II OSK 2820/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2025-06-24
NSAnieruchomościŚredniawsa
nieruchomościużytkowanie wieczysteprawo własnościprzekształceniezaświadczenieopłata przekształceniowaterminy płatnościKodeks postępowania administracyjnegoustawa o przekształceniu

WSA w Łodzi oddalił skargę na postanowienie SKO utrzymujące w mocy odmowę wydania nowego zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności gruntu, uznając, że raz wydane zaświadczenie nie podlega korekcie.

Skarżący domagał się wydania nowego zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności gruntu, korygującego terminy wnoszenia opłat przekształceniowych. Sądy administracyjne uznały, że raz wydane zaświadczenie ma charakter deklaratoryjny i potwierdza stan prawny istniejący od momentu przekształcenia z mocy prawa (1 stycznia 2019 r.), a nie od daty wydania zaświadczenia. Ponieważ skarżący nie skorzystał z ustawowego terminu na kwestionowanie wysokości lub okresu opłat w drodze decyzji, a stan prawny i faktyczny nie uległy zmianie, odmowa wydania nowego zaświadczenia była zasadna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę P.Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, które utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Łodzi o odmowie wydania nowego zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności gruntu. Skarżący domagał się korekty zaświadczenia z 3 października 2024 r. w zakresie terminów wnoszenia rocznych opłat przekształceniowych za lata 2019-2024. Sąd uznał, że przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nastąpiło z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2019 r., a wydane zaświadczenie ma charakter deklaratoryjny, potwierdzając istniejący stan prawny. Skarżący nie skorzystał z przysługującego mu prawa do złożenia wniosku o ustalenie wysokości lub okresu wnoszenia opłaty w drodze decyzji w ustawowym terminie 2 miesięcy od doręczenia zaświadczenia. Sąd podkreślił, że raz wydane zaświadczenie, potwierdzające stan prawny, nie podlega korekcie ani wydaniu nowego zaświadczenia w tym samym przedmiocie, jeśli stan prawny i faktyczny nie uległy zmianie. Odmowa wydania nowego zaświadczenia była zatem zasadna, a argumentacja skarżącego dotycząca opóźnienia w wydaniu zaświadczenia przez organ nie miała wpływu na moment powstania obowiązku ponoszenia opłat przekształceniowych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ nie może wydać nowego zaświadczenia w takiej sytuacji, ponieważ raz wydane zaświadczenie potwierdzające przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności gruntu jest zaświadczeniem deklaratoryjnym, potwierdzającym stan prawny istniejący od momentu przekształcenia z mocy prawa. Jeśli stan prawny i faktyczny nie uległy zmianie, a skarżący nie skorzystał z przysługujących mu środków prawnych w ustawowym terminie, nie ma podstaw do wydania nowego zaświadczenia.

Uzasadnienie

Zaświadczenie o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności jest zaświadczeniem szczególnym, deklaratoryjnym, potwierdzającym stan prawny istniejący od momentu przekształcenia z mocy prawa. Nie podlega ono korekcie ani wydaniu nowego zaświadczenia, jeśli stan prawny i faktyczny nie uległy zmianie, a skarżący nie skorzystał z możliwości kwestionowania jego treści w ustawowym terminie. Odmowa wydania nowego zaświadczenia jest w takiej sytuacji uzasadniona.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (19)

Główne

u.p.p.u.w. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów

Z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształca się w prawo własności tych gruntów z mocy prawa.

u.p.p.u.w. art. 4 § 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów

Podstawę ujawnienia prawa własności gruntu w księdze wieczystej oraz w ewidencji gruntów i budynków stanowi zaświadczenie potwierdzające przekształcenie.

u.p.p.u.w. art. 4 § 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów

Zaświadczenie potwierdzające przekształcenie jest wydawane przez właściwy organ (wójt, burmistrz, prezydent miasta, zarząd powiatu lub zarząd województwa).

u.p.p.u.w. art. 6 § 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów

Właściciel nieruchomości, który nie zgadza się z zawartą w zaświadczeniu informacją o wysokości i okresie wnoszenia opłaty, może złożyć do właściwego organu, w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia zaświadczenia, wniosek o ustalenie wysokości lub okresu wnoszenia tej opłaty w drodze decyzji.

u.p.p.u.w. art. 7 § 2

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów

Wysokość opłaty przekształceniowej jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywałaby w dniu przekształcenia.

u.p.p.u.w. art. 7 § 6

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów

Okres wnoszenia opłaty przekształceniowej wynosi 20 lat, licząc od dnia przekształcenia.

Pomocnicze

u.p.p.u.w. art. 8a

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów

Opłaty roczne z tytułu użytkowania wieczystego wniesione przed wydaniem zaświadczenia podlegają zaliczeniu z urzędu na poczet opłaty przekształceniowej lub opłaty jednorazowej.

u.p.p.u.w. art. 20 § 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów

Opłata przekształceniowa za rok 2019 powinna być wniesiona do dnia 29 lutego 2020 r.

u.p.p.u.w. art. 20 § 1a

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów

Opłata przekształceniowa za rok 2020 powinna być wniesiona do dnia 30 czerwca 2020 r.

u.p.p.u.w. art. 7 § 5

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów

Opłaty przekształceniowe za lata 2021-2038 są płatne do 31 marca każdego roku.

k.p.a. art. 217 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie.

k.p.a. art. 217 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zaświadczenie wydaje się, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa lub osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego.

k.p.a. art. 218 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu.

k.p.a. art. 218 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ może, przed wydaniem zaświadczenia, przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające.

k.p.a. art. 219

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odmawia wydania zaświadczenia, jeżeli nie ma możliwości wydania zaświadczenia z przyczyn formalnych.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.g.n. art. 77 § 2a

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 71 § 4

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.p.p.u.w. art. 4 § 2

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów

Termin 2 miesięcy na złożenie wniosku o ustalenie wysokości lub okresu wnoszenia opłaty przekształceniowej w drodze decyzji, liczony od dnia doręczenia zaświadczenia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zaświadczenie o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności jest zaświadczeniem deklaratoryjnym, potwierdzającym stan prawny istniejący od momentu przekształcenia z mocy prawa. Raz wydane zaświadczenie, przy niezmienionym stanie prawnym i faktycznym, nie podlega korekcie ani wydaniu nowego zaświadczenia. Skarżący nie skorzystał z ustawowego terminu na kwestionowanie wysokości lub okresu opłat w drodze decyzji. Opłaty przekształceniowe są naliczane od daty przekształcenia z mocy prawa (1 stycznia 2019 r.), a nie od daty wydania zaświadczenia.

