I SA/Po 617/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2023-07-27
NSApodatkoweWysokawsa
podatek od spadków i darowizndarowiznazwolnienie podatkoweudokumentowanierachunek bankowywpłata własnainterpretacja podatkowaNSAWSA

NSA orzekł, że darowizna środków pieniężnych od dziadka, wpłacona przez wnuczkę na jej konto, nie kwalifikuje się do zwolnienia podatkowego, ponieważ warunek udokumentowania przekazania przez darczyńcę nie został spełniony.

Sprawa dotyczyła interpretacji indywidualnej w przedmiocie podatku od spadków i darowizn. Wnioskodawczyni otrzymała od dziadka darowiznę środków pieniężnych, którą następnie wpłaciła na swoje konto bankowe. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał, że taka darowizna nie korzysta ze zwolnienia podatkowego, ponieważ warunek udokumentowania przekazania środków przez darczyńcę nie został spełniony. WSA w Poznaniu uchylił tę interpretację, uznając, że wpłata własna obdarowanego na konto jest wystarczająca. Jednak Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale III FPS 3/22 orzekł, że warunek udokumentowania musi dotyczyć przekazania środków przez darczyńcę na konto obdarowanego, a nie wpłaty własnej obdarowanego.

Sprawa wywodzi się z wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od spadków i darowizn. Wnioskodawczyni otrzymała od swojego dziadka darowiznę środków pieniężnych, która została wykonana poprzez wpłatę gotówki na jej rachunek bankowy. Wnioskodawczyni dokonała tej wpłaty osobiście, zaznaczając w tytule przelewu, że jest to wykonanie umowy darowizny. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał, że taka darowizna nie kwalifikuje się do zwolnienia podatkowego przewidzianego w art. 4a ust. 1 u.p.s.d., ponieważ warunek udokumentowania otrzymania środków pieniężnych dowodem przekazania na rachunek bankowy nabywcy nie został spełniony w sposób prawidłowy – wpłata została dokonana przez samą wnioskodawczynię. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił interpretację organu, uznając, że cel przepisu (ochrona interesów majątkowych najbliższej rodziny) nie powinien być unicestwiony przez techniczne aspekty dokumentowania, a wpłata gotówki przez obdarowanego na własne konto jest wystarczająca. Jednakże Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 20 marca 2023 r., III FPS 3/22, dokonał odmiennej wykładni art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d. NSA stwierdził, że warunek udokumentowania otrzymania środków pieniężnych musi dotyczyć przekazania ich przez darczyńcę na konto obdarowanego, a nie wpłaty własnej obdarowanego. W związku z tym, WSA w Poznaniu, rozpoznając skargę kasacyjną Dyrektora KIS, uchylił swój wcześniejszy wyrok i oddalił skargę, uznając, że stanowisko organu było prawidłowe w świetle uchwały NSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, warunek udokumentowania otrzymania środków pieniężnych wymaga, aby dowód przekazania dokumentował dokonanie wpłaty lub przelewu środków pieniężnych przez darczyńcę na konto obdarowanego, a nie wpłatę własną obdarowanego.

Uzasadnienie

NSA w uchwale III FPS 3/22 zinterpretował art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d. w sposób ścisły, wskazując, że dowód przekazania musi dokumentować transfer środków od darczyńcy do obdarowanego. Wpłata własna obdarowanego na własny rachunek nie spełnia tego wymogu, gdyż nie dowodzi wykonania umowy darowizny przez darczyńcę.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (23)

Główne

p.p.s.a. art. 179a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.s.d. art. 4a § 1

Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn

u.p.s.d. art. 4a § 1

Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn

Warunek udokumentowania otrzymania środków pieniężnych dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek, inny niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym, należy rozumieć w ten sposób, że dowód ten dokumentuje dokonanie wpłaty lub przelewu środków pieniężnych, będących przedmiotem czynności prawnej darowizny, przez darczyńcę na konto obdarowanego, a nie wpłatę lub przelew obdarowanego na własną rzecz w imieniu darczyńcy.

u.p.s.d. art. 4a § 1

Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn

W przypadku darowizny środków pieniężnych, warunkiem skorzystania ze zwolnienia jest udokumentowanie przez obdarowanego faktu ich przekazania na swój rachunek bankowy lub rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 146 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

O.p. art. 120

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 121 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 14h

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 14c § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 14c § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 14b § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 14b § 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 174 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 269 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 187 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 187 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.s.d. art. 9 § 1

Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn

u.p.s.d. art. 6 § 1

Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn

k.c. art. 888 § 1

Kodeks cywilny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Argumentacja Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej oparta na uchwale NSA III FPS 3/22, zgodnie z którą warunek udokumentowania darowizny środków pieniężnych wymaga przekazania ich przez darczyńcę na konto obdarowanego.

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżącej, że wpłata własna obdarowanego na jego rachunek bankowy jest wystarczająca do udokumentowania darowizny i skorzystania ze zwolnienia podatkowego. Argumentacja WSA w Poznaniu, że cel przepisu o zwolnieniu podatkowym powinien być priorytetem nad technicznymi aspektami dokumentowania.

Godne uwagi sformułowania

podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione nie sposób odgadnąć, w jaki sposób dokonana przez obdarowanego wpłata środków na własne konto miałaby dowodzić, że służy ona wykonaniu umowy darowizny dowód ten dokumentuje dokonanie wpłaty lub przelewu środków pieniężnych, będących przedmiotem czynności prawnej darowizny (...) przez darczyńcę na konto obdarowanego, a nie wpłatę lub przelew obdarowanego na własną rzecz w imieniu darczyńcy

Skład orzekający

Katarzyna Wolna-Kubicka

przewodniczący

Barbara Rennert

członek

Michał Ilski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn w zakresie warunku udokumentowania darowizny środków pieniężnych."

Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy darowizna środków pieniężnych jest udokumentowana wpłatą własną obdarowanego na jego rachunek bankowy, a nie bezpośrednim przekazaniem przez darczyńcę.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowa jest precyzyjna interpretacja przepisów podatkowych i jak uchwały NSA mogą zmieniać dotychczasowe rozumienie przepisów, wpływając na praktykę podatkową.

Darowizna od dziadka: czy wpłata na własne konto wystarczy do zwolnienia z podatku?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Po 617/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-07-27
Data wpływu
2022-08-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Katarzyna Wolna-Kubicka /przewodniczący/
Barbara Rennert
Michał Ilski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6114 Podatek od spadków i darowizn
6560
Hasła tematyczne
Podatek od spadków i darowizn
Interpretacje podatkowe
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok z art. 179a ustawy PoPPSA
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 179a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1043
art. 4a ust. 1 pkt 2
Ustawa o podatku od spadków i darowizn (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rennert Asesor sądowy WSA Michał Ilski (spr.) Protokolant: referent stażysta Adrian Piechota po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2023 r. sprawy ze skargi kasacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 lutego 2023 r., sygn. I SA/Po 617/22 w sprawie ze skargi J. A. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 30 czerwca 2022 r., nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn I. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 lutego 2023 r., I SA/Po 617/22; II. oddala skargę; III. zasądza od skarżącej na rzecz Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej kwotę 580 zł (słownie: pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Pismem z 04 marca 2022 r. J. A. (dalej zwana również skarżącą lub wnioskodawczynią) wystąpiła z wnioskiem o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od spadków i darowizn.
Przedstawiając opis stanu faktycznego wnioskodawczyni wyjaśniła, że zawarła (m.in.) ze swoim dziadkiem (darczyńcą) umowę darowizny środków pieniężnych. Umowa darowizny została wykonana poprzez wpłacenie gotówki na rachunek bankowy wnioskodawczyni w oddziale banku prowadzącego ten rachunek, z zaznaczeniem, że wpłata stanowi wykonanie umowy darowizny. Kwota darowizny przekroczyła kwotę, o której mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1043 – dalej w skrócie: "u.p.s.d."). Skarżąca wskazała, że zamierza zgłosić fakt nabycia środków pieniężnych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w ciągu 6 miesięcy od dnia wpływu środków pieniężnych na jej konto.
Na wezwanie organu wnioskodawczyni wyjaśniła, że fizycznie jej dziadek był z nią w banku, przekazał środki, które przeliczyli pracownicy banku i dokonali zaksięgowania wpłaty. Na dowodzie wpłaty widnieją dane skarżącej, jako wpłacającej.
Wnioskodawczyni zwróciła się z pytaniem czy wskazana darowizna środków pieniężnych będzie korzystać ze zwolnienia, o którym mowa w art. 4a ust. 1 u.p.s.d.
W ocenie skarżącej na postawione przez nią pytanie należy udzielić odpowiedzi twierdzącej. Stwierdzono, że przepisy u.p.s.d. nie wymagają by otrzymanie środków pieniężnych musiało nastąpić w drodze przelewu bankowego. Istotne jest właściwe udokumentowanie otrzymania środków pieniężnych dowodem przekazania na rachunek bankowy nabywcy (obdarowanej). Udokumentowanie czynności przekazania przedmiotu darowizny pieniężnej na konto obdarowanej ma służyć wykazaniu, że w stanie faktycznym danej sprawy doszło rzeczywiście do wykonania umowy, o której mowa w art. 888 § 1 k.c. Innymi słowy, kluczowe jest udokumentowanie transferu pieniężnego składnika majątku darczyńcy do majątku obdarowanego w wykonaniu umowy darowizny. Tym samym, darowizna środków pieniężnych poprzez wpłatę gotówki na rachunek obdarowanego jest dopuszczalna, o ile zostanie właściwie udokumentowana, a także będzie dokonana w ramach wykonania zawartej umowy darowizny.
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 30 czerwca 2022 r., nr [...] uznał stanowisko skarżącej za nieprawidłowe.
Wyjaśniono, że w przypadku darowizny środków pieniężnych warunkiem skorzystania ze zwolnienia uregulowanego w art. 4a u.p.s.d. jest udokumentowanie przez obdarowanego faktu ich przekazania na swój rachunek bankowy albo rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym.
W ocenie Dyrektora w opisanej przez skarżącą sytuacji nie można za spełniony uznać warunku, o którym mowa w art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d. Jak wynika bowiem z dowodu wpłaty środki pieniężne zostały przekazane na konto osobiście przez skarżącą. Z uwagi na powyższy dowód to skarżąca, będąc już właścicielem środków pieniężnych dokonała ich wpłaty na rachunek bankowy. W konsekwencji dowodu tego nie można uznać za wystarczający, skoro na potwierdzeniu tym to skarżąca została wskazana jako osoba wpłacająca, a w tytule transakcji wskazano, iż jest to wykonanie umowy darowizny. W konsekwencji darowizna nie będzie korzystać ze zwolnienia określonego w art. 4a ust. 1 u.p.s.d.
Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę na omówioną powyżej interpretację. Wniesiono o uchylenie zaskarżonej interpretacji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonej interpretacji zarzucono naruszenie:
1) art. 120 oraz art. 121 § 1 w zw. art. 14h w zw. z art. 14c § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 z późn. zm. – dalej w skrócie: "O.p.") poprzez:
a) wydanie interpretacji z nieprawidłowo sformułowanym uzasadnieniem prawnym stanowiska wskazanego jako prawidłowe, wobec dopuszczenia się błędów wykładni oraz niewłaściwej oceny przepisów, a to z uwagi na błędną wykładnię art. 4 ust. 1 u.p.s.d. i uznanie, że przepis ten nie dopuszcza możliwości udokumentowania otrzymanej darowizny w formie wpłaty gotówkowej, podczas gdy prawidłowa i kompleksowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku że możliwe jest zwolnienie z podatku przy udokumentowaniu otrzymanej darowizny w formie gotówkowej;
b) brak odniesienia się do argumentów skarżącej oraz tez zawartych w przywołanych orzeczeniach i interpretacjach;
2) art. 4a ust. 1 u.p.s.d. poprzez błędną wykładnię prowadzącą do uznania, że wskazany akt należy interpretować wyłącznie przy użyciu wykładni językowej, jednocześnie także dokonując błędnej wykładni językowej i w konsekwencji błędnie stwierdzając, że sposób dokonania wpłaty stanowi istotę zwolnienia i wpłata gotówkowa przez obdarowanego wyklucza możliwość skorzystania ze zwolnienia, podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazanego przepisu powinna prowadzić do wniosku, że drugorzędne znaczenie ma sposób dokonania tego transferu - nie musi to być transfer bezgotówkowy (z rachunku bankowego darczyńcy na rachunek bankowy obdarowanego) i że w razie otrzymania środków pieniężnych przez obdarowanego w gotówce, dla zastosowania zwolnienia, o którym mowa, wystarczające jest wpłacenie otrzymanych w tej formie środków przez obdarowanego na własny rachunek bankowy.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi.
WSA w Poznaniu wyrokiem z 10 lutego 2023 r., I SA/Po 617/22 uchylił zaskarżoną interpretację. Stwierdzono, że przy interpretacji regulacji prawnej inspirowanej celem społecznym nie sposób abstrahować od tego celu i poprzestać wyłącznie na odkodowaniu sensu słów i wyrażeń użytych w przepisie, czyli na wykładni literalnej. Skoro u podłoża regulacji zawartej w art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d. leżała ochrona interesów majątkowych członków najbliższej rodziny, polegająca na zwolnieniu od podatku nabycia przez nich rzeczy lub praw majątkowych, to tak ujętego celu regulacji nie mogą unicestwić wyłącznie takie technikalia jak dokumentowanie darowizny, w sytuacji gdy jej przekazanie nie budzi żadnych wątpliwości. W sytuacji niekwestionowania tego faktu brak jest podstaw do twierdzenia, że podatnik nie może skorzystać ze zwolnienia tylko dlatego, że wpłata na rachunek bankowy nastąpiła z adnotacją "wpłata własna". Wymóg udokumentowania darowizny ma charakter jedynie gwarancyjny i dowodowy, jest spełniony także wtedy, gdy stanowiące przedmiot darowizny środki pieniężne zostaną przelane nie na rachunek bankowy obdarowanego, ale przekazane obdarowanemu w formie gotówkowej, który wpłaci je na własne konto bankowe.
NSA w uchwale z 20 marca 2023 r., III FPS 3/22 stwierdził, że wyrażenie użyte w art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d. "w przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy są środki pieniężne (...) - udokumentują ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek, inny niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym", należy rozumieć w ten sposób, że warunkiem wystarczającym do skorzystania ze zwolnienia podatkowego uregulowanego w tym przepisie jest udokumentowanie dokonania przekazania środków pieniężnych we wskazany w tym przepisie sposób przez darczyńcę na rzecz obdarowanego.
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika pismem z 21 marca 2023 r. wniósł skargę kasacyjną od wskazanego powyżej wyroku tutejszego Sądu. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie skargi oraz jej oddalenie. Ewentualnie zaś wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Ponadto wniesiono o rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz o zasądzenie od skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1) na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm. – dalej w skrócie: "p.p.s.a.") naruszenie prawa materialnego, tj. art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu przez Sąd, że w stanie faktycznym przedstawionym we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej przekazanie środków pieniężnych otrzymanych w darowiźnie od dziadka do rąk własnych obdarowanej (skarżącej); a następnie jej własna wpłata na jej rachunek bankowy pozwala przyjąć, że został spełniony warunek prawidłowego udokumentowania otrzymanych środków pieniężnych z art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy w konsekwencji skarżąca nabyła prawo do zwolnienia, o którym mowa w art. 4a ust. 1 u.p.s.d.; w ocenie organu prawidłowa wykładnia wskazanego przepisu powinna prowadzić do wniosku, że art. 4a ust. 1 u.p.s.d. nie pozwala na skorzystanie ze zwolnienia od podatku w przypadku własnej wpłaty kwoty darowizny otrzymanej w gotówce na własne konto bankowe, gdyż nabycie nie jest udokumentowane w sposób prawidłowy czyli tak, jak wskazano w art. 4a ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy, warunkiem zwolnienia jest udokumentowanie nabycia środków pieniężnych dowodem przekazania na rachunek płatniczy obdarowanego w sposób umożliwiający identyfikację stron umowy, przekazanie środków pieniężnych przez darczyńcę na konto obdarowanego, stanowi jeden z koniecznych warunków umożliwiających skorzystanie ze zwolnienia od podatku na zasadzie art. 4a ust. 1 powołanej ustawy;
2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 146 § 1 w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 14b § 1 i § 3 w zw. z art. 120 w zw. z art. 121 § 1 w zw. z art. 14h O.p. poprzez uwzględnienie skargi skarżącej, uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej i przyjęcie, że organ podatkowy naruszył przepisy postępowania, gdyż dokonując wykładni art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d. ograniczył się do dokonania jego wykładni językowej abstrahując od celów jakie ma spełniać wyrażone w nim zwolnienie zatem wydał interpretację indywidualną z naruszeniem zasady legalizmu (art. 120 O.p.) oraz prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 O.p.); opisane naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyby bowiem Sąd pierwszej instancji poddał zaskarżone rozstrzygnięcie należytej kontroli mogłoby zapaść rozstrzygnięcie korzystne dla organu podatkowego, tj. oddalające skargę na zasadzie art. 151 p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga skarżącej okazała się bezzasadna.
Zgodnie z art. 179a p.p.s.a., jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna.
Kluczowe dla prawidłowej interpretacji przytoczonego przepisu jest ustalenie znaczenia sformułowania "podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione". W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę pod tym pojęciem należy rozumieć sytuację, w której brak jest jakichkolwiek wątpliwości przy ocenie szans uwzględnienia skargi kasacyjnej. Jak wskazuje się w doktrynie takie przypadki mogą wystąpić np. w razie podjęcia przez NSA po wydaniu zaskarżonego orzeczenia uchwały, zawierającej odmienną wykładnię przepisu stanowiącego podstawę prawną zaskarżonego orzeczenia [por. A. Krawczyk, w: Z. Kmieciak [red.], Polskie sądownictwo administracyjne - zarys systemu, Warszawa 2015, s. 224].
Opisana powyżej sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Po wydaniu przez tutejszy Sąd wyroku z 10 lutego 2023 r., I SA/Po 617/22, NSA podjął uchwałę z 20 marca 2023 r., III FPS 3/22. W uchwale tej dokonano innej niż we wskazanym wyroku wykładni art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d.
Zgodnie z art. 4a ust. 1 u.p.s.d., zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli:
1) zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-5, 7 i 8 oraz ust. 2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia - w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4, oraz
2) w przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy są środki pieniężne, a wartość majątku nabytego łącznie od tej samej osoby w okresie 5 lat poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, doliczona do wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych, przekracza kwotę określoną w art. 9 ust. 1 pkt 1 - udokumentują ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek, inny niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym.
NSA dokonując w powołanej uchwale wykładni art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d. stwierdził, że zgodnie z dyrektywą wykładni językowej, określaną jako zakaz wykładni per non est, nie można tak interpretować danego przepisu prawa, aby jakiś jego fragment okazał się być zbędny. Odczytując art. 4a ust. 1 u.p.s.d., narusza się zatem ww. dyrektywę wykładni językowej, oceniając przesłankę wyrażoną w pkt 2 ww. przepisu prawa jako zbędne sformułowanie wymogu technicznego. Uznano, że konstruując zwolnienie podatkowe, o którym mowa w art. 4a u.p.s.d., prawodawca kierował się złożonym celem: z jednej strony dążył do wprowadzenia prorodzinnego rozwiązania podatkowego w zakresie podatku od spadków i darowizn, a z drugiej strony narzucił takie warunki korzystania z analizowanego zwolnienia, aby zapewnić bezpieczeństwo obrotu prawnego i systemu podatkowego, który służy państwu, a więc dobru wspólnemu wszystkich obywateli (art. 1 Konstytucji RP). Oba ww. aspekty ratio legis art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d. powinny być wzięte pod uwagę. Uznano, że nie sposób odgadnąć, w jaki sposób dokonana przez obdarowanego wpłata środków na własne konto miałaby dowodzić, że służy ona wykonaniu umowy darowizny.
Niejako w konkluzji swoich rozważań NSA stwierdził, że użyte w art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d. wyrażenie "udokumentowanie – w przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy są środki pieniężne (...) – ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek, inny niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym" należy rozumieć w ten sposób, że dowód ten dokumentuje dokonanie wpłaty lub przelewu środków pieniężnych, będących przedmiotem czynności prawnej darowizny (art. 888 § 1 k.c.), przez darczyńcę na konto obdarowanego, a nie wpłatę lub przelew obdarowanego na własną rzecz w imieniu darczyńcy.
W kontekście powołanej uchwały NSA należy również wskazać na postanowienia art. 269 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Przepis art. 187 § 1 i 2 stosuje się odpowiednio. Przytoczony ostatnio przepis nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć innej sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale powiększonego składu NSA. Skład, który nie podziela wspomnianego stanowiska, może jedynie ponownie przedstawić dane zagadnienie odpowiedniemu składowi powiększonemu [tak: postanowienie NSA z 10 stycznia 2013 r., II FSK 824/10].
Mając zatem na uwadze, że wyrażony w przywołanej powyżej uchwale NSA z 20 marca 2023 r., III FPS 3/22 pogląd wiąże wszystkie składy sądów administracyjnych stwierdzić należało, że podstawy skargi kasacyjnej – zarzucające wyrokowi tutejszego Sądu z 10 lutego 2023 r., I SA/Po 617/22 naruszenie art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d. – są oczywiście usprawiedliwione.
Mając na uwadze treść powołanej uchwały NSA należy stwierdzić, że poddana sądowej kontroli interpretacja indywidualna odpowiada prawu. Trafnie wywiedziono bowiem, że w przedstawionym przez skarżącą stanie faktycznie nie zostanie spełniony warunek zwolnienia, o którym mowa w art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d. Trafnie dostrzeżono, że środki pieniężne będące przedmiotem darowizny zostały przekazane na konto skarżącej osobiście przez nią nie zaś przez darczyńcę. Powyższa okoliczność w świetle rozważań NSA wyklucza zastosowanie spornego zwolnienia podatkowego. Dowód, o którym mowa w art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d. musi bowiem dokumentować dokonanie wpłaty lub przelewu środków pieniężnych, będących przedmiotem czynności prawnej darowizny, przez darczyńcę na konto obdarowanego, a nie wpłatę lub przelew obdarowanego na własną rzecz w imieniu darczyńcy.
Z uwagi na dokonanie w zaskarżonej interpretacji prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego za nieuzasadnione należało uznać zarzuty naruszenia art. 120 oraz art. 121 § 1 w zw. art. 14h w zw. z art. 14c § 1 i 2 O.p. Z uwagi na prawidłowe dokonanie wykładni przepisów prawa materialnego nie sposób podzielić zarzutu naruszenia zasady legalizmu wyrażonej w art. 120 O.p., jak i zasady działania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, o której mowa w art. 121 § 1 powołanego aktu. Poddana kontroli Sądu interpretacja zawiera przy tym wszystkie elementy wymagane postanowieniami art. 14c § 1 i 2 O.p.
Uwzględniając powyższe Sąd, na podstawie art. 179a w zw. z art. 151 p.p.s.a., uchylił wyrok z 10 lutego 2023 r., I SA/Po 617/22 i orzekł o oddaleniu skargi jako bezzasadnej.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 179a w zw. z art. 203 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę kosztów postępowania składa się: wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika organu w kwocie 480 zł należne na podstawie § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265 z późn. zm.). Ustalając wysokość wynagrodzenia pełnomocnika organu miano na uwadze, że na etapie wnoszenia skargi kasacyjnej oraz w wywołanym nią dalszym postępowaniu nie był on reprezentowany przez tego samego radcę prawnego, który działał w imieniu organu do czasu doręczenia odpisu wyroku tutejszego Sądu z 10 lutego 2023 r., I SA/Po 617/22.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI