I SA/RZ 183/25

I SA/Rz 183/25 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-07-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Grzegorz Panek /sprawozdawca/
Małgorzata Niedobylska
Piotr Popek /przewodniczący/
Symbol z opisem
602  ceny
Hasła tematyczne
Czystość i porządek
Gospodarka komunalna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 399
art. 3, art. 5 ust. 1, art. 6c ust. 1, art. 6h pkt 1 , art. 6i ust. 1 pkt 1, art. 6r ust. 2, art. 6s, art. 6o ust. 1
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Grzegorz Panek /spr./, Protokolant sekr. sąd. Karolina Gołąbek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2025 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 17 lutego 2025 r. nr SKO.4104.1.2025 w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za 2023 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi J.K. (dalej: skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w {...} z 17 lutego 2025 r. nr SKO.4104.1.2025, utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy {...}z 13 grudnia 2024 r. nr FK.VII.3137.1.2024, w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za rok 2023.
Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Skarżący został wezwany pismem z dnia 30 sierpnia 2023 r. przez organ I instancji do złożenia deklaracji za rok 2023 o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania.
W odpowiedzi na powyższe skarżący poinformował organ, że wezwanie jest bezzasadnie, ponieważ co roku składa bezsensowną deklarację i pisze wyjaśnienie. Deklaracja została złożona z informacją - nie dotyczy.
Postanowieniem z dnia 11 września 2023 r. Wójt Gminy {...}wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 stycznia 2023 do 31 grudnia 2023 r.
Pismem z dnia 21 września 2023 r. skarżący oświadczył, że postępowanie jest bezzasadne. Opłata za odbiór śmieci jest opłatą za usługę. A usługa z winy władz gminy nie jest wykonywana od 2019 r. do chwili obecnej. Natomiast w 2018 r. usługa była wykonywana częściowo.
Decyzją z dnia 9 października 2023 r. organ I instancji postanowił określić podatnikowi wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w kwocie {...}zł. za okres od dnia 1 stycznia 2023 r. do 31 grudnia 2023 r.
Decyzją z dnia 13 grudnia 2023 r. nr SKO.4104.27.2023, Kolegium, uchyliło w całości ww. decyzję i przekazało sprawę organowi i instancji do ponownego rozparzenia, z uwagi na stwierdzone wady postępowania.
Organ, po ponownie przeprowadzonym postępowaniu, decyzją z dnia 21 lutego 2024 r. nr FK.VIl.3137.1.2024 postanowił określić podatnikowi wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w kwocie {...} zł za okres od dnia 1 stycznia 2023 r. do 31 grudnia 2023 r.
Po rozpatrzeniu odwołania SKO decyzją z dnia 30 kwietnia 2024 r. nr SKO.4104.2.2024 ponownie uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Po przeprowadzeniu postepowania zgodnie z zaleceniami organu II instancji wójt decyzją z dnia 13 grudnia 2024 r. nr FK.VII.3137.1.2024 postanowił określić podatnikowi wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w kwocie{...} . za okres od dnia 1 stycznia 2023 r. do 31 grudnia 2023 r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że w toku prowadzonego postępowania ustalono, że skarżący jest właścicielem nieruchomości położonej w miejscowości{...}, ul. {...}{...} co potwierdzają dane zawarte w ewidencji podatkowej organu podatkowego oparte na danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków Starostwa Powiatowego w {...}. Nieruchomość jest zamieszkała, a liczba osób zamieszkujących nie ma wpływu na ustalenie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa miejscowego w przypadku nieruchomości, w których zamieszkują mieszkańcy opłatę tę stanowi iloczyn zużytej wody z danej nieruchomości oraz stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Organ podniósł, że spór między skarżącym a Gminą {...] powstał z powodu nieodebrania jednorazowo w dniu 20 listopada 2018 r. odpadów z jego posesji pod wspomnianym wyżej adresem. Fakt ten był spowodowany tym, że w większości wystawione odpady nie stanowiły odpadów komunalnych. Zawartość znajdująca się w workach pochodziła z prowadzenia działalności gospodarczej. W workach znajdowały się odpady łatwopalne, tj. pianki poliuretanowa, folia strech, farby, lakiery, odpady pochodzące z działalności remontowo-budowlanej. W związku z powyższym zakontraktowana przez gminę firma "E" we wskazanym okresie nie odebrała odpadów pochodzących z działalności remontowo-budowlanej, a strona zaprzestała udostępniania odpadów komunalnych z posesji.
Organ wskazał również, że w okresie od 1 stycznia 2023 r. nie wpłynęła żadna reklamacja o niewłaściwym lub nierzetelnym wykonaniu usługi odbioru odpadów z przedmiotowej nieruchomości.
Końcowo organ wyjaśnił, że biorąc pod uwagę niedopełnienie przez ww. obowiązku złożenia deklaracji o wysokości przedmiotowej opłaty jest ona naliczona w decyzji na podstawie ilości zużytej wody zgodnie Komunikatem Gminnego Zakładu Usług Wodnych w [...] oraz przepisów prawa miejscowego.
W związku z powyższym wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi została ustalona według średniomiesięcznego zużycia wody za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2022 r. oraz stawek opłat obowiązujących na terenie Gminy.
Odwołaniem złożonym z dnia 28 grudnia 2024 r. skarżący poddał powyższą decyzję kontroli instancyjnej SKO, nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu I instancji. Wnioskodawca stwierdził, że nałożenie na niego opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w kwocie {...}zł za okres od dnia 1 stycznia 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. jest niesprawiedliwe, krzywdzące i niezgodne z przepisami. Od dnia 1 stycznia 2019 r. firma "E", z którą Gmina ma podpisaną umowę nie odbiera u niego żadnych śmieci. Śmieci są odbierane regularnie przez Zakład Oczyszczania , na podstawie umowy zawartej z firmą K.J.
W wyniku rozpoznania ww. odwołania SKO opisaną na wstępie decyzją z 17 lutego 2025 r. nr SKO.4104.1.2025, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 6h ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. 2024 r., poz. 399 ze zm., dalej: u.c.p.g.), właściciele nieruchomości są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości lub lokale, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje w przypadku nieruchomości zamieszkałej - za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec (art. 6i u.c.p.g.). Właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania w danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub wytworzenia w danej nieruchomości odpadów komunalnych. Deklaracja zawiera dane niezbędne do określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (art. 6m u.c.p.g.). W razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji, wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa w drodze decyzji wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku - uzasadnione szacunki, w tym w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze. Wójt, burmistrz lub prezydent miasta w celu weryfikacji złożonych deklaracji może wykorzystać informacje i dane znajdujące się w jego posiadaniu oraz posiadaniu gminnych jednostek organizacyjnych, w tym przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych (art. 60 ust. 1 i 1a u.c.p.g.).
SKO zaznaczyło, że art. 60 ust. 1 u.c.p.g. zobowiązuje wójta, burmistrza lub prezydenta miasta do określenia, w drodze decyzji, wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w razie stwierdzenia faktu niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo istnienia (w złożonej deklaracji) uzasadnionych wątpliwości co do danych w niej zawartych. Tym samym ustawodawca zobowiązuje organ do określenia wysokości opłaty, jeśli właściciel nieruchomości nie wykonał ciążącego na nim obowiązku samoobliczenia opłaty, a więc gdy nie złożył deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w której zobowiązany był obliczyć należną opłatę. W wypadku zatem stwierdzenia ww. okoliczności organ jest zobowiązany ustalić prawidłową wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okresy, w których powstał obowiązek jej uiszczenia oraz uległ konkretyzacji, a więc przekształcił się w zobowiązanie.
W rozpatrywanej sprawie metoda ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wynikała z Uchwały Nr {...}Rady Gminy {...} z dnia {...} czerwca 2020 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki opłat na terenie Gminy {...}(Dz. Urz. Województwa {...} z 2020 r., poz. {...}). W uchwale nr {...} Rady Gminy {...}z {...} czerwca 2020 r. w sprawie wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi składanej przez właściciela nieruchomości na której zamieszkują mieszkańcy (Dz. Urz. Województwa {...}z 2020, poz. {...}), określono obowiązki właściciela w zakresie składania deklaracji, wskazując w § 3 pkt 3 i 4, że właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć deklarację w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na terenie nieruchomości. Kolejne deklaracje na okres następnego roku należy składać w terminie do 10 lutego danego roku.
Z niekwestionowanych ustaleń wynika, że strona pomimo kilkukrotnych wezwań nie złożyła kompletnej deklaracji za gospodarowanie odpadami komunalnymi na terenie gminy w 2023 r., zatem w sprawie spełnione zostały przesłanki do wydania decyzji. W ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo określił wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za rok 2023, stosując właściwe stawki obowiązujące w poszczególnych latach, a wynikające z odpowiednich uchwał rady gminy i w oparciu o średnie miesięczne zużycie wody skarżącego na podstawie komunikatów Gminnego Zakładu Usług Wodnych w podanych latach. SKO wskazało, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma charakter ekwiwalentnego świadczenia, które obowiązkowo należy uiszczać dopóty, dopóki spełnia się ustawowe przesłanki, sprecyzowane w odpowiednich uchwałach będących aktami prawa miejscowego. Taką przesłanką jest bycie właścicielem nieruchomości zamieszkałej. Opłata ta nie jest ceną za wykonaną usługę. Uprawnienie do pobierania opłat nie wynika z umowy cywilnoprawnej zawartej pomiędzy gminą i właścicielem nieruchomości, lecz z przepisów ustawy o czystości i porządku w gminach oraz unormowań zawartych w uchwałach rady gminy. Opłata ta ma charakter publicznoprawny i jest oderwana od faktycznej ilości wytwarzanych i odbieranych przez gminę odpadów.
Zaznaczono, że podmioty zobowiązane do uiszczenia omawianej opłaty nie mają swobody kształtowania treści stosunku prawnego, w szczególności wysokości opłaty, jej obniżenia lub odstąpienia od jej pobrania. Elementy te określa bowiem ustawa oraz akt prawa miejscowego w zakresie wskazanym w ustawie. Właściciel każdej nieruchomości zamieszkałej ma obowiązek poddać się rygorem gminnego systemu gospodarowania odpadami komunalnymi i nie zwalnia takiego właściciela samodzielne zagospodarowanie odpadami komunalnymi. Strona może zawrzeć umowę z firmą prywatną, ale nie zwalnia jej to z obowiązku wywiązywania się z prawem przewidzianych obowiązków w zakresie składania deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i regularnego uiszczania opłat za gospodarowanie odpadami na rzecz gminy.
Skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję SKO, wnosząc o jej uchylenie w całości. W uzasadnieniu skargi wskazał, że obecnie śmieci są odbierane z jego posesji. Ponadto jak wynika z informacji o wysokości opłat za gospodarowanie odpadami za 2025 r. jego zaległości z lat ubiegłych wynoszą 0,17 zł. Zaległość ta została uregulowana. W jego ocenie Gmina {...}próbuje wyłudzić opłatę za nie odebrane odpady komunalne, a jednocześnie sama sobie zaprzecza wskazując, że zaległości z lat ubiegłych wynoszą 0,17 zł. Wskazuje także, że w wielu gminach wprowadzono zwolnienia i ulgi dla emerytów i seniorów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Przedmiotem kontroli Sądu jest rozstrzygnięcie SKO utrzymujące w mocy decyzję organu I instancji określającą skarżącemu wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla jego nieruchomości za 2023 r.
W ocenie Sądu, zarówno zaskarżona decyzja SKO, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane zgodnie z przepisami ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach jak również odpowiednimi przepisami zawartymi w gminnych aktach prawa miejscowego, stanowiącymi podstawę wydania decyzji w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Niezbędnym dla dokonania prawidłowej oceny spornego zagadnienia występującego w sprawie jest - w pierwszej kolejności - przywołanie przepisów prawa materialnego, które miały zastosowanie w niniejszej sprawie. Rozstrzygając ten spór należy wyjaśnić, że w myśl art. 3 ust. 1 u.p.c.g. utrzymanie czystości i porządku w gminach, co do zasady, należy do obowiązkowych zadań własnych gminy. W szczególności gminy mają obowiązek stworzenia warunków do wykonywania prac związanych z utrzymaniem czystości i porządku na terenie gminy lub zapewnienia wykonania tych prac przez tworzenie odpowiednich jednostek organizacyjnych (art. 3 ust. 2 pkt 1 u.p.c.g.). Gminy mają też obowiązek objąć wszystkich właścicieli nieruchomości na terenie gminy systemem gospodarowania odpadami komunalnymi (art. 3 ust. 2 pkt 3 u.p.c.g.), a także obowiązek nadzorowania gospodarowaniem odpadami komunalnymi, w tym realizacji zadań powierzonych podmiotom odbierającym odpady komunalne od właścicieli nieruchomości (art. 3 ust. 2 pkt 4 u.p.c.g.). Ustawodawca nałożył też szereg obowiązków związanych z utrzymaniem czystości i porządku w gminie na właścicieli nieruchomości. Między innymi właściciele nieruchomości mają obowiązek zbierania w sposób selektywny powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie oraz sposobem określonym w przepisach odrębnych (art. 5 ust. 1 pkt 3 u.p.c.g.), jak też obowiązek pozbywania się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych oraz nieczystości ciekłych w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi (art. 5 ust. 1 pkt 3b u.p.c.g.). Ustawodawca określił też sposób gospodarowania odpadami i zasady finansowania systemu. Zgodnie z art. 6 ust. 1 u.p.c.g., właściciele nieruchomości, którzy pozbywają się z terenu nieruchomości nieczystości ciekłych, oraz właściciele nieruchomości, którzy nie są obowiązani do ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na rzecz gminy, wykonując obowiązek określony w art. 5 ust. 1 pkt 3b, są obowiązani do udokumentowania w formie umowy korzystania z usług wykonywanych przez: (1) gminną jednostkę organizacyjną lub przedsiębiorcę posiadającego zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych lub osadników w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków i transportu nieczystości ciekłych lub, (2) gminną jednostkę organizacyjną lub przedsiębiorcę odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, wpisanego do rejestru działalności regulowanej. Z kolei zgodnie z art. 6c ust. 1 u.p.c.g. gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. W myśl art. 6h pkt 1 u.p.c.g. właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, obowiązani są ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone nieruchomości lub lokale, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zgodnie zaś z art. 6i ust. 1 pkt 1 u.p.c.g., opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi są obowiązani ponosić właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, na rzecz gminy, na terenie której są położone nieruchomości lub lokale. Na tle tych regulacji prawnych w doktrynie prezentowany jest pogląd, że ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach ustanawia obecnie dwa systemy postępowania z odpadami komunalnymi: tzw. system gminny ("opłatowy") - charakterystyczny dla nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy (art. 6c ust. 1), a także tzw. system wolnego wyboru ("konkurencyjny", "umowny") - charakterystyczny dla nieruchomości niezamieszkanych przez mieszkańców, ale wytwarzających odpady komunalne (art. 6 ust. 1 w zw. z art. 6c ust. 2) - zob. M. Górski [w:] M. Górski (red.), Prawo ochrony środowiska, Warszawa 2021, s. 489. Podkreśla się przy tym, że stosowalność "systemu wolnego wyboru", który wynika z art. 6 u.p.c.g., została ograniczona do właścicieli nieruchomości: (1) pozbywających się z terenu nieruchomości nieczystości ciekłych - wszystkich, (2) pozbywających się z nieruchomości odpadów komunalnych - tylko tych, którzy nie są obowiązani do ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na rzecz gminy, czyli tych, którzy nie zostali objęci systemem gospodarowania odpadami komunalnymi przez gminę, określonym w nowym rozdziale 3a ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach; praktycznie chodzi o właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy (warsztaty, firmy, urzędy itp.), i to jeszcze przy dodatkowym założeniu, że rada gminy nie wydała uchwały obejmującej także ich systemem gospodarowania odpadami komunalnymi przez gminę (D. Danecka, W. Radecki, Utrzymanie czystości i porządku w gminach. Komentarz, Lex/el. 2023, komentarze do art. 6 u.c.p.g.; zob. też: M. Budziarek, A. Szymczak, Utrzymanie czystości i porządku w gminach. Komentarz, Lex/el.2021, komentarz do art. 6 u.p.c.g.).
Odpowiadając zaś na pytanie jaki charakter prawny ma opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi, wskazuje się, że bezspornie jest to rodzaj daniny publicznej. Wprawdzie odróżnienie opłaty od podatku nie zawsze jest jasne i oczywiste, ale tu mamy jasne wskazanie w art. 6r ust. 2, że z opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi gmina pokrywa koszty funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi. Wyraźny jest więc element odpłatności, a odpłatność opłaty jest zasadniczym kryterium odróżnienia opłat od innych świadczeń pieniężnych (D. Danecka, W. Radecki, Utrzymanie czystości i porządku w gminach...., komentarze do art. 6h u.c.p.g.). O tym, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma charakter daniny publicznej, stwierdził także Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 28 listopada 2013 r., K 17/12. Trybunał wyjaśnił, że opłata ta nie ma charakteru podatkowego, jest bowiem świadczeniem pieniężnym, przymusowym, bezzwrotnym, jednostronnym, publicznoprawnym, ale odpłatnym i mającym realizować różne cele wynikające z przepisów ustawy o utrzymaniu czystości. Wyjaśniając przymusowy charakter tej opłaty Trybunał wskazał, że obowiązek jej zapłaty spoczywa na wszystkich właścicielach nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Obowiązek ten z mocy ustawy obejmuje również właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, ale powstają tam odpady, o ile rada gminy postanowi o odbieraniu odpadów komunalnych z tych nieruchomości. Podmioty zobowiązane do uiszczenia opłaty nie mają swobody kształtowania treści stosunku prawnego, w szczególności wysokości opłaty, ewentualnego jej obniżenia lub odstąpienia od niej oraz terminu zapłaty. Elementy te określa bowiem ustawa oraz akt prawa miejscowego w zakresie wskazanym w ustawie. Sąd w rozpoznawanej sprawie podziela to stanowisko. Należy przy tym podkreślić, że element "odpłatności", który występuje w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie oznacza jej "warunkowości" rozumianej w ten sposób, że obowiązek ponoszenia tej opłaty uzależniony jest od wykonywania przez gminę (lub jej jednostki) obowiązków związanych z gospodarowaniem odpadami komunalnymi. Przymusowość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi sprawia, że właściciel zamieszkałej nieruchomości ma obowiązek ponoszenia tej opłaty niezależnie od tego czy i jak gmina wywiązuje się z obowiązku odbioru wytwarzanych na tej nieruchomości odpadów.
W orzecznictwie wyjaśniono, że podmioty zobowiązane do uiszczenia opłaty nie mają swobody w decydowaniu o potrzebie (obowiązku) jej ponoszenia, a w szczególności nie są uprawnione do powstrzymywania się od jej uiszczenia w sytuacji, gdy gmina nie realizuje ustawowego obowiązku odbioru odpadów. Opłata nie jest bowiem świadczeniem wzajemnym uiszczanym za wykonaną przez gminę usługę, lecz wynika z ustawowego obowiązku partycypowania przez właścicieli nieruchomości w kosztach gospodarowania odpadami komunalnymi ponoszonymi przez gminę, na terenie której położona jest nieruchomość stanowiąca przedmiot własności podmiotu zobowiązanego do zapłaty tej opłaty (wyrok NSA z 21 kwietnia 2020 r. II FSK 36/20). W przypadku, gdy gmina nie realizuje obowiązku odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, właściciel nieruchomości jest obowiązany do przekazania odpadów komunalnych, na koszt gminy, podmiotowi odbierającemu odpady komunalne od właścicieli nieruchomości (art. 6s u.c.p.g.), nadal jednak w takiej sytuacji właściciel nieruchomości ma obowiązek uiścić opłatę, o jakiej mowa w art. 6h u.c.p.g. (wyrok NSA z 18 grudnia 2020 r., II FSK 1530/20). Dla obowiązku ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami nie ma znaczenia czy podmiot obowiązany do uiszczenia tej opłaty korzysta z usług podmiotu prywatnego. Obowiązek poniesienia opłaty istnieje niezależnie od tego faktu (zob. wyrok NSA z 19 października 2021 r., III FSK 1461/21).
Odnosząc te ogólne uwagi do realiów niniejszej sprawy należy wskazać, że skarżący nie kwestionuje ustaleń organów, że należąca do niego nieruchomość ma charakter nieruchomości zamieszkałej. W tej sytuacji organy prawidłowo uznały, że na właścicielu tej nieruchomości spoczywa obowiązek deklarowania i uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Jak już wspomniano, obowiązek ten jest niezależny od tego, czy odbiór odpadów z tej nieruchomości realizowany był w inny sposób oraz tego, czy i w jaki sposób gmina wywiązywała się ze swych obowiązków. Należy powtórzyć, że w przypadku gdy gmina nie realizuje obowiązku odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, właściciel nieruchomości powinien na koszt gminy przekazać odpady komunalne uprawnionemu podmiotowi (art. 6s u.p.c.g.). Powyższe nie zwalnia jednak właściciela nieruchomości z obowiązku uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 6h u.c.p.g. Nieprawidłowości przy odbiorze odpadów komunalnych, na które powołuje się skarżący i które miały miejsce w 2018 roku - a w konsekwencji zaprzestanie przez niego uiszczania opłat oraz przekazywanie ich innemu podmiotowi, który faktycznie odbierał odpady - nie zwalniały go z obowiązków określonych powyżej.
W związku z powyższym spełniła się przesłanka do wydania decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zgodnie bowiem z art. 6o ust. 1 u.c.p.g, w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku - uzasadnione szacunki, w tym w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze. Ustawa nakłada obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie na właścicieli nieruchomości, zgodnie bowiem z art. 6h u.c.p.g, właściciele nieruchomości są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zgodnie z art. 6i ust. 1 pkt 1 u.c.p.g, obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje w przypadku nieruchomości zamieszkałych - za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec a fakt produkowania odpadów decyduje o powstaniu obowiązku uiszczania tzw. opłaty śmieciowej tylko w przypadku nieruchomości niezamieszkałych, stosowanie do art. 6c ust. 2 u.c.p.g. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zachodzi.
W ocenie Sądu, w świetle ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych i prawnych, istniały podstawy do uznania, że organ pierwszej instancji nie tylko był uprawniony, lecz wręcz zobowiązany do wydania decyzji na podstawie wskazanych przepisów, w tym prawa miejscowego zawartego w uchwałach Rady Gminy {...}z {...} czerwca 2020 r. W konsekwencji, zasadnie określono skarżącemu wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami, to na właścicielu nieruchomości ciąży obowiązek złożenia prawidłowej deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Skarżący nie dopełnił tego obowiązku, co skutkowało koniecznością określenia opłaty przez organ. Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie przewiduje możliwości zwolnienia z opłaty ani jej różnicowania w zależności od cech mieszkańców, takich jak wiek, płeć, sytuacja bytowa czy fakt zameldowania. Obowiązek uiszczenia opłaty powstaje z mocy prawa, z chwilą zamieszkania na danej nieruchomości - niezależnie od ilości wytwarzanych odpadów czy sytuacji majątkowej właściciela.
Należy także zauważyć, że skarżący jak sam wskazał, uznał zaległości za lata poprzednie wykazane w Informacji na 2025 r. (w wysokości 0,17 zł) i zaległość tę uregulował. Oczywiście wykazana zaległość nie mogła obejmować należności związanych z określeniem wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na 2023 r. gdyż trwało postępowanie administracyjne w przedmiocie określenia wysokości tej opłaty.
Bez znaczenia są także inne okoliczności wskazywane przez skarżącego, a dotyczące rzekomych działań Wójta, które miały zdyskredytować skarżącego w oczach mieszkańców gminy z uwagi na jego kandydowanie do Rady Gminy. Obowiązek uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje niezależnie od sytuacji finansowej czy też majątkowej właściciela nieruchomości zamieszkałej. Przepisy u.c.p.g. nie przewidują także możliwości zwolnienia z opłaty bądź też różnicowania jej stawki według cech wyróżniających mieszkańców danej miejscowości, takich jak np.: wiek, płeć, ich sytuacja bytowa, czy też okoliczność zameldowania. Ustawodawca założył, że sam fakt zamieszkiwania na danej nieruchomości powoduje obowiązek uiszczania opłaty, bez względu na to czy na nieruchomości odpady powstają i w jakiej ilości.
Sąd uznał, że organy prawidłowo zastosowały właściwe przepisy ustawy i aktów prawa miejscowego, a na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego trafnie ustaliły stan faktyczny oraz wyciągnęły z niego logiczne wnioski. Nie stwierdzono naruszenia zasad postępowania, w szczególności zasady zaufania do organów, obowiązku informowania stron (art. 121 Ordynacji podatkowej) ani zapewnienia czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 123 Ordynacji podatkowej).
Podsumowując, ocena legalności zaskarżonej decyzji nie wykazała podstaw do jej uchylenia ani do eliminacji z obrotu prawnego decyzji organu pierwszej instancji. W sprawie zastosowano właściwe przepisy prawa materialnego, a uzasadnienie spełnia wymagania określone w art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej.
W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.