I SA/PO 578/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2023-02-02
NSApodatkoweWysokawsa
podatek od nieruchomościpodatek rolnyłączny zobowiązanie pieniężnedziałalność gospodarczabudowlepostępowanie podatkowezasada dwuinstancyjnościuzasadnienie decyzjikontrola sądowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje podatkowe dotyczące łącznego zobowiązania pieniężnego, wskazując na błędy proceduralne i brak merytorycznego rozpoznania sprawy przez organy niższych instancji.

Sprawa dotyczyła łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku rolnym i od nieruchomości za rok 2021. Po uchyleniu pierwszej decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, organ pierwszej instancji ponownie wydał decyzję, która została utrzymana w mocy przez SKO. Skarżący wniósł skargę, zarzucając organom obu instancji błędy proceduralne, w tym brak samodzielnej analizy stanu faktycznego i prawnego oraz niewłaściwe uzasadnienie decyzji. WSA w Poznaniu uznał skargę za zasadną, uchylając zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji z powodu naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania i wymogów formalnych uzasadnienia decyzji.

Sprawa dotyczyła skarżącego E. O., któremu Burmistrz ustalił łączne zobowiązanie pieniężne w podatku od nieruchomości i rolnym za rok 2021. Po odwołaniu skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na potrzebę uzupełniającego postępowania dowodowego, w szczególności w zakresie amortyzacji i związku gruntów z działalnością gospodarczą. Burmistrz ponownie wydał decyzję, określając zobowiązanie na kwotę [...]. Organ pierwszej instancji ustalił, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą obejmującą sprzedaż paliw i wynajem nieruchomości, a grunty i budynki związane z tą działalnością podlegają opodatkowaniu. SKO utrzymało decyzję Burmistrza w mocy, uznając, że stan prawny nieruchomości (np. decyzje o rozbiórce) nie ma znaczenia dla obowiązku podatkowego, a budowle takie jak dok załadunkowy i plac manewrowy są związane z działalnością gospodarczą. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając organom obu instancji lakoniczne i sprzeczne z prawem uzasadnienia, brak samodzielnej oceny stanu faktycznego i prawnego oraz nieuwzględnienie wyroków Trybunału Konstytucyjnego. WSA w Poznaniu uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że organy podatkowe nie wywiązały się z obowiązku dwukrotnego rozpoznania sprawy, ograniczając się jedynie do ustosunkowania się do zarzutów odwołania. Uzasadnienia decyzji nie zawierały oceny dowodów, przyczyn odmowy wiarygodności, ani wyjaśnienia podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów. Sąd wskazał na naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania, wymogów art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej oraz brak uwzględnienia istotnych wyroków TK (SK 39/19 i P 33/09). W związku z tym, WSA uchylił zaskarżoną decyzję SKO oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organy podatkowe ograniczyły się jedynie do ustosunkowania się do zarzutów odwołania, nie przeprowadzając samodzielnego ustalenia stanu faktycznego ani oceny dowodów.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że zasada dwuinstancyjności wymaga ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, ustalenia stanu faktycznego i wykładni przepisów, a nie tylko kontroli decyzji organu pierwszej instancji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

O.p. art. 210 § § 4

Ordynacja podatkowa

Uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji musi wyczerpująco informować stronę o motywach organu, zawierać ocenę materiału dowodowego, wykładnię przepisów i ocenę stanu faktycznego.

u.p.o.l. art. 1a § ust. 1 pkt 3

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Definicja gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, której interpretacja była przedmiotem wyroku TK SK 39/19.

u.p.o.l. art. 1a § ust. 2a pkt 3

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

O.p. art. 124

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 127

Ordynacja podatkowa

u.p.o.l. art. 4 § ust. 5

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

u.p.o.l. art. 4 § ust. 7

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

p.p.s.a. art. 206

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 2 § pkt 7

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. a

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uzasadnienie decyzji organu odwoławczego nie spełnia wymogów art. 210 § 4 O.p. Organ odwoławczy nie przeprowadził samodzielnego, merytorycznego rozpoznania sprawy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności. Organy nie uwzględniły wyroków Trybunału Konstytucyjnego dotyczących definicji działalności gospodarczej w podatkach lokalnych. Organy nie przeanalizowały statusu budowli (dok, plac manewrowy) w kontekście Prawa budowlanego i orzecznictwa.

Godne uwagi sformułowania

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie pozwala stwierdzić, że organ odwoławczy po raz drugi rozpoznał sprawę merytorycznie. Istotą administracyjnego toku instancji jest więc dwukrotne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, nie zaś kontrola zasadności zarzutów podniesionych do orzeczenia organu pierwszej instancji. Zgodnie z art. 124 O.p., organy podatkowe powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez stosowania środków przymusu. Na organie podatkowym ciąży obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi nie tylko samej stronie zapoznanie się ze stanowiskiem organu, ale także pozwoli na przeprowadzenie kontroli sądowej.

Skład orzekający

Barbara Rennert

przewodniczący

Katarzyna Nikodem

członek

Michał Ilski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Naruszenia proceduralne w postępowaniu podatkowym, wymogi formalne uzasadnienia decyzji, zasada dwuinstancyjności, interpretacja przepisów dotyczących działalności gospodarczej w podatkach lokalnych."

Ograniczenia: Dotyczy głównie kwestii proceduralnych i sposobu prowadzenia postępowania przez organy podatkowe. Kwestie merytoryczne (np. definicja budowli) wymagają ponownego rozpatrzenia przez organy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje typowe błędy proceduralne popełniane przez organy podatkowe, które prowadzą do uchylenia ich decyzji przez sądy administracyjne. Podkreśla znaczenie prawidłowego uzasadnienia i dwuinstancyjności postępowania.

Organy podatkowe popełniły błędy proceduralne. WSA uchyla decyzję!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Po 578/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-02-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Barbara Rennert /przewodniczący/
Katarzyna Nikodem
Michał Ilski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1325
art. 124, art. 127, art. 210 § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1170
art. 1a ust. 1 pkt 3, art. 1a ust. 2a pkt 3
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 206
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Asesor Sądowy WSA Michał Ilski (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Joanna Świdłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2023 r. sprawy ze skargi E. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku rolnym i w podatku od nieruchomości za rok 2021 I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia 18 marca 2022 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...]- zł (słownie: [...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Burmistrz [...] decyzją z 30 czerwca 2021 r., nr [...] ustalił E. O. (dalej zwanemu również skarżącym) łączne zobowiązanie pieniężne w podatku od nieruchomości i w podatku rolnym za 2021 r. od nieruchomości położonych w [...] przy ul. [...] i ul. [...], zapisanych w KW nr: [...], [...], [...] i [...] na kwotę [...]zł.
Skarżący wniósł odwołanie od wymienionej na wstępie decyzji organu pierwszej instancji. Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 22 listopada 2021 r., nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę Burmistrzowi do ponownego rozpatrzenia.
W ocenie Kolegium w sprawie istnieje konieczność przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w znacznym zakresie. Powołano się przy tym na wydane względem skarżącego wyroki WSA w Poznaniu w analogicznych sprawach z niemal identycznym stanem faktycznym. Wskazano, że Burmistrz winien ustalić i wyjaśnić czy objęte postępowaniem przedmioty opodatkowania podlegają czy też nie amortyzacji. Okoliczności ta jest istotna z punktu widzenia postanowień art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1170 z późn. zm. – dalej w skrócie: "u.p.o.l."). Za uzasadnione uznano ponowne wezwanie skarżącego do określenia i wskazania wartości budowli. Stwierdzono, że organ zobligowany będzie do wykazania bezpośredniego związku danego gruntu z wykonywaną działalnością gospodarczą, a wiec do wskazania które grunty zajęte były w 2021 r. na prowadzenie działalności gospodarczej.
Na skutek powtórnego rozpoznania sprawy Burmistrz [...] decyzją z 18 marca 2022 r., nr [...] określił skarżącemu łączne zobowiązanie pieniężne w podatku od nieruchomości i w podatku rolnym za 2021 r. od nieruchomości położonych w [...] przy ul. [...] i ul. [...], zapisanych w KW nr: [...], [...], [...] i [...] na kwotę [...]zł.
Organ pierwszej instancji omówił wyjaśnienia skarżącego złożone w odpowiedzi na skierowane do niego wezwania. Wyjaśniono, że przedmiotem działalności skarżącego jest m. in. sprzedaż detaliczna paliw do pojazdów silnikowych na stacjach paliw oraz wynajem i zarządzenie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi.
Ustalono, że do skarżącego należą grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o pow. 39.874 m2 (na których znajdują się budynki: hala nr [...], hala nr [...], budynek magazynowy murowany z wiatą oraz budowle - plac utwardzony ([...]) i dok załadunkowy) oraz składowisko mas ziemnych (tj. piasku, ziemi, gruzu i kruszywa) wraz z kruszarką oraz grunty pozostałe o pow. 708 m2.
Za budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej uznano: budynek hali magazynowej nr [...], budynek hali magazynowej nr [...] o łącznej pow. użytkowej 5.415,17 m2. W toku oględzin stwierdzono, że w części hali magazynowej zmagazynowano wyposażenie po stacji [...]. W odniesieniu do hali magazynowej nr [...] ustalono, że jest ona cała wynajmowana przez M. sp. z o.o. Za budynki pozostałe uznano budynek magazynowy murowany z wiatą oraz budynek magazynowy z poddaszem o łącznej pow. 371,53 m2. W toku oględzin stwierdzono, że budynki te nie były wykorzystywane na prowadzenie działalności gospodarczej.
Za budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej uznano rampę przeładunkową (dok załadunkowy) znajdującą się przy hali nr [...], plac manewrowy (parking) oraz najazdową wagę samochodową. Burmistrz wyjaśnił, że nie dał wiary twierdzeniom skarżącego, że hala nr [...] nie była wykorzystywana na działalność gospodarczą. W toku oględzin ustalono, że w hali tej znajdują się między innymi elementy wyposażenia stacji benzynowej, a działalność gospodarcza podatnika obejmuje m. in. sprzedaż detaliczną paliw. Stwierdzono również, że wykorzystywanie w ramach działalności gospodarczej hali nr [...] jak i hali nr [...] oznacza, iż związane z nimi budowle, tj. plac utwardzony [...] i dok załadunkowy, także były wykorzystywane w tejże działalności. Dojazd do hal musiał odbywać się poprzez utwardzony plac, a załadunek/rozładunek towarów następował z wykorzystaniem doku.
