I SA/Po 627/20

I SA/Po 627/20 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2021-09-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-10-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Barbara Rennert /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Nikodem
Katarzyna Wolna-Kubicka
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I OSK 351/22 - Wyrok NSA z 2023-03-29
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135, art. 200 i art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2015 poz 1800
§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. c
Rozporządzenie z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 7, art. 77 § 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2018 poz 2204
art. 124 ust. 1,art. 124b ust. 1-5
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Wolna – Kubicka Sędzia WSA Katarzyna Nikodem po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 września 2021 r. sprawy ze skargi G.W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] marca 2020 r. o nr [...]; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
W dniu [...] września 2020 r. G. W. wniósł skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] marca 2020 r. nr [...], wydaną w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oraz uchylił ww. decyzję w części, tj. jej pkt 3 i ustalił obowiązek udostępnienia nieruchomości na czas 7 dni w okresie 6 miesięcy, licząc od dnia uzyskania prawomocnego pozwolenia na budowę.
Powyższa skarga została wywiedziona na tle stanu faktycznego sprawy, w której wnioskiem z [...] lutego 2019 r. E. S.A. w [...] wystąpiła do Starosty [...] o wydanie na podstawie art. 124b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U z 2018 r. poz. 2204 ze zm.; dalej: "u.g.n.") decyzji administracyjnej zobowiązującej właściciela do udostępnienia nieruchomości, w celu wykonania czynności związanych z demontażem napowietrznej linii elektroenergetycznej. Ponadto załączyła do wniosku kopie projektu zagospodarowania terenu przedstawiającą, zakres prowadzenia prac demontażowych, pas terenu niezbędny do wykonania tych robót, propozycję porozumienia w sprawie ustanowienia służebności przesyłu dla urządzeń projektowanych i znoszenia urządzeń elektroenergetycznych wraz z zapiskami prowadzonych negocjacji oraz przedstawiła rysunek, na którym zaznaczono linię energetyczną oraz słup do demontażu. Wskazała również, że wnioskowany termin na udostępnienie nieruchomości wynosi do 6 miesięcy, licząc od dnia uzyskania prawomocnego pozwolenia na budowę linii energetycznej, na przedmiotowej nieruchomości, zaś wykonanie ww. prac określa się na 7 dni roboczych.
W trakcie prowadzonego przez organ pierwszej instancji postępowania administracyjnego, którego przedmiotem stal się wniosek ww. spółki, skarżący wniósł o umorzenie tego postępowania w całości jako bezprzedmiotowego, ewentualnie wydanie decyzji odmawiającej ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. W powyższym piśmie wskazał, że inwestor nie przeprowadził negocjacji, ponieważ za przeprowadzenie negocjacji nie można uznać rozmów polegających na odrzucaniu wszelkich propozycji właściciela nieruchomości. Ponadto każda z osób reprezentujących E. S.A. podawała, że nie jest upoważniona do negocjowania wartości wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu. Wskazując na bezprzedmiotowość postępowania w trybie art. 124b ust. 1 u.g.n., skarżący podkreślił, że wyraża zgodę na przeprowadzenie prac przez inwestora, sporna jest jedynie wysokość wynagrodzenia. Zaznaczył też, że w zakresie normowania art. 124b ust. 1 u.g.n. nie mieszczą się linie energetyczne, a jedynym sposobem dokonania demontażu jest ustanowienie służebności.
Decyzją z [...] marca 2020 r. Starosta zobowiązał właściciela nieruchomości do udostępnienia części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], o pow. [...] ha, obręb W., w pasie technicznym o pow. [...] m2 w celu przeprowadzenia przez spółkę prac polegających na demontażu przewodów fazowych i odgromowych linii 110 kV nr [...] wraz z łańcuchami izolatorowymi, zawiesiami odgromowymi i osprzętem oraz demontażu części słupa nr [...] napowietrznej linii 110 kV nr [...]. Obowiązek udostępnienia nieruchomości ustalił na okres 6 miesięcy, licząc od dnia uzyskania prawomocnego pozwolenia na budowę napowietrznej linii energetycznej 110 kV relacji S. -K. ./K. Decyzji nadał rygor natychmiastowej wykonalności.
Uzasadniając decyzję, organ wskazał, że ze zgromadzonej dokumentacji wynika, iż [...] stycznia 2018 r. przedstawiono właścicielowi nieruchomości projekt porozumienia w sprawie ustanowienia służebności przesyłu, jak również znoszenia urządzeń elektroenergetycznych. Skarżący zaproponował kwotę wynagrodzenia w wysokości [...] zł. W dniu [...] czerwca 2018 r. przedstawiono właścicielowi operat szacunkowy, ustalający wartość rynkowej służebności przesyłu na kwotę [...]zł. W porozumieniu zapisano notatki z [...] czerwca 2018 r., [...] września 2018 r., [...] października 2018 r. o stanowisku właściciela nieruchomości w zakresie ustalenia służebności przesyłu. Pomimo podjętych rozmów, negocjacje nie przyniosły rezultatu. Nie zgadzając się z opinią skarżącego, dotyczącą umorzenia prowadzonego w sprawie postępowania, Starosta wyjaśnił, że stroną tego postępowania jest wnioskodawca – spółka E. , która udzieliła Ł. K., działającemu w imieniu firmy B.P.W. "X" Sp. z o.o., pełnomocnictwa do wykonywania w imieniu i na rzecz wnioskodawcy czynności: "reprezentowania w postępowaniach administracyjnych w szczególności do składania wszelkich oświadczeń, w tym oświadczeń o posiadanym prawie o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane, o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę oraz dokonywania uzgodnień w procesie pozyskiwania takiej decyzji, a także w procesie realizacji budowy o wydanie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości w trybie art. 124, 124a, 124b u.g.n (...)". Starosta wyjaśnił, że art. 124b u.g.n. nie wymaga przeprowadzenia rokowań w celu uzyskania zgody właściciela nieruchomości. Pojęcie rokowań nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę, a ww. przepis nie określa formy ich prowadzenia. Organ przyjął, że spełnienie tego obowiązku oznacza taką sytuację, w której pomimo prowadzonych rozmów, nie doszło między stronami do porozumienia, ale inwestor określił i zaproponował właścicielowi konkretne warunki uzyskania zgody na wykonanie prac, o których mowa w art. 124b u.g.n. Niemożność uzyskania zgody zachodzi natomiast wtedy, gdy właściciel nieruchomości nie odpowiedział na zaproszenie do rokowań, strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia albo właściciel nieruchomości sprzeciwił się wyrażeniu zgody. Dla zastosowania art. 124b u.g.n. wymóg braku zgody należy odczytywać w ten sposób, że inwestor ma obowiązek wystąpić o zgodę do właściciela nieruchomości na wykonanie określonych prac, służących prawidłowemu funkcjonowaniu urządzeń infrastruktury technicznej, w celu udowodnienia, że występował o zgodę, gdyż tylko brak zgody uzasadnia ingerencję władczą organów administracji publicznej i wydanie decyzji w trybie art. 124b ust. 1 u.g.n. Dodatkowo organ zaznaczył, że linia napowietrzna została przeznaczona do demontażu, ze względu na planowaną nową budowę linii napowietrznej na przedmiotowej nieruchomości, zaś demontaż tych urządzeń, które służą do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej, mieści się w kategorii art. 124b u.g.n. Podkreślił, że kwestia żądań ustalenia i wypłaty odszkodowania z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości jest roszczeniem należącym do materii stosunków cywilnoprawnych, które mogą być rozpatrywane wyłącznie przez sądy powszechne w postępowaniu cywilnym. Odwołał się przy tym do art. 124b ust. 4 u.g.n., wyjaśniając, że odszkodowanie za ewentualne szkody wyrządzone właścicielowi nieruchomości określa się w odrębnej decyzji po zakończeniu prac, na wniosek podmiotu realizującego cel publiczny lub właściciela wywłaszczonej nieruchomości. W oparciu o zgromadzoną dokumentację, organ uznał, że spełnione zostały wszystkie przesłanki z art. 124b u.g.n.
W odwołaniu skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania administracyjnego, ewentualnie skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zarzucił jej naruszenie art. 124b ust. 1 u.g.n. przez wydanie decyzji odnośnie linii energetycznych, które nie mieszczą się w dyspozycji tego przepisu oraz przez wydanie decyzji bez przeprowadzenia we właściwy i pełny sposób próby uzyskania zgody odwołującego na udostępnienie części nieruchomości.
Decyzją z [...] sierpnia 2020 r. Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję w części, tj. jej pkt 3 i orzekł co do istoty, w ten sposób, że obowiązek udostępnienia nieruchomości ustalił na czas 7 dni w okresie 6 miesięcy, licząc od dnia uzyskania prawomocnego pozwolenia na budowę napowietrznej linii energetycznej 110 kV relacji S. K. ./K. ., utrzymując ją w mocy w pozostałym zakresie. Organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie ziściły się przesłanki wydania decyzji w trybie art. 124b ust. 1 u.g.n. Jednakże pkt 3 zaskarżonej decyzji należało uchylić ze względu na brak pełnej zgodności z wnioskiem inwestora i zbyt szerokie określenie okresu udostępnienia nieruchomości. Wyjaśnił, że wydanie decyzji w trybie powołanego wyżej przepisu wymaga spełnienia szeregu wymogów ustawowych. Jej wydanie możliwe jest jedynie dla urządzeń infrastruktury technicznej, mającej charakter celu publicznego (art. 6 pkt 2 u.g.n.). Wymaga podjęcia przez inwestora rokowań z właścicielem nieruchomości, mających na celu uzyskanie zgody na przeprowadzenie prac. Przesłanka przeprowadzenia rokowań zostaje spełniona, gdy inwestor przedstawił właścicielowi warunki uzyskania zgody na wykonanie prac objętych inwestycją. Jednocześnie podkreślił, że decyzja wydawana w trybie art. 124b ust. 1 u.g.n. ma charakter wyjątkowy, jako ograniczająca uprawnienia właścicielskie. Termin wskazany w ww. przepisie oznacza udostępnienie nieruchomości musi się mieścić w 6 miesiącach, a wskazując termin organ musi uwzględniać interes obu stron. Tryb z art. 124b ust. 1 u.g.n. dotyczy również robót budowlanych, których przedmiotem są linie energetyczne. Uzyskanie prawa do korzystania z cudzej nieruchomości w zakresie konserwacji, remontu, usunięcia awarii, czy urządzeń infrastruktury technicznej, możliwe jest w szczególności przez ustanowienie służebności przesyłu, bądź przez skorzystanie z trybu administracyjnego z art. 124b ust. 1 u.g.n. Są to środki alternatywne i inwestor ma możliwość wyboru. Wojewoda stwierdził, że w niniejszej sprawie ziściły się przesłanki do wydania decyzji w trybie art. 124b ust. 1 u.g.n. Zaskarżona decyzja podlega jedynie uchyleniu w zakresie jej pkt 3 ze względu na brak pełnej zgodności z wnioskiem inwestora i zbyt szerokie określenie okresu udostępnienia nieruchomości, ponieważ Starosta całkowicie pominął fakt, że wnioskodawca domagał się wyznaczenia 7-dniowego terminu na wykonanie prac w okresie 6 miesięcy. Nadto, regulacja z art. 124b ust. 1 u.g.n. dotyczy również demontażu linii energetycznych (usuwanie z gruntu przewodów i urządzeń nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania energii elektrycznej). W ocenie organu odwoławczego Starosta nie kwestionował konieczności przeprowadzenia rokowań, wskazał jedynie jak należy rozumieć wymóg braku zgody właściciela nieruchomości na planowane prace. Wojewoda zaznaczył, że właściciel nieruchomości nie jest władny do narzucenia inwestorowi preferowanego przez niego trybu postępowania. Jedną z przesłanek stosowania regulacji z art. 124b ust. 1 u.g.n. jest przeprowadzenie rokowań z właścicielem nieruchomości, zakończonych brakiem porozumienia. Niemożność uzyskania zgody właściciela nieruchomości ma miejsce m.in. w przypadku postawienia sobie przez strony warunków, które były nie do przyjęcia dla drugiej strony, w szczególności w zakresie wynagrodzenia, co miało miejsce w niniejszej sprawie i skutkowało brakiem porozumienia, jednak warunek przeprowadzenia rokowań został spełniony. Kwestionując zasadność wniosku o umorzenie postępowania, organ odwoławczy wskazał, że skarżący nie udzielił zgody na przeprowadzenie planowanych przez spółkę prac, dodając że w przypadku niespełnienia wymogu braku zgody właściciela, zachodziłaby nie bezprzedmiotowość postępowania, lecz bezskuteczność żądania strony. Zaznaczył też, że zakres planowanych prac uzasadnia stosowanie trybu z art. 124b ust. 1 u.g.n. - demontaż przewodów fazowych i odgromowych wraz z łańcuchami izolatorowymi, zawiesiami odgromowymi i osprzętem oraz demontażu części słupa nr [...] napowietrznej linii wpisuje się w zakres normowania tego przepisu i jest pierwszym z planowanych przez spółkę etapów inwestycji na działce. Poza wadliwym określeniem terminu, Starosta dokonał wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, rozpatrzył w sposób wyczerpujący materiał dowodowy oraz dokonał jego pełnej oceny.
W skardze na opisaną wyżej decyzję strona, wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania oraz zwrot kosztów postępowania, zarzuciła naruszenie:
1. art. 124 ust. 1 u.g.n. przez wydanie decyzji, mimo braku zaistnienia przesłanek do jej wydania, tj. braku odmówienia wyrażenia przez skarżącego zgody na przeprowadzenie prac,
2. art. 13 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.; dalej: "K.p.a.") przez brak dążenia przez Wojewodę do polubownego rozstrzygnięcia kwestii spornych, w sytuacji, gdy organ ma wiedzę, że pomiędzy stronami istnieje spór jedynie co do wysokości wynagrodzenia.
W uzasadnieniu skargi strona zaznaczyła, że nigdy z nim nie przeprowadzono rokowań, mających na celu dojście do porozumienia w kwestii wysokości wynagrodzenia. Organ jedynie przedstawił ofertę, która nie podlegała w żaden sposób negocjacjom. Osoba, która przedstawiała mu ofertę wielokrotnie podkreślała, że nie jest uprawniona do dokonywania jakichkolwiek ustaleń w przedmiocie wysokości wynagrodzenia. Mimo wielokrotnych prób, ze skarżącym nie skontaktował się nikt z ramienia spółki, który takie uprawnienia by posiadał. W efekcie tego, zamiast przeprowadzenia rozmów negocjacyjnych, spółka chciała zawrzeć porozumienie na wzór umowy adhezyjnej, tj. z warunkami niepodlegającymi negocjacjom, którą skarżący mógł przyjąć bądź nie. Nadto, mając wiedzę o sporze, Wojewoda powinien co najmniej wezwać strony do podjęcia kolejnej, ostatecznej próby porozumienia. Mediacje pod nadzorem Wojewody przebiegałyby w odmienny sposób i może zakończyłyby się porozumieniem.
W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, Wojewoda podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W piśmie z [...] grudnia 2020 r. spółka (uczestnik postępowania) wniosła o oddalenie skargi oraz zasądzenie od skarżącego na jej rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wskazała, że z okoliczności sprawy wynika, iż w żadnym zakresie nie mogła być ona załatwiona w drodze ugody administracyjnej. Skarżący w postępowaniu administracyjnym nie przejawiał żadnej inicjatywy w celu ugodowego załatwienia sprawy. W toku negocjacji żądał rażąco wygórowanej kwoty, ale obowiązek przeprowadzenia rokowań został dochowany.
Sąd zważył, co następuje:
Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z 1 lipca 2021 r., wydanego w oparciu o art. 15zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.).
Skarga jest zasadna, choć z jej zarzutami można zgodzić się jedynie częściowo. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się bowiem do analizy prawidłowości zastosowania przez organy obu instancji art. 124b u.g.n., zatem sformułowany w skardze zarzut naruszenia art. 124 ust. 1 u.g.n. należy potraktować w kategoriach oczywistej omyłki. Jeżeli wskazanie tego właśnie przepisu nie jest taką omyłką, zarzut ten uznać należy za bezzasadny, ponieważ wskazany w nim przepis nie stanowił podstawy wydania zaskarżonej decyzji. Natomiast organy obu instancji wydały decyzje z naruszeniem art. 124b u.g.n., gdyż w trybie tego właśnie przepisu prowadziły postępowanie administracyjne.
W myśl art. 124b ust. 1 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności. Zgodnie z ust. 2 ww. artykułu, decyzję, o której mowa w ust. 1, wydaje się z urzędu albo na wniosek podmiotu zobowiązanego do wykonania czynności, o których mowa w ust. 1. Obowiązek udostępnienia nieruchomości może być ustanowiony na czas nie dłuższy niż 6 miesięcy (art. 124b ust. 3 u.g.n.). Za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe na skutek czynności, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub osobą, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości a podmiotem, któremu udostępniono nieruchomość. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie w terminie 30 dni, licząc od dnia, w którym upłynął termin udostępnienia nieruchomości, określony w decyzji, o której mowa w ust. 1, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej wszczyna postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania (art. 124b ust. 4 u.g.n.). Obowiązek udostępnienia nieruchomości, o którym mowa w ust. 1, podlega egzekucji administracyjnej (art. 124b ust. 5 u.g.n.).
Przytoczona powyżej regulacja znajduje zastosowanie jeżeli dojdzie do kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek: 1) wystąpi konieczność wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii wymienionych w przepisie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, 2) właściciel (użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości) nie wyraża zgody na udostępnienie nieruchomości w tym celu.
W pierwszej kolejności należy rozstrzygnąć, czy przepis, w oparciu o który prowadzono postępowanie i wydano kwestionowaną decyzję znajduje zastosowanie w okolicznościach kontrolowanej sprawy, tzn. czy wystąpiła pierwsza z wymienionych wyżej przesłanek. W tej kwestii Sąd nie podziela stanowiska zawartego w zaskarżonej decyzji, albowiem brak jego precyzyjnego uzasadnienia. Z wniosku inwestora wynika, że w związku z budową napowietrznej linii elektroenergetycznej WN 110 kV, która ma na celu zwiększenie niezawodności zasilania południowej części Województwa, na działce skarżącego niezbędny jest demontaż przewodów fazowych i odgromowych oraz demontaż istniejącego słupa energetycznego. Nie ulega wątpliwości, że ww. elementy, które będą podlegały demontażowi stanowią przewody i urządzenia, nienależące do części składowych nieruchomości i służą do przesyłania energii elektrycznej. Prace mają być wykonywane przez przedsiębiorstwo zajmujące się zaspakajaniem zbiorowych potrzeb w zakresie energii elektrycznej. Natomiast przepis art. 124b ust. 1 u.g.n. wymienia trzy cele: konserwację, remont oraz usuwanie awarii. Tymczasem celem inwestycji, jak wynika z wniosku, jest budowa linii napowietrznej i w ramach tej budowy pierwszym etapem (jeśli chodzi o nieruchomość skarżącego) będzie demontaż przewodów i słupa. Budowa linii napowietrznej nie jest jej konserwacją, remontem czy usuwaniem awarii. Organ odwoławczy stwierdził, że omawiana regulacja dotyczy również demontażu linii energetycznych, ponieważ tryb w niej przewidziany stosuje się m. in. do przypadku usuwania z gruntu przewodów i urządzeń nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania energii elektrycznej. Jednakże Wojewoda pominął w swoich rozważaniach przesłankę budowy linii elektroenergetycznej i nie wyjaśnił, czy sporny demontaż jest odrębną od tej budowy czynnością, czy wstępnym etapem tej budowy, a ustalenia tego rodzaju, zdaniem Sądu, są niezbędne do wykazania czy zaistniała pierwsza z przesłanek wskazanych w art. 124b ust. 1 u.g.n.
Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że nie została spełniona druga z ww. przesłanek warunkujących możliwość wszczęcia przez organ postępowania administracyjnego w omawianym trybie. Należy bowiem zauważyć, że - wbrew stanowisku organów obu instancji - brak jest podstaw do twierdzenia o jednoznacznym braku zgody właściciela na udostępnienie nieruchomości. Z zaskarżonej decyzji wynika, że organ odwoławczy przyjął, iż jedną z przesłanek regulacji wskazanej w art. 124b ust. 1 u.g.n. jest przeprowadzenie rokowań z właścicielem nieruchomości, zakończonych brakiem porozumienia i w rozpatrywanej przez organ sprawie ten warunek został spełniony. Sąd nie zgadza się ani z taką interpretacją zapisów art. 124b ust. 1 u.g.n., ani z oceną zebranego w tej kwestii materiału dowodowego. Z brzmienia powołanego wyżej przepisu wprost wynika, że niezbędnym warunkiem wydania na jego podstawie decyzji jest brak zgody właściciela na udostępnienie nieruchomości. Nie ma tu mowy o rokowaniach, o których ustawodawca wyraźnie wspomina np. w art. 124 ust. 3 u.g.n.
Zawarty w art. 124b ust. 1 u.g.n. wymóg braku zgody właściciela na udostępnienie nieruchomości powoduje, po stronie podmiotu zainteresowanego udostępnieniem nieruchomości, obowiązek wystąpienia do właściciela nieruchomości o jej udzielenie, a w przypadku braku takiej zgody, w razie skorzystania z określonej ww. przepisem drogi administracyjnej, dowiedzenia tej okoliczności w tym postępowaniu. Oznacza to w istocie wymóg skontaktowania się z właścicielem nieruchomości, przedstawienia mu propozycji i wymiany stanowisk. Niemniej jednak za spełnienie omawianego warunku można uznać sytuację, gdy właściciel nieruchomości nie odpowiedział na propozycję wyrażenia zgody, wprost sprzeciwił się wyrażeniu takiej zgody, czy sytuację, gdy strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, które okazały się niemożliwe do przyjęcia dla każdej z nich. Nie można też pominąć kwestii stron uczestniczących w omawianych rozmowach i ich właściwej reprezentacji.
Należy podkreślić, że z akt sprawy wynika, iż wniosek o wydanie decyzji w trybie art. 124b ust. 1 u.g.n. złożyła w dniu [...] lutego 2019 r. B.P.W. X. spółka z o.o. w [...], działając w imieniu inwestora, tj. E. S.A. w [...]. Do wniosku dołączono pełnomocnictwo udzielone [...] lutego 2019 r. (ważne do 14 lutego 2020 r.) Ł. K., działającemu w imieniu firmy B.P.W. .X. sp. z o.o. w [...] oraz odpis z KRS dotyczący jedynie inwestora. W toku postępowania wnioskodawca przedłożył kolejne pełnomocnictwo, udzielone Ł. K. w dniu [...] lutego 2020 r. z datą ważności 5 lutego 2021 r. Natomiast przedłożone do akt sprawy dokumenty, jako wykazujące spełnienie warunku braku zgody właściciela, to wypełniony lecz niepodpisany druk porozumienia w sprawie ustanowienia służebności przesyłu dla urządzeń projektowanych ze wskazaną datą jego zawarcia [...] stycznia 2018 r. między E. S.A. a skarżącym (k. [...]-[...]) oraz pismo spółki X. z [...] listopada 2018 r. dotyczące "Przebudowy linii zasilającej WN 110 kV (...)" (k. [...]). Na pierwszym z tych dokumentów znajdują się adnotacje z [...] czerwca 2018 r., [...] września 2018 r. i [...] października 2018 r., podpisane przez skarżącego, w których stwierdza on, że pozostaje przy swoim stanowisku i prosi o kontakt z osobą odpowiedzialną z E. w celu negocjacji. Natomiast w drugim dokumencie przedstawiciel spółki X. informuje skarżącego, że z powodu braku możliwości zawarcia dobrowolnej umowy ustanowienia służebności przesyłu między właścicielem nieruchomości a inwestorem, są zmuszeni zakończyć negocjacje i będą się ubiegać o wydanie zezwolenia na przeprowadzenie linii w trybie administracyjnym, zgodnie z art. 124 u.g.n. Nadto przebieg rokowań ze skarżącym spółka reprezentująca inwestora przedstawiła organowi pierwszej instancji w piśmie z [...] czerwca 2019 r. (k. [...]), wyjaśniając, że dostarczyli właścicielowi propozycję zawarcia porozumienia ustanowienia odpłatnej służebności przesyłu, wskazując przy tym daty rokowań przeprowadzonych w 2018 r.
Z opisanych wyżej dokumentów wynika, że w 2018 r. to spółka X. zaproponowała skarżącemu zawarcie porozumienia w sprawie ustanowienie służebności przesyłu dla urządzeń projektowanych a zatem do zawarcia między inwestorem a skarżącym umowy cywilnoprawnej i to dotyczącej służebności przesyłu dla urządzeń projektowanych. Ta propozycja była przedmiotem negocjacji i w tej kwestii nie mogło między stronami dojść do porozumienia. Tymczasem kontrolowana sprawa dotyczy udostępnienia nieruchomości celem demontażu znajdujących się na niej fragmentów infrastruktury. Trudno zatem uznać, że negocjacje, których przedmiotem jest zawarcie umowy ustanowienia służebności są tożsame z rozmowami w kwestii udostępnienia nieruchomości celem demontażu przewodów fazowych i części słupa, a te właśnie prace są przedmiotem zaskarżonej decyzji. Jednocześnie z akt sprawy wynika, że skarżący nie odmawiał wyrażenia zgody na udostępnienie nieruchomości celem demontażu ww. elementów, lecz zwracał się o przeprowadzenie negocjacji z osobą odpowiedzialną ze spółki E. .
Kolejną kwestią, która wymaga zwrócenia szczególnej uwagi jest brak w materiale dowodowym jakichkolwiek dokumentów potwierdzających, że owe "negocjacje" były prowadzone przez osoby reprezentujące spółkę E. . Organy obu instancji przyjęły, że rokowania się odbyły a skarżący nie wyraził zgody na udostępnienie nieruchomości i w tej sytuacji zastosowanie art. 124b u.g.n. jest w pełni zasadne. Żaden z organów - nawet przyjmując, że przedstawione przez wnioskodawcę dowody potwierdzają brak zgody skarżącego - nie pochylił się nad tym, kto reprezentował inwestora podczas tych negocjacji. Pismo z [...] listopada 2018 r. podpisał T. F. (jak wynika z pieczęci na dokumencie członek zarządu spółki X., ale odpisu KRS tej spółki w aktach brak)). Kto prowadził rozmowy i w czyim imieniu działał z dokumentów nie wynika, ale podkreślenia wymaga, że skarżący stale żądał kontaktu z osobą odpowiedzialną w spółce inwestora. Na marginesie można tylko dodać, że w aktach brak również jakiegokolwiek dokumentu, z którego wynikałoby umocowanie Ł. K. (składającego do Starosty wniosek w imieniu inwestora) do działania w imieniu spółki X., czy umocowanie T. F. do działania w imieniu inwestora przy prowadzeniu negocjacji ze skarżącym.
Tym samym twierdzenia wnioskodawcy, reprezentującego inwestora, o przeprowadzeniu negocjacji i zakończeniu ich brakiem zgody skarżącego nie zostały poparte żadnymi dowodami. Sąd stwierdza, że spółka E. nie zadbała o to, by dochowane były standardy pozyskania zgody na udostępnienie nieruchomości, skoro nie wystąpiła do właściciela nieruchomości z żadną informacją, ani ofertą w kwestii demontażu fragmentów instalacji, nie zadbała też o wykazanie udzielenie swojemu przedstawicielowi stosownego pełnomocnictwa do prowadzenia rozmów w tym zakresie. Oznacza to, że wniosek o udostępnienie nieruchomości składany był z lekceważeniem wymogów ustawowych i uprawnień właścicieli. Tymczasem wszczęcie tego rodzaju postępowania powinno stanowić ostateczność, a rolą organu jest zadbanie o to, by ograniczanie prawa własności, znajdujące uzasadnienie ustawowe w przepisach u.g.n., nie odbywało się z przekroczeniem wyznaczonych granic.
Nie ma wątpliwości, że właściciel nieruchomości kwestionował w kontrolowanym postępowaniu zasadność wydania decyzji w przedmiocie udostępnienia nieruchomości, a więc ograniczenia jego prawa własności. Nie oznacza to jednak, że nie wyraziłby dobrowolnie zgody na udostępnienie nieruchomości, gdyby właściwy podmiot podjął z nimi w tej sprawie rozmowy. Materiał dowodowy wskazuje, że organ pierwszej instancji wszczął i prowadził postępowanie bez badania umocowania osoby składającej wniosek, zaś decyzje organy obu instancji oparły na wadliwym przyjęciu, że skarżący nie wyraził zgody na udostępnienie nieruchomości. Oparły się w pełni na twierdzeniach zawartych we wniosku i załączonych do niego dokumentach, z których nie wynika, że skarżący zgody na udostępnienie nieruchomości celem demontażu znajdujących się na niej przewodów i urządzeń nie udzielił. Brak zgody właścicieli na udostępnienie nieruchomości musi zostać ustalony przez organ w sposób niebudzący wątpliwości, bowiem od tej przesłanki zależy prawidłowość wszczęcia, a następnie prowadzenia postępowania. Wyjaśnienie tej kwestii należy do obowiązków organu, a brak zgody nie może być domniemywany. Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdza, że przed wszczęciem postępowania wnioskodawca, nie podjął działań w celu uzyskania zgody właściciela na udostępnienie nieruchomości, a w toku postępowania także nie wykazał, że nie było możliwe uzyskanie tej zgody. Zatem wszczęcie kontrolowanego postępowania administracyjnego nastąpiło z naruszeniem art. 124b u.g.n. i to chociażby ze względu na brak wykazania umocowania Ł. K. do złożenia takiego wniosku w imieniu inwestora (wspomniany wyżej brak wykazania do działania w imieniu spółki X., gdyż jako osoba umocowana do działania w jej imieniu otrzymał pełnomocnictwo do działania w imieniu spółki E. ). Wydanie decyzji w trybie art. 124b u.g.n. musi bowiem zostać poprzedzone próbami uzyskania zgody osób mających prawa rzeczowe do nieruchomości na udostępnienie tej nieruchomości w celu wykonania określonych prac, a czynności te muszą zostać udokumentowane i dopiero ich bezskuteczność upoważnia skorzystania z trybu administracyjnego, zastępującego zgodę właściciela.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organy nie poczyniły wszystkich niezbędnych ustaleń dotyczących wystąpienia obydwu przesłanek z art. 124b ust. 1 u.g.n., a więc nie wyjaśniły dokładnie sprawy i nie zebrały oraz nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego. W tej sytuacji decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchybienia proceduralne spowodowały wydanie decyzji naruszającej przepis art. 124b ust. 1 u.g.n.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ, biorąc pod uwagę ocenę i zalecenia Sądu zawarte w niniejszym wyroku, będzie zobowiązany przeanalizować całość dostępnych dokumentów i ewentualnie przeprowadzić inne dowody, które pozwolą przede wszystkim bezspornie ustalić, czy w rozpatrywanej sprawie spełnione zostały ustawowe przesłanki określone w art. 124b ust. 1 u.g.n., warunkujące możliwość wszczęcia postępowania administracyjnego. Ta okoliczność, jak i konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego uzasadniała potrzebę wyeliminowania z obrotu także decyzji organu pierwszej instancji w celu zapewnienia realizacji zasady dwuinstancyjności postępowania.
Z tych wszystkich względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, o kosztach postępowania orzekając na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).