki są wypłacane przez spółkę z tytułu pożyczek udzielonych jej przez wspólników (udziałowców, akcjonariuszy), będących kwalifikowanymi podmiotami z uwagi na wielkość ich udziałów (posiadającymi co najmniej 25% udziałów lub akcji); 2) wartość zadłużenia spółki w stosunku do jej znaczących udziałowców przekroczy ustawowo określony wskaźnik (trzykrotność wartości kapitału zakładowego spółki pożyczkobiorcy). Odnośnie ostatniego warunku warto zauważyć, że obliczenie wskaźnika, po przekroczeniu którego ograniczenie wynikające z art. 16 ust. 1 pkt 60 u.p.d.o.p. będzie miało zastosowanie, wymaga ustalenia wielkości zadłużenia w stosunku do kwalifikowanych udziałowców oraz wartości kapitału zakładowego na dzień zapłaty odsetek. Wprawdzie przepisy u.p.d.o.p. nie zawierają definicji "wartości zadłużenia", to pomimo występujących w literaturze i judykaturze rozbieżności odnośnie pojmowania tego pojęcia, Sąd orzekający w niniejszym składzie za słuszny uważa pogląd, zgodnie z którym przez wartość zadłużenia należy rozumieć wszelkie zobowiązania (obciążenia) istniejące między pożyczkobiorcą (podatnikiem) a znaczącymi udziałowcami oraz ich znaczącymi udziałowcami, w tym także zobowiązania z tytułu dostaw, usług itp. (por. Z. Kukulski, w: Komentarz do ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, praca zbiorowa pod red. W. Nykiela i A. Mariańskiego, Wyd. oddk, Gdańsk 2008, s. 567, R. Ciołek, Niedostateczna kapitalizacja. Zmiany w podatku dochodowym od osób prawnych, Przegląd Podatkowy z 1999 r., nr 3, s. 13, wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1324/10, wyrok NSA z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. akt II FSK 699/11, publ.: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak już wyżej wskazano obliczenie wartości odsetek, które podlegają wyłączeniu z kosztów uzyskania przychodu dokonywane jest na dzień zapłaty tych odsetek. Na ten dzień należy ustalić wielkość zadłużenia oraz wartość kapitału zakładowego, a także ustalić wielkość pożyczki. Nie budzi wątpliwości, że gdy kwota zadłużenia jest mniejsza bądź równa trzykrotności kapitału zakładowego, całość odsetek od pożyczki może być zaliczona do kosztów uzyskania przychodu. Jednakże w sytuacji gdy kwota zadłużenia spółki jest większa od trzykrotności jej kapitału zakładowego: 1) a pożyczka (pożyczki) jest równa lub większa od pozostałej po odliczeniu części - odsetki nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów w całości (por. wyrok NSA z dnia 6 października 2005 r., sygn. akt FSK 2126/04); 2) a pożyczka (pożyczki) jest mniejsza od kwoty pozostałej po odliczeniu - stosunek, w jakim ta pozostała część pozostaje do kwoty pożyczki, określa proporcje, w jakiej odsetki mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Co do pierwszego ze wspomnianych warunków za kwalifikowanego pożyczkodawcę w myśl powołanych powyżej przepisów można wyłącznie uznać udziałowca (akcjonariusza) bądź udziałowców (akcjonariuszy) posiadających co najmniej 25% udziałów (akcji) w spółce - pożyczkobiorcy. Podkreślenia przy tym wymaga, co trafnie stwierdził organ w zaskarżonej interpretacji, że status wierzyciela oceniany jest - w świetle art. 16 ust. 1 pkt 60 u.p.d.o.p. - na dzień udzielania pożyczki. Oznacza to więc, że kwalifikowani pożyczkodawcy muszą posiadać ten status w momencie zawierania umowy pożyczki. Powstaje jednak pytanie czy tylko ten moment jest miarodajny dla oceny statusu wierzyciela i zastosowania wyjątku z art. 16 ust. 1 pkt 60 u.p.d.o.p. Poczynione wyżej rozważania prowadzą do wniosku, że udziałowcy (akcjonariusze) mogą swobodnie kształtować wielkość zadłużenia spółki w celu osiągnięcia korzyści podatkowych w postaci zaliczenia całości, czy części odsetek od pożyczki do kosztów uzyskania przychodów, choćby poprzez zmniejszanie zadłużenia w stosunku do znaczących udziałowców (akcjonariuszy) poprzez spłatę części długu na dzień zapłaty odsetek. Mając zatem na względzie powyższe stwierdzić należy, że w sytuacji gdy w dniu spłaty odsetek wierzycielem spółki, w wyniku zbycia udziałów przez kwalifikowanego pożyczkodawcę, jest podmiot inny niż wskazany w art. 16 ust. 1 pkt 60 u.p.d.o.p., to zadłużenie w stosunku do kwalifikowanych podmiotów i ich udziałowców nie będzie w istocie przekraczało trzykrotności kapitału zakładowego, a tym samym przepis ten, jak trafnie podniosła skarżąca, nie będzie miał zastosowania. Z treści przepisu art. 16 ust. 1 pkt 60 u.p.d.o.p. jednoznacznie wynika, że istotny jest poziom zadłużenia spółki wyłącznie wobec udziałowców (wspólników) posiadających przymiot kwalifikowanych na dzień spłaty odsetek. Oznacza to więc, że dla kwalifikacji podatkowej spłacanych odsetek nie jest decydująca relacja wysokości całkowitego zadłużenia spółki do wysokości jej kapitału zakładowego, lecz tylko i wyłącznie relacja zadłużenia spółki wobec kwalifikowanych pożyczkodawców do wysokości jej kapitału zakładowego. Tym samym za błędne należy uznać stanowisko organu zawarte w spornej interpretacji, z którego wynika, że skarżąca nie ma możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów odsetek od zaciągniętych pożyczek w sytuacji gdy wartość zadłużenia, o którym mowa w art. 16 ust. 1 pkt 60 u.p.d.o.p., określona na dzień zapłaty odsetek, osiągnęła (osiągnie) łącznie trzykrotność kapitału zakładowego spółki. Odpowiadając zatem na postawione wcześniej pytanie Sąd stwierdza, że status wierzyciela spółki – w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 60 u.p.d.o.p. - należy ocenić również na dzień spłaty odsetek, a skoro wierzyciel nie jest już wspólnikiem (udziałowcem) spółki, a więc nie posiada przymiotu kwalifikowanego udziałowca, to przepis ten w ogóle go nie dotyczy. Sąd w składzie orzekającym podziela w tej kwestii pogląd NSA w Warszawie zawarty w wyroku z dnia 30 stycznia 2013 r., o sygn. akt II FSK 1216/11, z którego wynika, że jeżeli w dniu spłaty odsetek wierzycielem, w wyniku zbycia wierzytelności z tytułu pożyczki przez kwalifikowanego pożyczkodawcę, jest podmiot inny niż wskazany w art.16 ust. 1 pkt 60 updop, co spowoduje, że zadłużenie w stosunku do kwalifikowanych podmiotów i ich kwalifikowanych udziałowców nie będzie przekraczało trzykrotności kapitału zakładowego, przepis ten nie będzie miał zastosowania. Istotne jest bowiem wyłącznie zadłużenie wobec wskazanych w ustawie podmiotów, a nie wobec jakichkolwiek podmiotów, nawet jeżeli nabyły one wierzytelność od znaczących udziałowców (akcjonariuszy). Za taką wykładnią powołanego przepisu przemawia także to, że ograniczenie w zaliczeniu odsetek od pożyczek (kredytów) dotyczy tylko z nich, które zostały udzielone spółce przez jej udziałowców (akcjonariuszy) i to takich, którzy posiadają określony udział w kapitale pożyczkodawcy (kredytodawcy). Jeżeli pożyczki udzieli inny podmiot, to ograniczenia te nie obowiązują. Reasumując przy ponownym rozpatrzeniu wniosku o interpretację indywidualną spółki organ podatkowy będzie zobowiązany, na podstawie art. 153 P.p.s.a., do uwzględnienia przedstawionej powyżej oceny prawnej poczynionej w tej sprawie przez Sąd. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania, na które składają się kwota [...] zł uiszczonego wpisu sądowego od skargi i koszty zastępstwa procesowego radcy prawnego w kwocie [...] zł, orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., jak w pkt II wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI