I SA/PO 595/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił interpretację indywidualną Dyrektora KIS, uznając, że wydatki szpitala klinicznego na odszkodowania i zadośćuczynienia z tytułu błędów medycznych mogą stanowić koszty uzyskania przychodów.
Sprawa dotyczyła możliwości zaliczenia przez Szpital Kliniczny wydatków poniesionych z własnych środków na odszkodowania, zadośćuczynienia i renty, zasądzone wyrokiem sądowym z powodu błędu medycznego, do kosztów uzyskania przychodów. Szpital argumentował, że są to wydatki związane z ryzykiem działalności leczniczej. Dyrektor KIS uznał te wydatki za odszkodowawcze, wyłączone z kosztów na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 22 u.p.d.o.p. Sąd uchylił interpretację, stwierdzając, że działalność szpitala nie jest działalnością usługową w rozumieniu przepisów podatkowych, a wydatki te mogą stanowić koszty uzyskania przychodów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpatrzył skargę Szpitala Klinicznego na indywidualną interpretację Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej dotyczącą podatku dochodowego od osób prawnych. Szpital, będący samodzielnym publicznym zakładem opieki zdrowotnej, wystąpił o interpretację w sprawie możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków poniesionych z własnych środków na odszkodowania, zadośćuczynienia i renty, zasądzone wyrokiem sądowym w związku z błędem medycznym. Kwoty te przekroczyły sumę gwarancyjną polisy ubezpieczeniowej. Szpital argumentował, że są to wydatki związane z ryzykiem podejmowanym przy leczeniu pacjentów i stanowią wydatki statutowe. Dyrektor KIS uznał te wydatki za odszkodowawcze, wynikające z wadliwie wykonanej usługi medycznej, i wyłączył je z kosztów uzyskania przychodów na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (u.p.d.o.p.). Sąd uchylił zaskarżoną interpretację, stwierdzając, że działalność lecznicza szpitala nie jest działalnością usługową w rozumieniu przepisów podatkowych, a wydatki te, niebędące karami umownymi ani odszkodowaniami z tytułu wad towarów, robót czy usług, mogą stanowić koszty uzyskania przychodów, o ile spełniają warunki z art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. Sąd podkreślił specyfikę działalności leczniczej, uregulowaną odrębnymi ustawami, i uznał, że wydatki te są związane z ryzykiem podejmowanym przy leczeniu pacjentów i funkcjonowaniem szpitala.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, wydatki te mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że działalność lecznicza szpitala nie jest działalnością usługową w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 22 u.p.d.o.p., który wyłącza z kosztów odszkodowania z tytułu wad wykonanych usług. Wydatki te są związane z ryzykiem podejmowanym przy leczeniu pacjentów i funkcjonowaniem szpitala, a nie z wadliwie wykonaną usługą.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (10)
Główne
u.p.d.o.p. art. 15 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
Koszty uzyskania przychodów to koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1.
Pomocnicze
u.p.d.o.p. art. 16 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
Wyłącza z kosztów uzyskania przychodów m.in. kary umowne i odszkodowania z tytułu wad dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług oraz zwłoki.
u.p.d.o.p. art. 17 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
Dotyczy zwolnień podatkowych, w tym wydatków na cele ochrony zdrowia.
P.p.s.a. art. 57a
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres podstaw skargi na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego.
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa przesłanki uchylenia zaskarżonej decyzji lub postanowienia.
P.p.s.a. art. 146 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa skutki uchylenia decyzji lub postanowienia.
P.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy zwrotu kosztów postępowania.
P.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy zasądzenia kosztów postępowania.
Ustawa o działalności leczniczej
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Działalność szpitala klinicznego nie jest działalnością usługową w rozumieniu przepisów podatkowych. Wydatki na odszkodowania i zadośćuczynienia z tytułu błędów medycznych są związane z ryzykiem działalności leczniczej i funkcjonowaniem szpitala, a nie z wadliwie wykonaną usługą. Wydatki te mogą stanowić koszty uzyskania przychodów, o ile spełniają warunki z art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p.
Odrzucone argumenty
Wydatki na odszkodowania, zadośćuczynienia i renty z tytułu błędów medycznych są odszkodowaniami z tytułu wadliwie wykonanej usługi medycznej i podlegają wyłączeniu z kosztów uzyskania przychodów na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 22 u.p.d.o.p. Wydatki te nie mogą zostać uznane za koszty uzyskania przychodu, gdyż nie są ponoszone w celu uzyskania przychodu lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodu. Wydatki te nie są ponoszone na cele ochrony zdrowia i nie mogą być uznane za wydatki statutowe.
Godne uwagi sformułowania
nie można traktować sposobu postępowania Szpitala w opisanym przez niego stanie faktycznym jako działalności o charakterze usługowym zasądzone koszty nie dotyczą wykonanej wadliwie usługi odszkodowanie jako zadośćuczynienie za szkodę na zdrowiu wynika bowiem wprost z przepisów prawa i jest wydatkiem związanym z ryzykiem podejmowanym przy leczeniu pacjentów, a nie działalnością gospodarczą
Skład orzekający
Izabela Kucznerowicz
przewodniczący
Karol Pawlicki
sprawozdawca
Waldemar Inerowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kosztów uzyskania przychodów w przypadku wydatków na odszkodowania i zadośćuczynienia ponoszonych przez podmioty lecznicze z tytułu błędów medycznych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki działalności leczniczej i nie powinno być automatycznie przenoszone na inne rodzaje działalności gospodarczej, gdzie świadczenia mogą być traktowane jako usługi w rozumieniu przepisów podatkowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia finansowego dla placówek medycznych, łącząc kwestie podatkowe z odpowiedzialnością za błędy medyczne i ich konsekwencjami finansowymi.
“Szpital zapłacił odszkodowanie za błąd medyczny. Czy to koszt uzyskania przychodu?”
Sektor
medycyna
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Po 595/19 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2019-11-28 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2019-07-22 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Izabela Kucznerowicz /przewodniczący/ Karol Pawlicki /sprawozdawca/ Waldemar Inerowicz Symbol z opisem 6560 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych Hasła tematyczne Podatek dochodowy od osób prawnych Sygn. powiązane II FSK 604/20 - Wyrok NSA z 2022-11-04 Skarżony organ Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej Treść wyniku Uchylono zaskarżoną interpretację Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 865 art. 15 ust. 1, art. 16 ust. 1 pkt 22 Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jedn. Dz.U. 2019 poz 2325 art. 57a, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), art. 146 § 1, art. 200, art. 205 § 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędziowie Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Protokolant: st. sekr. sąd. Joanna Świdłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2019 r. sprawy ze skargi Szpitala Klinicznego [...] w [...] na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych I. uchyla zaskarżoną interpretację; II. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 680- zł (słownie: sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Szpital Kliniczny im[...] w [...] wnioskiem z dnia [...] lutego 2019 r. wystąpił o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych. We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny: Szpital działa w formie samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej, na podstawie: statutu nadanego na mocy uchwały w sprawie nadania statutu, uwzględniającego zmiany ujęte w uchwale w sprawie ustalenia tekstu jednolitego statutu, zmienionego kolejnymi uchwałami do uchwały, ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz.U. z 2016 r., poz. 1638 ze zm.), ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2016 r., poz. 1842 ze zm.), ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2015 r., Nr 581 ze zm.), ustawy o finansach publicznych z dnia 27 sierpnia 2009 r. (Dz.U. z 2013 r., poz. 885 ze zm.). Organem założycielskim jednostki jest Uniwersytet. Jednostka działa na podstawie wpisu do rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą prowadzonego przez Wojewodę oraz na podstawie wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego dla Stowarzyszeń, innych Organizacji Społecznych i Zawodowych, Fundacji i Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej. Zgodnie z wpisem do rejestru i statutem Szpitala głównym przedmiotem działalności jest działalność lecznicza polegająca na udzielaniu świadczeń zdrowotnych oraz realizacja zadań dydaktycznych i badawczych w powiązaniu z udzielaniem świadczeń zdrowotnych i promocją zdrowia, w tym wdrażanie nowych technologii medycznych oraz metod leczenia. Jednostka świadczy specjalistyczne usługi medyczne pediatryczne i psychiatryczne. Jest ośrodkiem klinicznym. Działalność Szpitala jest finansowana ze środków publicznych, praktycznie prawie wyłącznie na podstawie kontraktów zawartych z Narodowym Funduszem Zdrowia, a także z Ministerstwem Zdrowia. Szpital jako ośrodek kliniczny posiada najwyższy stopień referencyjności, świadczy wysokospecjalistyczne usługi medyczne, przyjmuje najbardziej skomplikowane przypadki, pacjentów w najcięższym stanie. Realizuje świadczenia w zakresie m.in. chirurgii, kardiochirurgii, neurochirurgii, kardiologii, onkologii, transplantacji szpiku, gastrologii, chorób zakaźnych, alergologii, neurologii, urologii, nefrologii, reumatologii dla pacjentów pediatrycznych oraz psychiatrii dzieci i dorosłych. W związku z powyższym Szpital ponosi podwyższone ryzyko wystąpienia niekorzystnych następstw i powikłań będących skutkiem udzielanych świadczeń zdrowotnych. Pacjenci i ich opiekunowie coraz częściej występują z roszczeniami przeciwko wnioskodawcy do sądu o zapłatę odszkodowań, zadośćuczynień lub/i rent z tytułu poniesionych faktycznych lub rzekomych szkód związanych z działalnością leczniczą Szpitala. W związku z zaistniałym błędem medycznym, który popełniono w związku z leczeniem w Szpitalu, wnioskodawca został zobowiązany wyrokiem Sądu Okręgowego do wypłaty na rzecz pacjenta i jego rodziny (rodzice, rodzeństwo) zadośćuczynienia, odszkodowania, skapitalizowanej renty oraz renty wypłacanej comiesięcznie na pokrycie zwiększonych potrzeb, związanych z leczeniem i rehabilitacją oraz odsetek od zasądzonych kwot, a także do zwrotu kosztów procesu stronie postępowania i kosztów sądowych na rzecz Skarbu Państwa. Szpital posiadał obowiązkowe ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej zgodne z zawartą umową z ubezpieczycielem. Zasądzone wyrokiem Sądu kwoty przekroczyły ustalony limit sumy gwarancyjnej z polisy ubezpieczeniowej. W związku z tym ubezpieczenie nie pokryło w całości kwoty wypłaty na rzecz pacjenta i Szpital ze środków własnych wypłacił część (przekraczającą sumę gwarancyjną z polisy) zasądzonego zadośćuczynienia, odszkodowania, skapitalizowanej renty, odsetek i wypłaca rentę na rzecz pacjenta. Na tle powyższego opisu zadano następujące pytanie: czy wnioskodawca może zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów, wydatkowaną z własnych środków, na podstawie prawomocnego wyroku sądowego, kwotę odszkodowania z ustawowymi odsetkami, kwotę zadośćuczynienia z ustawowymi odsetkami, kwotę skapitalizowanej renty wraz z ustawowymi odsetkami i kwoty ponoszonej comiesięcznie renty wypłacanej na pokrycie zwiększonych potrzeb oraz koszty procesu zapłacone przez Szpital stronie postępowania i koszty sądowe na rzecz Skarbu Państwa (Sądu) i uznać je za wydatki statutowe? Zdaniem wnioskodawcy wydatki poniesione przez Szpital z tytułu zasądzonych wyrokiem Sądu kwot zadośćuczynienia, odszkodowania, skapitalizowanej renty, odsetek i bieżącej renty, wypłacanej co miesiąc na rzecz pacjenta, kosztów procesu zapłaconych stronie postępowania oraz kosztów sądowych na rzecz Skarbu Państwa mogą zostać zakwalifikowane jako wydatki związane z ryzykiem podejmowanym przy leczeniu pacjenta, co w konsekwencji stanowi, że są to wydatki związane z funkcjonowaniem wnioskodawcy. Zatem ich wypłata wynika wprost z przepisów prawa i pozostaje w ścisłym związku z prowadzoną przez Szpital działalnością statutową i jest wpisana w ryzyko udzielania specjalistycznych usług medycznych w szpitalu klinicznym. Poniesienie wydatków jest uzasadnionym celem, jakim jest zachowanie źródła przychodów. Wypłata ww. kwot nie została zawarta w treści art. 16 ust. 1 u.p.d.o.p. z czego wynika, że inne, niż wymienione w ww. artykule wydatki o charakterze odszkodowawczym, skoro nie zostały wyłączone z kosztów podatkowych, mogą stanowić koszty uzyskania przychodów na gruncie przywołanego art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. i są wydatkiem statutowym. Wnioskodawca uznaje, że koszty poniesione na wypłatę zadośćuczynienia, odszkodowania, skapitalizowanej renty, renty wypłacanej comiesięcznie oraz odsetek od tych kwot i kosztów procesu należne stronie postępowania i koszty sądowe na rzecz Skarbu Państwa stanowią koszty uzyskania przychodów, związane z działalnością statutową Szpitala i są wydatkiem statutowym. Na potwierdzenie prezentowanego stanowiska wnioskodawca powołał liczne interpretacje indywidualne. Dyrektor Krajowej Informacji [...] w interpretacji indywidualnej z dnia [...] maja 2019 r. uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe. W uzasadnieniu interpretacji organ stwierdził, że charakter ponoszonych przez wnioskodawcę kosztów, tj. kwoty odszkodowania, renty oraz zadośćuczynienia, których podstawą ustalania są przepisy Kodeksu cywilnego mają charakter odszkodowawczy i wynikają z wadliwie wykonanej przez wnioskodawcę usługi medycznej. W związku z czym do wypłaconych przez wnioskodawcę kwot odszkodowania, renty oraz zadośćuczynienia wynikających z popełnionego błędu medycznego, czyli wadliwie wykonanej usługi medycznej ma zastosowanie do nich przepis art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 865 - dalej: "u.p.d.o.p."), wyłączający możliwość kwalifikacji takich odszkodowań do kosztów uzyskania przychodów. Z kolei zapłacone na podstawie wyroku sądowego ustawowe odsetki oraz zwrot kosztów procesu stronie postępowania oraz kosztów sądowych na rzecz Skarbu Państwa, nie mogą również zostać uznane jako wydatki spełniające przesłanki uznania za koszt uzyskania przychodu, jako ściśle związane z ww. świadczeniami odszkodowawczymi. W powyższym przypadku nie sposób znaleźć uzasadnienia dla spełnienia przesłanek wynikających z przepisu art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p., gdyż wadliwe wykonanie usługi medycznej (popełnienie błędu medycznego) i wynikające z tego skutki finansowe dla wnioskodawcy, nie wypełniają przesłanki uznania ich jako poniesione w celu uzyskania przychodu lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodu. Odnośnie kwestii uznania poniesionych przez Szpital wydatków za wydatki statutowe organ stwierdził, że wydatki ponoszone przez Szpital, wpływają na zwiększenie osiągniętego dochodu w rozumieniu przepisów prawa podatkowego. Dochód ten jednocześnie nie jest wolny od podatku w myśl art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1 b) u.p.d.o.p., bowiem wydatki poniesione na uregulowanie zasądzonych wyrokiem Sądu odszkodowania z ustawowymi odsetkami, zadośćuczynienia z ustawowymi odsetkami, skapitalizowanej renty wraz z ustawowymi odsetkami, comiesięcznej renty wypłacanej na pokrycie zwiększonych potrzeb oraz kosztów procesu zapłaconych stronie postępowania i kosztów sądowych zapłaconych na rzez Skarbu Państwa ponoszonych przez wnioskodawcę nie są ponoszone na realizację ochrony zdrowia. Gdyż wydatki te są konsekwencją uwzględnienia roszczeń będących następstwem popełnionych przez Szpital błędów medycznych skutkujących uszczerbkiem na zdrowiu, czyli dochody przeznaczone na uregulowanie odszkodowania, zadośćuczynienia, skapitalizowanej renty oraz odsetek od tych świadczeń, jak również comiesięcznej renty wypłacanej na pokrycie zwiększonych potrzeb oraz koszty procesu i koszty sądowe nie zostały poniesione na cele ochrony zdrowia, a w celu rekompensaty pacjentom działań wnioskodawcy skutkujących utratą zdrowia. W skardze z dnia [...] czerwca 2019 r. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej interpretacji w całości oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1). art. 15 ust. 1 w związku z art. 16 u.p.d.o.p., poprzez uznanie, że kwoty zasądzone oraz poniesione na wypłatę na rzecz pacjenta i jego rodziny odszkodowania z ustawowymi odsetkami, zadośćuczynienia z ustawowymi odsetkami, skapitalizowanej renty wraz z ustawowymi odsetkami, comiesięcznej renty wypłacanej na pokrycie zwiększonych potrzeb oraz koszty procesu zapłacone stronie postępowania i koszty sądowe zapłacone na rzecz Skarbu Państwa nie stanowią kosztu uzyskania przychodu; 2). art. 16 u.p.d.o.p. poprzez nieuprawnione rozszerzenie katalogu wskazanych w tym przepisie wydatków, których nie zalicza się do kosztów uzyskania przychodu; 3). art. 17 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.p. poprzez uznanie, że kwoty zasądzone oraz poniesione na wypłatę na rzecz pacjenta odszkodowania z ustawowymi odsetkami, zadośćuczynienia z ustawowymi odsetkami, skapitalizowanej renty wraz z ustawowymi odsetkami, comiesięcznej renty wypłacanej na pokrycie zwiększonych potrzeb oraz koszty procesu zapłacone stronie postępowania i koszty sądowe zapłacone na rzecz Skarbu Państwa nie stanowią wydatków poniesionych na cele statutowe. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy wnioskodawca może zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów, wydatkowaną z własnych środków, na podstawie prawomocnego wyroku sądowego, kwotę odszkodowania z ustawowymi odsetkami, kwotę zadośćuczynienia z ustawowymi odsetkami, kwotę skapitalizowanej renty wraz z ustawowymi odsetkami i kwoty ponoszonej comiesięcznie renty wypłacanej na pokrycie zwiększonych potrzeb oraz koszty procesu zapłacone przez Szpital stronie postępowania i koszty sądowe na rzecz Skarbu Państwa (Sądu) i uznać je za wydatki statutowe. Analizy powyższej kwestii dokonać należy z uwzględnieniem treści art. 57a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 - dalej: "P.p.s.a."), zgodnie z którym, skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wobec powyższego, analizę prawidłowości stanowiska wyrażonego w zaskarżonej interpretacji dokonać należy na tle podniesionych w skardze argumentów i przywołanych przepisów prawa. Zgodnie z art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p., kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 tej ustawy. Definicja sformułowana przez ustawodawcę ma charakter ogólny. Z tego względu każdorazowy wydatek poniesiony przez podatnika powinien podlegać indywidualnej analizie w celu dokonania jego kwalifikacji prawnej. Wyjątkiem jest jedynie sytuacja, gdy ustawa wyraźnie wskazuje jego przynależność do kategorii kosztów uzyskania przychodów lub wyłącza możliwość zaliczenia go do tego rodzaju kosztów. W pozostałych przypadkach należy natomiast zbadać istnienie związku przyczynowego pomiędzy poniesieniem kosztu a powstaniem przychodu lub realną szansą powstania przychodów podatkowych, bądź też zachowaniem albo zabezpieczeniem źródła ich uzyskiwania. Innymi słowy oznacza to, że dla kwalifikacji prawnej danego kosztu istotne znaczenie ma cel, w jakim został poniesiony. Wydatek zostanie uznany za koszt uzyskania przychodów, jeżeli pomiędzy jego poniesieniem a powstaniem, zwiększeniem bądź też możliwością powstania przychodu istnieje związek przyczynowy. W oparciu o kryterium stopnia tego powiązania ustawodawca wyróżnia koszty podatkowe bezpośrednio związane z przychodami i inne niż bezpośrednio z nimi związane, których nie można wprost przypisać do określonych przychodów, ale są racjonalnie uzasadnione jako zmierzające do ich osiągnięcia (tzw. koszty pośrednie). W świetle powyższego, aby wydatek poniesiony przez podatnika stanowił dla niego koszt uzyskania przychodu, muszą być spełnione następujące warunki: - został poniesiony przez podatnika, tj. w ostatecznym rozrachunku musi on zostać pokryty z zasobów majątkowych podatnika, - jest definitywny (rzeczywisty), tj. wartość poniesionego wydatku nie została podatnikowi w jakikolwiek sposób zwrócona, pozostaje w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą, - poniesiony został w celu uzyskania, zachowania lub zabezpieczenia przychodów lub może mieć wpływ na wielkość osiągniętych przychodów, został właściwie udokumentowany, - nie może znajdować się w grupie wydatków, których zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy nie uważa się za koszty uzyskania przychodów. Powyższe oznacza, że wszystkie poniesione wydatki, po wyłączeniu wydatków enumeratywnie wymienionych w przywołanym art. 16 ust. 1 u.p.d.o.p., stanowić mogą koszty uzyskania przychodu, o ile pozostają w związku przyczynowo - skutkowym z osiąganymi przychodami, w tym służą zachowaniu albo zabezpieczeniu funkcjonowania źródła przychodów. Kosztami będą zarówno koszty pozostające w bezpośrednim związku z uzyskiwanymi przychodami, jak i pozostające w związku pośrednim, jeżeli zostanie wykazane, że zostały w sposób racjonalny poniesione w celu osiągnięcia przychodów, nawet wówczas, gdy z obiektywnych powodów przychód nie zostanie osiągnięty. Zatem do kosztów uzyskania przychodów podatnik ma prawo zaliczyć wszystkie koszty, zarówno te bezpośrednio, jak i pośrednio związane z przychodami, o ile zostały one prawidłowo udokumentowane, za wyjątkiem kosztów ustawowo uznanych za niestanowiące kosztów uzyskania przychodów. Bezpośrednimi kosztami uzyskania przychodów są wydatki, które mogą przyczynić się do powstania konkretnego przychodu osiągniętego w danym momencie. Pośrednimi kosztami uzyskania przychodów są wydatki związane z całokształtem działalności podatnika i wywiązywaniem się przez niego z obowiązków nałożonych innymi przepisami prawa. W konsekwencji, możliwość zaliczania danych wydatków do kosztów uzyskania przychodów ma przede wszystkim skłaniać podatników do podejmowania racjonalnych decyzji gospodarczych, w tym znaczeniu, że przysparzać one będą konkretne przychody podatkowe lub też zachowają źródło przychodów w niezmienionym stanie albo zabezpieczą to źródło przed uszczupleniem, czy też zmniejszeniem. W myśl art. 16 ust. 1 pkt 22 u.p.d.o.p., wyłączone z kosztów uzyskania przychodów zostały kary umowne i odszkodowania z tytułu wad dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług oraz zwłoki w dostarczeniu towaru wolnego od wad albo zwłoki w usunięciu wad towarów albo wykonanych robót i usług. Z powyższego wynika więc, że inne wydatki o charakterze odszkodowawczym skoro nie zostały wyłączone z kosztów podatkowych na mocy art. 16 u.p.d.o.p. mogą stanowić, co do zasady, koszt uzyskania przychodu, o ile spełniają oczywiście warunki określone w art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. Powyższe dotyczy więc zdarzeń gospodarczych spowodowanych wadliwością towarów lub usług będących przedmiotem działalności gospodarczej. Zarówno u.p.d.o.p., jak i kodeks cywilny nie definiują pojęcia "towar" i "usługa". Ustawa podatkowa używa zwrotów np. usługi transportowe, adwokackie (art. 9 ust. 2a pkt 2 i 4 u.p.d.o.p.), usługi gastronomiczne (art. 16 ust. 1 pkt 28). Z kolei w niniejszej sprawie skarżący Szpital w swoim wniosku o udzielenie interpretacji wskazał, że funkcjonuje na podstawie ustawy o działalności leczniczej. Ustawa w art. 3 ust. 1 stanowi, że działalność lecznicza polega na udzielaniu świadczeń zdrowotnych. Te ostatnie ustawa definiuje jako działania służące zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia. Do świadczeń zdrowotnych zalicza się też inne działania medyczne wynikające z procesu leczenia lub przepisów odrębnych regulujących zasady ich wykonywania (art. 2 ust. 1 pkt 10). W konsekwencji nie sposób nie zauważyć, że w związku z w/w ustawą pozostaje ustawa z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1373 ze zm.). Również ta ustawa zawiera definicje świadczeń opieki zdrowotnej i świadczeń zdrowotnych (art. 5 pkt 34 i 40), a ponadto wskazuje kto w jej rozumieniu jest świadczeniobiorcą (art. 2 ust. 1), a jaki podmiot - świadczeniodawcą (art. 5 pkt 41). Powyższe uwagi prowadzą do wniosku, że ustawodawca w sposób konsekwentny stanowi, że podmioty wykonujące działalność leczniczą udzielają świadczeń. Zasadniczą różnicą między świadczeniem a dostawą towaru (wykonaniem usług) jest, w świetle ustaw podatkowych i w/w ustaw regulujących działalność leczniczą, ich odpłatny bądź nieodpłatny ich charakter. W typowej działalności gospodarczej każda usługa ma, co do zasady, charakter odpłatny. Z kolei aby skorzystać ze świadczeń zdrowotnych należy być, co do zasady, ubezpieczonym tzn. objętym ubezpieczeniem zdrowotnym w rozumieniu ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych albo spełniać inne warunki, od których w/w ustawa uzależnia możliwość korzystania ze świadczeń. Skoro więc w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych ustawodawca celowo, na co wskazano wyżej, używa pojęć "towar" czy "usługa", a nie odwołuje się do pojęcia "świadczenie", to oznacza to, że nie można, tak jak w przedmiotowej sprawie uczynił to organ, traktować sposobu postępowania Szpitala w opisanym przez niego stanie faktycznym jako działalności o charakterze usługowym (usługa medyczna – str. 6 i 7 interpretacji). Jak wynika ze stanu faktycznego sprawy Szpital prowadzi tak specyficzną działalność, uregulowaną przepisami ustawy o działalności leczniczej oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, że nie można traktować jego działalności jako działalności o charakterze usługowym. Szpital nie wykonuje robót, nie dostarcza towarów, nie prowadzi działalności usługowej. Nie można zatem uznać, że do opisanego zdarzenia mają zastosowanie przepisy art. 16 ust. 1 pkt 22 u.p.d.o.p. (wyłączenie z kosztów uzyskania przychodów m.in. odszkodowania z tytułu wad dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług). Literalnie interpretując przytoczony przepis, zasądzone koszty nie dotyczą wykonanej wadliwie usługi. Odszkodowanie jako zadośćuczynienie za szkodę na zdrowiu wynika bowiem wprost z przepisów prawa i jest wydatkiem związanym z ryzykiem podejmowanym przy leczeniu pacjentów, a nie działalnością gospodarczą tym bardziej, że zgodnie z ustawą o działalności leczniczej samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej nie są przedsiębiorcami. Mając na uwadze powołane wyżej przepisy, a także biorąc pod uwagę specyfikę działalności Szpitala, stwierdzić należy, że wydatki poniesione przez Szpital z tytułu zasądzonych wyrokiem Sądu kwot zadośćuczynienia, odszkodowania, skapitalizowanej renty, odsetek i bieżącej renty, wypłacanej co miesiąc na rzecz pacjenta kosztów procesu zapłaconych stronie postępowania oraz kosztów sądowych na rzecz Skarbu Państwa mogą zostać zakwalifikowane jako wydatki związane z ryzykiem podejmowanym przy leczeniu pacjenta, co w konsekwencji stanowi, że są to wydatki związane z funkcjonowaniem Wnioskodawcy. Zatem ich wypłata wynika wprost z przepisów prawa i pozostaje w ścisłym związku z prowadzoną przez Szpital działalnością statutową i jest wpisana w ryzyko udzielania specjalistycznych usług medycznych w szpitalu klinicznym. Poniesienie wydatków jest uzasadnionym celem, jakim jest zachowanie źródła przychodów. W tym stanie sprawy należało uznać za zasadne podniesione w skardze zarzuty, dotyczące naruszenia art. 15 ust. 1 w związku z art. 16 ust. 1 pkt 22 u.p.d.o.p. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ zobowiązany będzie do uwzględnienia stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 146 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w p. I sentencji. O kosztach postępowania orzeczono, na podstawie art. 200, art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265), jak w p. II sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI