II SA/RZ 1618/23

II SA/Rz 1618/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-06-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-09-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jolanta Kłoda-Szeliga
Karina Gniewek-Berezowska /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Godlewski
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 344
art. 136 ust. 7, art. 136 ust. 3, art. 137, art. 216 ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1336
art. 5 pkt 21
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ Sędziowie WSA Piotr Godlewski AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2024 r. sprawy ze skarg B. Ż. i M. K. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 3 sierpnia 2023 r. nr N-I.7581.2.24.2023 w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości - skargi oddala –
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody Podkarpackiego (dalej: "Wojewoda", "Organ odwoławczy", "Organ II instancji") z 3 sierpnia 2023 r. nr N-I.7581.2.24.2023, utrzymująca w mocy decyzję Starosty Powiatu [...] (dalej: "Organ I instancji", "Starosta") z [...] czerwca 2023 r. nr [...] orzekającą o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
W podstawie prawnej decyzji wskazano art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: "k.p.a.") oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2023 r., poz. 344 ze zm.; dalej: "u.g.n.").
Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:
Wnioskami skierowanymi do Prezydenta Miasta [...] odpowiednio: z [...] kwietnia 2019 r. B. Ż., z [...] czerwca 2019 r. K. Ż., H. B., W. Ż., E. K., J. P., M. Ż., J. Ż., W. Ż., A. Ż., L. Ż., M. Ż., E. Ż. – działająca w imieniu własnym i jako pełnomocnik J. Ż., M. Ż., z [...] grudnia 2019 r. R. P. i z [...] maja 2020 r. M. Ś., zwrócili się o "zwrot działek nr [...] położonych w [...] nad rzeką [...] w okolicy Zalewu i Zapory".
W związku z faktem, że wnioskowana do zwrotu nieruchomość oznaczona aktualnie jako część działki nr [...], położona w [...], obr. [...], stanowi własność Gminy Miasto [...], Wojewoda [...] postanowieniem z [...] lipca 2020 r. nr [...], wyłączył Prezydenta Miasta [...] od rozpatrzenia sprawy, wskazując jednocześnie Starostę [...] do jej załatwienia.
Decyzją z [...] czerwca 2023 r. nr [...], Starosta [...] orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako dawne działki gruntowe nr: [...], położone w [...] nad [...] w okolicy Zalewu i Zapory, stanowiące obecnie część działki nr [...] o pow. 3,4718 ha, położonej w obrębie [...], będącej własnością Gminy Miasta [...].
Od powyższej decyzji odwołanie złożyli:
- pismem z [...] czerwca 2023 r. K. Ż., K. Ż., J. Ż., M. M., A. P., P. Ż., R. P., E. K., M. Ś., L. Ż., J. Ż. – działając w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik A. Ż., B. Ż., M. Ż., W. Ż., E. Ż. - działająca w imieniu własnym i jako pełnomocnik J. Ż., M. Ż., Z. Ż., T. Ż., P. Ż., Ł. Ł., W. Ż.;
- pismem z [...] czerwca 2023 r. M. K. – reprezentowana przez radcę prawnego P. K.;
- pismem z [...] czerwca 2023 r. U. Ż.
Po rozpatrzeniu odwołań ww. Skarżących, Wojewoda [...], decyzją z [...] sierpnia 2023 r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Organu I instancji wskazując, iż została ona wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
W uzasadnieniu Organ II instancji wyjaśnił, że w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r., nr 10, poz. 64), na podstawie aktów notarialnych z [...] czerwca 1965 r.: nr Rep. [...] M. Ż. zbył na rzecz Skarbu Państwa działki gruntowe położone w [...] oznaczone nr [...], zaś na podstawie nr Rep. [...] na rzecz Skarbu Państwa działkę gruntową położoną w [...], oznaczoną nr [...] zbyła R. Ż., z przeznaczeniem pod lokalizację szczegółową stopnia wodnego i zapory na rzece [...] między innymi na przedmiotowych działkach - zgodnie z decyzją Wydziału Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] z [...] września 1962 r. nr [...], znak: [...], zmienioną decyzją Wydziału Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] z [...] listopada 1967 r., znak: [...] - poszerzającą zakres terenu przeznaczonego pod planowaną inwestycję.
Organ odwoławczy wskazał, że ww. aktach notarialnych jako cel wywłaszczenia wskazana została budowa stopnia wodnego i zapory na rzece [...], zgodnie z ostateczną decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] Wydział Budownictwa Urbanistyki i Architektury z [...] listopada 1967 r. znak: [...]. Cel ten został zrealizowany. Kwestią sporną pozostawało czy tereny wokół zalewu, niebędące pod powierzchnią wody, wchodzą w zakres zalewu na rzece [...]. W ocenie Organu II instancji Starosta rozpatrując przedmiotową sprawę dokonał właściwej interpretacji celu wywłaszczenia. Nadmienił, że zgodnie z założeniami decyzji nr [...] z 1962 r. i załączoną do niej koncepcją zagospodarowania przestrzennego, projektowana inwestycja miała obejmować poza budową samego stopnia wodnego na rzece [...], także infrastrukturę towarzyszącą tj. m.in. tereny zieleni, przystań kajakową, parkingi, place zabaw, ciągi pieszych i placów. Wskazał, że w ramach ogólnego celu wywłaszczenia, jakim była budowa stopnia wodnego, celem wywłaszczenia nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot było jej przeznaczenie pod zieleń, parkingi i trasy (ciągi) komunikacyjne. Jak wynika z dokonanych oględzin, jak również zdjęć historycznych przedmiotowa nieruchomość została w ten sposób zagospodarowana.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie nie bez znaczenia pozostaje, znajdujące się w aktach sprawy, zdjęcie lotnicze wykonane 6 listopada 1971 r., które przedstawia teren zajęty pod plac budowy na potrzeby realizacji stopnia wodnego i zalewu na rzece [...]. Teren zajęty pod plac budowy zlokalizowany został pomiędzy obecnymi ulicami: [...], a rzeką [...] i obejmuje m.in. wnioskowaną do zwrotu działkę. Z powyższego zdjęcia jednoznacznie wynika, że na wnioskowanych do zwrotu działkach prowadzone były prace budowlane związane z budową stopnia wodnego i zalewu na rzece [...]. Umieszczono na nich m.in. plac budowy bez którego nie zostałby zrealizowany cel wywłaszczenia. Wykorzystanie w późniejszym czasie przedmiotowych działek pod urządzenie terenów rekreacyjnych, jedynie dopełniło realizacji celu wywłaszczenia.
