I SA/Po 699/21

I SA/Po 699/21 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2021-11-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Kucznerowicz
Karol Pawlicki /przewodniczący/
Katarzyna Nikodem /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Gospodarka gruntami
Sygn. powiązane
I OSK 424/22 - Wyrok NSA z 2023-04-12
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2204
art. 98, art. 129 ust. 5 pkt 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.
Dz.U. 1958 nr 31 poz 138
Dz.U. 1958 nr 31 poz 138
Ustawa z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karol Pawlicki Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 04 listopada 2021 r. sprawy ze skargi J.S., J.P. i L.P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego w sprawie ustalenia odszkodowania za przejętą nieruchomość oddala skargę
Uzasadnienie
Starosta [...] decyzją z [...] marca 2021 r., nr [...] umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia odszkodowania za przejętą na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w gminie T. , obręb B. oznaczoną w dacie wydania decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. z [...] maja 1965 r., znak [...] jako działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] o łącznej pow. [...] m2 prowadzone w trybie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm. – dalej w skrócie: "u.g.n.") w zw. z art. 11 nieobowiązującej obecnie ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz. U. nr 31 poz. 138 ze zm. – dalej w skrócie: "u.t.d.b.").
Wnioskiem z [...] grudnia 2020 r. J. S., L. P., J. P. (dalej zwani również skarżącymi) reprezentowani przez pełnomocnika wystąpili do Starosty z wnioskiem o ustalenie odszkodowania za przejętą na rzecz Skarbu Państwa wskazaną powyżej nieruchomość. Uzasadniając żądanie, wskazano, że decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. z [...] maja 1965 r., znak [...] wywłaszczono bez odszkodowania nieruchomość o łącznej powierzchni [...] m2. Na skutek tej decyzji wydzielone zostały z obrębu B. z KW nr [...] działki o łącznej powierzchni [...] m2, w dacie podziału oznaczone jako działki nr [...], [...], [...] oraz z KW nr [...] działki o łącznej powierzchni [...] m2, w dacie podziału stanowiące działki nr [...], [...], [...], [...], będące własnością J. P.. W wyniku podziału powstały m. in. działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] m2, które zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa. Odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia nie zostało nigdy ustalone. Z uwagi na powyższe w ocenie skarżących należy wydać decyzję o ustaleniu odszkodowania na ich rzecz z uwagi na to, że są oni spadkobiercami J. P. (na podstawie prawomocnego postanowienia SR w [...] z [...] sierpnia 1988 r., III Ns [...]) oraz S. P. (na podstawie postanowienia SR w [...] z [...] lutego 1993 r., III Ns [...]).
Organ pierwszej instancji podzielił pogląd skarżących co do tego, że art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. ma zastosowanie także do stanów faktycznych powstałych przed wejściem w życie tego aktu. Wskazał jednak, że przepis ten ma charakter procesowy i nie jest samoistną podstawą do ustalenia odszkodowania. Dla jego zastosowania nie wystarczy samo pozbawienie prawa własności. Dodatkowo musi aktualnie obowiązywać przepis przyznający odszkodowanie za wywłaszczenie. Taką podstawą prawną nie mogą być powołane przez skarżących przepisy art. 21 ust. 2 i art. 64 Konstytucji RP ani też art. 17 Karty Praw Podstawowych UE czy art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175). Przepis art. 11 u.t.d.b. wyraźnie stanowił, że z gruntów objętych podziałem 33% ogólnej powierzchni przechodzi na własność Państwa bez odszkodowania. Wyjaśniono, że postanowienia powołanego ostatnio aktu utraciły moc na wiele lat przed uchwaleniem Konstytucji RP, ratyfikowaniem Protokołu nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności czy tym bardziej wejściem w życie Karty Praw Podstawowych UE. Przepisy z lat pięćdziesiątych XX wieku z natury rzeczy nie mogły odpowiadać standardom zawartym w powołanych przez skarżących aktach. W ocenie Starosty świadomość tego faktu miał ustawodawca, który na gruncie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. uzależnił prawo do odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone przed 1 stycznia 1998 r. od istnienia materialnoprawnej podstawy do wydania takiego rozstrzygnięcia. Obowiązek uregulowania roszczeń dotyczy tylko takich spraw, w których do tej pory nie zostało ustalone i wypłacone odszkodowanie z tego tytułu, mimo że przepisy na podstawie których nastąpiło przejęcie takie odszkodowanie przewidywały. Sytuacja taka nie ma miejsca w sprawie. Wskazano również, że w wyniku zatwierdzonego podziału i budowy ulic, sieci elektrycznej czy sieci wodociągowej, wzrosła wartość nieruchomości wydzielonych pod budownictwo mieszkaniowe. Dotychczasowy właściciel nie ponosił kosztów związanych z podziałem ani budową infrastruktury i mógł następnie zbywać wydzielone działki.
Niezależnie od powyższego stwierdzono, że art. 128 ust. 1 u.g.n. statuuje zasadę, że wywłaszczenie następuje za odszkodowaniem wyłącznie na rzecz osoby wywłaszczonej. Odszkodowanie ustalane w trybie przepisów u.g.n. ma bowiem charakter publicznoprawny i nie wchodzi w skład spadku. Z uwagi na powyższe w ocenie Starosty skarżący nie posiadają legitymacji do dochodzenia odszkodowania, gdyż nie są "osobami wywłaszczonymi", o których mowa w art. 128 powołanego aktu. W konsekwencji stwierdzono, że w sprawie zachodzi przesłanka umorzenia postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość, wynikająca zarówno z braku podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy jak też z braku legitymacji skarżących do dochodzenia odszkodowania.
Pismem z [...] kwietnia 2021 r. skarżący, reprezentowani przez pełnomocnika wnieśli odwołanie od wymienionej na wstępie decyzji Starosty. Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i wydanie przez Wojewodę decyzji w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania. Ewentualnie zaś wniesiono o przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia, ze zobowiązaniem go do wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania.
Wojewoda decyzją z [...] czerwca 2021 r., nr [...] utrzymał w mocy wymienioną na wstępie decyzją organu pierwszej instancji.
W ocenie organu odwoławczego zastosowanie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. wymaga spełnienia dwóch przesłanek. Po pierwsze pozbawienie prawa do nieruchomości musi nastąpić bez ustalenia odszkodowania. Po drugie zaś obowiązujące przepisy muszą przewidywać jego ustalenie. W realiach niniejszej sprawy spełniona została tylko pierwsza z tych przesłanek.
Wyjaśniono, że przejęcie przez Państwo 33% własności nieruchomości J. P. nie nastąpiło na podstawie władczego rozstrzygnięcia organów administracji państwowej, lecz z mocy samego prawa. Akt prawny, jakim była u.t.d.b.,, nie przewidywał w ogóle konieczności podejmowania decyzji administracyjnych w takich sprawach. Skoro zatem organy administracyjne nie orzekały o przejęciu spornej nieruchomości na własność Państwa, gdyż została ona nabyta przez Państwo z mocy samego prawa, to nie miały podstawy do orzekania o przyznaniu bądź odmowie przyznania odszkodowania za taką nieruchomość. Zdaniem Wojewody decyzja z [...] maja 1965 r. miała jedynie charakter deklaratoryjny.
W ocenie organu odwoławczego w obecnym stanie prawnym przepisy u.g.n. nie zezwalają na odpowiednie stosowanie przepisów o ustaleniu odszkodowania do nieruchomości przejętych bez odszkodowania na rzecz Państwa w trybie przepisów u.t.d.b. Nie jest też dopuszczalne stosowanie tych przepisów wprost. Skoro przepisy, na podstawie których nastąpiło przejęcie nieruchomości na rzecz Państwa, nie przewidywały odszkodowania, organ pierwszej instancji nie był władny do uwzględnienia wniosku o przyznanie odszkodowania. Aktualnie brak jest przepisu, który regulowałby możliwość dochodzenia rekompensaty za grunty przejęte bez odszkodowania na podstawie art. 11 u.t.d.b. Zastosowanie art. 129 ust. 5 u.g.n. jest wyłączone z tego powodu, że żaden przepis obowiązujący, ówcześnie ani dziś, nie przewiduje odszkodowania za grunt przejęty w trybie art. 11 u.t.d.b. W ocenie organu drugiej instancji bezsprzecznie mamy do czynienia z przypadkiem pozbawienia własności (wywłaszczeniem) bez odszkodowania, albowiem J. P. utraciła na rzecz Państwa bez odszkodowania grunty na podstawie przepisów u.t.d.b. Zaznaczono jednak, że ówcześnie obowiązującej regulacji nie można niejako "dopełniać" normą z art. 98 ust. 3 u.g.n. Wolą ówczesnego prawodawcy było odjęcie własności na cele wskazane w art. 11 u.t.d.b. bez odszkodowania. Z regulacji ustawowej powinna wynikać wprost możliwość zastosowania art. 98 ust. 3 u.g.n. do wypłaty odszkodowania za grunt odjęty na podstawie art. 11 u.t.d.b. Organ administracji publicznej, czy też sąd administracyjny nie może zastępować prawodawcy i "uzupełniać" obowiązującą regulację prawną przez dokonanie wykładni prawotwórczej.
Wyjaśniono również, że w sprawie doszło do pozbawienia własności na podstawie przepisów, które utraciły moc na wiele lat przed przyjęciem Konstytucji RP z 1997 r. oraz art. 1 Protokołu Nr 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Przepisy uchwalone w 1958 r. nie mogły odpowiadać standardom zawartym w powołanych ostatnio aktach. Konstytucyjne standardy ochrony własności nie mogą być przesądzające dla oceny prawidłowości wykładni i stosowania art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. w kwestii dochodzenia odszkodowania za własność utraconą kilkadziesiąt lat przed wejściem w życie Konstytucji i to w warunkach gdy ówczesne przepisy nie przewidywały z tego tytułu odszkodowania.
Za błędne uznano uznanie przez organ pierwszej instancji, że roszczenie o odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia nie podlega dziedziczeniu. W tym zakresie organ odwoławczy powołał się na uchwałę NSA z 22 lutego 2021 r., I OPS 1/20. Zaznaczono jednak, że omawiane uchybienie organu pierwszej instancji nie miało zasadniczego wpływu na ostateczny wynik sprawy, wobec prawidłowego ustalenia, iż zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość, wynikającą z braku podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Pismem z [...] lipca 2021 r. skarżący, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika wnieśli skargę na omówioną powyżej decyzję Wojewody. Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji, zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
1) art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. w zw. z art. 21 ust. 2 w zw. z art. 91 ust. 1 i art. 91 ust. 2 w zw. z art. 241 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności poprzez uznanie, że powołane wyżej przepisy nie stanową podstawy do ustalenia odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości należącej do spadkodawczyni skarżących;
2) art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U z 2020 r. poz. 256 ze zm. – dalej w skrócie: "k.p.a.") poprzez umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, pomimo braku przesłanek z ww. przepisu prawa;
3) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieprawidłowe uzasadnienie skarżonej decyzji polegające na:
– niepodaniu powodów, dla których organ nie przyjął wykładni dotyczącej możliwości wypłaty odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości w trybie art. 11 u.t.d.b. zawartej w ośmiu orzeczeniach NSA, przedstawionych w skierowanym do Wojewody [...] kwietnia 2021 r. odwołaniu od decyzji Starosty [...] z [...] marca 2021 r., znak [...];
– niepodaniu powodów, dla których przepisy Konstytucji RP oraz wiążące Polskę i obowiązujące w porządku prawnym normy konwencyjne nie mogą stanowić podstawy prawnej decyzji ustalającej odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia nieruchomości w trybie art. 11 u.t.d.b.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się bezzasadna.
Rozstrzygnięcie sporu wymaga dokonania kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Decyzją utrzymano w mocy wymienioną na wstępie decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości dokonane w trybie art. 11 u.t.d.b. W ocenie organów z uwagi na fakt, że przepisy obowiązujące w dacie wywłaszczenia nie przewidywały z tego tytułu odszkodowania, brak jest podstaw do zastosowania postanowień art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Skarżący kwestionują powyższe zapatrywanie organów.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że analogicznego rodzaju sprawa stanowiła przedmiot rozważań WSA w Poznaniu w wyroku z 23 września 2021 r., I SA/Po 366/21. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela argumentację wyrażoną w tym wyroku.
Zgodnie z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu: gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie.
Jak stanowił zaś art. 11 u.t.d.b. z gruntów objętych podziałem 33% ogólnej powierzchni przechodzi na własność Państwa bez odszkodowania z przeznaczeniem na cele użyteczności publicznej oraz jako działki budowlane umożliwiające prezydiom rad narodowych prowadzenie właściwej gospodarki terenami. Przejście tych gruntów na własność Państwa następuje w stanie wolnym od wszelkich obciążeń z dniem uprawomocnienia się decyzji o zatwierdzeniu podziału. Decyzja ta stanowi podstawę do ujawnienia prawa własności w księgach wieczystych. Zgodnie zaś z art. 12 powołanego aktu, w przypadkach gdy obszar, którego podział ma być przeprowadzony, obejmuje dwie lub więcej nieruchomości, nieruchomości te w celu dokonania podziału łączy się w jedną całość (ust. 1). Po dokonaniu podziału właściciele poszczególnych nieruchomości złączonych w jedną całość otrzymują własność działki lub działek o łącznej powierzchni odpowiadającej powierzchni, jaką posiadali przed dokonaniem podziału, zmniejszonej o 33% (ust. 2).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie ma sporu, że co do zasady art. 129 ust. 5 u.g.n. może mieć zastosowanie do przypadków pozbawienia praw do nieruchomości, które miały miejsce przed dniem wejścia w życie tej ustawy. Przepis ten przewiduje wydanie odrębnej decyzji o odszkodowaniu m.in. w przypadku, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Nie zawęża on podstaw prawnych, na jakich mogło dojść do pozbawienia praw do nieruchomości, co pozwala brać pod uwagę szeroki zakres przypadków. Pozbawienie prawa do nieruchomości bez odszkodowania to tylko jedna z przesłanek określonych w analizowanym przepisie. Zawiera on jeszcze jeden warunek - aby obowiązujące przepisy przewidywały ustalenie odszkodowania. W tej części przepis ma wyraźnie charakter blankietowy, nakazując wskazanie normatywnej podstawy do ustalenia odszkodowania w obowiązującym stanie prawnym [tak: wyrok NSA z 26 lutego 2020 r., I OSK 3938/18].
Podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie istnieją odmienne linie orzecznicze, z których jedna opowiada się za brakiem możliwości ustalania i przyznawania odszkodowania za nieruchomości przejęte na rzecz Państwa w trybie art. 11 u.t.b.m. Z tego względu wskazuje się, że organy administracyjne zobowiązane są do umorzenia postępowania, gdyż brak jest przepisu materialnoprawnego dającego podstawę do ustalenia i przyznania odszkodowania [tak np.: wyroki NSA z: 16 marca 2021 r., I OSK 2665/20, 25 kwietnia 2012 r., I OSK 624/11 i 14 lipca 2020 r., I OSK 2724/19; wyrok WSA w Warszawie z 10 czerwca 2014 r., I SA/Wa 2753/13]. Natomiast zgodnie z drugą linią orzeczniczą istnieje możliwość ustalenia odszkodowania w zależności od celu, na który dokonano przejęcia na rzecz Skarbu Państwa 33% powierzchni działki dzielonej [tak: wyroki NSA z: 26 stycznia 2021 r., I OSK 2011/20, 23 czerwca 2020 r., I OSK 2031/19; 17 września 2015 r., I OSK 90/14; 19 listopada 2014 r., I OSK 713/13; 25 maja 2017 r., I OSK 2263/15 oraz wyroki WSA: w Poznaniu z 19 października 2016 r., IV SA/Po 598/16; w Gdańsku z 13 czerwca 2018 r., II SA/Gd 231/18].
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie zasadniczo przychyla się do pierwszego stanowiska.
Dokonując wykładni art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., należy mieć na uwadze, że aktualnie obowiązujące przepisy nie zawierają regulacji przewidującej wprost ustalenie odszkodowania za nieruchomość przejętą w trybie art. 11 nieobowiązującej już u.t.d.b. Co więcej treść przywołanego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że pozbawienie własności w trybie tego przepisu następowało bez odszkodowania. Sąd podziela pogląd głoszący, że w sytuacji, gdy utrata własności nieruchomości następowała w oparciu o przepis, który przewidywał przejęcie na własność Skarbu Państwa bez odszkodowania, nie można do skutków takiego przejęcia stosować art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. [tak: wyrok NSA z 26 stycznia 2021 r., I OSK 2011/20]. Również w uchwale NSA z 22 lutego 2021 r., I OPS 1/20 stwierdzono, że możliwość domagania się ustalenia odszkodowania przez spadkobiercę wywłaszczonego właściciela wchodzi w grę, gdy obowiązujące w dacie wywłaszczenia przepisy taką możliwość przewidywały.
Odnosząc się do argumentacji skargi, należy w ślad za wskazanym wyżej wyrokiem (tj. wyrokiem NSA z 26 stycznia 2021 r., I OSK 2011/20) stwierdzić, że sądowa wykładnia art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. nie może polegać na nadawaniu mu tak odmiennej treści od tej, jaką nadał mu ustawodawca. Fakt, że analizowany przepis może znajdować zastosowanie w odniesieniu do stanów faktycznych zaistniałych przed dniem wejścia w życie u.g.n., nie oznacza, że przepis ten może stanowić samodzielną podstawę do wydawania aktualnie merytorycznej decyzji ustalającej odszkodowanie w każdym przypadku, w którym w okresie obowiązywania poprzedniego ustroju społeczno-politycznego doszło do pozbawienia byłego właściciela nieruchomości jej własności bez zrekompensowania mu w jakikolwiek sposób powstałej z tego tytułu szkody.
Zdaniem Sądu pogląd o zastosowaniu art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. do sytuacji, w których doszło w przeszłości do bezpłatnego – według ówcześnie obowiązujących przepisów prawa – pozbawienia prawa własności do części wydzielonego terenu w wyniku podziału nieruchomości, nie może być uzasadniany również tym, że aktualny art. 98 u.g.n. dający podstawę do ustalenia odszkodowania za działki gruntu wydzielane współcześnie w wyniku podziału nieruchomości pod drogi publiczne, zastąpił uprzednie przepisy dotyczące takiej kwestii. Pomijając, że cel bezpłatnego przejmowania działek gruntu przy podziale nieruchomości dokonywanym na podstawie przepisów u.t.d.b. był zdecydowanie szerzej ujęty od celu określonego w art. 98 ust. 1 u.g.n., to również TK w uzasadnieniu wyroku z 23 września 2014 r., SK 7/13 (pkt 6.3.7) stwierdził, że porównanie podstawy podziału nieruchomości według wskazanego ostatnio przepisu z podziałem nieruchomości według art. 9 i art. 11 u.t.d.b. prowadzi do wniosku, że są to różne instytucje prawne. Podczas gdy ustawodawca w art. 98 ust. 1 u.g.n. przewiduje podział jedynie na wniosek, a przejęcie wyodrębnionej działki przez podmiot publiczny odbywa się zawsze za stosownym odszkodowaniem, to w art. 9 i art. 11 u.t.d.b. podział mógł z urzędu przeprowadzić organ powiatowej administracji państwowej, a efekt wywłaszczeniowy podziału tkwił dodatkowo w przejęciu bez odszkodowania 33% powierzchni gruntu przechodzącego na własność podmiotu publicznego.
Podzielić należy pogląd głoszący, że sąd administracyjny nie może zastępować prawodawcy i "uzupełniać" obowiązującą regulację prawną poprzez dokonanie wykładni prawotwórczej [tak: wyrok NSA z 19 lipca 2019 r., I OSK 2472/17].
W ocenie Sądu zamierzonego rezultatu nie może wywrzeć argumentacja odwołująca się do postanowień Konstytucji RP oraz regulacji art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Wskazane akty prawne weszły bowiem w życie po wydaniu decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. z [...] maja 1965 r., znak [...]
Powołane ostatnio akty w myśl ogólnych reguł prawa intertemporalnego można odnosić jedynie do zdarzeń mających miejsce po dniu ich wejścia w życie. W orzecznictwie TK wprost wskazuje się, że ponieważ obowiązująca Konstytucja nie zawiera własnych przepisów intertemporalnych przyjmuje się, że powinna być stosowana na przyszłość [tak: wyrok TK z 24 kwietnia 2014 r., SK 56/12, pkt 4.2.1]. Niezależnie od powyższego podzielić należy pogląd TK wyrażony w powołanym ostatnio wyroku głoszący, że naprawienie niesprawiedliwości wynikających z decyzji wywłaszczeniowych, wydanych w okresie komunistycznym jest możliwe jedynie w wyniku ingerencji ustawodawcy. Przepisy obecnie obowiązującej Konstytucji nie mogą być traktowane jako remedium na brak działań ustawodawcy w zakresie uchwalenia regulacji prawnych w powyższym zakresie (pkt 4.4). Wskazać również należy, że TK w swoim postanowieniu z 28 października 2015 r., P 6/13 zwrócił uwagę, że w Konstytucji brak jest formalnej podstawy reprywatyzacji. Konstytucja, w aspekcie etycznym, odcina się od aksjologii i praktyk państwa komunistycznego, o czym świadczy fragment jej preambuły ("pomni gorzkich doświadczeń z czasów, gdy podstawowe wolności i prawa człowieka były w naszej Ojczyźnie łamane"), jednak przyjmuje ewolucyjną ciągłość powojennego porządku prawnego i nie ma mocy wstecznej. Również w omawianym orzeczeniu stwierdzono, że Konstytucja nie określa ram czasowych swego obowiązywania, a zatem – zgodnie z podstawową zasadą prawa intertemporalnego – jej przepisy mogą być stosowane na przyszłość od dnia jej wejścia w życie (pkt 4.3.4.).
Kierując się powyższymi rozważaniami należało podzielić pogląd orzekających w sprawie organów o bezprzedmiotowości postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za wskazaną na wstępie nieruchomość. Brak jest bowiem podstaw prawnych do ustalenia wysokości odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną w trybie art. 11 u.t.d.b.
Na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Wbrew twierdzeniom skargi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano przyczyny, z powodu których nie podzielono zaprezentowanej przez skarżących wykładni przepisów u.g.n. umożliwiającej ustalenie odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości dokonane w trybie powołanego ostatnio przepisu u.t.d.b. Wyjaśniono również, dlaczego przepisy Konstytucji RP oraz obowiązujące RP regulacje konwencyjne nie mogą przemawiać za przyjęciem wykładni prawa prezentowanej przez skarżących.
Podsumowując należy stwierdzić, że wbrew twierdzeniom skargi poddana sądowej kontroli decyzja wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji odpowiadają prawu.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.