W kontekście decyzji nakazujących rozbiórkę hal nr [...] stwierdzono, że stan prawny nieruchomości budynkowej nie ma znaczenia dla istnienia obowiązku podatkowego. Przepisy prawa podatkowego uzależniają opodatkowanie budynków od określonego stanu faktycznego (zakończenia budowy lub rozpoczęcia użytkowania przed ostatecznym wykończeniem budynku), a nie od stanu prawnego. Wyjaśniono również, że w sprawie powołano rzeczoznawcę majątkowego celem oszacowania i określenia wartości rynkowej budowli skarżącego. Zaznaczono przy tym, że kwestia wagi samochodowej nie jest przedmiotem opodatkowania w 2021 r.
Skarżący wniósł odwołanie od omówionej decyzji Burmistrza z 18 marca 2022 r. W pierwszej kolejności wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji przez organ pierwszej instancji w trybie autokontroli. W drugiej kolejności wniesiono zaś o uchylenie zaskarżonej decyzji przez SKO [...]
SKO [...] decyzją z 24 czerwca 2022 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z 18 marca 2022 r.
Wyjaśniono, że organ pierwszej instancji nie mógł zastosować w sprawie postanowień art. 165 § 5 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm. – dalej w skrócie: "O.p."). Uznano bowiem, że dane z lat poprzednich nie odzwierciedlają stanu faktycznego, a ponadto obecnie nie funkcjonuje w obrocie prawnym żadna decyzja ostateczna i prawomocna za poprzedni rok. Zdaniem organu odwoławczego podatek od nieruchomości jest uzależniony od stanu faktycznego, a nie prawnego. W konsekwencji bez znaczenia pozostaje to czy wydane zostały decyzje o rozbiórce czy też nie. W halach położonych na opodatkowanych gruntach prowadzona była i jest działalność gospodarcza. W tym kontekście wskazano na umowy najmu, wystawione faktury oraz protokoły z oględzin. Za słuszne uznano stanowisko Burmistrza w przedmiocie doku załadunkowego. Istota tej budowli stanowi, że jest to element infrastruktury transportowej służącej do załadowywania lub rozładowywania samochodu dostawczego. Skarżący nie przedstawił przy tym żadnego dowodu, że hala nr [...] wraz z dokiem nie była wykorzystywana w działalności gospodarczej. W ocenie Kolegium organ pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że w hali nr [...] prowadzono działalność gospodarczą. W hali tej znajdowało się wyposażenie po stacji [...], część tej hali była również wykorzystywana przez najemcę hali nr [...]. Za bez znaczenia uznano również fakt, że parking nie posiada pozwolenia na użytkowanie. Zebrana dokumentacja zdjęciowa potwierdza, że na parkingu stoją samochody ciężarowe oznaczone nazwą "O. " oraz zaparkowane są pojazdy najemcy hali nr [...], jego dostawców i odbiorców. W tym kontekście dostrzeżono, że zadeklarowany w CEIDG przedmiot działalności skarżącego obejmuje m. in. transport drogowy towarów.
Wyjaśniono, że skarżący nie współpracował z organem podatkowym w celu ustalenia wartości budowli i nie zgłosił żadnych budowli do opodatkowania. W ocenie Kolegium organ pierwszej instancji prawidłowo dopuścił i przeprowadził dowód z opinii biegłego w zakresie oszacowania wartości budowli. Z wyjaśnień skarżącego wynika, że od budowli nie dokonywano odpisów amortyzacyjnych. W tego rodzaju sytuacji podstawę ich opodatkowania stanowi ich wartość rynkowa. Wartość ta nie została zadeklarowana przez skarżącego z uwagi na co powołano w tym celu biegłego rzeczoznawcę. Zaznaczono również, że skarżący przedłożył wydruk z księgi głównej konta [...] dotyczącego placu manewrowego ul. [...]. Dokument ten przedstawia poniesione przez przedsiębiorstwo skarżącego wydatki na utwardzenie placu. Wyjaśniono również, że działki gruntu opodatkowane jako związane z prowadzeniem działalności gospodarczej zostały w ewidencji gruntów i budynków oznaczone symbolem [...] właściwym dla terenów przemysłowych.
Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł skargę na decyzję SKO [...] z 24 czerwca 2022 r. W skardze wniesiono m. in. o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania w kwocie [...]zł.
W ocenie skarżącego lakoniczne, wręcz kuriozalne i ewidentnie sprzeczne z art. 1a ust. 2a pkt 3 u.p.o.l. jest stwierdzenie wskazujące, że bez znaczenia jest fakt wydania decyzji o rozbiórce. Wskazano, że naliczenie podatku od hali nr [...] (przy doku zjazdowym) jest sprzeczne z ustaleniami zawartymi w protokole z oględzin z 24 maja 2021 r., w którym stwierdzono brak prowadzenia działalności w hali nr [...]. Podniesiono również, że Kolegium nie dokonało samodzielnej oceny co do użytkowania doku zjazdowego. Organy obu instancji nie wykazały, że dok zjazdowy jest wykorzystywany do działalności gospodarczej. Skarżący podtrzymał swoje stanowisko głoszące, że dok ten nigdy nie był i nie jest użytkowany. Podniesiono, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymagań wynikających z art. 210 § 4 O.p. Uzasadnienie to nie pozwala stwierdzić, że organ odwoławczy po raz drugi rozpoznał sprawę merytorycznie. W szczególności nie wyjaśniono co składa się (i w jakich wielkościach) na przyjętą podstawę opodatkowania, która została przyjęta przy ustalaniu skarżącemu wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę SKO [...] podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Rozstrzygnięcie sporu wymaga dokonania oceny legalności zaskarżonej decyzji. W ocenie organów podatkowych należące do skarżącego budynki określone jako hala nr [...], budowla w postaci rampy przeładunkowej (doku załadunkowego) znajdująca się przy hali nr [...] oraz plac manewrowy, jak i grunty o pow. 39.874 m2 należało uznać za związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Skarżący kwestionuje powyższe zapatrywanie podnosząc m. in., że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie pozwala stwierdzić, że organ odwoławczy rozpoznał sprawę merytorycznie po raz drugi.
W realiach niniejszej sprawy istotne znaczenia mają postanowienia art. 124, art. 127 i art. 210 § 4 O.p. Zgodnie z pierwszym z powołanych przepisów, organy podatkowe powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez stosowania środków przymusu. Rozwinięcie tej zasady stanowią m. in. postanowienia art. 210 § 4 O.p. Zgodnie z tym przepisem, uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Zasada informowania o motywach rozstrzygnięcia i przekonywania o jego zasadności oznacza, że uzasadnienie decyzji powinno wyczerpująco informować stronę o motywach, którymi kierował się organ, załatwiając sprawę, odzwierciedlać tok rozumowania organu, a w szczególności powinno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię zastosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Na organie podatkowym ciąży obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi nie tylko samej stronie zapoznanie się ze stanowiskiem organu, ale także pozwoli na przeprowadzenie kontroli sądowej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda tego, poprzez wniesienie skargi do sądu [tak: wyrok NSA z 6 czerwca 2019 r., II FSK 1954/17].
Zgodnie zaś z art. 127 O.p., postępowanie podatkowe jest dwuinstancyjne. W świetle wskazanej zasady postępowanie odwoławcze polega na ponownym rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej (podatkowej), która była przedmiotem rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Istotą administracyjnego toku instancji jest więc dwukrotne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, nie zaś kontrola zasadności zarzutów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu pierwszej instancji. Przyjęta konstrukcja zakłada więc ponowną analizę (badanie) sprawy w toku postępowania odwoławczego. Zadanie organu drugiej instancji nie ogranicza się do kontroli rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego [tak: wyrok NSA z 27 kwietnia 2022 r., I FSK 2245/21]. Zasada dwuinstancyjności postępowania tworzy obowiązek dwukrotnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, dwukrotnego ustalenia stanu faktycznego i dwukrotnej wykładni przepisów prawa [tak: wyrok NSA z 21 kwietnia 2017 r., II FSK 844/15].
W ocenie Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie pozwala na przyjęcie, że wywiązano się z wypływającego z zasady dwuinstancyjności postępowania obowiązku powtórnego rozpoznania sprawy podatkowej w jej całokształcie. Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazuje na to, że Kolegium w istocie ograniczyło się do ustosunkowania się do zarzutów odwołania. Uzasadnienie zaskarżonego aktu nie pozwala w żaden sposób na przyjęcie, że jego wydanie zostało poprzedzone samodzielnym, niezależnym od organu pierwszej instancji ustaleniem stanu faktycznego sprawy w tym oceną zgromadzonych dowodów. W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium w ogóle nie wskazało jakim dowodom dano wiarę, a jakim odmówiono mocy dowodowej. Nie odniesiono się również do zarzutów odwołania podnoszących, że naliczenie podatku od hali nr [...] (przy doku zjazdowym) jest sprzeczne z ustaleniami zawartymi w protokole z oględzin z 24 maja 2021 r., w którym stwierdzono brak prowadzenia działalności we wskazanym budynku. Nie przedstawiono jakie racje leżą u podstaw takiej a nie innej oceny zgromadzonego w sprawie materiału. Nie wyjaśniono, co składa się (i w jakich wielkościach) na przyjętą podstawę opodatkowania, która została przyjęta przy ustalaniu skarżącemu wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości.
Nie wywiązano się również z obowiązku przeprowadzenia powtórnej wykładni przepisów prawa podatkowego znajdujących zastosowanie w sprawie. Nie przytoczono postanowień art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. definiujących pojęcie gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Jedynym przytoczonym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przepisem prawa materialnego był art. 4 ust. 7 u.p.o.l. Kolegium wydając poddaną kontroli Sądu decyzję nie przytoczyło nawet postanowień u.p.o.l. definiujących pojęcie budynku i budowli. Analiza zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że wydając ją ograniczono się jedynie do kontroli stanowiska organu pierwszej instancji nie przeprowadzając powtórnego i niezależnego rozpatrzenia sprawy podatkowej skarżącego w jej całokształcie.
Organy obu instancji nie dostrzegły, że na tle art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. zapadł wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 24 lutego 2021 r., SK 39/19 będący istotny dla rozstrzygnięcia sprawy. W wyroku tym stwierdzono, że art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1170) rozumiany w ten sposób, że o związaniu gruntu, budynku lub budowli z prowadzeniem działalności gospodarczej decyduje wyłącznie posiadanie gruntu, budynku lub budowli przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Nie poddano analizie postanowień art. 1a ust. 2a wskazujących obiekty, które z woli ustawodawcy nie stanowią gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Uznając za budowlę związane z prowadzeniem działalności gospodarczej należące do skarżącego obiekty w postaci rampy przeładunkowej oraz placu manewrowego organy nie przenalizowały czy obiekty te stanowią budowlę bądź urządzenie budowlane w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 z późn. zm. – dalej w skrócie: "u.p.b."). Uzasadnienia rozstrzygnięć organów nie pozwalają również na przyjęcie, że przy ich wydawaniu respektowano istotne dla sprawy wskazania zawarte w wyroku TK z 13 września 2011 r., P 33/09. W orzeczeniu tym wyjaśniono, że za budowle w rozumieniu u.p.o.l. można uznać:
1) jedynie budowle wymienione expressis verbis w art. 3 pkt 3 u.p.b., w innych przepisach tej ustawy lub w załączniku do niej, będące wraz z instalacjami i urządzeniami obiektem budowlanym, o którym mowa w art. 3 pkt 1 lit. b u.p.b., czyli pod warunkiem, że stanowią one całość techniczno-użytkową,
2) jedynie urządzenia techniczne scharakteryzowane w art. 3 pkt 9 u.p.b. lub w innych przepisach tej ustawy albo w załączniku do niej, co - jeżeli omawiane urządzenia nie zostały wskazane expressis verbis - wymaga wykazania, że zapewniają one możliwość użytkowania obiektu budowlanego zgodnie z jego przeznaczeniem, z wyłączeniem jednak: (1) urządzeń budowlanych związanych z obiektami budowlanymi w postaci budowli w rozumieniu u.p.b., które to obiekty budowlane nie dają się zakwalifikować jako budowle w ujęciu u.p.o.l., oraz (2) urządzeń budowlanych związanych z obiektami budowlanymi w postaci obiektów małej architektury, przy zastrzeżeniu, że urządzeniami budowlanymi w rozumieniu u.p.b. nie są instalacje.
Zaznaczono przy tym, że nie jest wykluczone, że o statusie poszczególnych obiektów i urządzeń współdecydować będą również inne przepisy rangi ustawowej, uzupełniające, modyfikujące czy doprecyzowujące prawo budowlane.
Organy nie powołały żadnych przepisów u.p.o.l., na tle których wyrażono pogląd o braku znaczenia przy wymiarze podatku od nieruchomości funkcjonowania w obrocie prawnym decyzji w przedmiocie rozbiórek obiektu budowlanego. Nie wskazano również na tle jakich przepisów powołanego ostatnio aktu sformułowano pogląd o nieistotności braku pozwolenia na użytkowanie obiektu przy określaniu wysokości zobowiązania podatkowego.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja jak również decyzja organu pierwszej instancji nie odpowiadają prawu. W konsekwencji zidentyfikowanych uchybień za przedwczesne należało uznać czynienie definitywnych rozważań w przedmiocie tego czy decyzje organów są zgodne z przepisami u.p.o.l. Rozważania w tym zakresie muszą zostać poprzedzone przeprowadzeniem dwuinstancyjnego postępowania podatkowego zgodnego z wymogami O.p.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy pierwszorzędnym obowiązkiem organów będzie sporządzenie uzasadnień decyzji odpowiadających wymogą art. 210 § 4 O.p. Na organach spoczywać będzie w szczególności ciężar dokonania oceny zgromadzonych w sprawie dowodów oraz przedstawienie przekonywującego uzasadnienia tej oceny. Obowiązkiem organów będzie przedstawienie odpowiadającego wskazaniom wiedzy, logiki oraz doświadczenia życiowego wywodu uzasadniającego przyznanie bądź też odmowę przyznania poszczególnym dowodom mocy dowodowej. Obowiązkiem organów będzie również wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia wraz z przytoczeniem przepisów prawa. Organy przytoczą wszystkie istotne z punktu widzenia ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego przepisy u.p.o.l., w tym zwłaszcza przepisy definiujące pojęcia budynku, budowli oraz gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, jak również postanowienia art. 1a ust. 2a wskazanego aktu. W kontekście postanowień wskazanego ostatnio przepisu obowiązkiem organów będzie pozyskanie do akt sprawy kopii decyzji w przedmiocie rozbiórki budynków skarżącego oraz ustalenie czy decyzje te są ostateczne. Obowiązkiem organów będzie uwzględnienie wskazań sformułowanych w wyrokach TK z 24 lutego 2021 r., SK 39/19 i z 13 września 2011 r., P 33/09.
Konkludując całokształt powyższych rozważań należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 2 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm. – dalej w skrócie: "p.p.s.a.") należało orzec, jak w pkt I. sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanego ostatnio aktu. Na kwotę zasądzonych kosztów postępowania składa się: wpis od skargi w kwocie [...]zł, równowartość opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa procesowego w kwocie [...]zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie [...]zł Miarkując wysokość wynagrodzenia Sąd kierował się treścią art. 206 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sąd może w szczególnie uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części. Zasądzając wynagrodzenie pełnomocnika Sąd wziął pod uwagę, że reprezentował on również skarżącego w analogicznej sprawie pod sygnaturą I SA/Po 577/22. Zarzuty oraz argumentacja wniesionych skarg są zbieżne, co wynika z powtarzalności spraw. Z uwagi na powyższe okoliczności sporządzenie skargi w niniejszej sprawie wymagało od pełnomocnika mniejszego niż przeciętny nakładu pracy, co uzasadnia przyznanie wynagrodzenia w wysokości ˝ opłaty wskazanej § 2 pkt 7 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265 z późn. zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI