I SA/Po 656/20

I SA/Po 656/20 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2021-05-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-10-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Katarzyna Wolna-Kubicka /przewodniczący/
Waldemar Inerowicz /sprawozdawca/
Włodzimierz Zygmont
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 1793/21 - Wyrok NSA z 2022-05-31
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1990
art. 136 ust. 3, art. 137, art. 216 ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędzia WSA Waldemar Inerowicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 maja 2021 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Wnioskiem z [...] listopada 2018 r. J. S. (dalej jako: "wnioskodawczyni" lub "skarżąca"), spadkobierczyni po A. S., wystąpiła o zwrot nieruchomości położonych w P. w rejonie ul. [...], oznaczonych w ewidencji gruntów jako: obręb Ż. , arkusz mapy [...], działki nr [...], [...],[...], [...],[...],[...],[...], [...],[...], [...] i [...] w udziale wynoszącym [...] we współwłasności.
Pismem z [...] marca 2019 r. wnioskodawczyni wycofała wniosek o zwrot działek nr [...], [...], [...] i [...].
Starosta [...] decyzją częściową z [...] listopada 2019 r., nr [...]:
1) odmówił J. S. zwrotu części nieruchomości położonej w P. w rejonie ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako: obręb [...] Ż., arkusz mapy [...], działki nr [...], zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], działki nr [...], zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], działek nr [...] cz. i [...], zapisanych w księdze wieczystej KW nr [...], prowadzonych przez Sąd Rejonowy [...] w P. jako własność Miasta [...],
2) umorzył postępowanie o zwrot części nieruchomości położonej w P. w rejonie ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako: obręb [...] Ż. , arkusz mapy [...], działki nr [...], [...], [...] i [...], zapisanych w księdze wieczystej KW nr [...] i działki nr [...] cz. zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], prowadzonych przez Sąd Rejonowy [...] w P. jako własność Miasta [...]
W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że w celu uproszczenia postępowania obejmującego działki o różnorodnym stanie faktycznym i prawnym wniosek J. S. rozpoznał w formie decyzji częściowych. Niniejsza decyzja orzeka w zakresie działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] z arkusza mapy [...] obrębu Ż. . Organ ustalił, że w stosunku do ww. nieruchomości, poza wnioskodawczynią i aktualnym właścicielem nieruchomości, tj. Miastem [...], stronami postępowania są Zarząd Transportu [...] w P., Zarząd Dróg [...] w [...], Zarząd Zieleni [...], a także E. R. i H. R..
W toku przeprowadzonego postępowania organ ustalił, że Skarb Państwa w dniu [...] marca 1973 r. (akt notarialny, Rep [...]. Nr [...]), w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 – w skrócie: "u.z.t.w.n.") nabył od A. S., za zgodą właścicieli nakładów budowlanych J. i T. małżonków W., jego udział wynoszący [...] części nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], położonej w P. przy ul. [...], stanowiącej działkę nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu Ż. . Nieruchomość była oparkaniona, zabudowana budynkami mieszkalnymi i zadrzewiona. Do aktu notarialnego przedłożono - decyzję Prezydium Rady Narodowej m. P. - Wydziału Budownictwa[...] z [...] lipca 1972 r., nr [...], zatwierdzającą pian realizacyjny budowy [...] Tarasu [...], z zaznaczeniem że nieruchomość z KW nr [...] znajduje się na terenie tej inwestycji.
Na mocy postanowienia Sadu Rejonowego w P. [...] z [...] sierpnia 2007 r., sygn. akt: I Ns [...] spadek po zmarłym w dniu [...] września 2006 r. A. S. nabyła w całości wnioskodawczyni. W związku z tym organ uznał, że wnioskodawczyni jest osobą uprawnioną do ubiegania się o zwrot nieruchomości w udziale [...].
Organ wskazał, że dawnym parcelom nr [...] stanowiącym własność m.in. spadkodawcy wnioskodawczyni, zapisanym w księdze wieczystej KW nr [...] odpowiadają aktualne działki nr [...], [...], [...] cz., [...] cz., [...] cz., [...] cz. i [...] cz. z arkusza mapy [...] obrębu Ż. . W stosunku do działki nr [...] aktualna ewidencja wskazuje, że uległa ona podziałowi na działki nr [...], [...], [...] i [...] (w tym na obszarze parcel z KW nr [...] znajdują się obecnie działka nr [...] i część działki [...]), natomiast w stosunku do działki nr [...] nie złożono wniosku o zwrot. Poza obszarem parcel nr [...] znajdują się działki nr [...], [...], [...] i [...].
Organ stwierdził, że w związku z cofnięciem wniosku o zwrot działek nr [...], [...], [...] i [...] postępowanie w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe. Ponadto organ stwierdzając, że część działki nr [...] znajduje się poza obszarem dawnych parcel nr [...], uznał, że postępowanie administracyjne do tego fragmentu działki nie może być prowadzone i w tym zakresie umorzył postępowanie, jako bezprzedmiotowe.
Organ I instancji ustalił, że w planach zagospodarowania przestrzennego obowiązujących w latach 1973-1983 teren nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot był przeznaczony, zgodnie z uchwałą nr [...] Prezydium Rady Narodowej Miasta [...] z [...] września 1966 r., na parki i skwery (działka nr [...]) oraz parki i skwery a także mieszkalnictwo o wysokiej intensywności (działki nr [...], [...], [...]). Ustalenia szczegółowe wskazują, że teren działki nr [...] był przeznaczony w planie perspektywicznym na 1980 r. pod zieleń leśną o ustaleniach realizacyjnych - likwidacja istniejącej zabudowy, ustalenia ogólne dla miasta, natomiast teren działek nr [...], [...], [...] były przeznaczone w planie perspektywicznym na 1980 r. pod mieszkalnictwo rodzinne o intensywności [...] brutto oraz parking na [...] stanowisk, o ustaleniach realizacyjnych - likwidacja cmentarza [...].
W planie zagospodarowania przestrzennego miasta [...] z 1975 r., zatwierdzonym przez Wojewodę [...] w dniu [...] sierpnia 1975 r., stanowiącym integralną część planu zagospodarowania przestrzennego województwa [...], zatwierdzonym uchwałą nr [...] WRN w P. z dnia 21 października 1977 r. (Dz. U. nr 14, poz. 110), obowiązującym w latach 1975 - 1994 r. należała do jednostki strukturalnej [...], dla której funkcją podstawową było mieszkalnictwo, natomiast funkcją uzupełniającą nauka. Zgodnie z rysunkiem planu, nieruchomość położona była w następujący sposób: działki nr [...], [...] i [...] na terenie przeznaczonym pod zieleń umiarkowanego i okresowego użytkowania, działka nr [...] oznaczona symbolem [...] tj. tereny intensywnego zainwestowania z przewagą funkcji mieszkalnictwa wysokiej intensywności oraz tereny zieleni umiarkowanego i okresowego użytkowania.
Natomiast w planie szczegółowym zagospodarowania przestrzennego [...] Tarasu [...] w P. - Plan perspektywiczny, zatwierdzonym uchwałą nr [...]/71 Prezydium Rady Narodowej m. P. z dnia [...] marca 1971 r. przedmiotowe działki oznaczone były w następujący sposób: działka nr [...] symbolami [...] (zespół sportowy), [...] (zieleń parkowa), [...] (parkingi i garaże osiedlowe), [...] (torowisko tramwajowe), działka nr [...] symbolami [...] (żłobek dla [...] dzieci), [...] (zieleń podstawowa - ogród osiedlowy, ogród dziecięcy, sport osiedlowy), [...] (torowisko tramwajowe), [...] (zespół sportowy), [...] (zieleń parkowa), działka nr [...] symbolami [...] (zieleń parkowa), [...] (parkingi i garaże osiedlowe), [...] (budownictwo mieszkaniowe o dużej intensywności), [...] (torowisko tramwajowe), działka nr [...] symbolami [...] (zieleń parkowa) i [...] (torowisko tramwajowe).
Ogólny Plan Zagospodarowania Terenu Inwestycji Osiedla Mieszkaniowego - Jednostki "[...]" w P. [...], [...] Taras, zatwierdzony decyzją z dnia [...] lipca 1972 r., nr [...], Prezydium Rady Narodowej Miasta [...], Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury, w swoich granicach nie obejmuje działek nr [...], [...] i [...], natomiast działka nr [...] znajduje się na terenie oznaczonym jako: teren zaplecza zgodnie z wytycznymi realizacji inwestycji, bez szczegółowego określenia przeznaczenia. W miejscu działek nr [...], [...] i [...] na podkładzie planu wrysowano przebiegające wzdłuż północnej granicy osiedla ulicę z wjazdami dróg osiedlowych i równoległe do niej torowisko tramwajowe.
Podczas oględzin nieruchomości przeprowadzonych w dniu [...] czerwca 2019 r. stwierdzono, że działka nr [...] zajęta jest pod fragment linii tramwajowej, tj. tory tramwajowe na podtorzu z tłucznia, w części wschodniej w otoczce z betonu. Wewnątrz torów znajdują się słupy podtrzymujące sieć trakcyjną. Po obu ich stronach zieleń niska, w części wschodniej znajdują się niewielkie skarpy opadające w kierunku północnym. W rejonie ul. [...] i przystanku autobusowego na działce znajduje się niewielki jego fragment - część chodnika odgrodzonego od skarpy i torów barierą energochłonną. W tym rejonie linię tramwajową przecina przejście piesze - chodnik utwardzony - w części północnej schody. Na działce wzdłuż linii znajdują się pojedyncze drzewa. Działka nr [...] w części objętej postępowaniem zajęta jest pod fragment utwardzonej asfaltem ulicy [...], z chodnikami po obu jej stronach. W środkowej części znajduje się przejście dla pieszych, po obu jego stronach znajdują się zatoczki autobusowe, przy przystanku południowym, na chodniku znajduje się wiata przystankowa. Na chodnikach po obu stronach ulicy znajduje się infrastruktura drogowa - lampy oświetleniowe po południowej stronie ulicy, oraz znaki drogowe. Północno wschodnia część działki zajęta jest pod zieleń niską porastającą niewielką skarpę opadającą w kierunku północnym, oddzieloną od ulicy barierą energochłonną. Ww. bariera oddziela ulicę od północnej strony na całej długości. Działka nr [...] zajęta jest pod zieleń niską, teren niezabudowany, otoczenie linii tramwajowej znajdującej się na działce sąsiedniej (nr [...]). Działka nr [...] stanowi fragment parku miejskiego, z punktowymi nasadzeniami drzew i grup krzewów ozdobnych. Całość porośnięta trawnikiem pielęgnowanym i przecięta licznymi alejkami pieszymi utwardzonymi. W części zachodniej na działce znajduje się fragment oczka wodnego. Powyższy stan zagospodarowania został potwierdzony w dniu [...] sierpnia 2019 r., podczas ponownych oględzin nieruchomości.
Organ ustalił, że działki nr [...] i [...] z arkusza mapy [...] obrębu Ż. stanowią ulicę [...], i znajdują się w pasie drogowym ww. ulicy. Ulica [...] została zaliczona do kategorii drogi powiatowej na odcinku od ulicy [...] do ulicy [...] w 1986 r. Inwestycje polegającą na budowie ww. ulicy realizowano w 1979 r., wybudowano łącznie [...] m2 jezdni i [...] m2 chodników. Organ, powołując się na przepisy ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 470 ze zm. – w skrócie: "u.d.p.") a także orzecznictwo sądowoadministracyjne, stwierdził, że w tym przypadku fakt czy nieruchomość jest wykorzystana zgodnie z celem, na jaki została wywłaszczona, czy też wykorzystano ją na inny cel, a także - kiedy zrealizowany został cel wywłaszczenia, nie mają znaczenia dla wyniku sprawy.
Odnośnie działki nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu Ż. organ ustalił, że na jej obszarze znajduje się ogólnodostępny teren zieleni stanowiący fragment parku położonego na osiedlu X, który został wybudowany w latach 1986-1990, a także fragment użytku ekologicznego "T. R.". W toku postępowania nie udało się ustalić czy teren działki nr [...] stanowił tzw. "teren zaplecza zgodnie z wytycznymi realizacji inwestycji" i ewentualnie co na nim się znajdowało.
W zakresie działki nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu Ż. ustalono, że na jej terenie znajduje się trasa tramwajowa [...]. Plan realizacyjny trasy tramwajowej dla [...] Tarasu [...] w P., zadanie I obejmujące odcinek od ul. [...] do ul. [...] / [...] powstał w marcu 1978 r. Główne założenia trasy przewidywały rozstaw osiowy trasy [...][...]m z ustawionymi słupami trakcyjnymi wewnątrz torowiska, trasę tramwajową całkowicie wydzieloną, i nie krzyżującą się w jednym poziomie z ruchem drogowym. Przystanki tramwajowe zlokalizowano wyłącznie na odcinkach prostych, natomiast cały wolny teren w liniach rozgraniczających trasy tramwajowej, a nie przeznaczony na inne cele, został objęty projektem zieleni (zakrzewienie wszystkich skarp, wysadzenie szpalerów drzew. Datę zakończenia inwestycji potwierdzają protokoły odbioru z dnia [...] sierpnia 1979 r. odbioru linii tramwajowej na [...] Taras [...] na rzecz [...] Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego [...]. Jednocześnie dokumenty ewidencji środków trwałych wskazują, że trasa [...] (tory tramwajowe, sieć trakcyjna) od rozjazdu ul. [...], do skrzyżowania [...], a także od skrzyżowania [...] do pętli "[...]" powstały w 1979 r.
Ponadto organ ustalił, że na terenie działek objętych wnioskiem o zwrot są położone fragmenty infrastruktury przesyłowej: gazowej, kanalizacyjnej, sanitarnej, teletechnicznej, cieplnej i linie kablowe.
W celu uzupełnienia materiału dowodowego dotyczącego sposobu zagospodarowania nieruchomości włączono kopię zdjęć lotniczych pochodzących z lat 1989, 1994 i 1997 obejmujących obszar objęty wnioskiem o zwrot.
Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy Starosta [...] stwierdził, że w stosunku do nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów jako: obręb Z., arkusz mapy [...], działki nr [...], [...], [...] cz. i [...], brak jest przesłanek do jej zwrotu wskazanych w art. 136 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm. – w skrócie: "u.g.n."). Organ zaznaczył, że decyzja kończy postępowanie względem części nieruchomości, nabytej na podstawie aktu notarialnego z [...] marca 1973 r., rep [...]. Nr [...], z przeznaczeniem pod inwestycje [...] Tarasu [...] w P., tj. ogólnie pojętego osiedla mieszkaniowego. Na podstawie ówcześnie obowiązujących dokumentów planistycznych tj. planów zagospodarowania przestrzennego, w tym szczegółowych, a także planu realizacyjnego, przedłożonego do ww. aktu notarialnego, określono szczegółowe przeznaczenie tego terenu, które stanowiło zieleń parkową, wcześniej stanowiąc zaplecze inwestycji, w części stanowiącej obecną działkę nr [...], a także fragmenty liniowych elementów komunikacji tj. ulicę z torowiskiem tramwajowym, na obszarze obecnych działek nr [...], [...] i [...].
Organ I instancji uznał, że w toku postępowania dowiedziono, że wskazany wyżej cel nabycia nieruchomości został na przedmiotowych działkach zrealizowany. Działka nr [...] stanowi fragment parku miejskiego, powstałego w latach 1986-1990. Wcześniej, tj. w latach 1971-1973 powstał w tym rejonie kolektor "P. ", który przejął wody strumienia o tej samej nazwie, a jego ślad widoczny jest do dnia dzisiejszego w postaci m.in. granicy północnej działki nr [...]. Realizacja tej inwestycji, łącząca się z niwelacją przedmiotowego terenu również stanowi dowód wykorzystania nieruchomości. Nie udało się natomiast potwierdzić faktu, że teren ten stanowił wcześniej zaplecze budowy osiedla. Okoliczność ta nie ma to jednak znaczenia dla wyniku sprawy, w związku z późniejszym wykorzystaniem tego terenu. Działka nr [...] zajęta jest pod torowisko tramwajowe powstałe w latach 1978-1979, natomiast działka nr [...] została zajęta pod przebiegającą równolegle ulicę [...] wybudowaną w 1979 r. Pomiędzy ww. działkami w pasie drogowym ulicy [...] znajduje się działka nr [...] stanowiąca zieleń, otoczenie linii tramwajowej oraz ulicy. Najstarszym potwierdzeniem takiego sposobu zagospodarowania ww. działki jest zdjęcie lotnicze z 1989 r. W przypadku działek nr [...] i [...] przesłanką negatywną do zwrotu nieruchomości jest także fakt ich położenia w liniach granicznych drogi publicznej. Ponadto znajdujące się na tym terenie liczne fragmenty sieci infrastruktury przesyłowej - gazowej, telekomunikacyjnej, energetycznej, cieplnej oraz wodociągowej, powstałych w latach 70- i 80-tych ubiegłego wieku, wskazują na realizację celu nabycia nieruchomości jakim była budowa osiedla mieszkaniowego [...]
Organ I instancji, powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, stwierdził, że w sytuacji gdy cel wywłaszczenia został zrealizowany, to zwrot nieruchomości nie jest możliwy bez względu na to, kiedy realizacja ta nastąpiła.
W odwołaniu z [...] listopada 2019 r. wnioskodawczyni wniosła o zmianę powyższej decyzji w zakresie pkt 1 i orzeczenie zwrotu działek nr [...], [...], [...] cz. I [...] ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji. Odwołująca się zarzuciła, że organ I instancji w swojej decyzji nie wskazał precyzyjnie jaka część składowa osiedla mieszkaniowego miała się znaleźć na ww. działkach. Zdaniem odwołującej się wywłaszczony teren nie został wykorzystany na cel publiczny zgodnie z ustaleniami decyzji z [...] lipca 1972 r.
Wojewoda decyzją z [...] lipca 2020 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w zakresie objętym zaskarżeniem.
W motywach rozstrzygnięcia organ II instancji stwierdził, że na podstawie umowy sprzedaży - akt notarialny z [...] marca 1973 r. rep. [...].nr [...] - zawartej w trybie u.z.t.w.n. działka nr [...] została zbyta na rzecz Skarbu Państwa. Umowa sprzedaży nie określała wprost celu na jaki dokonano wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości. W § 2 umowy wskazano jednak, że do umowy dołączono decyzję Prezydium Rady Narodowej m. P., Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z [...] lipca 1972 r. nr [...], zatwierdzającą plan realizacyjny budowy [...] Tarasu [...] (...) a wyżej opisana nieruchomość znajduje się na terenie tej inwestycji".
Organ odwoławczy, aby ustalić możliwie precyzyjnie cel wywłaszczenia posłużył się kopią załącznika graficznego do decyzji z [...] lipca 1972 r., nr [...] oraz ustaleniami szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego [...] Tarasu [...] [...], zatwierdzonym przez Prezydium Rady Narodowej m. P. Uchwałą nr [...] z [...] marca 1971 r. Organ zaznaczył, że w planie tym działka:
- nr [...] znajdowała się na obszarze oznaczonym symbolami [...] - tereny z przeznaczeniem na zespół sportowy, [...] - tereny z przeznaczeniem na zieleń parkową, [...] - tereny z przeznaczeniem na parking i garaże osiedlowe, [...] - tereny z przeznaczeniem na torowisko tramwajowe,
- nr [...] znajdowała się na obszarze oznaczonym symbolami [...] - tereny z przeznaczeniem na żłobek dla [...] dzieci, [...] tereny z przeznaczeniem na zieleń podstawową (ogród osiedlowy, ogród dziecięcy, sport osiedlowy), [...] tereny z przeznaczeniem na torowisko tramwajowe, [...] tereny z przeznaczeniem na zespół sportowy, [...] tereny z przeznaczeniem na zieleń parkową,
- nr [...] znajdowała się na obszarze oznaczonym symbolami [...] - tereny z przeznaczeniem na zieleń parkową, [...] - tereny z przeznaczeniem na parking i garaże osiedlowe, [...] - tereny z przeznaczeniem na budownictwo mieszkaniowe o dużej intensywności, [...] - tereny z przeznaczeniem na torowisko tramwajowe,
- nr [...] znajdowała się na obszarze oznaczonym symbolami [...] - tereny z przeznaczeniem na zieleń parkową, [...] - tereny z przeznaczeniem na torowisko tramwajowe.
Organ II instancji po nałożeniu siatki aktualnych działek nr [...], [...], [...] i [...] na wyrys z planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego [...] Tarasu [...] w P. z dnia [...] marca 1971 r. ustalił, że:
- działka nr [...] w przeważającej części znajdowała się na obszarze oznaczonym symbolem [...] - tereny z przeznaczeniem na torowisko tramwajowe,
- działka nr [...] w przeważającej części znajdowała się na obszarze oznaczonym symbolem [...] - tereny z przeznaczeniem na torowisko tramwajowe oraz [...] tereny z przeznaczeniem na zieleń podstawową (ogród osiedlowy, ogród dziecięcy, sport osiedlowy),
- działka nr [...] w przeważającej części znajdowała się na obszarze oznaczonym symbolem [...] - tereny z przeznaczeniem na torowisko tramwajowe,
- działka nr [...] w przeważającej części znajdowała się na obszarze oznaczonym symbolem [...] - tereny z przeznaczeniem na torowisko tramwajowe.
Organ odwoławczy stwierdził, że analiza załącznika graficznego do decyzji z [...] lipca 1972 r. nr [...] wykazała, że na obszarze, na którym znajdują się obecne działki nr [...], [...], [...] i [...] nie zaplanowano budowy budynków mieszkalnych ani usługowych. Działki te znajdowały się zaś na obszarze, na którym wyrysowano ulicę oraz torowisko tramwajowe. Natomiast działka nr [...] znajdowała się ponadto na obszarze oznaczonym jako "tereny zaplecza zgodnie z wytycznymi realizacji inwestycji". Organ zwrócił także uwagę, że z "umowy wywłaszczeniowej" wynika, że działki nr [...], [...], [...] i [...] zostały wywłaszczone pod budowę osiedla mieszkaniowego - [...] Tarasu [...], z kolei w załączniku graficznym do decyzji z [...] lipca 1972 r. nr [...] nie zaplanowano na nich budowy budynków mieszkalnych, a znajdowały się one w głównej mierze na obszarze, na którym wyrysowano przebieg linii tramwajowej. Z planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego [...] Tarasu [...] w P., z dnia [...] marca 1971 r. wynika natomiast, że Miasto [...] planując budowę [...] Tarasu [...] uwzględniło, nie tylko potrzebę wybudowania bloków mieszkalnych, ale również zaplanowało układ komunikacyjny w celu obsługi przyszłych osiedli. W planie tym przewidywano budowę torów tramwajowych, jak również ulic.
Mając na względzie powyższe Wojewoda uznał, że działki nr [...], [...], [...] i [...] wywłaszczone zostały pod budowę osiedla mieszkaniowego, a dokładniej pod zapewnienie obsługi komunikacyjnej osiedla mieszkaniowego, a nadto działka nr [...] została przeznaczona pod zieleń osiedlową. Oceniając natomiast zagospodarowanie przedmiotowych działek - działka nr [...] stanowi fragment linii tramwajowej, zaś działka nr ogólnodostępny teren zieleni stanowiący fragment parku – organ stwierdził, że na ich terenie nastąpiła realizacja celu wywłaszczenia. Odnośnie działek nr [...] i [...] organ podkreślił, że aktualnie znajdują się one w pasie drogowym ul. [...], a w związku z tym - niezależnie od tego w jakim celu zostały wywłaszczone i czy cel ten został zrealizowany - nie jest możliwy ich zwrot.
W skardze z [...] sierpnia 2020 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła o uchylenie powyższej decyzji Wojewody i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
W argumentacji skargi skarżąca zarzuciła, że w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji nie znalazło się ustalenie i precyzyjne wskazanie, jaka część składowa osiedla mieszkaniowego miała się znaleźć na działkach skarżącej. W jej przekonaniu, dopiero to było by podstawą do sprawdzenia czy ten cel, dla którego zostało dokonane wywłaszczenie został faktycznie na tej działce zrealizowany. W ocenie skarżącej, cel publiczny, dla którego działki zostały wywłaszczone, nie został zrealizowany. W szczególności skarżąca akcentuje, że dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy żadnego znaczenia nie mają plany przewidujące inne przeznaczenie lub usytuowanie budynków niż wskazane w decyzji z 1972 r. Zdaniem skarżącej, powoływanie się przez organy na plan zagospodarowania przestrzennego z 1975 r. w sytuacji gdy wywłaszczenie nastąpiło w 1973 r. jest całkowicie bez znaczenia dla sprawy. Skarżąca zwróciła uwagę, że w art. 136 ust 1 i 2 u.g.n. ustawodawca wprowadził zakaz użycia nieruchomości na inny cel niż wskazany w decyzji o wywłaszczeniu. W związku z tym skarżąca stwierdziła, że w razie powzięcia zamiaru użycia nieruchomości na inny cel organy powinny zawiadomić właściciela, który mógł zgodnie z ust. 3 ww. przepisu wystąpić do starosty o zwrot nieruchomości. Ponadto autorka skargi zarzuciła, że cel na który nieruchomość została wywłaszczona nie został zrealizowany w terminach wskazanych w art. 137 ust. 1 i 2 u.g.n.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu organ stwierdził, że skarga nie zawiera żadnych nowych okoliczności w sprawie, które zaważyłyby na możliwości jej uwzględnienia, lecz stanowi powtórzenie zarzutów podniesionych w odwołaniu, i jest jedynie polemiką z dokonanymi przez organ ustaleniami.
W piśmie procesowym z [...] kwietnia 2021 r. Prezydent Miasta Poznania wniósł o oddalenie skargi wskazując, że cel wywłaszczenia – budowa osiedla mieszkaniowego - został zrealizowany. Na działce [...] istnieje park miejski, na działce [...] istnieje torowisko tramwajowe, na działce nr [...] istnieje układ komunikacyjny – ul. [...] i na działce nr [...] znajduje się urządzona zieleń. Wszystkie wymienione obiekty tworzą strukturę osiedla mieszkaniowego niezbędną do zaspokajania potrzeb życia codziennego mieszkańców.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I
z 23 marca 2021 r., wydanego na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), zmienionej ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r., poz. 875).
W toku przeprowadzonej sądowej kontroli zaskarżonej decyzji, na podstawie kryterium jej zgodności z prawem i w kontekście zarzutów sformułowanych w skardze, Sąd badał, czy organy prawidłowo zastosowały w sprawie przepisy prawa materialnego, a w szczególności przepisy art. 136 ust. 3, art. 137 i art. 216 ust. 1 u.g.n., uzasadniające odmowę zwrotu skarżącej części opisanej na wstępie nieruchomości, stanowiącej działki nr [...], [...],[...] i [...]. Zdaniem organów znajdujące się na ww. działkach gruntu obiekty oraz zieleń osiedlowa stanowią infrastrukturę osiedla mieszkaniowego niezbędną do zaspokajania potrzeb życia codziennego mieszkańców i powstały w wyniku realizacji inwestycji ([...] Taras [...] Osiedle "D" w P.), jako celu wywłaszczenia.
Kwestionując to stanowisko skarżąca przede wszystkim zarzuciła, że organy obu instancji nie ustaliły i precyzyjnie nie wskazały, jaka część osiedla mieszkaniowego miała znaleźć się na działkach skarżącej. Zdaniem skarżącej obowiązkiem organów było precyzyjne ustalenie jakie miały mieć przeznaczenie sporne działki w 1973 r., a następnie jakie jest ich obecne przeznaczenie. Te ustalenia byłyby podstawą do sprawdzenia, czy cel dla którego zostało dokonane wywłaszczenie został faktycznie zrealizowany na tych działkach. Według skarżącej, jeżeli obecne przeznaczenie tych działek było inne niż wskazane w 1973 r., to obowiązkiem organu był zwrot nieruchomości.
Wobec tak zakreślonej płaszczyzny sporu na wstępie rozważań zaznaczyć należy, że sądowa kontrola zaskarżonej decyzji musi w pierwszej kolejności dotyczyć tych ewentualnych naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na prawidłowe ustalenie podstawy faktycznej rozstrzygnięć organów podatkowych. Jak trafnie wskazano w orzecznictwie, rozważania w przedmiocie zastosowania określonego przepisu prawa materialnego mają uzasadnienie dopiero na tym etapie stosowania prawa, na którym nie ma już żadnych wątpliwości, co do stanu faktycznego. Dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez organ w zaskarżonej decyzji jest prawidłowy albo, że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany w sprawie przepis prawa materialnego (wyrok NSA z dnia 2 lutego 2018 r., I FSK 579/16; wyrok ten i orzeczenia powołane w dalszej części uzasadnienia dostępne są na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Dokonując oceny wskazanych zarzutów kwalifikowanych jako naruszenia przepisów postępowania, Sąd miał na uwadze wyrażony w piśmiennictwie pogląd, według którego, chodzi tu o pewne wady stosowania przez organy regulacji proceduralnych, które mogą polegać na:
- niedopełnieniu przez organy obowiązków wynikających z tych regulacji,
- uniemożliwieniu stronie skorzystania z zawartych w tych regulacjach uprawnień,
- błędnej wykładni poszczególnych przepisów regulacji proceduralnej stosowanej przez organ (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. prof. R. Hausera i prof. M. Wierzbowskiego, Wyd. C.H. Beck W-wa 2011, s. 529).
Wszystkie wymienione wyżej postaci naruszeń, muszą mieć jednak wspólną cechę istotności, co oznacza, że gdyby organ nie naruszył prawa, to najprawdopodobniej zapadłaby decyzja o innej treści. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, wpływanie istotne na wynik sprawy, to prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji lub postanowienia, a więc ukształtowanie w nich stosunku administracyjnego, materialnego lub procesowego. Sąd uchylając z tych powodów decyzję lub postanowienie musi wykazać, że gdyby nie było stwierdzonego w postępowaniu sądowym naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej mogłoby być inne (por. wyrok NSA z 14 lutego 2013 r., sygn. akt I GSK 363/12, wyrok NSA z 18 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1490/11). Podkreśla się także, że aby jednoznacznie uznać, że tego rodzaju naruszenie wystąpiło, nieodzowne jest wykazanie przez stronę, że wytykane naruszenie taki wpływ mogło mieć.
Mając powyższe na uwadze Sąd zważył, że w toku postępowania organy administracji stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.), co powinno znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu skonstruowanym stosownie do wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a.
W ocenie Sądu organy zgromadziły obszerny materiał dowodowy i przeprowadziły niezbędne w sprawie czynności dowodowe (w tym oględziny spornej nieruchomości), co pozwala twierdzić, że zebrane dowody pozwalają na ustalenie istotnych w sprawie okoliczności faktycznych (w zasadzie bezspornych) i rozstrzygnięcie sprawy. Zdaniem Sądu organy nie naruszyły art. 77 § 1 k.p.a. Sporne stanowiska w tej sprawie wynikają natomiast z odmiennej oceny tych dowodów, w kontekście ustawowych przesłanek warunkujących zasadność zwrotu uprzednio wywłaszczonej nieruchomości. Zawarte w skardze zarzuty oceniać zatem należy w świetle art. 80 k.p.a.
Skarżąca zarzucając naruszenie przepisów postępowania kwestionuje prawidłowość ustalenia przez organy podatkowe podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Wskazanie istotnych w sprawie ustaleń faktycznych wymaga uprzedniego wyjaśnienia materialnoprawnych podstaw rozstrzygnięcia, które determinują zakres postępowania dowodowego i wyznaczają istotne dla rozstrzygnięcia sprawy fakty, zdarzenia i okoliczności.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowi art. 136 ust. 3
i 137 u.g.n. Rozważania dotyczące podstaw zwrotu rozpocząć należy od wyjaśnienia, że zgodnie z art. 136 ust. 1 i 2 u.g.n. nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137u.g.n., stała się ona zbędna na cel określony w decyzji
o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia
o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140.
W myśl art. 137 u.g.n. (według obecnego brzmienia) nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:
1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo
2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Jeżeli w przypadku, o którym mowa w art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n., cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.
Ponadto zgodnie z art. 216 ust. 1 u.g.n., przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 10, poz. 64 z 1974 r., dalej u.z.t.w.n.).
Na tle powołanych przepisów w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. Jeżeli nie ma już tego celu publicznego do zaspokojenia, tym samym dla właściciela (Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego) nie ma już uzasadnienia dalsze wykorzystywanie wywłaszczonej nieruchomości. Wywłaszczenie jest uzasadnione dopóty, dopóki trwa cel wywłaszczenia. W wyroku z dnia 24 października 2001 r. wydanym w sprawie o sygn. akt SK 22/01 (OTK 2001, nr 7, poz. 216) Trybunał Konstytucyjny stwierdził m.in., że nakaz dokonywania wywłaszczenia "jedynie na cele publiczne" tworzy nierozerwalny związek pomiędzy określeniem tych celów w decyzji o wywłaszczeniu i faktycznym sposobem użycia wywłaszczonej rzeczy. Wywłaszczenie jest bowiem zgodne z Konstytucją, jeśli jest konieczne (niezbędne) dla realizacji celu publicznego. Cel wywłaszczenia i jego konstytucyjna legitymacja polega na tym, że wywłaszczona nieruchomość powinna zostać oddana dla realizacji określonego przed wywłaszczeniem przedsięwzięcia publicznego. Jak długo wywłaszczone rzeczy (prawa) nie są przekazywane na cel publiczny uzasadniający wywłaszczenie, tak długo nie został osiągnięty cel wywłaszczenia i tak długo działanie organów państwa stanowi ingerencję w prawo własności, która nie ma konstytucyjnej legitymacji.
W judykaturze podkreśla się także, że rozstrzygnięcie sprawy wywołanej wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest uzależnione wyłącznie od zaistnienia lub nie przesłanek z art. 136 i 137 u.g.n. W postępowaniu tym nie bada się legalności aktu, na podstawie którego nastąpiło odjęcie prawa własności, ani też kwestia ta nie jest zagadnieniem wstępnym dla rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu. Jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany na wywłaszczonej nieruchomości i to niezależnie od terminu jego realizacji, to nie ma podstaw do zwrotu nieruchomości, a więc również do stosowania art. 137 ust. 1 u.g.n. Wskazane wyżej regulacje mają zastosowanie tylko wtedy, gdy nie został zrealizowany cel wywłaszczenia. Z przepisów u.g.n. wynika, że podstawowym warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest jej obiektywnie stwierdzona zbędność dla realizacji celu wywłaszczenia. Podstawą oceny zbędności jest wyłącznie okoliczność faktyczna zrealizowania celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej. Akcentuje się także, że jedną z gwarancji ustawowych, że odjęte prawo własności na rzecz Skarbu Państwa zostanie wykorzystane zgodnie z celem wywłaszczenia, jest instytucja zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, która stała się zbędna na cel uzasadniający jej wywłaszczenie. Zbędność na cele określone w decyzji o wywłaszczeniu należy oceniać zatem przez pryzmat sposobu korzystania z wywłaszczonej nieruchomości, bowiem cel decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości powinien być identyczny ze sposobem dalszego korzystania z tej nieruchomości (por. wyrok WSA w Poznaniu z 16 maja 2019 r., IV SA/Po 1133/18, i powołane tam orzecznictwo).
Przed przystąpieniem do analizy przesłanki zastosowania w sprawie art. 136 ust. 3 u.g.n., w pierwszej kolejności podzielić należy stanowisko organu odwoławczego, zgodnie z którym, ocena zbędności nieruchomości, dokonywana w kontekście terminów wskazanych w art. 137 u.g.n., nie odnosi się do wywłaszczenia, która miało miejsce przed wejściem w życie ww. przepisu (s. [...] zaskarżonej decyzji; tak też NSA w wyroku
z 12 grudnia 2019 r., I OSK 3453/18).
Ponadto problematyka związana z realizacją celu wywłaszczenia nie może dotyczyć w tej sprawie działek nr [...] i [...], znajdujących się obecnie w pasie drogowym ul. [...], co oznacza, że niezależnie od celu w jakim te działki zostały wywłaszczone i czy ten został zrealizowany, zwrot tej części nieruchomości jest niedopuszczalny. Jak ustaliły organy, ulica [...] została zaliczona do kategorii drogi powiatowej. Z powyższego wynika, że zwrotowi nieruchomości sprzeciwia się stan urządzenia na przedmiotowych działkach drogi publicznej. Organy zasadnie powołały przepis art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, który stanowi wyraźnie, że drogi publiczne mogą należeć wyłącznie do Skarbu Państwa albo jednostek samorządu terytorialnego. Ta okoliczność nie pozwala na zwrot nieruchomości zajętej pod drogę publiczną innym podmiotom (por. wyrok NSA z 15 stycznia 2020 r., I OSK 1452/18; wyrok NSA z 8 września 2015 r., I OSK 1921/14; wyrok WSA w Poznaniu z 19 marca 2014, II SA/Po 1350/13).
Ustalając, czy istnieją w sprawie przesłanki do zastosowania art. 136 ust. 3 u.g.n. w związku z art. 216 ust. 1 u.g.n., przytoczyć należy istotne w tej kwestii okoliczności faktyczne.
Bezsporny w sprawie jest ustalony przez organy aktualny stan przedmiotowej nieruchomości oraz sposób jej zagospodarowania i faktycznego użytkowania. Na działce nr [...] znajduje się fragment parku miejskiego, na działce nr [...] usytuowane jest torowisko tramwajowe, na działce nr [...] znajduje się układ komunikacyjny – ulica [...], a na działce [...] znajduje się zieleń niska. Szczegółowy opis działek przedstawił organ I instancji na s. [...] decyzji, według stanu na dzień przeprowadzenia ostatnich oględzin nieruchomości w dniu 30 sierpnia 2019 r.
Sąd podziela pogląd organu odwoławczego, według którego, celu wywłaszczenia należy poszukiwać w samym akcie wywłaszczenia, a w razie braku wskazania celu w tym akcie, należy odnieść się do innych dokumentów (s. [...] zaskarżonej decyzji). Punktem wyjścia do dalszych rozważań musi być zatem treść umowy sprzedaży zawartej w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. (akt notarialny z [...] marca 1973 r. (Rep. [...].nr [...])), której stroną był m.in. A. S. (spadkodawca skarżącej). W § 2 lit a) tej umowy powołano decyzję Prezydium Rady Narodowej m. P., Wydział Budownictwa Urbanistyki i Architektury z [...] lipca 1972 r. (nr [...]), zatwierdzającą plan realizacyjny budowy [...] Tarasu [...], a stawająca do aktu notarialnego w imieniu Skarbu Państwa – Prezydium Rady Narodowej m. P. oświadczyła, że opisana w tym akcie notarialnym nieruchomość (KW nr [...]) znajduje się na terenie tej inwestycji. W umowie nie określono w inny sposób celu wywłaszczenia (k. [...] akt admin.).
W aktach administracyjnych znajduje się Decyzja Prezydium Rady Narodowej m. P., Wydział Budownictwa Urbanistyki i Architektury z [...] lipca 1972 r. (nr [...]), wydana po rozpatrzeniu wniosku o zatwierdzenie planu realizacyjnego inwestycji [...] Taras [...] Osiedle "D", która zatwierdza ten plan z warunkami wyszczególnionymi w załączniku do tej decyzji (k. [...] akt admin.).
Istotny w sprawie jest także tekst miejscowego planu szczegółowego zagospodarowania [...] Tarasu [...] w P. (Plan perspektywiczny) – k. [...]. Na stronie [...] tego dokumentu (k. [...] akt admin.) znajdują się ustalenia dotyczące jednostki "D". W ramach ustaleń ogólnych stwierdzono, że w jednostce "D" podstawową funkcję stanowi mieszkalnictwo o dużej intensywności. W programie szczegółowym wymieniono: szkoły podstawowe, przedszkola, żłobki, ogrody dziecięce, ogrody osiedlowe, sport osiedlowy, stację paliw, warsztat osiedlowy. W tzw. ośrodkach usługowych wymieniono handel, gastronomię, rzemiosło usługowe, biura administracji osiedla, pomieszczenia kulturalne, przychodnie rejonowe, apteki, publiczne WC.
Powyższe ustalenia dla poszczególnych terenów jednostki "D" zestawiono w formie tabeli (s. [...] planu, k. [...] v akt admin.). Obok ww. obiektów wymieniono tam także zieleń podstawową (ogród osiedlowy, ogród dziecięcy i sport osiedlowy), a także parkingi i garaże osiedlowe.
Do tego dokumentu odniósł się organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji ustalając, że:
- działka nr [...] znajdowała się na obszarze oznaczonym symbolami [...] - tereny z przeznaczeniem na zespół sportowy, [...] - tereny z przeznaczeniem na zieleń parkową[...] - tereny z przeznaczeniem na parking i garaże osiedlowe, [...] - tereny z przeznaczeniem na torowisko tramwajowe,
- działka nr [...] znajdowała się na obszarze oznaczonym symbolami [...] - tereny z przeznaczeniem na żłobek dla [...] dzieci, [...] tereny z przeznaczeniem na zieleń podstawową (ogród osiedlowy, ogród dziecięcy, sport osiedlowy), [...] tereny z przeznaczeniem na torowisko tramwajowe, [...] tereny z przeznaczeniem na zespół sportowy, [...] tereny z przeznaczeniem na zieleń parkową,
- działka nr [...] znajdowała się na obszarze oznaczonym symbolami [...] - tereny z przeznaczeniem na zieleń parkową, [...] - tereny z przeznaczeniem na parking i garaże osiedlowe, [...] - tereny z przeznaczeniem na budownictwo mieszkaniowe o dużej intensywności, [...] - tereny z przeznaczeniem na torowisko tramwajowe,
- działka nr [...] znajdowała się na obszarze oznaczonym symbolami [...] - tereny z przeznaczeniem na zieleń parkową, [...] - tereny z przeznaczeniem na torowisko tramwajowe.
Następnie organ odwoławczy, po nałożeniu siatki aktualnych działek nr [...], [...], [...] i [...] na ww. wyrys z planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego [...] Tarasu [...], ustalił że:
- działka nr [...] w przeważającej części znajdowała się na obszarze oznaczonym symbolem [...] - tereny z przeznaczeniem na torowisko tramwajowe,
- działka nr [...] w przeważającej części znajdowała się na obszarze oznaczonym symbolem [...] - tereny z przeznaczeniem na torowisko tramwajowe oraz [...] tereny z przeznaczeniem na zieleń podstawową (ogród osiedlowy, ogród dziecięcy, sport osiedlowy),
- działka nr [...] w przeważającej części znajdowała się na obszarze oznaczonym symbolem [...] - tereny z przeznaczeniem na torowisko tramwajowe,
- działka nr [...] w przeważającej części znajdowała się na obszarze oznaczonym symbolem [...] - tereny z przeznaczeniem na torowisko tramwajowe.
Odnosząc się do analizy załącznika graficznego do powołanej wyżej decyzji z dnia [...] lipca 1972 r., organ II instancji stwierdził, że na obszarze, na którym znajdują się obecne działki nr [...], [...], [...] i [...] nie zaplanowano budowy budynków mieszkalnych ani usługowych. Działki te znajdowały się zaś na obszarze, na którym wyrysowano ulicę oraz torowisko tramwajowe. Natomiast działka nr [...] znajdowała się ponadto na obszarze oznaczonym jako "tereny zaplecza zgodnie z wytycznymi realizacji inwestycji".
W świetle dokonanych ustaleń, w ocenie Sądu za bezzasadny uznać należy zarzut nieprecyzyjnego ustalenia przeznaczenia spornych działek. Organy poczyniły ustalenia, które wynikały ze zgromadzonych dowodów. Nieuzasadnione jest oczekiwanie skarżącej, że w sytuacji, w której w 1973 roku przedmiotowa nieruchomość podlegała innym oznaczeniom geodezyjnym (dawne parcele nr [...]; działka nr [...]) i wobec powołanej wyżej treści umowy z [...] marca 1973 r., możliwe będzie zrekonstruowanie "celu wywłaszczenia" odrębnie do każdej części nieruchomości, stanowiącej obecnie działki nr [...], [...], [...] i [...].
Sąd podziela ustalenia i ocenę organów, że celem wywłaszczenia była realizacja konkretnej inwestycji ([...] Taras [...] O. "D"), która miała powstać na obszarze wywłaszczonej nieruchomości.
W kontekście tych ustaleń na szczególne podkreślenie zasługuje wyrażony w orzecznictwie pogląd, według którego, jeżeli celem wywłaszczenia było osiedle mieszkaniowe, to ścisłe ustalanie celu wywłaszczenia, w sensie ustalania konkretnych obiektów lub elementów infrastruktury, jakie miały powstać na nieruchomości wywłaszczonej, nie jest konieczne. Podkreśla się także, że gdy celem wywłaszczenia była budowa tzw. obiektów stanowiących infrastrukturę złożoną, w tym wieloetapową, która jest realizowana przez dłuższy czas, a w związku z tym może podlegać różnym modyfikacjom, budowa tego rodzaju założeń uzasadnia przyjęcie stanowiska, iż poszczególne obiekty, wchodzące w skład takiej złożonej lub wieloletniej infrastruktury technicznej, stanowią jedynie element owej inwestycji. Dotyczy to zwłaszcza osiedli mieszkaniowych, które są traktowane jako pewny, swego rodzaju, mikroorganizm urbanizacyjny, rządzący się szczególnymi zasadami, to jest uwzględniającymi potrzeby jego mieszkańców. Z tego względu nie można - co do zasady - wykluczyć możliwości by na terenie osiedlowym, w miejscu, które pierwotnie było przeznaczone pod konkretny obiekt osiedlowy lub określony użytek, powstał inny obiekt albo inna przestrzeń, spełniająca aktualnie potrzeby mieszkańców osiedla (wyrok NSA z 22 stycznia 2020 r., I OSK 3608/18 i powołane tam orzecznictwo; wyrok WSA w Poznaniu z 17 maja 2018 r., IV SA/Po 29/18).
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela także wyrażone w judykaturze stanowisko, zgodnie z którym, celu wywłaszczenia dokonanego w dość odległej przeszłości nie można interpretować, w szczególności co do precyzji użytych w decyzji czy innym akcie wywłaszczeniowym sformułowań, według aktualnych standardów. W przeszłości cel wywłaszczenia określany był na ogół ogólnikowo. Tak też należy interpretować to pojęcie obecnie. Nie jest koniecznym ustalanie, jakie konkretnie miało być przeznaczenie wywłaszczanego terenu, jeżeli w akcie wywłaszczeniowym wskazywano, że miała być to np. budowa osiedla czy miasta. Dla uznania, że cel wywłaszczenia zrealizowano wystarczy wykazać, iż dany obszar został zagospodarowany jako przestrzeń osiedlowa czy miejska (wyrok WSA w Krakowie z 18 lutego 2020 r., II SA/Kr 1528/19).
W okolicznościach faktycznych tej sprawy cel wywłaszczenia został zrealizowany, skoro na wywłaszczonej nieruchomości znajdują się konkretne obiekty infrastruktury osiedlowej oraz tereny zielone, wymienione w powołanym wyżej planie szczegółowego zagospodarowania [...] Tarasu [...] w P.. Zasadnie uznał organ odwoławczy, że działki nr [...], [...], [...] i [...] wywłaszczone zostały pod budowę osiedla mieszkaniowego, w tym pod zapewnienie obsługi komunikacyjnej osiedla mieszkaniowego, a nadto działka nr [...] została przeznaczona pod zieleń osiedlową.
Oceny tej nie może zmienić akcentowana przez skarżącą kwestia usytuowania na obszarze odpowiadającym obecnie działce nr [...] tzw. "terenu zaplecza zgodnie z wytycznymi realizacji inwestycji". Teren ten po realizacji inwestycji został zagospodarowany jako tereny zielone. Organ I instancji odwołał się do włączonych w poczet materiału dowodowego zdjęć lotniczych pochodzących z lat 1989, 1994 i 1997, przedstawiających m.in. działkę nr [...] z fragmentem parku osiedlowego z alejkami dla pieszych, punktowymi nasadzeniami zieleni i częścią oczka wodnego. Na fotografiach widoczny jest systematyczny wzrost zieleni w latach 1989-1997. Z powyższego wynika, że po zakończeniu inwestycji teren zaplecza przekształcono w tereny zielone, będące integralną częścią osiedla mieszkaniowego, zgodnie z powziętymi w 1973r. założeniami. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że fakt, iż dana nieruchomość znajdowała się na terenie oznaczonym jako "teren zaplecza" nie oznacza, iż automatycznie po wybudowaniu osiedla mieszkaniowego nieruchomość ta stała się zbędna, w szczególności, gdy w jej granicach wykreślono przebieg torów tramwajowych i ulic - tworzących system komunikacyjny.
Mając powyższe na uwadze za niezasadne uznać należy twierdzenia skarżącej, że przedmiotowe działki zostały zagospodarowane w inny sposób, aniżeli było to planowane (s. [...] skargi). Nie mogły zatem znaleźć w sprawie zastosowania przepisy
art. 136 ust. 3 w związku z art. 216 ust. 1 u.g.n.
Z tej przyczyny za nie mające istotnego znaczenia dla wyniku tej sprawy uznać należy szerokie rozważania skarżącej poświęcone problematyce zmiany pierwotnego celu wywłaszczenia nieruchomości i wdrożenia trybu zawiadomienia poprzedniego właściciela nieruchomości o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (s. [...] skargi).
Zasadnie zwrócił uwagę organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, że plan zagospodarowania przestrzennego zatwierdzony uchwałą nr [...] z [...] września 1966 r. został powołany jako element stanu faktycznego, a nie jako podstawa rozstrzygnięcia sprawy.
W podsumowaniu przeprowadzonej kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że organy administracyjne zgromadziły w sprawie wyczerpujący materiał dowodowy, który należycie oceniły, dokonując (bez istotnego naruszenia przepisów postępowania) prawidłowych ustaleń faktycznych, a w konsekwencji właściwie zastosowały powołane na wstępie przepisy prawa materialnego, dokonując ich prawidłowej wykładni.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.