Odrzucone argumenty

Organ powinien wydać nowe zaświadczenie korygujące terminy wnoszenia opłat przekształceniowych, ponieważ pierwotne zaświadczenie zostało wydane z opóźnieniem. Przepisy k.p.a. o wydawaniu zaświadczeń pozwalają na ich korektę lub wydanie nowego zaświadczenia. Opłaty przekształceniowe powinny być naliczane od momentu wydania zaświadczenia przez organ w 2024 r., a nie od 2019 r. Opłaty przekształceniowe za lata 2019-2021 uległy przedawnieniu z uwagi na opieszałość organu.

Godne uwagi sformułowania

zaświadczenie jest zaświadczeniem szczególnym, wykazującym szereg odmienności w stosunku do "zwykłych" zaświadczeń nie jest ono jedynie aktem wiedzy organu, który je wydał, ani tylko urzędowym potwierdzeniem określonego stanu prawnego (...) lecz wynikają z niego doniosłe skutki o charakterze materialnoprawnym może być wydane tylko jeden raz, a jeżeli znajdzie się już w obrocie prawnym, to nie może być korygowane przez właściwy organ, w szczególności przez wydanie kolejnego zaświadczenia w tym samym przedmiocie przekształcenie nastąpiło zatem z mocy samego prawa obejmując grunty zabudowane na cele mieszkaniowe zaświadczenie ma charakter deklaratoryjny, bowiem potwierdza przekształcenie prawa i jest konieczne do ujawnienia w księdze wieczystej prawa własności w miejsce dotychczasowego użytkownika wieczystego zaświadczenie jest aktem wiedzy, a nie woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego prawo, o którym ono mówi, mogło być i najpewniej było już wykonywane, a samo zaświadczenie w żaden sposób nie wpływa na to wykonywanie nie może być korygowane przez właściwy organ, w szczególności przez wydanie kolejnego zaświadczenia w tym samym przedmiocie

Skład orzekający

Jarosław Czerw

przewodniczący-sprawozdawca

Robert Adamczewski

członek

Agata Sobieszek-Krzywicka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że zaświadczenie o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności ma charakter deklaratoryjny i nie podlega korekcie, jeśli stan prawny nie uległ zmianie, a także że opłaty przekształceniowe są naliczane od daty przekształcenia z mocy prawa."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury wydawania zaświadczeń w kontekście ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego. Interpretacja przepisów k.p.a. w odniesieniu do specyficznych zaświadczeń.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii praktycznej związanej z przekształceniem prawa użytkowania wieczystego i opłatami, co jest istotne dla właścicieli nieruchomości. Interpretacja przepisów dotyczących zaświadczeń jest kluczowa dla zrozumienia procedury.

Czy opóźnienie urzędu w wydaniu zaświadczenia o przekształceniu własności zwalnia z opłat? Sąd wyjaśnia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Łd 268/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-06-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agata Sobieszek-Krzywicka
Jarosław Czerw /przewodniczący sprawozdawca/
Robert Adamczewski
Symbol z opisem
6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne
Gospodarka gruntami
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 6
art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 7 ust. 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo  własności tych gruntów
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 217 § 1, § 2, art. 218 § 1 i 2, art. 219
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 24 czerwca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Czerw (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski, Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka, po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P.Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 18 marca 2025 r. znak: SKO.4100.37.2025 w przedmiocie odmowy wydania nowego zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności gruntu oddala skargę. dc
Uzasadnienie
Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi postanowieniem z dnia 18 marca 2025 r., znak: SKO.4100.37.2025, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy), po rozpatrzeniu zażalenia P. Ł. (dalej także: skarżący, strona), utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Łodzi (dalej także: organ I instancji) z dnia 29 stycznia 2025 r., znak: DM-ZNN-X.6826.1027.2024.SM, o odmowie wydania nowego zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności gruntu.
Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 3 października 2024 roku organ I instancji na podstawie art. 4 ust. 1-4 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów
(Dz. U. z 2025 r. poz. 6) wydał zaświadczenie potwierdzające, że z dniem 1 stycznia 2019 r., w odniesieniu do nieruchomości gruntowej, położonej w Ł. przy
ul. [...], oznaczonej w obrębie [...] jako działka nr [...], posiadającej urządzoną księgę wieczystą nr [...] (dalej: działka, sporna działka) doszło do przekształcenia, z mocy prawa, prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości.
W wydanym zaświadczeniu wskazano, że z tytułu dokonanego przekształcenia należy uiszczać rocznie (za każdy rok z góry) opłatę przekształceniową przez okres 20 lat, w wysokości 490,00 zł, płatną do 31 marca każdego roku bez dodatkowego wezwania (z wyjątkiem opłaty za 2019 r., płatnej do 29 lutego 2020 r. oraz opłaty za 2020 r., płatnej do 30 czerwca 2020 r.), o ile już nie została dokonana wpłata w podanej wysokości.
W dniu 8 grudnia 2024 roku wpłynął do organ I instancji wniosek skarżącego o korektę wydanego zaświadczenia o przekształceniu w zakresie terminów wnoszenia rocznych opłat z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności za lata 2019-2024.
W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia 17 grudnia 2024 r., potwierdzono wysokość rocznej opłaty przekształceniowej oraz terminy jej wnoszenia. Ponadto wyjaśniono, że zgodnie z art. 7 ustawy przekształceniowej wysokość opłaty przekształceniowej, co do zasady, jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywałaby w dniu przekształcenia, z wyjątkiem sytuacji gdy w dniu przekształcenia obowiązywałaby opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego ustalona za pierwszy lub drugi rok od aktualizacji. Wówczas zgodnie z art. 77 ust. 2a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r. poz. 344 ze zm.), wysokość opłaty jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego w trzecim roku od aktualizacji.
W piśmie tym poinformowano również skarżącego, że nie wszystkie nieruchomości podlegały przekształceniu z mocy prawa na podstawie przepisów ustawy z 20 lipca 2018 r. co oznacza, iż dotychczasowy użytkownik wieczysty był zobowiązany do terminowych wpłat z tytułu użytkowania wieczystego. Zgodnie bowiem z art. 238 kodeksu cywilnego użytkownik wieczysty uiszcza przez czas trwania swego prawa opłatę roczną. Z chwilą przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności zostaje zachowana konieczność uiszczenia opłaty, terminy jej wnoszenia oraz cywilnoprawny charakter tej należności. Z art. 8a ustawy przekształceniowej wynika, że jeżeli przed wydaniem przez właściwy organ zaświadczenia dotychczasowy użytkownik wieczysty wniósł opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego za 2019 rok lub następne lata, opłaty te podlegają zaliczeniu z urzędu na poczet opłaty lub opłaty jednorazowej, o czym właściwy organ zawiadamia dotychczasowego użytkownika wieczystego. Brak obowiązku ponownego wnoszenia opłat zaznaczono w wydanym zaświadczeniu z dnia 3 października 2024 roku przy wskazaniu terminów płatności - o ile nie została już dokonana wpłata w podanej wysokości.
W dniu 9 stycznia 2025 r. wpłynęło do organu I instancji ponaglenie skarżącego w sprawie złożonego w dniu 8 grudnia 2024 r. wniosku o korektę zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności gruntu na spornej działce.
Organ II instancji postanowieniem z dnia 24 stycznia 2025 r. zobowiązał organ I instancji do załatwienia sprawy, poprzez wydanie żądanego zaświadczenia albo postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia - o żądanej treści.
Organ I instancji postanowieniem z dnia 29 stycznia 2025 r. odmówił skarżącemu wydania nowego zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej na spornej działce, korygującego terminy wnoszenia rocznych opłat przekształceniowych za okres 2019-2024.
W uzasadnieniu wskazano, że organ I instancji nie widzi powodu do zmiany swojego stanowiska zawartego w piśmie z dnia 17 grudnia 2024 roku i odmawia wydania nowego zaświadczenia korygującego terminy płatności rocznych opłat przekształceniowych. Jednocześnie stwierdzono, że tym samym wskazane, w zaświadczeniu z dnia 3 października 2024 roku wydanym na podstawie art. 4 ust. 1-4 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, terminy wnoszenia rocznych opłat przekształceniowych są prawidłowe.
W odpowiedzi na złożone zażalenie skarżącego, zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 18 marca 2025 r., utrzymano w mocy powyższe postanowienie organu I instancji z dnia 29 styczna 2025 r.
W uzasadnieniu postanowienia organu II instancji, po powołaniu przepisów ustawy, wskazano, że po przeanalizowaniu dokumentów załączonych do akt sprawy zostało ustalone, że w dniu 3 października 2024 r. organ I instancji, jako właściwy organ w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 3 u.p.p.u.w., wydał zaświadczenie, w którym potwierdził przekształcenie z dniem 1 stycznia 2019 r., na podstawie art. 1 ust. 1 u.p.p.u.w., prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego na spornej działce, przysługującego skarżącemu i jego żonie (w ramach małżeńskiej wspólności majątkowej), w prawo własności. W zaświadczeniu tym organ poinformował również współwłaścicieli gruntu o obowiązku wnoszenia rocznej opłaty przekształceniowej, jej wysokości (490 zł brutto) i okresie wnoszenia (20 lat począwszy od 2019 r.) oraz możliwości wniesienia opłaty jednorazowej i zasadach jej wnoszenia, a także prawidłowo pouczył ich o możliwości złożenia wniosku o ustalenie wysokości lub okresu wnoszenia rocznej opłaty przekształceniowej w drodze decyzji. Przedmiotowe zaświadczenie zostało doręczone współwłaścicielom gruntu (obojgu w dniu 22 października 2024 r.) ale, żadna z tych osób nie skorzystała z prawa do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 6 ust. 1 u.p.p.u.w. w ustawowym terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia zaświadczenia.
Organ odwoławczy przypomniał, że w dniu 8 grudnia 2024 r. skarżący złożył natomiast do organu I instancji podanie zatytułowane "Wniosek o korektę zaświadczenia", zawierające prośbę o korektę opisanego powyżej zaświadczenia "w zakresie historycznych terminów wpłat" bądź wydanie nowego, skorygowanego w tym zakresie zaświadczenia. Wniosek ten został następnie zmodyfikowany i uzupełniony w podaniu z dnia 26 stycznia 2025 r., w którym wnioskodawca sprecyzował, jakie informacje powinny być pominięte w treści nowego zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie (informacje o terminach płatności opłat należnych za lata 2019 i 2020) i jakie informacje powinny się w nim znaleźć ("Pierwsza opłata za wyżej wymieniony grunt - za 2025 r, płatna najpóźniej do 31 marca 2025 r, bez dodatkowego wezwania.").
W ocenie organu odwoławczego wniosek skarżącego o wydanie nowego, skorygowanego we wskazany przez niego sposób, zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności gruntu spornej działki, nie może być uwzględniony - co przesądza o prawidłowości rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym postanowieniu organu I instancji. Organ II instancji wyjaśnił, że taka konkluzja wynika przede wszystkim z samej istoty zaświadczenia, o którym mowa w art. 4 u.p.p.u.w., a niezależnie od tego - za jej słusznością przemawia niezasadność żądania strony i twierdzeń leżących u jego podstaw.
Wyjaśniono, że zaświadczenie potwierdzające przekształcenie jest zaświadczeniem szczególnego rodzaju, wykazującym szereg odmienności w stosunku do "zwykłych" zaświadczeń unormowanych w dziale VII k.p.a. Nie jest ono jedynie aktem wiedzy organu, który je wydał, ani tylko urzędowym potwierdzeniem określonego stanu prawnego (w tym przypadku przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego na cele mieszkaniowe w prawo własności), lecz wynikają z niego doniosłe skutki o charakterze materialnoprawnym. Po pierwsze, doręczenie tego zaświadczenia właścicielowi nieruchomości rozpoczyna bieg 2-miesięcznego terminu do zakwestionowania przez tę osobę podanych w nim informacji o wysokości lub okresie wnoszenia rocznej opłaty przekształceniowej poprzez złożenie wniosku, o którym mowa w art. 6 ust. 1 u.p.p.u.w. Bezskuteczny upływ owego terminu ustawowego powoduje zaś, że zawarte w zaświadczeniu informacje o wysokości i okresie wnoszenia tej opłaty stają się prawnie wiążące. Po drugie, zaświadczenie potwierdzające przekształcenie stanowi podstawę dokonania wpisów w dziale II i III księgi wieczystej prowadzonej dla objętej nim nieruchomości gruntowej, a oprócz tego jest podstawą wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków.
Mając na uwadze wskazane powyższe cechy tego zaświadczenia, w przekonaniu organu odwoławczego, uzasadnione jest twierdzenie, że może być ono wydane tylko jeden raz, a jeżeli znajdzie się już w obrocie prawnym, to nie może być korygowane przez właściwy organ, w szczególności przez wydanie kolejnego zaświadczenia w tym samym przedmiocie. Taka możliwość nie jest przewidziana w przepisach u.p.p.u.w. i – zdaniem organu II instancji - nie można jej wywodzić z ogólnych regulacji k.p.a. dotyczących wydawania zaświadczeń właśnie ze względu specyfikę zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie.
Dalej wskazywano, że w realiach niniejszej sprawy wydane w trybie art. 4 u.p.p.u.w. zaświadczenie z dnia 3 października 2024 r., zostało prawidłowo doręczone współwłaścicielom gruntu wraz z wymaganym pouczeniem o przysługującym im prawie do złożenia wniosku o ustalenie wysokości lub okresu wnoszenia opłaty w drodze decyzji w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia zaświadczenia, które to uprawnienie nie zostało przez nich zrealizowane. Równocześnie zaświadczenie to zostało przekazane do Sądu Rejonowego dla [...] w Ł., celem dokonania stosownych wpisów w księdze wieczystej oraz stanowiło podstawę wprowadzenia niezbędnych zmian w ewidencji gruntów i budynków.
W przekonaniu organu odwoławczego, wobec funkcjonowania omawianego zaświadczenia w obrocie prawnym i wywołania skutków materialnoprawnych wynikających z konkretnych przepisów u.p.p.u.w., niedopuszczalne jest wydanie nowego zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie w odniesieniu do gruntu położonego na spornej działce. W szczególności niemożliwe jest ustalenie - w jakimkolwiek trybie przewidzianym w przepisach prawa - wysokości i okresu wnoszenia rocznej opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tego gruntu w prawo własności, w sposób odmienny niż we wzmiankowanym zaświadczeniu z dnia 3 października 2024 r.
Abstrahując od powyższego organ odwoławczy stanął na stanowisku, że żądanie skarżącego, wyrażone w podaniach z dnia 8 grudnia 2024 r. i z dnia 26 stycznia 2025 r., jest merytorycznie niezasadne. Wbrew twierdzeniom strony, niezaprzeczalny fakt wydania tego zaświadczenia po upływie terminu określonego w art. 4 ust. 2 pkt 1 u.p.p.u.w., nie ma wpływu na takie kwestie, jak: długość okresu wnoszenia rocznej opłaty przekształceniowej, początek tego okresu czy terminy płatności opłat należnych za poszczególne lata wchodzące w jego skład, gdyż wynikają one wprost z przepisów prawa materialnego i tym samym nie mogą być dowolnie modyfikowane przez właściwy organ. Skoro przekształcenie prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu w prawo własności nastąpiło z mocy samego prawa z dniem 1 stycznia 2019 r., to jest to również data powstania obowiązku uiszczania rocznych opłat przekształceniowych przez współwłaścicieli tego gruntu. Wysokość należnej opłaty jest przy tym równa wysokości dotychczasowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu (art. 7 ust. 2 u.p.p.u.w.), a okres jej wnoszenia wynosi 20 lat, licząc od dnia przekształcenia (art. 7 ust. 6 u.p.p.u.w.). Co więcej, opłata należna za rok 2019 powinna być wniesiona w terminie do dnia 29 lutego 2020 r. (art. 20 ust. 1 u.p.p.u.w.), opłata należna za rok 2020 - w terminie do dnia 30 czerwca 2020 r. (art. 20 ust. la u.p.p.u.w.), zaś opłaty należne za lata 2021-2038 - co do zasady w terminie do dnia 31 marca każdego roku (art. 7 ust. 5 u.p.p.u.w.), przy czym złożenie zamiaru wniesienia opłaty jednorazowej skutkuje przekształceniem obowiązku wnoszenia rocznych opłat przekształceniowych w obowiązek uiszczenia opłaty jednorazowej (po ustaleniu wysokości tej opłaty i kwoty należnej do zapłaty w odpowiednim trybie uregulowanym w u.p.p.u.w.).
W opinii organu odwoławczego, strona nie ma zatem racji, gdy twierdzi, że skoro właściwy organ wydał zaświadczenie potwierdzające przekształcenie w październiku 2024 r., to roczne opłaty przekształceniowe są należne dopiero od
2025 r., a termin płatności pierwszej z tych opłat przypada na dzień 31 marca 2025 r. W przekonaniu organu II instancji, wszelkie wątpliwości w tym zakresie rozwiewa treść przepisów art. 7 ust. 2 i 6 w związku z art. 1 ust. 1 u.p.p.u.w., które jednoznacznie wiążą powstanie obowiązku wnoszenia rocznych opłat przekształceniowych nie z dniem wydania czy doręczenia zaświadczenia, o którym mowa w art. 4 u.p.p.u.w., ale z dniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego na cele mieszkaniowe w prawo własności, czyli w tym konkretnym przypadku - z dniem 1 stycznia 2019 r.
Wyjaśniono, że przepisy u.p.p.u.w. opierają się na zasadzie ciągłości wnoszenia opłat - do dnia 31 grudnia 2018 r. użytkownik wieczysty jest zobligowany do uiszczania opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego gruntu, a od dnia 1 stycznia 2019 r., przez okres kolejnych 20 lat, ciąży na nim - jako właścicielu gruntu - obowiązek ponoszenia tożsamych co do wysokości rocznych opłat przekształceniowych. Z przedstawionych uwag wynika, że niezależnie od tego, czy określona osoba miała wiedzę o zaistniałym z mocy prawa przekształceniu przysługującego jej prawa użytkowana wieczystego gruntu w prawo własności, oraz kiedy zostało jej doręczone zaświadczenie potwierdzające to przekształcenie, niezmienne była zobowiązana do uiszczania stałej, co do wysokości, opłaty za poszczególne lata na rzecz podmiotu publicznego jako - aktualnego lub dotychczasowego - właściciela gruntu. Jeżeli zaś wnosiła opłaty za 2019 r. lub kolejne lata jako opłaty roczne z tytułu użytkowania wieczystego, pomimo że powinny być one księgowane już jako roczne opłaty przekształceniowe, to należności te podlegają zaliczeniu z urzędu na poczet stosownych opłat z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności gruntu, ewentualnie na poczet opłaty jednorazowej, o czym stanowi art. 8a u.p.p.u.w. Reasumując: skarżący i jego żona, jako aktualni współwłaściciele gruntu położonego na spornej działce, są zobligowani do ponoszenia rocznych opłat przekształceniowych nieprzerwanie od 2019 r., a opłaty należne za poszczególne lata powinni zapłacić w terminach wynikających z powołanych już przepisów u.p.p.u.w. Na marginesie warto też zauważyć, że termin wniesienia rocznej opłaty przekształceniowej za rok 2021 i następne lata (do dnia 31 marca każdego roku) jest tożsamy z określonym w art. 71 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1145 z późn. zm.) terminem wnoszenia opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego gruntu, natomiast terminy uiszczenia rocznych opłat przekształceniowych za lata 2019 i 2020 są dłuższe niż analogiczne terminy, które byłyby wiążące dla użytkownika wieczystego, gdyby nie doszło do przekształcenia jego prawa w prawo własności.
Ustosunkowując się do zarzutów sformułowanych w zażaleniu organ odwoławczy wskazał, że są one w całości niezasadne. Wbrew temu, co twierdzi strona, zaskarżone postanowienie organu I instancji zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne, które, nawet jeżeli nie jest kompletne, to zawiera kluczowe konkluzje o prawidłowości podanych w zaświadczeniu z dnia 3 października 2024 r. informacji o okresie wnoszenia rocznych opłat przekształceniowych i terminach płatności opłat za poszczególne lata (w tym w odniesieniu do lat poprzedzających jego wydanie), a także o ciągłości obowiązku ponoszenia przez użytkownika wieczystego/właściciela gruntu opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego/przekształcenia tego prawa w prawo własności.
Z przyczyn szczegółowo wyjaśnionych już wyżej przez organ II instancji, bezpodstawne są również zarzuty naruszenia przez organ I instancji przepisów prawa materialnego i procesowego poprzez niewydanie na żądanie strony nowego, odpowiednio skorygowanego zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie.
Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na powyższe rozstrzygnięcie organu odwoławczego z dnia 18 marca 2025 r.
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:
- przepisów działu VII Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572) o wydawaniu zaświadczeń, poprzez ich błędną interpretację i uznanie, że ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów zwana dalej ustawą o przekształceniu (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 6) wyłącza ich stosowanie w zakresie ich sprostowania - co wypaczyło wynik rozstrzygnięcia;
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 218 § 1 i 2 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji odmawiającego wydania zaświadczenia pomimo zajścia przesłanek uzasadniających jego zmianę w zakresie zgodności ze stanem prawnym i faktycznym na dzień jego wystawienia z zapisami znajdującymi się w posiadanych przez organ I instancji dokumentach, ewidencjach, rejestrach;
- art. 8 k.p.a. w zw. z art. 4 ust. 2. pkt 1 ustawy o przekształceniu, poprzez działanie organów wbrew zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, działając na szkodę skarżącego i przerzucając na niego ewentualne skutki finansowe niedbalstwa i niedopełnienia obowiązków terminowego wydania zaświadczenia przez organ I instancji.
W związku z powyższym, skarżący wniósł o:
uchylenie postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego w całości oraz wskazanie organom, w sposób dla nich przystępny, drogi co do dalszego postępowania w sprawie;
zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym również kosztów ewentualnego zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skarżący tłumaczył, że od roku 2019 z ostrożności procesowej i z uwagi na brak zaświadczenia, nie dokonywał opłat przekształceniowych. W ciągu 5 lat wielokrotnie telefonicznie i mailowo (w zał. przykładowa korespondencja) zwracał się do organu z pytaniem na jakim etapie rozpoznania jest sprawa, organ nigdy nie udzielił mu tych informacji. Jedyna opłata, którą wniósł to jednorazowa opłata przekształceniowa z bonifikatą 60% (za lata 2025-2038) po otrzymaniu zaświadczenia z 2024 r. oraz informacji o jej wysokości z 16 stycznia 2025 r. (po ponagleniu do organu odwoławczego). W przekonaniu strony bezczynność organu I instancji w wydaniu zaświadczenia i uiszczanie opłat przed otrzymaniem zaświadczenia doprowadziłyby do niekorzystnego rozporządzenia własnym mieniem, bo nie skorzystałby z bonifikaty 60% za lata 2019-2024 co jest uszczerbkiem na majątku w wysokości 1.764 zł. Skarżący wskazał, że jego ostrożność wynikała również z braku zaufania do organu I instancji, że opłaty z tytułu wieczystego użytkowania zostaną zaliczone na poczet opłat przekształceniowych.
Skarżący podnosił, że nie bez wpływu był również tryb ustalenia wysokości opłaty przekształceniowej, która wynosi obecnie 490 zł i została przyjęta z opłaty za wieczyste użytkowanie ukształtowanej wyrokiem Sądu Rejonowego dla [...] ([...]). Okazało się, że rzeczoznawca wynajęty przez organ I instancji rażąco zawyżył wycenę nieruchomości i opłata określona przez organ I instancji wyniosła 720 zł. W trakcie postępowania prokuratorskiego (Prokuratura Rejonowa dla [...], sygn. akt [...]) okazało się, że rzeczoznawca organu I instancji poświadczył w operacie nieprawdę. Dokonał wyceny bez oględzin nieruchomości, na podstawie nieistniejących baz danych i na odległość: ze S. pod O.. W latach 2015-2017 na zlecenie organu I instancji wykonał 2843 operaty (czyli 2,6 dziennie) na kwotę nie mniejszą niż 1.470.558,53 zł.
W ocenie skarżącego w niniejszej sprawie obydwie instancje odmówiły wydania aktualnego, na dzień jego sporządzenia, zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności gruntu, ale na podstawie tych samych przepisów i stanu faktycznego dokonały odmiennej oceny i kwalifikacji. Skarżący argumentował, że organ I instancji w uzasadnieniu ograniczył się ponownie do przywołania znanych stronie przepisów, nie odnosząc się w ogóle do zarzutu braku aktualności zaświadczenia w dniu jego wydania, pomimo wiedzy opartej na prowadzonych przez siebie rejestrach, ewidencjach. W uzasadnieniu nie zakwestionował możliwości wydania nowego zaświadczenia, pozostał na błędnym stanowisku poprawności już wydanego. Organ II instancji zakwestionował w ogóle możliwość wydania jakiegokolwiek zaświadczenia stojąc na stanowisku, że raz wydanego zaświadczenia o przekształceniu nie da się zastąpić. Według skarżącego obydwa stanowiska są błędne.
Na mocy przepisów ustawy o przekształceniu z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształciło się z mocy prawa we własność. Organy reprezentujące dotychczasowego właściciela nieruchomości miały wydać z urzędu do końca 2019 r. zaświadczenia potwierdzające przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności tego gruntu, w których powinny określić m.in. wysokość i terminy wniesienia opłaty przekształceniowej. Organ I instancji wydał zaświadczenia w ustawowym terminie. Przez 5 lat uporczywie nie dopełniał ustawowego obowiązku wydania zaświadczenia o przekształceniu, które wydał dopiero w dniu 3 października 2024r.
W przekonaniu skarżącego celem wydawania zaświadczeń jest urzędowe potwierdzenie określonych faktów lub stanu prawnego i są one aktualne jedynie do momentu, w którym te fakty lub stan prawny ulegną zmianie. Co do zasady wydawanie zaświadczeń oparte jest na aktualnych danych posiadanych przez organ i w ocenie strony nowe zaświadczenie musi uwzględniać wieloletnią opieszałość organu I instancji w jego wydaniu - czyli indywidualne realia wydania zaświadczenia w roku 2024, a nie historyczne ogólne informacje o terminach opłat aktualne w roku 2019 r. Skarżący wskazał, że powinno to odbywać się z uwzględnieniem, że opłaty przekształceniowe za lata 2019 - 2021 jako roszczenia okresowe uległy przedawnieniu, czego, w jego ocenie, organ jest świadomy na podstawie obowiązujących przepisów i prowadzonych baz danych.
Strona wskazała, że nie może się również zgodzić ze stanowiskiem organu II instancji, że zaświadczenie o przekształceniu ze względu na swoje specyficzne cechy może być wydane tylko jeden raz i nie może być korygowane. Brak jest w ustawie o przekształceniu jakichkolwiek wyłączeń przepisów z działu VII k.p.a. Tutaj stanowisko skarżącego i organu I instancji są wyjątkowo zgodne. W tym miejscu strona wskazała, że do skargi załącza pismo organu I instancji z 16 czerwca 2020 r. DM-ZNN-X.6826.939.2020.SW w sprawie, w której występuje jako pełnomocnik, informujące o wydaniu nowego zaświadczenia o przekształceniu dla tej samej nieruchomości w zakresie weryfikacji okresu wnoszenia opłat, po przyjęciu przez organ oświadczeń, z końcową informacją "Zaświadczenie z dnia 8 lutego 2020r. traci moc". Zaświadczenie to wydane zostało na podstawie tych samych przepisów co rozpoznawane w niniejszej sprawie.
W przekonaniu strony, uzasadnienie postanowienia organu II instancji sprowadza sprawę do absurdu, gdyż można z niego wywieść, że organ prawidłowo i terminowo realizował przepisy ustawy o przekształceniu wydając zaświadczenie w 2024 r. zamiast w 2019 r. - w odróżnieniu od obywatela, który powinien uiszczać, nieobowiązujące go z mocy ustawy, opłaty za wieczyste użytkowanie od 2019 r. na nieznany sobie indywidualny rachunek bankowy, w niepotwierdzonej wysokości, licząc na to, że być może w bliżej nieokreślonym terminie po otrzymaniu zaświadczenia (nawet w 2038 r.) mogą zostać one zaksięgowane jako przekształceniowe.
Biorąc powyższe pod uwagę i zdając sobie sprawę, że zaświadczenie nie wywołuje bezpośrednio żadnych skutków prawnych, ale ma wpływ na możliwość realizacji uprawnień lub obowiązków ciążących na stronę w przyszłości i tym samym wymaga korekty – wniesiono jak na wstępie.
Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje rozstrzygnięcie w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określony jest przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) (dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.
Sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.
Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie postanowienia następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu.
Stosownie do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Przedmiotem kontrolowanego w niniejszym postępowaniu rozstrzygnięcia była odmowa wydania ponownego zaświadczenia o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości dla tej samej nieruchomości i podmiotów, które były adresatami uprzednio wydanego zaświadczenia w tym przedmiocie.
Odmowę wydania zaświadczenia organ II instancji głównie uzasadnił faktem, że wniosek skarżącego został już w przeszłości uwzględniony i wydane zostało względem niego (i jego żony) dnia 3 października 2024 r. zaświadczenie o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości spornej działki, a więc w obrocie prawnym istnieje już zaświadczenie dotyczące żądanej kwestii. Dodatkowo organ odniósł się do prawidłowości wydanego uprzednio zaświadczenia, wskazując, iż nie zawierało ono błędów, w tym także dotyczących wysokości i terminów opłat rocznych.
Materialnoprawną podstawę domagania się przez skarżącego wydania zaświadczenia stanowią przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 6) (dalej: ustawa przekształceniowa).
Jak wynika z art. 1 ust. 1 tej ustawy, z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształca się w prawo własności tych gruntów. Przekształcenie nastąpiło zatem z mocy samego prawa obejmując grunty zabudowane na cele mieszkaniowe. Ustawa przekształceniowa przewiduje dodatkowo, że podstawę ujawnienia prawa własności gruntu w księdze wieczystej oraz w ewidencji gruntów i budynków, stanowi zaświadczenie potwierdzające przekształcenie (art. 4 ust. 1 ustawy przekształceniowej). W przypadku gruntów stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego zaświadczenie to wydaje odpowiednio wójt (burmistrz, prezydent miasta), zarząd powiatu albo zarząd województwa (art. 4 ust. 1 pkt. 3 ustawy przekształceniowej).
Jak wynika z powyższej regulacji przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności następuje z mocy samej ustawy (art. 1 ust. 1 ustawy przekształceniowej), zaś zaświadczenie ma charakter deklaratoryjny, bowiem potwierdza przekształcenie prawa i jest konieczne do ujawnienia w księdze wieczystej prawa własności w miejsce dotychczasowego użytkownika wieczystego.
Zaskarżone postanowienie, wbrew wskazaniom organów, zapadło w trybie procedury zaświadczeniowej uregulowanej w przepisach ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie z treścią art. 217 §1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Zaświadczenie wydaje się, jeżeli (§ 2): urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa (pkt 1), osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (pkt 2).
W tym drugim przypadku organ obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (art. 218 § 1 k.p.a.), mogąc w takiej sytuacji, przed wydaniem zaświadczenia, przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające (art. 218 § 2 k.p.a.). Postępowanie to nie może polegać na dokonywaniu przez organ jakichkolwiek ocen, a tym bardziej ocen prawnych, ocena taka jest bowiem elementem kształtowania prawa, co jest niedopuszczalne w tego rodzaju postępowaniu. Organ nie może także dokonywać jakichkolwiek ustaleń faktycznych, z wyjątkiem ustaleń w zakresie dysponowania lub nie danymi, których dotyczy wniosek o wydanie zaświadczenia. W ramach tego postępowania niedopuszczalne jest również kwestionowanie zgodności ze stanem faktycznym zapisów znajdujących się w posiadanych dokumentach, ewidencjach i rejestrach. Jeżeli kwestia objęta żądaniem zaświadczenia jest niezgodna ze stanem prawnym lub budzi wątpliwości (jest sporna), organ powinien odmówić wydania zaświadczenia. Organ winien zatem skonfrontować treść żądania wnioskodawcy z pozostającą w jego dyspozycji dokumentacją i ustalić, czy dokumentacja ta pozwala na pozytywne załatwienie żądania (por. wyrok NSA z 20 lipca 2016 r., II OSK 2820/14, wyrok dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Powyższe wyraźnie wskazuje, że zaświadczenie jest aktem wiedzy, a nie woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego. Nie rozstrzyga ono żadnej sprawy i nie tworzy nowej sytuacji prawnej ani też nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego.
W niniejszej sprawie nie pozostawało sporne, że zaświadczenie z dnia 3 października 2024 r. zostało wydane na podstawie ustawy przekształceniowej, potwierdzając, że sporna działka została przekształcona z mocy prawa w prawo własności skarżącego i jego żony. W wydanym zaświadczeniu wskazano, że z tytułu dokonanego przekształcenia należy uiszczać rocznie (za każdy rok z góry) opłatę przekształceniową przez okres 20 lat, w wysokości 490,00 zł, płatną do 31 marca każdego roku bez dodatkowego wezwania (z wyjątkiem opłaty za 2019 r., płatnej do 29 lutego 2020 r. oraz opłaty za 2020 r., płatnej do 30 czerwca 2020 r.), o ile już nie została dokonana wpłata w podanej wysokości.
Nie kwestionowane przez stronę pozostało także twierdzenie organów, iż zaświadczenie to posiadało prawidłowe pouczenie o treści art. 6 ust. 1 ustawy przekształceniowej, zgodnie z którą przypadku, gdy właściciel nie zgadza się z zawartą w zaświadczeniu informacją o wysokości i okresie wnoszenia opłaty, może złożyć do właściwego organu, w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia zaświadczenia, wniosek o ustalenie wysokości lub okresu wnoszenia tej opłaty w drodze decyzji. Zaświadczenie doręczono adresatom w dniu 22 października 2024 r. Skarżący i jego żona nie skorzystali z przysługującego im trybu ustalenia wysokości i okresu wnoszenia opłaty.
Co więcej, skarżący nie kwestionuje nawet, w samej skardze, wysokości opłaty przeszkałceniowej (490 zł), co prawda wskazuje, że sprawa była rozstrzygana przez sąd powszechny i doszło do obniżenia opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste spornej działki w toku trwania umowy z organem (z 720 zł do 490 zł rocznie), jednak okoliczności te nie tylko nie przeczą, ale wręcz potwierdzają ustalenia organu, co do opłaty rocznej z tytułu przekształcenia, zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy przekształceniowej, tj. w wysokości równej wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywałaby w dniu przekształcenia.
Z powyższego wynika, iż w istocie sporna dla skarżącego pozostawała kwestia momentu, od którego naliczana została opłata przekształceniowa. W opinii skarżącego powinna ona być bowiem ustalana od momentu wydania zaświadczenia przez organ w roku 2024.
Skarżący pozostaje jednak w błędzie, z uwagi na interpretację przepisów nieuwzględniającą specyfiki instytucji zaświadczenia. Chociaż nie ma to znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy to Sąd wyjaśnia, że w doktrynie wskazuje się na różnice pomiędzy deklaratoryjnymi decyzjami administracyjnymi a zaświadczeniami. Zarówno akt deklaratoryjny, jak i zaświadczenie mają za zadanie potwierdzenie jakiegoś stanu prawnego. Różnicę między nimi można jednak opisać w ten sposób, że akt deklaratoryjny uruchamia możliwość korzystania z nabytego wcześniej prawa, zawieszoną do momentu jego wydania i istniejącą tylko w znaczeniu potencjalnym, a zaświadczenie nie wywołuje takiego skutku. W odniesieniu do zaświadczenia prawo, o którym ono mówi, mogło być i najpewniej było już wykonywane, a samo zaświadczenie w żaden sposób nie wpływa na to wykonywanie. Organ administracji obowiązany jest bowiem wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego (por. Ł. Sanakiewicz, Przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów. Komentarz, wyd. II. LEX/el. 2023). Inaczej mówiąc zaświadczenie nie tworzy prawa, ale jedynie jest urzędowym potwierdzeniem jego istnienia. Należy podkreślić, że przed wydaniem zaświadczenia (np. z uwagi na podnoszone przez skarżącego zaniechanie organu), prawo to istnieje od momentu, od którego według ustawy powstało – w tym przypadku miało to miejsce z dniem 1 stycznia 2019 r. tj. z mocy samego prawa na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy przekształceniowej. Celem wprowadzenia opłaty przekształceniowej była rekompensata dla właściciela gruntu za utratę prawa jego własności na rzecz dotychczasowego użytkownika wieczystego. Taka interpretacja przepisu nie może zatem prowadzić do wniosku, że opłata ta miałaby być nakładana dopiero od momentu potwierdzenia prawa własności stronie, w szczególności, że prawem tym mogła ona już dysponować od momentu jego powstania tj. od 2019 r. Poparcie bowiem stanowiska przeciwnego, przyjmowanego przez skarżącego, zmierzałoby do nieuprawnionego uprzywilejowania dotychczasowego użytkownika wieczystego ze szkodą dla właściciela nieruchomości, który został definitywnie pozbawiony prawa własności. Zrównoważeniu zaś interesów stron służyć ma owa opłata przekształceniowa. Stanowisku temu nie stoi na przeszkodzie cywilnoprawny charakter opłat rocznych za użytkowanie wieczyste (por. wyrok WSA w Krakowie z 1 lipca 2020 r., II SA/Kr 213/20, LEX nr 3048043, CBOSA).
Nawiązując do kontrolowanej sprawy należy wskazać, że w sprawie, w której postępowanie kończy się wydaniem zaświadczenia lub wydaniem postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia, nie obowiązuje zasada powagi rzeczy osądzonej (res iudicata). Nie oznacza to jednak, że strona może skutecznie ponawiać w nieskończoność merytorycznie tożsame wnioski i to przy niezmienionym stanie prawnym sprawy i w sytuacji braku jakichkolwiek nowych istotnych okoliczności i dowodów. Skoro zaświadczenie jest pochodną istniejących faktów lub stanu prawnego, to tylko wraz ze zmianą tych faktów lub stanu prawnego dotychczasowe zaświadczenie (postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia określonej treści) staje się nieaktualne i może być wydane nowe, odpowiadające aktualnemu stanowi prawnemu lub aktualnym faktom (por. wyrok NSA z 24 listopada 2010 r., I OSK 1488/10, LEX nr 745045, CBOSA).
Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie Sądu, w niezmienionych okolicznościach prawnych i faktycznych strona nie może domagać się ponownie od tego samego organu wydania zaświadczenia o żądanej uprzednio treści. Nie jest bowiem dopuszczalne ponowne merytoryczne rozstrzyganie w sprawie uprzednio już rozstrzygniętej, czyli rozstrzyganie w sprawie tożsamej pod względem podmiotowym i przedmiotowym, a zatem w sprawie, w której występują te same strony, ta sama jest jej podstawa prawna, okoliczności faktyczne oraz prawa i obowiązki stron, które wynikają z rozstrzygnięcia. Skoro zaświadczenie jest pochodną istniejących faktów lub stanu prawnego, to tylko wraz ze zmianą tych faktów lub stanu prawnego dotychczasowe zaświadczenie (postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia określonej treści) staje się nieaktualne i może być wydane nowe, odpowiadające aktualnemu stanowi prawnemu lub aktualnym faktom. Powyższe nie oznacza jednak, że właściwy organ, w sytuacji wniesienia przez stronę wniosku o wydanie zaświadczenia oraz zaistnienia przesłanek zawartych w art. 217 k.p.a. i w art. 218 k.p.a., może uchylić się od przeprowadzenia postępowania i odmówić wydania tegoż aktu wiedzy. Postępowanie organu w przedmiocie kolejnego wniosku o wydanie zaświadczenia służyć ma bowiem ocenie, czy w sprawie nie zaistniała zmiana stanu faktycznego lub prawnego, co mogłoby uzasadniać uwzględnienie żądania strony (wobec wcześniejszej odmowy wydania zaświadczenia), bądź wydanie zaświadczenia, o odmiennej, w stosunku do poprzedniego dokumentu, treści.
W okolicznościach kontrolowanej sprawy nie ulega wątpliwości, że pomiędzy wydaniem zaświadczenia z 3 października 2024 r. a wnioskiem skarżącego z 8 grudnia 2024 r. nie nastąpiła zmiana stanu prawnego oraz okoliczności, które były podstawą wydanego zaświadczenia o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej na spornej działce. Wobec powyższego zgodzić się należy z wywodem organu odwoławczego, że nadal aktualne jest zaświadczenie o żądanej treści z dnia 3 października 2024 r.
Tym samym badanie przez organy po raz drugi trafności i prawidłowości wydania zaświadczenia nie jest możliwe, w szczególności, co zostało już wyżej podkreślone, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniała ani zmiana stanu faktycznego, ani prawnego. W tych okolicznościach podmiot ubiegający się o wydanie zaświadczenia nie może otrzymać nowego zaświadczenia, przy niezmienionym stanie prawnym i w sytuacji braku jakichkolwiek nowych, istotnych okoliczności czy dowodów, gdy w obrocie prawnym funkcjonuje już zaświadczenie o określonej treści. Natomiast podnoszone przez skarżącego okoliczności nie stanowiły o zmianie stanu faktycznego czy prawnego, a jedynie o nieprawidłowej interpretacji powoływanych przez skarżącego przepisów prawa lub próbie przywrócenia terminu do weryfikacji wysokości i terminów opłat wskazanych w zaświadczeniu, z której właściciele spornej działki nie skorzystali.
W tych okolicznościach, pomimo kwestionowania przez organ odwoławczy stosowania k.p.a. w stosunku do ustawy przekształceniowej, organy prawidłowo zastosowały art. 219 k.p.a. odmawiając wydania zaświadczenia o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej na spornej działce. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli organ nie ma w ogóle możliwości wydania zaświadczenia z przyczyn formalnych, tak jak miało miejsce w niniejszej sprawie, to wówczas jedynym sposobem zakończenia takiego postępowania jest wydanie postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia. Błędna interpretacja przepisów przez organy nie miała wpływu na końcowy wynik postępowania, gdyż organy ostatecznie zastosowały prawidłową procedurę do wydania swych rozstrzygnięć.
Końcowo należy wskazać, że nie tylko niezrozumiałym dla sądu, ale i nie mającym znaczenia w sprawie pozostaje argumentacja strony o nieufności względem organu i związanym z tym zaniechaniem uiszczania do organu I instancji opłat związanych z użytkowaniem wieczystym nieruchomości, gdyż z mocy ustawy przekształceniowej opłaty te są z urzędu zaliczane na poczet opłaty przekształceniowej. Skarżący podawał, iż uiszczanie przez niego opłaty odbyłoby się dla niego ze szkodą, podczas gdy w ocenie Sądu brzmienie ustawy wyklucza szkodę, w sytuacji, gdy skarżący do czasu wydania zaświadczenia uiszczałby nadal opłatę za użytkowanie wieczyste w niezmienionej wysokości (art. 8a ustawy przekształceniowej). Niemniej, z uwagi na postawę skarżącego, wydaje się zasadnym przypomnieć, iż ilekroć strona czuje się pokrzywdzona działaniem organów administracji i jest przekonana o zasadności swych racji, może dochodzić swych roszczeń na drodze cywilnej.
Wobec powyższego, skarga jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, o czym, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono w sentencji wyroku.
ds

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI