I SA/Po 633/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi R. Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia SD-Z2 z tytułu nabycia spadku po zmarłej żonie. Skarżący argumentował, że uchybił terminowi z powodu złego stanu zdrowia psychicznego po śmierci żony i jej tragicznych okolicznościach. Organy podatkowe odmówiły wszczęcia postępowania, uznając 6-miesięczny termin do zgłoszenia nabycia spadku za termin prawa materialnego, który nie podlega przywróceniu na podstawie art. 162 Ordynacji podatkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd wyjaśnił, że termin określony w art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn jest terminem materialnoprawnym, a jego uchybienie skutkuje wygaśnięciem prawa do skorzystania ze zwolnienia podatkowego. Sąd podkreślił, że art. 162 § 4 Ordynacji podatkowej wyłącza stosowanie przepisów o przywróceniu terminu do terminów materialnych. Sąd odniósł się również do argumentów skarżącego dotyczących naruszenia Konstytucji RP, wskazując, że kwestia ta mogłaby być rozpatrywana w ewentualnym postępowaniu wymiarowym.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej materialnoprawnego charakteru terminu do zgłoszenia nabycia spadku na potrzeby zwolnienia podatkowego i braku możliwości jego przywrócenia.
Dotyczy specyficznej sytuacji uchybienia terminowi materialnoprawnemu w podatku od spadków i darowizn. Nie rozstrzyga kwestii merytorycznych dotyczących samego zwolnienia.
Zagadnienia prawne (2)
Czy 6-miesięczny termin do zgłoszenia nabycia spadku na formularzu SD-Z2, określony w art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, jest terminem prawa materialnego, czy procesowego, i czy podlega przywróceniu na podstawie art. 162 Ordynacji podatkowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Termin ten jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu.
Uzasadnienie
Uchybienie terminowi materialnoprawnemu wywołuje skutek w sferze prawa materialnego (np. wygaśnięcie prawa do zwolnienia), w przeciwieństwie do terminu procesowego, którego uchybienie skutkuje bezskutecznością czynności procesowej. Przepis art. 162 § 4 Ordynacji podatkowej wprost wyłącza stosowanie przepisów o przywróceniu terminu do terminów materialnych.
Czy odmowa wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia SD-Z2, na podstawie art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, jest zasadna, gdy termin ten jest terminem materialnoprawnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, odmowa wszczęcia postępowania jest zasadna, ponieważ brak jest podstawy prawnej do rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu materialnoprawnego.
Uzasadnienie
Przepis art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej nakazuje wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, w tym gdy stoi temu na przeszkodzie przepis prawa. Brak możliwości przywrócenia terminu materialnoprawnego stanowi taką przeszkodę.
Przepisy (10)
Główne
u.p.s.d. art. 4a § ust. 1 pkt 1
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
Określa 6-miesięczny termin do zgłoszenia nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych przez najbliższą rodzinę w celu skorzystania ze zwolnienia podatkowego.
o.p. art. 165a § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Stanowi podstawę do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.
Pomocnicze
u.p.s.d. art. 4a § ust. 2
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
Reguluje możliwość skorzystania ze zwolnienia, gdy nabywca dowiedział się o nabyciu po upływie terminów, o których mowa w ust. 1.
u.p.s.d. art. 4a § ust. 3
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
Określa skutki niespełnienia warunków zwolnienia, tj. opodatkowanie na zasadach ogólnych dla I grupy podatkowej.
o.p. art. 162 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Reguluje zasady przywracania terminu na wniosek zainteresowanego, jeżeli uchybienie nastąpiło bez winy.
o.p. art. 162 § § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Wyłącza stosowanie przepisów o przywróceniu terminu do terminów procesowych.
p.p.s.a. art. 119 § pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Umożliwia rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
p.p.s.a. art. 120
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kontroli sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje orzekanie sądu w przypadku nieuwzględnienia skargi.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Termin do zgłoszenia nabycia spadku (art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d.) jest terminem prawa procesowego i podlega przywróceniu. • Organ naruszył art. 165a § 1 o.p. odmawiając wszczęcia postępowania. • Naruszenie art. 32 ust. 1, 31 ust. 1 i art. 2 Konstytucji RP oraz art. 13 EKPC poprzez pozbawienie możliwości skorzystania ze zwolnienia podmiotowego. • Brak pisemnego zawiadomienia przez organ pierwszej instancji o możliwości zgłoszenia nabycia spadku.
Godne uwagi sformułowania
termin jest przykładem typowego terminu prawa materialnego i jako taki nie podlega przywróceniu • uchybienie terminu materialnego wywołuje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym • uchybienie terminu procesowego wywołuje skutek prawny w płaszczyźnie procesowej • organ podatkowy bada wyłącznie przesłankę podmiotową oraz przesłanki przedmiotowe warunkujące wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Bez znaczenia pozostaje tym samym okoliczność braku winy po stronie podatnika.
Skład orzekający
Barbara Rennert
przewodniczący
Izabela Kucznerowicz
członek
Waldemar Inerowicz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej materialnoprawnego charakteru terminu do zgłoszenia nabycia spadku na potrzeby zwolnienia podatkowego i braku możliwości jego przywrócenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uchybienia terminowi materialnoprawnemu w podatku od spadków i darowizn. Nie rozstrzyga kwestii merytorycznych dotyczących samego zwolnienia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia podatkowego związanego z dziedziczeniem i terminami, które może być interesujące dla prawników i podatników, choć nie zawiera nietypowych faktów.
“Uchybiłeś termin na zgłoszenie spadku? Szanse na przywrócenie są znikome – sąd wyjaśnia dlaczego.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.