Wojewoda wskazał, że głównym celem budowy stopnia wodnego w [...] i zalewu było uzyskanie stałego poziomu piętrzenia wody poprzez przegrodzenie rzeki [...], w szczególności dla: zapewnienia poboru wody dla celów komunalnych – ujęcie wody dla [...], ujęcie [...], zapewnienie poboru wody dla celów technologicznych – ujęcie wody dla [...], wykorzystanie do celów rekreacyjno-sportowych oraz budowa mostu. Organ II instancji podniósł także, że wraz z rozwojem miasta [...] oraz upływem czasu zmieniła się koncepcja zagospodarowania przestrzennego. Koncepcje z lat 70 XX w. są obecnie nieaktualne, niedostosowane do potrzeb rozwojowych miasta. W ocenie Organu II instancji nawet zmiana przeznaczenia nieruchomości dokonana po właściwym tj. zgodnym z celem wywłaszczenia, zagospodarowaniu nieruchomości nie ma żadnego znaczenia dla oceny przesłanki zbędności.
Podsumowując, Wojewoda stwierdził, że cel publiczny dla którego zostały wywłaszczone nieruchomości, oznaczona aktualnie jako część działki nr [...] położonej w [...], obręb [...] został zrealizowany.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnieśli:
- pismem z [...] sierpnia 2023 r. B. Ż., K. Ż., K. Ż., J. Ż., M. L. M., A. E. P., P. A. Ż., R. P., E. K., M. Ś., L. Ż., J. Ż., A. Ż. (reprezentowany przez pełnomocnika J. Ż.), M. Ż., W. Ż., E. Ż., J. Ż. (reprezentowana przez pełnomocnika E. Ż.), M. Ż., Z. Ż., T. Ż., Ł. Ż. i W. Ż.;
- pismem z [...] września 2023 r. M. K.
W jednobrzmiąco sformułowanych skargach Skarżący zarzucili naruszenie:
1. art. 6 , art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego, niewłaściwą, nierzetelną i arbitralną ocenę materiału dowodowego, przede wszystkim poprzez uznanie, że na przedmiotowej nieruchomości doszło do realizacji celu wywłaszczenia, w sytuacji w której nie doszło do zrealizowania jakichkolwiek prac, budynków, budowli i urządzeń co miało bezpośredni wpływ na wadliwość orzeczenia;
2. art. 6 w zw. z art. 136 i 137 u.g.n. poprzez uznanie, że wykonany na części przedmiotowej nieruchomości parking dla samochodów osobowych przez prywatnego inwestora – firmę D. A. P. K. Sp. komandytowa oraz wykonanie nasadzenia było inwestycją celu publicznego i stanowiło realizację celu publicznego, o którym mowa w decyzji z 1962 r. i decyzji z 1967 r. w sytuacji w której inwestycja ta nie stanowi (i nie stanowiła) i nie może stanowić realizacji jakiegokolwiek celu publicznego;
3. art. 137 ustawy poprzez jego niezastosowanie, tj. niedokonanie zwrotu nieruchomości zgodnie z wnioskiem wnioskodawców w sytuacji, w której zostały spełnione wszystkie przesłanki – przedmiotowa nieruchomość była zbędna do realizacji wyznaczonego celu publicznego.
Wobec tak sformułowanych zarzutów wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz uwzględnienie ich wniosku poprzez dokonanie zwrotu nieruchomości – części działki nr [...] obręb [...].
Postanowieniem z [...] listopada 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej: "WSA") odrzucił skargi: K. Ż., K. Ż., J. Ż., M. L. M., A. E. P., P. A. Ż., R. P., E. K., M. Ś., L. Ż., J. Ż., A. Ż., M. Ż., W. Ż., E. Ż., J. Ż., M. Ż., Z. Ż., T. Ż., Ł. Ż. i W. Ż.
Postanowieniem z 21 lutego 2024 r. Sąd na podstawie art. 111 § 1 p.p.s.a. połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt II SA/Rz 1618/23 i II SA/Rz 1619/23 pod sygn. akt II SA/Rz 1618/23.
W odpowiedzi na ww. skargi Wojewoda wniósł o ich oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko, jak również argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.
Pismem z [...] marca 2024 r. odpowiedź na skargi: M. K. i B. Ż. wniósł adwokat P. G. reprezentujący uczestnika A. D. P. K., wnosząc o oddalenie ww. skarg. W uzasadnieniu pisma pełnomocnik Uczestnika podniósł, że nie zgadza się z tokiem rozumowania Skarżących, jakoby określenie celu wywłaszczenia jako budowa stopnia wodnego i zapory na rzece [...] oznaczało automatycznie, że celem wywłaszczenia jest jedynie wybudowanie elementów zapory na wywłaszczonej nieruchomości lub zalanie tego terenu wodą. Cel wywłaszczenia nieruchomości nie może być określany wyłącznie na podstawie jednego sformułowania zawartego w tytule decyzji, bowiem oczywistym jest, że w przypadku celów tak skomplikowanych jak w niniejszej sprawie, wpisanie w tytule decyzji wszystkich możliwych sposobów zagospodarowania wywłaszczonych nieruchomości byłoby nie tylko niecelowe, ale przede wszystkim niemożliwe. Powołując się na szereg decyzji administracyjnych odmawiających zwrotu wywłaszczonych nieruchomości w analogicznych sprawach oraz orzecznictwo sądów administracyjnych pełnomocnik wskazał, że celem wywłaszczenia przedmiotowych nieruchomości było w pierwszej fazie przeznaczenie ich na urządzenie zaplecza budowy stopnia wodnego oraz zapory na rzece [...], a w drugiej fazie wykonanie na tych nieruchomościach terenów zielonych. Z dowodów zalegających w aktach sprawy – zarówno dla pierwszej jak i drugiej fazy wynika, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, a co za tym idzie brak jest podstaw do zwrotu tych nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: "p.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 p.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Po zbadaniu sprawy w opisanych granicach Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności Sąd przystąpił do badania wymogów formalnych złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonych nieruchomości.
W ramach tej oceny Sąd stwierdza, że wniosek został złożony z zachowaniem terminu.
Ustawą z 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2019 r., poz. 801), która weszła w życie 14 maja 2019 r. na podstawie art. 1 pkt 1 lit. f ustawodawca wprowadził przepis art. 136 ust. 7 u.g.n. w brzmieniu: "uprawnienie do zwrotu, o którym mowa w ust. 3 wygasa, jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, upłynęło 20 lat, a w tym terminie uprawiony nie złożył wniosku, o którym mowa w ust. 3. W takim przypadku właściwy organ nie ma obowiązku zawiadamiania oraz informowania, o którym mowa w ust. 2".
Z powyższą zmianą wprowadzono również przepis przejściowy stanowiący, że "w przypadku gdy termin, o którym mowa w art. 136 ust. 7 ustawy zmienianej w art. 1, upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy albo gdy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy do upływu tego terminu pozostało nie więcej niż 12 miesięcy, wniosek, o którym mowa w art. 136 ust. 3 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, może zostać złożony w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy". (art. 2 ust. 1 ww. ustawy). Powyższy przepis przejściowy umożliwiał złożenie wniosku do dnia 14 maja 2020 r. i został dodatkowo przedłużony ustawą Covidową, co jednak pozostaje bez znaczenia z punktu widzenia niniejszej sprawy, gdyż wnioski złożono w dniu 13 czerwca 2019 r.
Jak zostanie niżej wykazane, a co w zasadzie nie było przedmiotem sporu, działki, których zwrotu domagają się Skarżące zostały wywłaszczone, a Skarżące są następcami prawnymi osób, w stosunku do których dokonano wywłaszczenia.
Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 u.g.n., stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140.
W myśl art. 137 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:
1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo
2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Jeżeli w przypadku, o którym mowa w art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n., cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.
Ponadto zgodnie z art. 216 ust. 1 u.g.n., przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa w trybie ustawy wywłaszczeniowej tj. ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79). Zgodnie z aktualnym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, które podziela skład orzekający, jeśli nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa w drodze umowy cywilnoprawnej, w związku z realizacją celu publicznego, to objęta jest hipotezą normy prawnej art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami (vide: wyroki z dnia 18 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 1136/08, i z dnia 16 października 2009 r. sygn. akt I OSK 37/09 wszystkie powołane w sprawie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów administracyjnych orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przedmiotem sprawy jest odmowa zwrotu parceli gruntowych nr [...].
Nie ulega wątpliwości, że aktem notarialnym z [...] czerwca 1965 r., Rep. [...] sporządzonym w Państwowym Biurze Notarialnym w [...] M. Ż. s. J. i R. zbył na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 6 ustawy wywłaszczeniowej działki gruntowe położone w [...] oznaczone numerami [...]. Celem nabycia, zgodnie z treścią aktu notarialnego, była budowa stopnia wodnego i zapory na rzece [...]. Wydział Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] decyzją Nr [...] z [...] września 1962 r. znak [...] ustalił lokalizację szczegółową stopnia wodnego i zapory na rzece [...]. Decyzja ta została powołana w akcie notarialnym.
Z kolei aktem notarialnym z [...] czerwca 1965 r., Nr Rep. [...] sporządzonym w Państwowym Biurze Notarialnym w [...] R. Ż. c. J. i M. zbyła na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 6 ustawy wywłaszczeniowej działkę gruntową położoną w [...] oznaczoną numerem [...]. Również w tym przypadku, celem nabycia przez Skarb Państwa była budowa stopnia wodnego i zapory na rzece [...] i także tu powołano się na wskazaną w poprzednim akcie notarialnym decyzję lokalizacji szczegółowej.
W sprawie nie ulega wątpliwości i nie było kwestionowane, że na podstawie nabycia pierwotnego tj. dziedziczenia, B. Ż. i M. K. stały się następcami prawnymi R. Ż. oraz M. Ż. Dowodem na to są: postanowienie Sądu Rejonowego w [...] I Wydział Cywilny z [...] listopada 2019 r., sygn. akt [...], sprostowane postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] Wydział I Cywilny z [...] sierpnia 2020 r., sygn. akt [...], oraz akt notarialny Rep [...] – akt poświadczenia dziedziczenia po H. S. B., następczyni prawnej po M. i R. Ż..
Nie ulega również wątpliwościom i także nie było w sprawie kwestionowane, że parcele gruntowe nr [...] weszły w skład działki nr [...]. Działka nr [...] decyzją [...] została podzielona na działki [...], z kolei działka nr [...] została podzielona na sześć działek nr: [...].
Z wykazu synchronizacyjnego wynika, że na podstawie map katastralnych wydzielono między innymi granice parcel gruntowych nr [...], które weszły w skład działki nr [...]. W wyniku przyjętych granic i nowych pomiarów działka nr [...] powstała ze zmiany oznaczenia p.gr [...], działki [...] powstały ze zmiany oznaczenia p.gr [...].
W sprawie nie ulega wątpliwości, że wskazane działki zostały przeznaczone na realizację celu publicznego, jakim była budowa zapory i zalewu, spór sprowadza się do oceny czy cel został zrealizowany.
Skarżące uważają, że celem wywłaszczenia była wyłącznie realizacja zapory i zalewu i żaden z nich nie został zrealizowany na wnioskowanych do zwrotu działkach.
Tymczasem Organy, jak również uczestnik postępowania A. D. P. K. sp. kom. wskazują, że zarówno z decyzji lokalizacyjnej, miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a także towarzyszących realizacji inwestycji dokumentów oraz wykonanych na przestrzeni lat zdjęć wynika w sposób oczywisty, że celem wywłaszczenia była nie tylko budowa samej zapory i poszerzenie zalewu, ale również zagospodarowanie przyległego do nich terenu zieleni, którym objęto przedmiotowe działki, i który został na tych działkach zrealizowany, i z tych powodów niemożliwy jest ich zwrot.
Sąd zgadza się ze stanowiskiem Organów i uczestnika postępowania.
Wprawdzie uzasadnienie decyzji Organu II, jak również I instancji może zostać uznane za niewyczerpujące, to jednak znajdujący się w aktach materiał dowodowy pozwala przyznać Organom rację.
Dokumentami poświadczającymi fakt realizacji inwestycji celu publicznego jakim była zapora oraz zalew jest oczywiście decyzja lokalizacyjna z [...] września 1962 r., Nr [...], która wskazuje na realizację tego celu i która została wymieniona w każdej z umów, na podstawie których dokonano wywłaszczenia.
Decyzja ta poza wskazaniem, że ustala lokalizację szczegółową budowę stopnia wodnego i zapory na rzece [...], nie precyzowała dokładnie celu ani obszaru, którego dokładnie dotyczy. Precyzowała to Koncepcja Zagospodarowania Przestrzennego Terenu Projektowanego Stopnia i Zbiornika Wodnego w rejonie [...] przy ul. [...] w dzielnicy [...] z [...] w skali 1:2000 z maja 1961 r. Wynikało z niej, że planem objęto nie tylko realizację stopnia wodnego i zalewu, ale również ciągów pieszych, placów, ciągów komunikacyjnych, parkingów, zieleni wysokiej, niskiej, a także skwerów, które miały powstać na terenie bezpośrednio do nich przylegającym.
Kolejnym dokumentem związanym z realizacją inwestycji była decyzja z [...] listopada 1967 r., Nr [...], w której wskazano kontur lokalizacji szczegółowej pod budowę stopnia wodnego i projektowanego zalewu, oznaczony na załączonych podkładach sytuacyjnych w skali 1-5000 linią koloru czerwonego nr od [...].
W decyzji tej wskazano, że anuluje się określony pierwotnie kontur lokalizacji zagospodarowania na Koncepcji Zagospodarowania Przestrzennego Terenu Projektowanego Stopnia i Zbiornika Wodnego w skali 1:2000 oraz decyzji o lokalizacji szczegółowej z [...] września 1962 r., Nr [...].
Porównując Koncepcję Zagospodarowania Przestrzennego z ostatnio wymienioną decyzją i dołączonymi do niej podkładami sytuacyjnymi stwierdzić należy, że poszerzono w kierunku północnym teren przeznaczony pod realizację inwestycji. Nie ma wątpliwości co do tego, że terenem tym objęto wnioskowane do zwrotu działki.
Kolejnym dokumentem określającym zakres inwestycji jest decyzja Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] z [...] sierpnia 1966 r., Nr [...], którą to decyzją na wniosek Okręgowej Dyrekcji Inwestycji Miejskich w [...] dokonano podziału między innymi działek [...], powołując się w uzasadnieniu na przeznaczenie terenu pod budowę stopnia wodnego i zapory na podstawie decyzji lokalizacyjnej [...] września 1962 r., Nr [...].
Projektowany podział przedstawia dołączona do akt mapa z sierpnia 1966 r., na której poza podziałem przedstawiono również sposób przeznaczenia poszczególnych działek. Wynika z niej, że działka [...] została przeznaczona na projektowaną zieleń, z kolei działka [...] uległa podziałowi na działki [...].
Działka [...] miała zostać przeznaczona jako teren zieleni, a nr [...] oraz działka nr [...] jako parking. Zaznaczyć przy tym należy, że działka nr [...] pokrywa się z figurującą na mapach działką [...], z kolei działki [...] działce nr [...].
Powyższe dokumenty świadczą o tym, że inwestycja była realizowana etapami. Pierwszy etap koncepcyjny, kolejny uszczegóławiający zakres inwestycji, poprzedzony procesem wywłaszczeniowym, następnie proces związany z podziałem działek i wyznaczeniem sposobu przeznaczenia dla poszczególnych działek, wreszcie proces realizacji i uporządkowania terenu po realizacji.
W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala przyznać rację Organom, że celem wywłaszczenia była nie tylko realizacja stopnia wody i zalewu ale również zorganizowanie terenów bezpośrednio przyległych w tym wnioskowanych do zwrotu działek, dla których w znacznej mierze przewidziano realizację terenów zielonych.
Cel ten, wbrew postawionym zarzutom został zrealizowany. Potwierdzają to zarówno wyniki przeprowadzonych oględzin, jak również dołączone zdjęcia lotnicze.
Dokonane w toku postępowania oględziny 4 listopada 2020 r. wykazały, że część parceli [...] wchodzi w ulicę [...] w obszarze 60 cm, pozostała część parceli [...] porośnięta jest trawą koszoną. W południowo- zachodniej części parceli [...] znajduje się aleja asfaltowa o szerokości około 2 m. Z kolei parcela [...] w znacznej części stanowi trawnik koszony. Od zachodniej strony częściowo znajduje się parking z kostki brukowej, widoczna jest studzienka i kratka kanalizacyjna. Wszystko to zostało zobrazowane na dołączonym szkicu sporządzonym przez geodetę. Stan ten potwierdzają również, dostępne drogą internetową aktualne mapy na stronie geoportal.gov.pl.
W ocenie Sądu taki sposób zagospodarowania terenu, pozwala przyjąć, że doszło do realizacji terenów zielonych. Wskazuje na to znajdująca się na działkach roślinność zarówno niska, jak i wysoka, która niewątpliwie wpisuje się w teren zieleni przyległej bezpośrednio do zalewu. Podkreślenia wymaga, że w żadnym z dokumentów nie sprecyzowano na czym ma polegać realizacja terenów zielonych. Interpretacja tego pojęcia powinna być dokonywana z uwzględnieniem celu całej inwestycji, jak również okresu, w którym była realizowana. Rodzaj i skala inwestycji pozwala stwierdzić, że przyjęty sposób zagospodarowania działek leżących w terenie przeznaczonym na realizację stopnia wodnego i zalewu spełnia funkcje terenów zielonych. W ocenie Sądu inaczej należy postrzegać tereny zielone powstające przy okazji realizacji osiedli mieszkaniowych, inaczej przy lokalizacji parków, a inaczej przy realizacji np. szpitali, a jeszcze inaczej przy realizacji inwestycji, którą jest właśnie stopień wodny. Każda z tych inwestycji nastawiona jest na zaspakajanie innych potrzeb i każda w związku z tym może mieć różne wymagania przy realizacji terenów zielonych z nią związanych.
O ile w przypadku realizacji osiedli można mówić, że teren ten może służyć do spędzania wolnego czasu, w związku z czym jego adaptacja mogłaby być związana z realizacją takich potrzeb chociażby poprzez stworzenie infrastruktury towarzyszącej, podobnie inwestycja parku, czy szpitala, o tyle w przypadku realizacji stopnia wody i zbiornika funkcja przylegającego do niego terenu zieleni stanowi pewnego rodzaju bufor bezpieczeństwa, służy zabezpieczeniu potrzeb związanych z ewentualną koniecznością przebudowy czaszy zbiornika. Przypomnieć tu należy, ze głównym celem budowy stopnia wodnego i zalewu było uzyskanie stałego poziomu piętrzenia wody dla: zapewnienia poboru wody dla celów komunalnych, zapewnienie poboru wody dla celów technologicznych – ujęcie wody dla "[...], wykorzystanie do celów rekreacyjno-sportowych oraz budowa mostu.
Nie bez znaczenia dla użytego zwrotu terenów zielonych ma czas realizacji tego celu. Sposobu zagospodarowania tych terenów nie można oceniać przez pryzmat aktualnych standardów zagospodarowywania terenów zielonych. Czas realizacji inwestycji zgoła inaczej kształtował tereny zieleni. Dzisiaj większą wagę przywiązuje się do zieleni miejskiej, aniżeli w połowie poprzedniego wieku o czym również nie można zapominać oceniając realizację celu.
Przyjęty sposób interpretacji nie sprzeciwia się funkcjonującej aktualnie na podstawie art. 5 pkt 21 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody ( Dz.U. z 2023 r., poz. 1336) definicji terenów zielonych, zgodnie, z którą tereny zieleni to tereny urządzone wraz z infrastrukturą techniczną i budynkami funkcjonalnie z nimi związanymi, pokryte roślinnością, pełniące funkcje publiczne, a w szczególności parki, zieleńce, promenady, bulwary, ogrody botaniczne, zoologiczne, jordanowskie i zabytkowe, cmentarze, zieleń towarzysząca drogom na terenie zabudowy, placom, zabytkowym fortyfikacjom, budynkom, składowiskom, lotniskom, dworcom kolejowym oraz obiektom przemysłowym;
Znajdujące się w aktach zdjęcia pozwalają w sposób bezsprzeczny stwierdzić, że na przedmiotowym terenie znajdowała się zarówno zieleń niska, jak i wysoka, nasadzenia krzewów oraz drzew. Z informacji znanych Sądowi z urzędu, na podstawie kontroli decyzji Wojewody [...] z [...] maja 2022 r., Nr [...], której dotyczył wyrok tutejszego Sądu z 13 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 937/22 wynika, że z chwilą zakończenia budowy zalewu w 1974 r., tereny lewobrzeżne rzeki zostały zagospodarowane poprzez nasadzenia drzew i krzewów i były systematycznie utrzymane przez Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej w [...]. Teren obejmujący sporne działki został w ten sposób zagospodarowany zaraz po uprzątnięciu terenu budowy związanego z realizacją inwestycji. Zdjęcia z 1971 r. przedstawiały ten teren jako rozległy plac budowy, następnie teren porośnięty trawą- 1999 r., wreszcie trawą oraz roślinnością wysoką – 2003 r. Ostatnio opisany stan obrazuje również zdjęcie z 2015 r. Nie wiele zmieniło się do dnia dzisiejszego. W ten sposób teren w tej części jest utrzymywany do dnia dzisiejszego, z niewielkimi zmianami, w części zachodniej działki nr [...], gdzie znajduje się fragment parkingu zrealizowanego przez A. D. P. K. sp. kom.
Na rozprawie Skarżące przecząc wykorzystaniu działek jako terenów zielonych podniosły, że działania rewitalizujące, stwarzające warunki do wypoczynku poprzez tworzenie infrastruktury z tym związanej zostały przeprowadzona na działkach znajdujących się na [...], podczas gdy na wywłaszczonych działkach nigdy takich działań nie podjęto.
Odnosząc się do tej argumentacji stwierdzić należy, że działki, których Skarżące domagają się zwrotu położone są w bliskiej odległości od zbiornika i stopnia wody. Ich sposób zagospodarowania związany jest właśnie z funkcją jaką teren ten spełniał względem powstałego zbiornia oraz stopnia wodnego, co potwierdza ich przeznaczenie jako terenów zielonych.
Powyższej oceny nie zmienia również fakt, że na części działki [...] oraz na działce [...], nie powstał parking, z kolei na części działki nr [...], która w całości maiła być przeznaczona na tereny zielone, znajduje się fragment parkingu zrealizowany przez pytywany podmiot.
W kontekście tych ustaleń na szczególne podkreślenie zasługuje aktualny także w tej sprawie, wyrażony w orzecznictwie pogląd, według którego, jeżeli celem wywłaszczenia był pewien większy kompleks urbanistyczny, to ścisłe ustalanie celu wywłaszczenia, w sensie ustalania konkretnych obiektów lub elementów infrastruktury, jakie miały powstać na nieruchomości wywłaszczonej, nie jest konieczne. Jeżeli celem wywłaszczenia była budowa tzw. obiektów stanowiących infrastrukturę złożoną, która jest realizowana przez dłuższy czas, a w związku z tym może podlegać różnym modyfikacjom, budowa tego rodzaju założeń uzasadnia przyjęcie stanowiska, iż poszczególne obiekty, wchodzące w skład takiej złożonej lub wieloletniej infrastruktury technicznej, stanowią jedynie element owej inwestycji. Dotyczy to zwłaszcza osiedli mieszkaniowych, które są traktowane jako pewny, swego rodzaju, mikroorganizm urbanizacyjny, rządzący się szczególnymi zasadami, to jest uwzględniającymi potrzeby jego mieszkańców. Z tego względu nie można - co do zasady - wykluczyć możliwości by na terenie osiedlowym, w miejscu, które pierwotnie było przeznaczone pod konkretny obiekt osiedlowy lub określony użytek, powstał inny obiekt albo inna przestrzeń, spełniająca aktualnie potrzeby mieszkańców osiedla (wyrok NSA z 22 stycznia 2020 r., I OSK 3608/18 i powołane tam orzecznictwo; wyrok WSA w Poznaniu z 17 maja 2018 r., IV SA/Po 29/18).
Stanowisko to jest również adekwatne do rozległej inwestycji, jaką była realizacja stopnia wody, zalewu wraz z terenem do niego przyległym.
Ponadto, jak ustalił Organ, i co wynika z zebranych dokumentów, przedstawiony sposób zagospodarowania był zgodny z powstającymi na przestrzeni lat dokumentami planistycznymi. W miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy uchwalonego uchwałą Nr [...] Prezydium WRN w [...] z 22 stycznia 1973 r. przedmiotowy teren znajdował się obszarze oznaczonym [...], dla którego obowiązywały następujące ustalenia "teren projektowanej zieleni parkowej". Zagospodarowanie w oparciu o plan realizacyjny wykonany na podstawie kompleksowego projektu zagospodarowania otoczenia zbiornika wodnego. Istniejąca zabudowa do likwidacji. Zakaz wznoszenia obiektów kubaturowych, nadziemnych. Adaptacja istniejącego wartościowego drzewostanu".
Według wyjaśnień Prezydenta Miasta [...] zawartych w piśmie z [...] kwietnia 2010 r. projekt w/w planu stanowił jedyną podstawę dla polityki inwestycyjnej w mieście, dla gospodarki terenami, oraz merytoryczną podstawę wytycznych dla miejscowych planów szczegółowych oraz planów realizacyjnych. Plan obowiązywał do 1988 r. W 1992 r. został uchwalony Miejscowy Plan Ogólny Zagospodarowania Przestrzennego Miasta [...] - uchwalony uchwałą Rady Miasta [...] Nr [...] z 23 czerwca 1992 r. opublikowaną w Dz. Urz. Woj. Rzeszowskiego Nr [...], poz. [...] z [...] października 1992 r., zgodnie z którym teren działki znajdował się w strefie doliny [...] od południowej granicy miasta do [...], w obszarze oznaczonym symbolem [...] dla którego obowiązywały następujące ustalenia: "Tereny wielozadaniowego zbiornika wodnego z ujęciami powierzchniowymi wody pitnej dla miasta oraz tereny w najbliższym jego otoczeniu, na których przewiduje się użytkowanie turystyczno-wypoczynkowe. Pobrzeże zbiornika i bocznych dopływów w obrębie dna doliny [...] winny być użytkowane jako łąki z lokalnymi zadrzewieniami i zakrzaczeniami. Zagospodarowanie zielenią powinno uwzględniać przewidywaną przebudowę czaszy zbiornika. Tereny, których użytkowanie związane jest z ujęciami wody winny być nawożone wyłącznie nawozami organicznymi. Nie przewiduje się uzupełnienia i nowej zabudowy mieszkaniowej. Dopuszcza się budowę obiektów wypoczynkowo-rekreacyjnych, przy czym ich lokalizacja i forma zabudowy winny być każdorazowo poprzedzane ekspertyzą przyrodniczą oraz uzgodnieniem z władzami odpowiedzialnymi za ochronę środowiska". Według tych samych wyjaśnień Prezydenta, plan stracił ważność z dniem 31 grudnia 2003 r. W chwili obecnej teren nie jest objęty żadnym obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego.
Nie można zgodzić się ze Skarżącymi, że odwoływanie się do uchwalonego po latach miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w sposób nieuprawniony służyło doprecyzowaniu celu wywłaszczenia. Wbrew tym zarzutom powołanie się przez Organy na dokumenty planistyczne nie miało na celu wykazania celu wywłaszczenia lecz stanowiło dowód na realizację wcześniej przyjętej i realizowanej koncepcji. Natomiast zapisy, zwłaszcza mpzp z 1992 r. wskazują na ewentualność przebudowy czaszy zbiornika, co dodatkowo wskazuje na rolę terenów zielonych znajdujących się wokół zbiornika i stopnia wodnego oraz w ich najbliższym otoczeniu.
W świetle przedstawionego stanu faktycznego wynikającego z zebranych przez Organ dokumentów nie sposób zgodzić się ze Skarżącymi, że realizacja celu obejmowała wyłącznie zaporę oraz zalew. Takie postrzeganie celu wywłaszczenia byłoby całkowicie nieracjonalne. Oczywiste jest, że przy realizacji tego rodzaju inwestycji konieczne jest rozciągnięcie terenu nie tylko na sama zaporę i zalew ale również na działki przyległe i zagospodarowanie ich w sposób służący temu celowi, co jak wynika z akt od początku przyświecało Organom dokonującym w tym celu wywłaszczeń. Przedstawiona dokumentacja pozwala na przyjęcie, że taka była koncepcja realizacji tego celu i taki był zamysł wywłaszczenia, co potwierdza stan na gruncie.
Podkreślić należy, że celu wywłaszczenia dokonanego w dość odległej przeszłości nie można interpretować, według aktualnych standardów. W przeszłości cel wywłaszczenia określany był na ogół ogólnikowo. Tak też należy interpretować to pojęcie obecnie. Nie jest koniecznym ustalanie, jakie konkretnie miało być przeznaczenie wywłaszczanego terenu, jeżeli w akcie wywłaszczeniowym wskazywano, że miała być to np. budowa osiedla czy miasta. Dla uznania, że cel wywłaszczenia zrealizowano wystarczy wykazać, iż dany obszar został zagospodarowany jako przestrzeń osiedlowa czy miejska (wyrok WSA w Krakowie z 18 lutego 2020 r., II SA/Kr 1528/19).
W sprawie obszar inwestycji to ponad 12 ha, czas realizacji to lata 60 ubiegłego wieku, egzekwowanie w takiej sytuacji spełnienia warunku realizacji celu w oparciu o jego szczegółową analizę nie byłoby uzasadnione.
Ocena realizacji celu publicznego nie może być również oderwana od realiów istniejących w dacie wywłaszczenia. W latach 60-tych ubiegłego stulecia podjęto decyzję o wywłaszczeniu na cel publiczny związany z budową stopnia wodnego i terenu zalewu. Wyznaczony wówczas obszar pod realizację celu publicznego obejmujący również działki wnioskowane do zwrotu. Działki te zostały uznane za konieczne do realizacji celu. Takie było postrzeganie celu i co należy podkreślić stan ten trwał do około 2015 r. i był akceptowany przez społeczność lokalną, jak również przez Skarżące, które nie występowały z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.
Zgodzić należy się również z uczestnikiem postępowania, że gdyby przedmiotowe działki były potrzebne wyłącznie jako plac budowy, organ skorzystałby z formy czasowego zajęcia nieruchomości. Tymczasem decyzja dotyczy wywłaszczenia, co potwierdza, że celem była objęty zarówno stopień wodny, zalew, jak również przedmiotowe działki jako ściśle związane z takim sposobem korzystania z działek.
Faktem powszechnie znanym jest , że przez długie lata teren wokół [...], w tym obejmujący sporną działkę przeznaczony był jako teren zielony i służył celowi, dla którego działki zostały wywłaszczone. Wskazać przy tym należy, w odniesieniu do powołanych orzeczeń, że cel ten mógł ulec modyfikacji o ile nadal mieścił się w celu użyteczności publicznej, a tak było w niniejszej sprawie.
Za bezzasadne w związku z tym należy ocenić twierdzenia Skarżących, że cel wywłaszczenia nigdy nie został zrealizowany.
Dla powyższej oceny bez znaczenia natomiast pozostaje późniejsze inne przeznaczenie danej nieruchomości, co podkreślają Skarżące wskazując na realizację inwestycji w postaci prywatnych parkingów, czy też aktualne przeznaczenie terenu jako terenów zabudowy mieszkaniowej.
W kwestii tego zagadnienia wypowiadał się Trybunał Konstytucyjny. W wyroku z dnia 13 grudnia 2012 r., sygn. akt P 12/11 TK stwierdził, że art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651, Nr 106, poz. 675, Nr 143, poz. 963, Nr 155, poz. 1043, Nr 197, poz. 1307 i Nr 200, poz. 1323, z 2011 r. Nr 64, poz. 341, Nr 106, poz. 622, Nr 115, poz. 673, Nr 129, poz. 732, Nr 130, poz. 762, Nr 135, poz. 789, Nr 163, poz. 981, Nr 187, poz. 1110 i Nr 224, poz. 1337 oraz z 2012 r. poz. 908) w zakresie, w jakim nie uznaje za zbędną nieruchomość, na której w terminach wskazanych w tym przepisie zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a następnie nieruchomość tę przeznaczono na realizację innego celu, nie jest niezgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Trybunał Konstytucyjny dokonując szerokiej egzegezy obowiązujących na przestrzeni lat przepisów regulujących materie wywłaszczenia w tym art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( Dz.U. Nr 17, poz. 70 ze zm. ) art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz.U. Nr 22, poz. 99) wreszcie w ustawie o gospodarce nieruchomościami stwierdził, że art. 21 ust. 2 Konstytucji stanowiący wzorzec kontroli konstytucyjnej nie obejmuje zakresem swej regulacji zachowania się wywłaszczyciela po wystąpieniu skutków wywłaszczenia, tj. po przejściu własności do zasobu mienia publicznego. Trybunał stwierdził, że nie można mówić o zbędności nieruchomości i obowiązku jej zwrotu, jeśli nieruchomość wywłaszczona została prawidłowo wykorzystana zgodnie z celem określonym w decyzji o wywłaszczeniu, a następnie tej realizacji zaprzestano lub nieruchomość przeznaczono na inne cele, włączając w to rozporządzenia tą nieruchomością na rzecz osób trzecich ( sprzedaż, oddanie w użytkowanie wieczyste, najem, dzierżawę lub w trwały zarząd).
Trybunał Konstytucyjny niejako zaakceptował kształtujące się w tym zakresie orzecznictwo, w którym przyjęto, że to, iż wybudowany na wywłaszczonej nieruchomości obiekt stał się zbędny podmiotowi, który go zrealizował i chce się wyzbyć tej nieruchomości, nie jest tożsamy ze "zbędnością" nieruchomości na cel wywłaszczenia w rozumieniu art. 69 ust. 1 u.g.g.w.n. Przepis ten dotyczył tylko tych wypadków, gdy nie został zrealizowany cel, na który wywłaszczono nieruchomość (wyrok NSA w Warszawie z 6 maja 1998 r., sygn. IV SA 1653/96). Jeśli zrealizowano cel wywłaszczenia i rozpoczęto wykorzystywanie nieruchomości na ten cel, ale następnie zmieniono przeznaczenie nieruchomości tak, że nieruchomość była wykorzystywana na inny cel, nie można było mówić o zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia i nie powstawał ustawowy obowiązek zwrotu tej nieruchomości (wyrok NSA w Warszawie z 23 grudnia 1999 r., sygn. akt IV SA 2140/97). Podsumowaniem tej linii orzeczniczej było orzeczenie zawarte w uchwale składu 7 sędziów SN z 13 czerwca 1995 r. (sygn. akt III AZP 3/95 ), w której uznano, że jeśli cel wywłaszczenia został osiągnięty, późniejsze zmiany przeznaczenia wywłaszczonej nieruchomości nie mogły prowadzić do powstania obowiązku zwrotu, a nieruchomość wywłaszczona nie mogła zostać uznana za zbędną.
Kontynuacją tej linii jest również koleiny wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11, w którym dodatkowo wymieniono argumenty przemawiające za brakiem podstaw do zwrotu takich nieruchomości. Trybunał w swoim uzasadnieniu zwrócił uwagę na to, że zadania publiczne służące zaspokajaniu potrzeb wspólnoty samorządowej są wykonywane przez j.s.t. jako zadania własne (art. 166 ust. 1 Konstytucji). Ustawa może również zlecić j.s.t. wykonywanie innych zadań publicznych, jeżeli wynika to z uzasadnionych potrzeb państwa (art. 166 ust. 2 Konstytucji). Próby skonstruowania precyzyjnych kryteriów pozwalających na zaliczanie poszczególnych zadań do jednej albo do drugiej kategorii nie przynoszą jednoznacznych wyników, gdyż istnienie wyraźnych różnic pomiędzy zadaniami własnymi i zleconymi nie jest oczywiste (por. wyrok TK z 29 listopada 2005 r., sygn. P 16/04, OTK ZU nr 10/A/2005, poz. 119). W szczególności wykładnia pojęcia "zaspokajanie potrzeb mieszkańców" jako cel działalności samorządu terytorialnego jest szeroka, ponieważ cel ten ma być osiągany poprzez całą jego działalność (por. wciąż aktualna uchwała TK z 27 września 1994 r., sygn. W 10/93, OTK z 1994 r., cz. II, poz. 46). Wobec powyższego stwierdził, że ocena możliwości realizacji zadań publicznych wymaga uwzględnienia stanu własności i praw majątkowych pozostających w dyspozycji j.s.t. (por. wyrok TK z 25 listopada 2003 r., sygn. K 37/02, OTK ZU nr 9/A/2003, poz. 96). Własność komunalna, jak podkreślił jest przede wszystkim majątkowym zabezpieczeniem realizacji zadań publicznych j.s.t. (por. wyrok TK z 20 lutego 2002 r., sygn. K 39/00, OTK ZU nr 1/A/2002, poz. 4).
Z istoty zadań własnych j.s.t. wynika, że ich finansowanie musi mieć charakter samodzielny i kreatywny. W związku z czym istnieje konstytucyjny obowiązek wyposażenia samorządu w dochody przeznaczone na realizację zadań własnych w okresie powierzenia mu tych zadań. Wyposażenie to nie polega tylko na przekazywaniu kwot, jak w przypadku zadań zleconych, ale wynika z zespołu cech i regulacji prawnych, które pozwalają łączyć harmonijnie samodzielność wykonywania i finansowania zadań z taką formą prawną, by tej samodzielności nie zniweczyć ani nie uniemożliwić w ogóle wykonywania zadania publicznego (por. wyrok TK z 18 grudnia 2008 r., sygn. K 19/07, OTK ZU nr 10/A/2008, poz. 182).
W ocenie Trybunału ustawowy nakaz zwrotu nieruchomości wywłaszczonych, przejętych przez j.s.t. w procesie komunalizacji, na których obecnie i w chwili żądania zwrotu zrealizowano cel wywłaszczenia, nie daje się pogodzić z konstytucyjną zasadą samodzielności j.s.t. (art. 165 ust. 1 Konstytucji), zarówno w aspekcie finansowania, jak i wykonywania przez samorząd zadań publicznych. Istotne jest także, że - jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym - nie można mówić o zbędności na cel wywłaszczenia, gdy nieruchomość po wywłaszczeniu została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia, a dopiero później jej przeznaczenie zmieniono. Późniejsze bowiem wykorzystanie wywłaszczonej nieruchomości czy też rozporządzanie nią, mające miejsce już po zrealizowaniu celu wywłaszczenia, nie mają znaczenia dla sprawy zwrotu nieruchomości (vide wyrok NSA z 5.03.2015 r. OSK 1584/13, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13.12.2012 r. P 12/11, OTK-A 2012, nr 11 poz. 135). Zgodnie z jednolitym stanowiskiem doktryny i orzecznictwa, zrealizowanie celu wywłaszczenia (przy zachowaniu warunków wymienionych w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami) wyłącza dopuszczalność zwrotu nieruchomości, nawet jeśli później nieruchomość ta będzie wykorzystywana na inny cel (vide: wyroki NSA z dnia 20 lutego 2001 r., I SA 2139/99, z dnia 6 grudnia 2006 r., sygn. akt I OSK 193/06, oraz Ewa Bończak-Kucharczyk - e. Komentarz do art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wyrok NSA z 1 października 2014 r., I OSK 173/13). Po zrealizowaniu celu, dla którego daną nieruchomość wywłaszczono, obecny właściciel gruntu (Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego) ma bowiem prawo dysponować nim zgodnie z bieżącymi potrzebami społecznymi.
W świetle zaprezentowanej i obowiązującej wykładni przepisów stwierdzić należy, że z punktu widzenia roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, na której uprzednio został zrealizowany cel, obojętne jest późniejsze rozporządzenie tą nieruchomością na inny cel aniżeli wskazany w decyzji/umowie o wywłaszczeniu.
Wynika z nich bowiem, że w sytuacji gdy został zrealizowany cel wywłaszczenia nie ma podstaw do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
Bezzasadnie Skarżące próbują szukać poparcia dla swoich twierdzeń faktem, że na części działki [...] wykorzystywanej do 2015 r. w całości jako tereny zielone powstał prywatny parking. Późniejsze rozporządzenie nieruchomością nie powoduje reaktywacji roszczenia zwrotowego. Przy czym podkreślenia również wymaga, że w żadnej mierze uzasadnieniem dla przyjęcia realizacji celu publicznego nie była realizacja parkingu przez prywatny podmiot. Jak wyjaśniono realizacja celu nastąpiła poprzez zorganizowanie głównie terenów zielonych wokół zbiornika, co uzasadnione było koncepcją tego zamierzenia, w której wnioskowane do zwrotu działki zostały przeznaczone na tereny zielone i tak też zostały zagospodarowane.
Podsumowując prawidłowo Organy, na podstawie zebranych dokumentów oceniły, że niesprecyzowany w akcie notarialnym cel umowy - realizacja stopnia wodnego- dotyczył de facto realizacji zapory, zalewu, jak również zagospodarowania terenu wokół zalewu.
W ocenie Sądu zebrane w sprawie dokumenty, potwierdzają spójny ciąg zdarzeń związanych z realizację celu publicznego i potwierdzają fakt, że wywłaszczone nieruchomości, podobnie jak inne znajdujące się w sąsiedztwie służyły realizacji tego celu. Wyciąganie odmiennych wniosków z powodu braku wszystkich potencjalnych dokumentów towarzyszących realizacji celu byłoby w ocenie Sądu nadmiernym formalizmem, zwłaszcza w kontekście upływu znacznego czasu od realizacji celu. W ocenie Sądu zebrany materiał dowodowy komponuje się w logiczną całość, która wskazuje na to, że na działkach stanowiącej poprzednio własność poprzedników prawnych skarżących doszło do realizacji celu publicznego, w związku z czym brak jest podstaw do jej zwrotu. Skoro cel wywłaszczenia został zrealizowany na spornych działkach i dotyczył utworzenia terenów zielonych, które nadal na tych działkach funkcjonują to nie można mieć wątpliwości, że cel wywłaszczenia został osiągnięty i brak jest w związku z tym podstaw do żądania zwrotu nieruchomości.
Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu, że decyzja dotyczy nieaktualnych już numerów parceli gruntowych Sąd stwierdza, że choć w sentencji decyzji powołano nr. parcel gr., to w uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, jakim aktualnie działkom one odpowiadają. Nie ma wątpliwości, że pgr. nr [...] odpowiada aktualnie działce nr [...], pgr. Nr [...] działce nr [...], a pgr. nr [...] działce nr [...], co zostało wyżej w sposób dostateczny wyjaśnione.
Całkowicie nieuzasadniony jest zarzut dotyczący odmowy zwrotu działki nr [...]. Działka ta odpowiada pgr. [...] i nie była w ogóle objęta przedmiotowym postępowaniem.
Za bezzasadny ocenić należy również zarzut braku konsekwencji w działaniu Organu, który w pierwszej kolejności dokonuje podziału działki [...] w celu rozpoznania wniosku o zwrot, a następnie odmawia zwrotu. Działanie Organu uzasadnione było skierowaniem wniosku w stosunku do różnych parceli. Konieczne w związku z tym było przypisanie im odpowiedniej powierzchni gruntu ze stanowiącej całość działki, by następnie zająć się działkami odpowiadającymi stricte przedmiotowi postępowania.
Chybiony jest również zarzut wydania w podobnych stanach faktycznych odmiennych decyzji, co w ocenie Skarżących godzi w zasadę zaufania do Organów państwa. Do kwestii tej w sposób szczegółowy odniósł się uczestnik postępowania A. D. P. K. sp. k. w udzielonej odpowiedzi na skargę, wymieniając decyzje jakie zapadły w podobnych sprawach działek położonych w sąsiedztwie działek wnioskowanych do zwrotu. Jak wskazał część z tych spraw została zakończona na etapie Organu I instancji nie była w związku z czym poddana kontroli administracyjnej jak i sądowoadministracyjnej. Sąd nadmienia, że stanowisko wyrażone w konkretnej sprawie nie ma mocy wiążącej w innych sprawach.
Nie może również stanowić skutecznego zarzutu argument, że aktualnie cała działka przeznaczona jest pod budownictwo mieszkaniowe. Jak już wyżej wskazano w sytuacji, gdy został zrealizowany cel publiczny, późniejsze wykorzystanie nieruchomości na inny cel nie przesądza o zaistnieniu przesłanek do zwrotu tej nieruchomości.
Mając to wszystko na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.