I SA/Po 542/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2004-03-09
NSApodatkoweWysokawsa
podatek akcyzowyolej opałowyrozporządzenieKonstytucja RPart. 217 Konstytucjiupoważnienie ustawowesąd administracyjnyuchylenie decyzji

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje podatkowe dotyczące podatku akcyzowego, uznając przepisy rozporządzenia Ministra Finansów za sprzeczne z Konstytucją RP.

Sprawa dotyczyła podatku akcyzowego od sprzedaży oleju opałowego przy użyciu dystrybutorów przystosowanych do paliw silnikowych. Organy podatkowe nałożyły obowiązek zapłaty podatku akcyzowego na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów. Skarżący zarzucił naruszenie art. 217 Konstytucji RP, wskazując, że przepisy wykonawcze nie mogą określać podmiotów i przedmiotów opodatkowania. Sąd uznał te argumenty za zasadne i uchylił zaskarżone decyzje.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał sprawę ze skargi J. Z. na decyzję Izby Skarbowej dotyczącą podatku akcyzowego za okres od kwietnia do grudnia 2000 roku. Spór dotyczył sprzedaży oleju opałowego za pomocą dystrybutorów technicznie przystosowanych do sprzedaży paliw silnikowych. Organy podatkowe uznały, że w takim przypadku należy zastosować przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1999 r., które kwalifikowały taką sprzedaż jako podlegającą podatkowi akcyzowemu. Skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 217 Konstytucji RP, argumentując, że przepisy wykonawcze nie mogą określać podmiotów i przedmiotów opodatkowania, a jedynie ustawa ma takie uprawnienie. Sąd administracyjny przychylił się do stanowiska skarżącego, stwierdzając, że rozporządzenie Ministra Finansów wykracza poza upoważnienie ustawowe i jest sprzeczne z Konstytucją RP. Sędziowie, kierując się zasadą niezawisłości i podległości jedynie Konstytucji i ustawom, odmówili zastosowania przepisu aktu niższego rzędu niezgodnego z Konstytucją. W konsekwencji, sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Inspektora Kontroli Skarbowej, zasądzając jednocześnie od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, przepisy rozporządzenia Ministra Finansów nie mogą określać podmiotów i przedmiotów opodatkowania, ponieważ jest to sprzeczne z art. 217 Konstytucji RP, który stanowi, że nakładanie podatków następuje w drodze ustawy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że określenie przez Ministra Finansów w rozporządzeniu kręgu podatników i czynności opodatkowanych podatkiem akcyzowym wykracza poza upoważnienie ustawowe i jest sprzeczne z art. 217 Konstytucji RP. Sędziowie, kierując się zasadą niezawisłości, odmówili zastosowania przepisu aktu niższego rzędu niezgodnego z Konstytucją.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (7)

Główne

Dz.U. Nr 78 poz.483 art. 217

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Nakładanie podatków, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych następuje w drodze ustawy.

Dz.U. Nr 78 poz.483 art. 178 § ust.1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Sędziowie są w sprawowaniu urzędu niezawiśli i podlegają tylko konstytucji oraz ustawom, co upoważnia ich do odmowy zastosowania przepisu aktu niższego rzędu niezgodnego z Konstytucją.

Dz.U. nr 153 poz.1270 art. 145 § §1 pkt.1 lit. "a"

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Dz.U. nr 153 poz.1270 art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzeczenia o kosztach postępowania.

Dz.U. nr 153 poz.1270 art. 205

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzeczenia o kosztach postępowania.

Pomocnicze

Dz.U. Nr 105 poz.1197 ze zm. art. 5 § ust. 1, 1a i 2

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1999r. w sprawie podatku akcyzowego

Przepisy te określające podmioty i przedmioty opodatkowania zostały uznane za sprzeczne z Konstytucją RP.

Dz.U. Nr 11 poz.50 ze zm. art. 35 § ust.4

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Zawiera upoważnienie dla Ministra Finansów do wydania rozporządzenia, jednakże samo rozporządzenie zostało uznane za niezgodne z Konstytucją.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie art. 217 Konstytucji RP przez przepisy rozporządzenia Ministra Finansów, które określiły podmioty i przedmioty opodatkowania. Sędziowie mają prawo odmówić zastosowania przepisu aktu niższego rzędu niezgodnego z Konstytucją.

Godne uwagi sformułowania

określenie przedmiotu i podmiotu opodatkowania następuje wyłącznie w drodze aktu normatywnego rangi ustawy sędziowie są w sprawowaniu swojego urzędu niezawiśli i podlegają tylko konstytucji oraz ustawom sędziowie mogą nie zastosować przepisu wydanego wprawdzie na podstawie upoważnienia ustawowego, ale niezgodnego z Konstytucją

Skład orzekający

Janusz Ruszyński

przewodniczący-sprawozdawca

Barbara Koś

członek

Karol Pawlicki

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zasady wyższości Konstytucji RP nad przepisami wykonawczymi w prawie podatkowym oraz uprawnienia sędziów do kontroli zgodności przepisów z Konstytucją."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i przepisów rozporządzenia z 1999 r., ale zasada prawna jest uniwersalna.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak sądy egzekwują nadrzędność Konstytucji nad przepisami wykonawczymi, co jest kluczowe dla zrozumienia praw obywateli w relacjach z państwem.

Sąd: Rozporządzenie nie może nakładać podatków! Konstytucja ponad wszystkim.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Po 542/02 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2004-03-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-02-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Barbara Koś
Janusz Ruszyński /przewodniczący sprawozdawca/
Karol Pawlicki
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia del.NSA Janusz Ruszyński(spr) Sędziowie WSA Barbara Koś as.sąd.WSA Karol Pawlicki Protokolant: staż. Inga Skwierzyńska po rozpoznaniu w dniu 09 marca 2004r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za kwiecień i od sierpnia do grudnia 2000r. I. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Inspektora Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej z dnia [...]nr [...] II. Zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania /-/K.Pawlicki /-/J.Ruszyński /-/B.Koś
Uzasadnienie
Okoliczności faktyczne sprawy są niesporne. Wynika z nich, że J. Z. prowadzący firmę -[...] w [...] roku dokonywał sprzedaży oleju opałowego za pomocą dystrybutorów technicznie przystosowanych do sprzedaży paliw silnikowych.
Organy podatkowe uznały, że w takim przypadku należało zastosować § 5 ust.1, 1a i 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1999r. w sprawie podatku akcyzowego (Dz.U. Nr 105 poz.1197 ze zm.) zgodnie bowiem z tymi przepisami podatnikami akcyzy są również osoby fizyczne, jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej oraz osoby prawne sprzedające lub zużywające olej opałowy dla innych celów niż opałowe, a w § 5 ust.1a stwierdzono, że za sprzedaż oleju opałowego dla celów innych niż opałowe przez podatników, o których mowa w ust.1, uważa się również sprzedaż tego oleju na stacjach benzynowych przy użyciu dystrybutorów technicznie przystosowanych do sprzedaży paliw silnikowych. Ponieważ podatnik dokonywał takiej sprzedaży to w myśl § 5 ust.2 zobowiązany był do obliczania i wpłacania podatku akcyzowego od tej sprzedaży.
Mając na uwadze treść tych przepisów Inspektor Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej decyzją z dnia [...] nr [...] określił J. Z. zobowiązanie w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące [...], a Izba Skarbowa utrzymała w mocy tą decyzję, decyzją z dnia [...] . - [...].
W skardze na powyższe decyzje J. Z. wniósł o ich uchylenie dowodząc, że ustawowe upoważnienie Ministra Finansów zawarte w art.35 ust.4 ustawy z dnia 08 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11 poz.50 ze zm.) narusza art.92 ust.1 i 217 Konstytucji RP. Dlatego uważa, że rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane przepisy prawa podatkowego jest sprzeczne z prawem, a organ II instancji wydając zaskarżoną decyzję faktu tego nie uwzględnił. Zdaniem strony w myśl postanowień art.217 Konstytucji RP określenie przedmiotu i podmiotu opodatkowania następuje wyłącznie w drodze aktu normatywnego rangi ustawy, a nie aktów niższego rzędu jakkolwiek z delegacji ustawy. Podkreśla więc, że tylko w drodze ustawy możliwe jest nakładanie zobowiązań podatkowych, danin i świadczeń publicznoprawnych, określanie podmiotów, przedmiotów i stawek podatkowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Minister Finansów w rozporządzeniu z dnia 15 grudnia 1999r. określił w § 5 ust.1, że podatnikami podatku akcyzowego są również osoby fizyczne, jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej oraz osoby prawne sprzedające lub zużywające wyroby akcyzowe do celów innych niż opałowe.
Niesporne winno być, że nakładanie podatków, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych następuje w drodze ustawy (art.217 Konstytucji RP z 02.04.1997r.).
Nie powinno w świetle treści tego artykułu budzić wątpliwości to, że określenie przez Ministra Finansów kręgu podatników i czynności opodatkowanych podatkiem akcyzowym wykracza poza ustawę o podatku od towarów i usług i o podatku akcyzowym. Wprawdzie ustawa ta w art. 35 ust.4 zawiera stosowne upoważnienie dla Ministra Finansów, lecz rozporządzenie z 15 grudnia 1999r. określiło podmioty i przedmioty opodatkowania, co jest sprzeczne z art.217 Konstytucji RP.
Na podstawie art.178 ust.1 Konstytucji RP sędziowie są w sprawowaniu swojego urzędu niezawiśli i podlegają tylko konstytucji oraz ustawom.
Powyższa zasada upoważnia sędziów do odmowy zastosowania w danej sprawie przepisu aktu niższego rzędu niż ustawa w razie jego niezgodności z ustawą. Sędziowie mogą nie zastosować przepisu wydanego wprawdzie na podstawie upoważnienia ustawowego, ale niezgodnego z Konstytucją. Nie podlegają bowiem przepisom niższym rangą niż ustawa. Tego atrybutu nie posiadają organy skarbowe.
W związku z powyższym decyzje nakładające obowiązek podatkowy na podstawie przepisu wykonawczego sprzecznego z Konstytucją podlegają jedynie uchyleniu, a nie stwierdzeniu nieważności.
Orzeczono więc na podstawie art.145 §1 pkt.1 lit. "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz.1270), o kosztach orzeczono na podstawie art.200 i 205 tej ustawy.
/-/K.Pawliki /-/J.Ruszyński /-/B.Koś

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI