I SA/PO 627/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatnika na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, uznając prawidłowość szacunkowego określenia zobowiązania podatkowego po utracie dokumentów księgowych.
Podatnik S.R. utracił dokumenty księgowe za rok 2000, co uniemożliwiło organom podatkowym weryfikację zadeklarowanego przychodu i kosztów. Organy podatkowe, po bezskutecznych próbach odtworzenia dokumentacji i uzyskania wyjaśnień, określiły zobowiązanie podatkowe w drodze szacunku, opierając się na danych od kontrahentów i wskaźnikach z innych postępowań. Podatnik zarzucał naruszenie przepisów proceduralnych i brak wystarczających działań organów. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając szacunkowe ustalenie dochodu za prawidłowe w sytuacji braku dokumentów i biernej postawy podatnika.
Sprawa dotyczyła skargi S.R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P., która utrzymała w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej określającą zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2000. Podstawą decyzji był brak dokumentów źródłowych, księgi przychodów i rozchodów oraz ewidencji VAT za rok 2000, które podatnik zgłosił jako skradzione. Organy podatkowe, po ustaleniu przychodu na podstawie danych od kontrahentów i szacunkowym określeniu kosztów uzyskania przychodów (przyjmując korzystniejszy wskaźnik 86,61% z działalności porównywalnego podatnika), określiły dochód podatnika na [...] zł i podatek dochodowy na [...] zł. Podatnik zarzucał organom naruszenie przepisów proceduralnych, w tym art. 122, 181 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej, twierdząc, że organy nie podjęły wszelkich niezbędnych działań do wyjaśnienia stanu faktycznego i nie powinny odrzucać kserokopii dokumentów. Podniósł również zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę. Sąd uznał, że organy podatkowe działały prawidłowo, szacując podstawę opodatkowania zgodnie z art. 23 § 1 Ordynacji podatkowej w sytuacji braku dokumentów i biernej postawy podatnika. Kserokopie dokumentów nie mogły zastąpić oryginałów, a podatnik nie podjął wystarczających działań do odtworzenia utraconej dokumentacji. Sąd odrzucił również zarzut przedawnienia, wskazując, że decyzje zostały wydane przed upływem terminu przedawnienia, a kwestia ta mogłaby być podnoszona w postępowaniu egzekucyjnym.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Tak, organ podatkowy jest uprawniony do szacunkowego określenia podstawy opodatkowania, gdy brak jest ksiąg podatkowych lub innych danych niezbędnych do jej określenia, a podatnik nie podejmuje działań do ich odtworzenia.
Uzasadnienie
Brak dokumentów uniemożliwia weryfikację zadeklarowanego przychodu i kosztów. Podatnik ma obowiązek odtworzenia dokumentów. W przypadku jego bierności, organ może dokonać szacunku, stosując metody zapewniające jak największe zbliżenie do rzeczywistej wielkości podstawy opodatkowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (10)
Główne
O.p. art. 23 § § 1
Ordynacja podatkowa
Podstawa do szacunkowego określenia podstawy opodatkowania w przypadku braku ksiąg podatkowych lub innych danych niezbędnych do jej określenia.
O.p. art. 23 § § 4
Ordynacja podatkowa
Możliwość szacowania podstawy opodatkowania w inny sposób niż wskazany w § 3, w szczególnie uzasadnionych przypadkach.
Pomocnicze
O.p. art. 86 § § 1
Ordynacja podatkowa
Obowiązek przechowywania dokumentów oraz ksiąg podatkowych przez podatników do czasu upływu okresu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
O.p. art. 70 § § 1
Ordynacja podatkowa
Zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
u.p.d.o.f. art. 45 § § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Termin płatności podatku dochodowego od osób fizycznych upływa 30 kwietnia.
u.p.d.o.f. art. 45 § § 6
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Podatek dochodowy wynikający z zeznania jest podatkiem należnym za dany rok, chyba że urząd skarbowy wyda decyzję określającą inną wysokość podatku.
P.u.s.a. art. 1 § § 2
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej jest dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi oraz trafności ich wykładni.
P.p.s.a. art. 134
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, jest zobowiązany do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa przez organy administracji podatkowej.
P.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzeczenia o oddaleniu skargi.
P.p.s.a. art. 161 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa przypadki, w których sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawidłowość szacunkowego określenia zobowiązania podatkowego w sytuacji braku dokumentów księgowych. Brak podstaw do przyjęcia kserokopii dokumentów jako dowodu. Wydanie decyzji przed upływem terminu przedawnienia.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów proceduralnych przez organy podatkowe (art. 122, 181, 187 § 1 O.p.). Niewystarczające działania organów w celu wyjaśnienia stanu faktycznego. Zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego. Możliwość przyjęcia kserokopii dokumentów jako dowodu.
Godne uwagi sformułowania
Podatnik nie przedłożył żadnych oryginałów faktur, jak i ich duplikatów. Po otrzymaniu dokumentów organ dokonał ich zestawienia. W związku z tym organ podatkowy był nie tylko uprawniony, ale zobligowany do określenia podatku w prawidłowej wysokości. Przedłożone kserokopie faktur nie można uznać za dokumenty, które mogą stanowić podstawę do określenia dochodu. Organy podatkowe działały w zgodzie z zasadą prawdy obiektywnej.
Skład orzekający
Elwira Brychcy
przewodniczący
Gabriela Gorzan
członek
Katarzyna Nikodem
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Utrata dokumentacji księgowej przez podatnika i konsekwencje w postaci szacunkowego określenia zobowiązania podatkowego przez organy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji utraty dokumentów i braku współpracy podatnika. Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących szacowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje praktyczne konsekwencje utraty dokumentów księgowych i pokazuje, jak organy podatkowe radzą sobie w takich sytuacjach, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców.
“Zgubione dokumenty księgowe? Jak urząd skarbowy oszacuje Twój podatek!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Po 627/06 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2008-01-11 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-06-26 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Elwira Brychcy /przewodniczący/ Gabriela Gorzan Katarzyna Nikodem /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania Hasła tematyczne Podatkowe postępowanie Sygn. powiązane II FZ 456/07 - Postanowienie NSA z 2007-08-28 Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2005 nr 8 poz 60 art. 86 § 1, 23 § 1, 70 § 1 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia NSA Gabriela Gorzan as. sąd. WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2008r. sprawy ze skargi S.R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000r. oddala skargę /-/ K. Nikodem /-/ E. Brychcy /-/ G. Gorzan Uzasadnienie Decyzją [...] z dnia [...]r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w P Ośrodka Zamiejscowego w P określił S.R. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2000 w wysokości [...] zł. W wyniku przeprowadzonej kontroli podatkowej w Zakładzie R. prowadzonym przez S.R. za lata 2000-2001 stwierdzono brak jakichkolwiek dokumentów źródłowych, księgi przychodów i rozchodów oraz ewidencji VAT za rok 2000. Podatnik wskazał, że dokumenty zostały skradzione 12 marca 2003 r. z samochodu osobowego, fakt kradzieży został zgłoszony na Policję w O. Podatnik składał deklaracje na podatek VAT za poszczególne miesiące roku 2000 do Urzędu Skarbowego w W oraz złożył zeznanie w zakresie podatku dochodowego za 2000 r. PIT -36. Z deklaracji VAT -7 za 2000 r. wynika, że podatnik osiągnął przychód ze sprzedaży w wysokości [...]zł, natomiast koszty uzyskania przychodów poniósł w wysokości [...] zł. W zeznaniu PIT-36 za 2000 r. S.R. wykazał stratę w wysokości [...]zł. Organ ustalił, że w inwenturze nie wykazał żadnych zapasów materiałowych. Organ podatkowy pierwszej instancji uznał, że skoro podatnik nie przedłożył kontrolującym podatkowych ksiąg przychodów i rozchodów za 2000 r., nie może ona stanowić dowodu w postępowaniu podatkowym. W związku z zaginięciem wszystkich dokumentów za rok 2000 organ wezwał stronę do okazania duplikatów faktur. Podatnik w toku postępowania nie przedłożył żadnych oryginałów faktur, jak i ich duplikatów. W celu skontrolowania prawidłowości zadeklarowanego przychodu oraz kosztów uzyskania przychodów kontrolujący zwrócili się do kontrahentów podatnika: firmy A, Spółki B, firmy B o wskazanie transakcji przeprowadzanych w 2000 r. ze S.R. Organ dokonał zestawienia otrzymanych faktur zarówno w odniesieniu do sprzedaży jak i zakupu podatnika. Po dokonaniu zestawienia otrzymanych od kontrahentów faktur ustalono, że odtworzony, nie budzący wątpliwości przychód z działalności gospodarczej S.R. za 2000 r. wynosi co najmniej [...] zł i jest on wyższy o [...]zł od kwoty przychodów wykazanej w zeznaniu PIT-36. Istniały materiały świadczące, że podatnik nie zaewidencjonował przychodu należnego z robót wykonanych u A.J. i H.C. Strona nie potrafiła wskazać należności za usługę ani nawet przybliżonego terminu wykonania robót. Jednakże wobec wątpliwości co do terminu zakończenia robót i braku dowodów, że zostały one wykonane w 2000 r. organ odstąpił od uwzględnienia tych transakcji w rozliczeniu podatku dochodowego roku 2000. Organ uwzględnił wyjaśnienia strony, że przychód z kontraktu zawartego z A.J. i H.C. został uwzględniony w rozliczeniu roku 2002 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej ustalając wysokość osiągniętego przychodu z działalności gospodarczej podatnika w 2000 r. przyjął wyłącznie przychód wynikający z dokumentów źródłowych wystawionych przez S.R. dla firmy A, Spółki A, firmy B. Działając na podstawie art. 23 § 4 ordynacji podatkowej koszty uzyskania przychodów za 2000 r., wobec niemożności odtworzenia kompletu dokumentów związanych z wydatkami podatnika, ustalono szacunkowo przyjmując wskaźnik udziału kosztów uzyskania przychodu w przychodach podatnika prowadzącego podobną działalność gospodarczą. Ustalono, że w kontrolowanej firmie podatnika S.R. wskaźnik udziału kosztów uzyskania przychodów w przychodach roku 2001. wynosił 79%. Organ wskazał, że przyjmując wskaźnik udziału kosztów uzyskania przychodów w przychodach z roku 2001 do ustalenia kosztów uzyskania przychodów roku 2000, koszty uzyskania przychodów wynoszą [...]zł ([...]zł x 79) zatem ustalony dochód za rok 2000 wyniósłby [...]zł. W trakcie kontroli ustalono również procentowy udział kosztów uzyskania przychodów w przychodach w działalności prowadzonej przez innego podatnika prowadzącego działalność w tym samym zakresie i na tym samym terenie co S.R. K.M. podał, że zatrudnia 42 osoby, przychód z działalności gospodarczej w 2000 r. osiągnął w wysokości [...] zł, koszty uzyskania przychodów - [...] zł, zatem udział kosztów w przychodach wyniósł w 2000r. 86,61%. Organ dokonał rozliczenia dochodu przy zastosowaniu wskazanego wskaźnika w wysokości 86,61%. Koszty uzyskania przychodu u podatnika w 2000 r. określono wówczas na kwotę [...] zł, dochód zaś [...] zł. Organ przyjął korzystniejszy wskaźnik udziału kosztów w przychodach dla podatnika i przyjął do opodatkowania dochód w wysokości [...] zł, określając podatek dochodowy za rok 2000 w wysokości [...] zł. Od powyższej decyzji podatnik złożył odwołanie, w którym zarzucił organowi pierwszej instancji, że materiał dowodowy nie został należycie zebrany. Konkretne zarzuty nie zostały jednakże w odwołaniu sformułowane. W piśmie z dnia 4 listopada 2005 r. pełnomocnik podatnika poinformował organ podatkowy, że S.R. odzyskał część skradzionych dokumentów. Jednakże z uwagi na trudności w skontaktowaniu się ze S.R., obecnie nie może dostarczyć odzyskanych dokumentów do organów podatkowych. Deklaruje, że w możliwie najbliższym terminie dokumenty zostaną dostarczone organowi. W ocenie strony zaskarżona decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej nie odzwierciedla stanu faktycznego i jest dla skarżącego rażąco krzywdząca. Organ nie może dokonać szacunkowego ustalenia dochody, w sytuacji gdy możliwe jest zweryfikowanie rozliczenia w oparciu o dokumenty źródłowe. Dyrektor Izby Skarbowej pismem z dnia 28 grudnia 2005 r. poinformował stronę, że ma prawo uczestniczyć w każdym stadium postępowania przedstawiając dodatkowe materiały, które mogą stanowić dowód przy rozpatrywaniu sprawy oraz ma prawo wypowiedzieć się w zakresie zebranego materiału dowodowego. Pismem z dnia 10 stycznia 2006 r. organ odwoławczy wezwał stronę o dostarczenie odnalezionych dokumentów źródłowych dotyczących roku 2000. W dniu 23 stycznia 2006 r. adwokat B.K. w imieniu strony przedłożył kserokopie faktur VAT za styczeń, luty, kwiecień, maj, lipiec, sierpień, październik, listopad i grudzień 2000 r., kserokopię ewidencji zakupów VAT za 2000 r. i księgę przychodu i rozchodu za 2000 r. Dyrektor Izby Skarbowej w P pismem z dnia 25 stycznia 2006 r. wzywa pełnomocnika strony do wyjaśnienie, czy strona odzyskała skradzione dokumenty i w jakich okolicznościach oraz do przedłożenia oryginałów faktur. Organ pismem z dnia 8 lutego 2006 r., 17 lutego 2006 r. ponownie wzywa S.R. do złożenia wyjaśnień. Pełnomocnik pismem z dnia 8 marca 2006 r. wnosił o zmianę terminu przeprowadzenia dowodu, z uwagi na chorobę podatnika, wskazując że zwolnienie lekarskie zostało wystawione na okres 14 dni do 22 marca 2006 r. Pismem z dnia 31 marca 2006 r. Dyrektor Izby Skarbowej w P pismem z dnia 31 marca 2006 r. poinformował podatnika o uprawnieniach wynikających z art. 200 Ordynacji podatkowej, wskazując, że po upływie wyznaczonego terminu organ odwoławczy wyda rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. W dniu 5 kwietnia 2006 r. ponownie pełnomocnik strony wnosi o wezwanie S.R. celem złożenia wyjaśnień. Dyrektora Izby Skarbowej w P decyzją nr [...] z dnia [...] utrzymuje zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy wskazuje, że trzykrotnie wzywał stronę do osobistego stawiennictwa w celu złożenia wyjaśnień. Po zakończeniu zwolnienia lekarskiego strona nie stawiła się do organu celem złożenia wyjaśnień. Podatnik nie przedłożył organowi oryginałów faktur Nie mając możliwości zapoznania się z oryginałami dokumentów, nie mógł przyjąć za dowód nieuwierzytelnionych za zgodność z oryginałem kserokopii dokumentów, które został nadesłane do organów. Zarówno brak ksiąg podatkowych jak i kompletnych dokumentów źródłowych korespondujących z wielkościami wskazanymi w zeznaniu podatkowym za rok 2000 są przesłankami do oszacowania dochodów podatnika w oparciu o art. 23 § 1 Ordynacji podatkowej. Utrata dokumentów źródłowych i ksiąg podatkowych obliguje podatnika do podjęcia działań do ich odtworzenia. Organ podatkowy wykazał, że przychód podatnika wyniósł co najmniej [...] zł i znaczenie odbiega od przychodu wykazanego w zeznaniu podatkowym za rok 2000. Podatnik nie podejmując żadnych działań mających na celu odtworzenie ksiąg, ewidencji i dowodów źródłowych skazuje się na konieczność szacowania niektórych wielkości, w tym również kosztów uzyskania przychodów. Decyzji będącej przedmiotem odwołania nie można zarzucić w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w P nieprawidłowości w zakresie szacowania podstawy opodatkowania. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P skarżący zarzuca się organom podatkowym naruszenie art. 122, 181, i 187 § 1 Ordynacji podatkowej. W ocenie skarżącego organ nie podjął wszelkich niezbędnych działań dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Organ podatkowy zarzucił podatnikowi brak inicjatywy w odtworzeniu akt, jednak nie uwzględnił odległego czasu pomiędzy kradzieżą a datą wystawienia faktur. Z uwagi na jego upływ odzyskanie dokumentów jest niemożliwe do zrealizowania. Organ winien zakreślić podatnikowi odpowiednio długi termin do uzupełnienia dokumentacji. Skarżący podnosi, że po odzyskaniu części dokumentów skarżący niezwłocznie za pośrednictwem pełnomocnika przesłał do organu kserokopię dokumentacji podatkowej. Organ zobowiązał skarżącego do przedłożenia oryginałów dokumentów podatkowych. W ocenie strony wezwanie to nie ma umocowania prawnego. Zgodnie z art. 181 Ordynacji podatkowej dowodami w postępowaniu podatkowym mogą być w szczególności księgi podatkowe, deklaracje złożone przez stron, zeznania świadków, opinie biegłych, materiały i informacje zebrane w wyniku oględzin, informacje podatkowe oraz inne dokumenty zgromadzone w toku czynności sprawdzających lub kontroli podatkowej. Przepis art. 181 Ordynacji podatkowej, zdaniem podatnika, nie nakład wymogu przedstawienia oryginałów dokumentów. W celu wyjaśnienia okoliczności sprawy pełnomocnik skarżącego wnosił o przesłuchanie strony. Jednak z uwagi na okresową niedyspozycję S.R. termin przesłuchania był trzykrotnie przekładany. W ostateczności organ zrezygnował z przeprowadzenia tego dowodu, czym naruszył w opinii skarżącego art. 122 § 1 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Organ winien, zdaniem skarżącego, precyzyjnie określić zobowiązanie podatkowe, na podstawie kompletnego materiału dowodowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej. Wskazuje, że chęć współdziałania podatnika w celu zebrania materiału dowodowego ograniczała się wyłącznie do deklaracji. W ocenie organu działanie skarżącego miało na celu przedłużanie sprawy i stało się taktyką strony. Organ podkreśla, że według wyjaśnień strony dokumenty zagięły 12 marca 2003 r., do dnia wniesienia skargi tj. do dnia 25 maja 2006 r. nawet częściowo nie zostały odtworzone. Podatnik wielokrotnie podkreślał znaczenie oryginałów dokumentów w postępowaniu podatkowym, w jednym z pism stwierdził, że odnalazł dokumenty i niezwłocznie przedłoży je organowi. Jednakże w toku postępowania dokumentów tych nie przedłożył, jak również nie wyjaśnił w jakich okolicznościach dokumenty zostały odnalezione. Na rozprawie pełnomocnik skarżącego podniósł zarzut przedawnienia zobowiązania , wskazał m.in. na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 2003 r. sygn. akt III RN 116/02, opubl. Monitor Podatkowy 2003 r. nr 11, poz. 40, w którym wyrażono tezę, że jeżeli w trakcie toczącego się postępowania podatkowego zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu, postępowanie umarza się w drodze postanowienia. W ocenie pełnomocnika skarżącego Sąd w związku z przedawnieniem zobowiązania powinien postępowanie umorzyć. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej jest dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi oraz trafności ich wykładni. W postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie bowiem z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm.) wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd jest zobowiązany do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa przez organy administracji podatkowej. Sąd nie dopatrzył się naruszenia zarówno przepisów prawa formalnego jak i prawa materialnego, które mogłoby mieć wpływ na wydane orzeczenie, dlatego też uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 45 § 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 1993r. Nr 90, poz. 416, ze zm.) podatek dochodowy wynikający z zeznania jest podatkiem należnym za dany rok, chyba że urząd skarbowy wyda decyzję, w której określi inną wysokość podatku. Postępowanie podatkowe wszczęte wobec S.R. miało na celu sprawdzenie prawidłowości rozliczenia podatku dochodowego i VAT za rok 2000 i 2001. Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych przewiduje dwie sytuacje, w których organ podatkowy określa poprzez wydanie decyzji zobowiązanie podatkowe: gdy podatnik w przewidzianym terminie nie złożył zeznania rocznego bądź gdy podatnik złożył zeznanie roczne , jednakże wykazane w zeznaniu zobowiązanie podatkowe jest w innej wysokości niż wynika z rzeczywiście osiągniętego dochodu. Podatnik w toku kontroli za rok 2000 oświadczył, że w dniu 13 marca 2003 r. skradziono z samochodu wszystkie dokumenty, księgę przychodu i rozchodu oraz ewidencje VAT za rok 2000. Organ w związku z tym zdarzeniem zobowiązał stronę do odtworzenia dokumentów, w celu umożliwienia organom dokonania kontroli, ponieważ tylko na podstawie dokumentów można sprawdzić, czy podatnik w zeznaniu zadeklarował podatek w prawidłowej wysokości. Obowiązek przechowywania dokumentów oraz ksiąg podatkowych przez podatników do czasu upływu okresu przedawnienia zobowiązania podatkowego wynika z art. 86 § 1 Ordynacji podatkowej, zatem w sytuacji zaginięcia bądź zniszczenia dokumentów źródłowych i ksiąg podatnik jest zobowiązany do ich odtworzenia. Organ podatkowy wobec biernej postawy podatnika zwrócił się do trzech podmiotów - kontrahentów podatnika: firmy A, Spółki B, firmy B: o przesłanie faktur zakupu i sprzedaży dokonanych w 2000 r., gdzie stroną transakcji był S.R. Po otrzymaniu dokumentów organ dokonał ich zestawienia. Porównanie wysokości przychodów ze sprzedaży dokonanej przez S.R. na rzecz tych trzech podmiotów z wysokością przychodu wykazanego w zeznaniu za 2000 r. dowodzi, że zadeklarowany przychód przez podatnika za 2000 r. był zaniżony. S.R. w 2000 r. osiągnął przychód w wysokości co najmniej [...] zł (przy nieuwzględnieniu przychodów z faktur nr 5, 13, 38, 39, 41, których nie odtworzono) i jest on wyższy o [...] zł od wysokości przychodu wykazanego w zeznaniu PIT-36 - [...] zł. W związku z tym organ podatkowy był nie tylko uprawniony, ale zobligowany do określenia podatku w prawidłowej wysokości. Wobec braków dokumentów źródłowych niezbędnych do ustalenia podstawy opodatkowania oraz podatkowej księgi przychodów i rozchodów organ podatkowy, zgodnie z art. 23 §1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2005r. nr 8, poz. 60 ze zm.) dokonał oszacowania podstawy opodatkowania. Organ podatkowy dokonuje bowiem oszacowania podstawy opodatkowania w trzech sytuacjach: 1) jeżeli brak jest ksiąg podatkowych lub innych danych niezbędnych do określenia podstawy opodatkowania, 2) jeżeli dane wynikające z ksiąg podatkowych nie pozwalają na określenie podstawy opodatkowania, 3) jeżeli podatnik naruszył warunki uprawniające do korzystania ze zryczałtowanej formy opodatkowania. Nie ulega najmniejszej wątpliwości, że brak dokumentów źródłowych oraz podatkowej księgi przychodu i rozchodu daje podstawy organ do oszacowania podstawy opodatkowania, ponieważ organ nie dysponuje danymi niezbędnymi do ustalenia rzeczywistej jej wysokości. Przedłożone kserokopie faktur nie można uznać za dokumenty, które mogą stanowić podstawę do określenia dochodu, zwłaszcza w sytuacji, gdy podatnik oświadczył, że dokumenty wraz z księgą zostały skradzione z jego samochodu, jak również, że częściowo dokumenty zostały odnalezione. Brak kompletu faktur uniemożliwia określenie podstawy opodatkowania na podstawie dokumentów źródłowych. Ponadto w toku postępowania skarżący nie wyjaśnił czy jest w posiadaniu oryginałów faktur oraz podatkowej księgi przychodu i rozchodu. W związku z powyższym istniały podstawy do określenia podstawy opodatkowania w drodze szacunku. Korzystając z uprawnienia wynikającego z art. 23 § 4 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach, gdy nie można zastosować metod, o których mowa w § 3, organ podatkowy może w inny sposób (niż wskazał ustawodawca w § 3 art. 23 Ordynacji podatkowej) oszacować podstawę opodatkowania. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w uzasadnieniu decyzji wskazał, że wymienionych § 3 art. 23 Ordynacji podatkowej metod szacowania podstawy opodatkowania nie może zastosować w odniesieniu do kontrolowanego podatnika, ponieważ brak jest ksiąg podatkowych i danych za 2000 r. Wskazano, że zastosowana metoda w możliwie najwyższym stopniu zbliży wielkość podstawy opodatkowania wynikającą z oszacowania do jej rzeczywistej wielkości. Organ podatkowy przyjął przychód w wysokości wynikającej z dokumentów źródłowych otrzymanych od kontrahentów podatnika i wystawionych przez skarżącego. Nie uwzględnił w rozliczeniu żadnego innego przychodu, zatem przyjęta wysokość przychodu nie powinna budzić żadnych wątpliwości. Częściowo odtworzone dokumenty źródłowe dotyczące kosztów uzyskania przychodów prowadzonej działalności nie mogły stanowić podstawy do ustalenie ich wysokości, bowiem przyjęcie kosztów uzyskania przychodów w wysokości wynikającej z częściowo odtworzonych dokumentów spowodowałoby przyjęcie nierealnie wysokiej podstawy opodatkowania. Dlatego też Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej dokonał szacunkowego określenia wysokości kosztów uzyskania przychodów poprzez ustalenie i porównanie wysokości wskaźnika udziału kosztów uzyskania w przychodach osiągniętych w 2001 r. przez podatnika oraz wskaźnika udziału kosztów w przychodach innego podatnika prowadzącego działalność gospodarczą w tym samym zakresie i na tym samym terenie. Ustalono, że wskaźnik udziału kosztów w przychodach w działalności S.R. w 2001 r. wynosił 79%, natomiast wskaźnik udziału kosztów w przychodach innego podmiotu w roku 2000 r. wynosił 86,61%. Dla ustalenie kosztów uzyskania przychodów skarżącego organy przyjęły wskaźnik korzystniejszy - 86,61%. Organy podatkowe, w ocenie Sądu, przyjęły metodę szacowania podstawy opodatkowania, która gwarantuje podatnikowi określenie podstawy opodatkowania z pewnością nie wyższej niż wynikająca z rzeczywiście osiągniętych dochodów. Trzeba zaznaczyć, że podatnik w toku postępowania nie podniósł, że w 2000 r. ponosił nadzwyczajne wydatki (będące kosztami uzyskania przychodów), które mogłyby mieć wpływ na wysokość podstawy opodatkowania. Zarzuty skargi naruszenia art. 122, w związku z art. 181 i 187 § 1Ordynacji podatkowej są bezzasadne. Postępowanie podatkowe w niniejsze sprawie trwało od 3 marca 2003 r., zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w P została wydana [...] r. W ocenie Sądu skarżący miał wystarczająco dużo czasu do odtworzenia dokumentów źródłowych i przedstawienia ich organowi podatkowemu. Skoro w styczniu 2006 r. pełnomocnik skarżącego przedłożył kserokopie faktur, winien na wezwanie organów okazać ich oryginały i złożyć wyjaśnienia. Zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 122 Ordynacji podatkowej nakłada na organy podatkowe obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą. W ocenie Sądu organy podatkowe działały w zgodzie z zasadą prawdy obiektywnej, podjęły inicjatywę poszukiwania dokumentów źródłowych wystawionych przez skarżącego, w tym celu zwróciły się do kontrahentów skarżącego o nadesłanie faktur z transakcji, których stroną był skarżący, zebrały i przyjęły do określenia podstawy opodatkowania dowody, które nie budziły wątpliwości. Odnosząc się do wniosku skarżącego o umorzenie postępowania wobec przedawnienia zobowiązania podatkowego, Sąd wskazuje, że przepis art. 161 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazuje kiedy sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania. Zgodnie z powołanym przepisem sąd umarza postępowanie z powodu zbędności wydania wyroku w razie cofnięcia skargi, śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania lub gdy postępowanie stało się z innych przyczyn bezprzedmiotowe. Z taką sytuacją będziemy mieć do czynienia, kiedy w toku postępowania sądowoadminsiracyjnego, a przed wydaniem wyroku przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia, gdy zaskarżona decyzja zostanie pozbawiona bytu prawnego w nadzwyczajnym wewnątrzadministracyjnym postępowaniu kontrolnym lub w rezultacie skorzystania przez organ z uprawnień autokontrolnych.( Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, T.Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska., wyd. Wydawnictwo Prawnicze LeXisNexis, Warszawa 2005, s. 495).Zatem wniosek skarżącego o umorzenie postępowania wobec istnienia przedmiotu zaskarżenia nie może zostać uwzględniony. Odnosząc się natomiast do zarzutu przedawnienia zobowiązania określonego zaskarżoną decyzją należy podkreślić, że Sąd bada zgodność zaskarżonej decyzji z prawem na dzień jej wydania. Zobowiązanie w podatku dochodowym ma charakter deklaratoryjny, zobowiązanie powstaje z mocy prawa, zatem zastosowanie ma art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Wyjątek od zasady przedawnienia zobowiązań podatkowych po upływie wskazanego terminu dotyczy zobowiązań zabezpieczonych hipoteką lub zastawem. Na bieg terminu przedawnienia mają wpływ również instytucje przerwania i zawieszenia biegu przedawnienia. Termin płatności podatku dochodowego od osób fizycznych, zgodnie z art. 45 § 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych upłynął 30 kwietnia 2001 r. Zatem zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2000 (jeśli nie wystąpiła jedna z ww. okoliczności mającej wpływ na bieg terminu przedawnienia) przedawnia się z końcem roku 2006. Zatem decyzje obu instancji zostały wydane przed upływem terminu przedawnienia. Okoliczność przedawnienia może być ewentualnie podnoszona w postępowaniu egzekucyjnym. W związku z powyższym na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270, ze zm.) należało orzec jak w sentencji. /-/ K. Nikodem /-/ E. Brychcy /-/ G. Gorzan
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI