I SA/Po 6/25

I SA/Po 6/25 - Postanowienie WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-05-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Małgorzata Bejgerowska
Michał Ilski
Waldemar Inerowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
II GZ 116/26 - Postanowienie NSA z 2026-03-25
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 111
art. 144 § 1a, § 5, art. 145 § 1, § 2, art. 212
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 53 § 1, art. 58 § 1 pkt 6, art. 232 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Inerowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Asesor sądowy WSA Michał Ilski Protokolant: starszy specjalista Barbara Dropek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 maja 2025 roku sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 października 2024 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości na rok 2023 postanawia I. odrzucić skargę, II. zwrócić stronie skarżącej cały uiszczony wpis od skargi w kwocie [...]- złotych (słownie [...] złotych).
Uzasadnienie
Skarżąca A. P., reprezentowana przez pełnomocnika, pismem z dnia 4 grudnia 2024 r. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 października 2024 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta M. P. z 22 grudnia 2023 r., nr [...] którą określono skarżącej wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2023 r.
Powyższa skarga została wniesiona na tle stanu faktycznego sprawy, w której organ pierwszej instancji postanowieniem z 21 lipca 2023 r. wszczął wobec skarżącej spółki postępowanie podatkowe, w toku którego ustalił, że na dzień 1 stycznia 2023 r. skarżąca była użytkownikiem wieczystym gruntu położonego w P. przy ul. [...] o powierzchni 11.430 m˛, stanowiącego działki o oznaczeniach geodezyjnych [...] oraz [...] arkusz [...] obręb [...] dla którego Sąd Rejonowy w P. prowadzi księgę wieczystą numer [...] Z danych zawartych w Systemie Informacji Przestrzennej M. P. - w bazie Ewidencji Gruntów i Budynków - wynika, że przedmiotowe działki zabudowane są dwoma budynkami, które zostały sklasyfikowane jako budynki niemieszkalne.
Po przeprowadzeniu postępowania podatkowego Prezydent M. P. decyzją z 22 grudnia 2023 r. określił spółce wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2023 r. na kwotę [...]zł. Dla potrzeb określenia zobowiązania organ przyjął, że powierzchnia użytkowa budynków położonych na nieruchomości łącznie wynosi: 3.350,09m2 (budynek hotelu - 2.240,80 m2, budynek "byłej stołówki" - 1.109,29 m2 - parter i piwnica) i została zakwalifikowana jako związana z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Pismem z 18 stycznia 2024 r. skarżąca wniosła za pośrednictwem platformy ePUAP odwołanie, do którego zostało załączone na formularzu PPS-1 pełnomocnictwo szczególne z 18 stycznia 2024 r. udzielone przez skarżącą doradcy podatkowemu, umocowujące go do reprezentowania spółki w sprawach obejmujących podatek od nieruchomości za lata 2022-2023 przed wszelkimi organami ze sprecyzowaniem, że pełnomocnik uprawniony jest również do wnoszenia wszelkich środków zaskarżenia. W pełnomocnictwie zaznaczono, że pełnomocnik jest również pełnomocnikiem do doręczeń w ww. sprawach oraz wskazano jego adres elektroniczny na platformie ePUAP: [...]. W odwołaniu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania.
Decyzją z 23 października 2024 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, doręczając wydaną przez siebie decyzję za pośrednictwem operatora pocztowego na adres kancelarii pełnomocnika skarżącej. Doręczenie decyzji pełnomocnikowi nastąpiło w dniu 4 listopada 2024 r. pocztą tradycyjną.
W skardze na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca, reprezentowana przez tego samego pełnomocnika, wniosła o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, zarzucając mu naruszenie:
1) art. 144 § 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. aktualnie: Dz. U. 2025 r., poz.111; w skrócie: "o.p.") polegające na wadliwym doręczeniu zaskarżonej decyzji ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi - doradcy podatkowemu;
2) art. 200 w związku z art. 120, art. 121 § 1, art. 122 i art. 187 § 1 o.p. polegające na zaniechaniu wyznaczenia skarżącej terminu na wypowiedzenie się w sprawie zebranego materiału dowodowego co uniemożliwiło skarżącej zgłoszenie wniosków dowodowych i miało istotny wpływ na wynik sprawy;
3) art. 1 a ust. 1 pkt 3 w związku z art. 1a ust. 2a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014, poz. 849 ze zm.; w skrócie: "u.p.o.l."), w związku z art. 187 § 1 oraz art. 191 o.p. polegające na błędnym ustaleniu stanu faktycznego dotyczącego charakteru obiektu położonego przy ul. [...] w P.;
4) art. 1a ust. 1 pkt 3 w związku z art. 1a ust. 2a u.p.o.l., w związku z art. 187 § 1 oraz art. 191 o.p. polegające na błędnym ustaleniu stanu faktycznego dotyczącego gruntu, na którym znajduje się obiekt położony przy ul. [...] w P.;
5) art. 1a ust. 1 pkt 3 w związku z art. 1a ust. 2a u.p.o.l., w związku z art. 187 § 1 oraz art. 191 o.p. polegające na błędnym ustaleniu stanu faktycznego dotyczącego obiektu nazywanego "budynkiem byłej stołówki".
Uzasadniając pierwszy z zarzutów skargi, spółka podkreśliła, że w udzielonym pełnomocnictwie został podany adres elektroniczny pełnomocnika na platformie ePUAP, jak i wskazany w odwołaniu z pozostałymi danymi adresowymi pełnomocnika. Powołując się na przepisy art. 138c i art. 144 § 5 o.p., skarżąca podkreśliła, że w tych okolicznościach nie znajdowało uzasadniania doręczenie jej zaskarżonej decyzji za pośrednictwem operatora pocztowego, z pominięciem trybu wymaganego ww. przepisami prawa. Pominięcie przez organ podatkowy ustawowego trybu doręczenia pism czyni dokonane doręczenie bezskutecznym. Skutkiem tego jest brak wprowadzenia pisma do obrotu prawnego, co wyklucza możliwość wywołania przez to pismo jakichkolwiek skutków prawnych, wiążących się m. in. z doręczeniem decyzji. W dalszej części uzasadnienia skarżącą rozwinęła argumentację odnoszącą się do pozostałych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie, podkreślając brak wskazania nowych istotnych okoliczności, które mogłyby skłonić je do zmiany dotychczasowego stanowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Uwzględniając pierwszy z zarzutów skargi i podzielając zawartą w nim argumentację, Sąd stwierdza, że skarga podlega odrzuceniu.
Na wstępie rozważań wskazać należy, że analizowana w niniejsze sprawie kwestia była już przedmiotem rozstrzygnięć sądów administracyjnych, m.in. w postanowieniach tut. Sądu z 11 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Po 33 /24 oraz I SA/Po 34/24, wydanych w sprawach ze skarg skarżącej, w tożsamych okolicznościach faktycznych (ww. postanowienia dostępne są na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd w składzie rozstrzygającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd zaprezentowany w tych orzeczeniach i do nich się odwołuje, posługując się zawartą w nich argumentacją.
W myśl art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Z cytowanego przepisu wynika, że warunkiem wniesienia skargi do sądu jest prawidłowe doręczenie kwestionowanego aktu administracyjnego. Powyższe potwierdza także treść art. 212 o.p., zgodnie z którym organ podatkowy, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia. Należy wskazać, że decyzja wchodzi do obrotu prawnego jako akt administracyjny załatwiający konkretną sprawę indywidualnego podmiotu w dacie jego skutecznego doręczenia w rozumieniu przepisów art. 144 - 154c o.p.
Zgodnie z art. 145 § 1 o.p. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Jeżeli ustanowiono pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi pod adresem wskazanym w pełnomocnictwie (art. 145 § 2 o.p.).
Podkreślić należy, że od 1 stycznia 2016 r. o.p. wprowadzono przepisy nakazujące doręczać pisma pełnomocnikowi profesjonalnemu co do zasady w formie elektronicznej albo w siedzibie organu podatkowego. Jak bowiem stanowi art. 144 § 1a o.p., organ podatkowy doręcza pisma na adres do doręczeń elektronicznych, chyba że doręczenie następuje na konto w systemie teleinformatycznym organu podatkowego albo w siedzibie organu podatkowego. Natomiast w myśl art. 144 § 5 o.p. doręczanie pism pełnomocnikowi będącemu adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym oraz organom administracji publicznej następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej albo w siedzibie organu podatkowego.
Sąd zauważa, że w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, iż przepisy o doręczeniach mają przede wszystkim charakter gwarancyjny. Służą one bowiem zagwarantowaniu prawa strony do rzetelnego i prawidłowego postępowania. Prawidłowość doręczeń jest jednym z kluczowych warunków przestrzegania praw strony (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 października 2022 r., I FSK 822/19 - przytaczane w niniejszej sprawie orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w bazie: publ. bazy CBOSA). Jedynie doręczenie zgodne z przepisami wywołuje skutki prawne i dopóki akt nie zostanie doręczony w sposób zgodny z przepisami o doręczeniach, dopóty nie wchodzi on do obrotu prawnego. Prawidłowe doręczenie decyzji to zdarzenie mające istotne znaczenie prawne, rodzące określone skutki procesowe i materialne tak w stosunku do strony, jak i organu, który akt ten wydał, i dlatego doręczenie to musi być pewne, nie budzące wątpliwości, zgodne z przepisami prawa i wykluczające dowolność w jego stwierdzeniu czy jakąkolwiek uznaniowość (por. wyrok NSA z 14 stycznia 2021 r., II FSK 2330/20).
Co do skutku prawnego wadliwego, tj. niezgodnego z obowiązującymi przepisami prawa co do formy i sposobu doręczenia decyzji organu podatkowego, odnosi się też uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 marca 2022 r., sygn. akt I FPS 4/21. W uchwale tej NSA przyjął, że postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności doręczone stronie, która miała ustanowionego pełnomocnika, z naruszeniem art. 145 § 2 o.p., należy uznać za niewiążące w rozumieniu art. 212 w zw. z art. 239 tej ustawy także wtedy, gdy strona lub jej pełnomocnik wnieśli od niego zażalenie. W uchwale tej Sąd stwierdził, że brak skutecznego doręczenia powoduje, iż nie powstają żadne skutki materialnoprawne ani procesowe będące następstwem prawidłowego doręczenia. W szczególności orzeczenie nie wchodzi do obrotu prawnego w rozumieniu art. 212 o.p. w zw. z art. 219 o.p. Nie rozpoczyna swojego biegu termin do wniesienia środka zaskarżenia. Organ podatkowy nie może konwalidować tej wadliwej czynności. Zobowiązany jest jedynie do ponowienia czynności doręczenia. Wprawdzie powyższa uchwała zapadła na tle odmiennego stanu faktycznego, jednakże stanowisko w niej zaprezentowane należy, zdaniem Sądu, uznać za aktualne również na gruncie rozpoznawanej sprawy, gdyż pogląd co do następstw niedochowania wymogów przewidzianych przy doręczaniu pism w postępowaniu podatkowym ma charakter uniwersalny.
Ponadto w orzecznictwie sądowoadministracyjnym powszechny jest pogląd, zgodnie z którym pominięcie trybu doręczenia pism profesjonalnemu pełnomocnikowi (m. in. doradcy podatkowemu) za pomocą środków komunikacji elektroniczne, czyni dokonane doręczenie bezskutecznym (zob. m. in. wyroki NSA z: 7 kwietnia 2022 r., I FSK 364/18; 19 maja 2022 r., I FSK 112/22; 27 października 2023 r., III FSK 2929/21). Do 5 października 2021 r. obowiązywał jeszcze przepis art. 144 § 3 o.p., który czynił wyłom w tej zasadzie w sytuacji wystąpienia problemów technicznych. W chwili doręczania decyzji organu odwoławczego przepis ten już jednak nie obowiązywał, a poza tym z akt administracyjnych nie wynika, aby Kolegium jakiekolwiek problemy techniczne z doręczeniem elektronicznym miało. Organ odwoławczy po prostu wybrał metodę doręczenia za pośrednictwem operatora pocztowego, której art. 144 § 5 o.p. nie przewiduje. Z przepisu tego wynika, że doręczanie pism profesjonalnym pełnomocnikom w postaci "papierowej" jest możliwe jedynie wówczas, gdy pełnomocnik ten znajduje się w siedzibie organu podatkowego. Taka sytuacja w niniejszej sprawie również nie miała miejsca.
W niniejszej sprawie nie jest sporne, że Kolegium nie doręczyło decyzji profesjonalnemu pełnomocnikowi skarżącej w formie elektronicznej, mimo wskazania w udzielonym mu pełnomocnictwie adresu elektronicznego do doręczeń na platformie ePUAP. Doręczenia tego dokonało za pośrednictwem operatora pocztowego na adres kancelarii pełnomocnika. Natomiast pełnomocnik strony w 30-dniowym terminie, liczonym od dnia doręczenia mu decyzji w formie papierowej, wniósł skargę do Sądu.
Skoro zgodnie z art. 144 § 5 o.p. doręczanie pism pełnomocnikowi będącemu (m. in.) doradcą podatkowym następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej albo w siedzibie organu podatkowego, a w niniejszej sprawie doręczenie decyzji organu drugiej instancji nie nastąpiło w żadnej z tych form, to uznać należy, że doręczenie decyzji SKO nie było skuteczne. Powyższy przepis nie pozostawia bowiem organowi podatkowemu swobody, co do wyboru innych jeszcze trybów doręczania pism, w tym trybu doręczania pism za pośrednictwem operatora pocztowego. Doręczenie pisma przez pocztę, gdy istniał obowiązek doręczenia za pomocą środków komunikacji elektronicznej jest zatem nieprawidłowe.
Przedstawione wyżej okoliczności oraz omówione przepisy powodują, że Sąd nie może merytorycznie rozpoznać skargi spółki. Zaskarżona decyzja Kolegium z dnia 23 października 2024 r., nie weszła bowiem do obrotu prawnego z powodu wadliwego, a tym samym nieskutecznego jej doręczenia, a zatem nie rozpoczął jeszcze bieg trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego od tej decyzji.
Mając zatem na uwadze, że wniesienie skargi było na tym etapie postępowania niedopuszczalne (przedwczesne), Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. skargę tę odrzucił, o czym orzekł jak w p. I sentencji.
W konsekwencji niniejszego orzeczenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze będzie zobowiązane prawidłowo, tj. zgodnie z obowiązującymi przepisami, doręczyć wydaną decyzję z 23 października 2024 r.
O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi, Sąd orzekł, jak w p. II sentencji, na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.