I SA/PO 541/25

I SA/Po 541/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-12-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Barbara Rennert /sprawozdawca/
Izabela Kucznerowicz /przewodniczący/
Michał Ilski
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 119 pkt 3 ,art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135,art. 200 i art. 205 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 70
art. 6 ust. 6
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 64 § 2,art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2025 poz 132
art. 18 pkt 2, art. 33  35
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędzia WSA Barbara Rennert (spr.) Asesor sądowy WSA Michał Ilski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 maja 2025 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy G. nad Prosną z dnia 11 kwietnia 2025 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 100,- zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Uzasadnienie
W dniu 24 czerwca 2025 r. A. K. wniósł skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławcze z 26 maja 2025 r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy G. z 11 kwietnia 2025 r. nr [...] oddalające zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej.
Powyższa skarga została wniesiona na tle stanu faktycznego, w którym w dniu 24 lutego 2025 r. Burmistrz wystawił wobec skarżącego tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący zaległość w podatku od nieruchomości za 2024 r. z tytułu III raty w kwocie 136 zł należności głównej z odsetkami od 17 września 2024 r. oraz IV raty w kwocie 158 zł należności głównej z odsetkami od 16 listopada 2024 r. oraz kosztami upomnienia w kwocie 16 zł. Z tytułu wykonawczego wynika, że podstawę prawną obowiązku stanowi orzeczenie z 1 lutego 2024 r., a upomnienie doręczono 31 grudnia 2024 r. W dniu 10 marca 2025 r. skarżący złożył pismo, które zatytułował "ODWOŁANIE ZAWIADOMIENIE". W piśmie tym wskazał, że 7 marca 2025 r. otrzymał zawiadomienie zajęciu wierzytelności w związku z rzekomo niezapłaconym podatkiem od nieruchomości. Wskazując, że jest to próba wyłudzenia nienależnych kwot, wyjaśnił, że dom został sprzedany 29 maja 2024 r. w drodze licytacji komorniczej, więc podatek zapłacony 15 maja 2024 r. liczy się do 29 maja 2024 r. i pozostała część raty podlega zwrotowi. Skarżący zaznaczył, że organ podatkowy wymierzył mu podatek od nieruchomości także na 2025 r. Do pisma dołączył załączniki, tj.: kopię tytułu wykonawczego nr [...], kopię postanowienia Sądu Rejonowego w O. z 5 września 2024 r. o sygn. akt I Co 75/23 o przysądzeniu własności nieruchomości i kopię decyzji z 4 lutego 2025 r. ustalającą skarżącemu podatek od nieruchomości za 2025 r.
Powyższe pismo wraz z załącznikami Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. G., powołując się na art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r. poz. 132; dalej: "u.p.e.a."), przekazał w dniu 14 marca 2025 r. Burmistrzowi jako "zarzuty" związane z tytułem wykonawczym nr [...] z 24 lutego 2025 r. wraz z postanowieniem z 14 marca 2025 r. zawieszającym postępowanie egzekucyjne z majątku skarżącego na podstawie art. 56 § 3 w zw. z art. 34 § 4 pkt 2 u.p.e.a. Wyjaśnił, że w dniu 26 lutego 2025 r. skierował do banku zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego skarżącego, bank odebrał je tego samego dnia. Natomiast skarżący zawiadomienie to wraz z odpisem tytułu wykonawczego otrzymał 7 marca 2025 r.
Powołanym na wstępie postanowieniem wierzyciel, powołując się na art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a., oddalił "zarzuty w przedmiocie postępowania egzekucyjnego". W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że zarzut dotyczący niesłusznego wydania tytułu wykonawczego jest niezasadny, ponieważ postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte z uwagi na zaległość podatkową, jaka powstała za III i IV ratę 2024 r. Organ podatkowy w 2024 r., ani do chwili obecnej, nie otrzymał żadnej informacji o przysądzeniu własności nieruchomości skarżącego i H. K. na rzecz innego właściciela, gdyż współwłaściciele nie złożyli informacji, o której mowa art. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 70 ze zm.; dalej: "u.p.o.l."). Nie miał zatem podstaw prawnych do tego, aby nie wszczynać egzekucji podatkowej za 2024 r. Powyższą informację mieli obowiązek złożyć współwłaściciele nieruchomości, gdyż sąd (w tym przypadku Sąd Rejonowy w O.) nie przekazuje informacji o wydanych postanowieniach - jest to obowiązek podatnika. Zatem decyzja wymiarowa z 4 lutego 2025 r. została wydana, ponieważ podatnik nie zgłosił zmiany, jaka zaistniała na ww. nieruchomości, natomiast Urząd otrzymał zawiadomienie o zmianach w danych ewidencyjnych ze Starostwa Powiatowego w O. w dniu 25 lutego 2025 r., więc po wydaniu decyzji wymiarowej. Na podstawie tego organ dokona wezwania współwłaścicieli do złożenia informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych, a po dokonaniu zmian w ewidencji wymiarowej podatków dokona weryfikacji tytułu wykonawczego nr [...] z 24 lutego 2025 r.
W zażaleniu (zatytułowanym przez skarżącego odwołaniem) na powyższe postanowienie skarżący wskazał, że niezrozumiałe jest działanie Burmistrza, ponieważ w dokumentach które strona przesłała znajduje się nazwisko nowego nabywcy i na nim powinien skupić się Burmistrz, wzywając go do złożenia deklaracji i uiszczenia zaległych podatków.
Utrzymując w mocy rozstrzygnięciu wierzyciela, Samorządowe Kolegium Odwoławcze przytoczyło brzmienie art. 17 § 1, art.18, art. 33, art. 34 u.p.e.a., wskazując, że kwestie związane m.in. z powstaniem oraz wygaśnięciem obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości uregulowane zostały w przepisach u.p.o.l. Wskazując treść 3 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1, 4, 6 i 8 u.p.o.l. i odwołując się do orzecznictwa, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że niewywiązanie się podatnika z obowiązku poinformowania organu podatkowego o wszelkich zmianach mających wpływ na obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości, w tym jego wygaśnięcie, upoważnia organ podatkowy do egzekwowania tego podatku na podstawie danych wynikających z wcześniejszej decyzji, chociażby dane te nie odpowiadały już rzeczywistości. Uwzględniając zatem, że skarżący nie poinformował organu podatkowego o wystąpieniu okoliczności uzasadniających wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości (tu: sprzedaż nieruchomości w drodze licytacji komorniczej), wskutek czego nie doszło do zmiany decyzji w sprawie podatku od nieruchomości na rok 2024 r., Burmistrz mógł i powinien był wystawić na jej podstawie tytuł wykonawczy celem wszczęcia postępowania egzekucyjnego w administracji. Z uwagi na fakt, że w rozpoznawanym stanie faktycznym nie zachodzi żaden z przypadków wskazanych w art. 33 § 2 u.p.e.a., Kolegium stwierdziło, że wniesione zarzuty pozostają nieuzasadnione, dlatego też słusznie zostały one oddalone przez wierzyciela.
W skardze na powyższe postanowienie strona podniosła, że dokonano w nim tylko i wyłącznie oceny argumentów Burmistrza, które są całkowicie nietrafione. Kolegium całkowicie pomijając obowiązek nowego właściciela, a skupia się na byłych właścicielach. Dodatkowo całkowicie zignorowano fakt, że nieruchomość została sprzedana przez komornika sądowego, na którym spoczywa obowiązek dopełnienia formalności. Skarżący nie może płacić podatku za nieruchomość, która nie jest jego własnością, natomiast do momentu sprzedaży podatki zostały zapłacone. Decyzją Sądu w O. odebrano nieruchomość na rzecz komornika, a co za tym idzie skarżący nie posiada żadnego tytułu do wyrejestrowania nieruchomości jako własności, co celowo pomijają urzędnicy. Skarżący zwrócił uwagę, że Burmistrz pominął procedurę windykacyjną, tzn. nie powiadomił go o zaistniałej sytuacji z rzekomym zadłużeniem i nie wezwał do uiszczenia zaległości lecz od razu wystąpił do urzędu skarbowego o zajęcie wierzytelności. W związku powyższym skarżący wniósł o zwolnienie go z podatku za 3 i 4 ratę 2024 r., ponieważ nie był już właścicielem oraz o zasądzenie kosztów odwoławczych w kwocie 150 zł i kosztów sądowych.
Kolegium w pierwszej odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, przyjmując, że zaskarża ona decyzję z 27 maja 2025 r. W kolejnej odpowiedzi na skargę również wniosło o jej oddalenie, wyjaśniając omyłkowe potraktowanie jej jako skargi na decyzję, a nie na ww. postanowienie. Jednocześnie podtrzymało w całości stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.
Sąd zważył, co następuje:
Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.").
Skarga okazała się zasadna, chociaż skarżącemu nie można w całości przyznać racji.
Na wstępie poniższych rozważań wskazać należy, że zgodnie z art. 18 pkt 2 u.p.e.a., jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio. Kontrolowana sprawa dotyczy postępowania wszczętego na skutek wniesienia przez skarżącego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, a zatem regulują je przepisy zawarte w art. 33 – 35 u.p.e.a., przy odpowiednim zastosowaniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: "K.p.a.")
Przypomnieć należy, że w myśl art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Z wystawionego tytułu wykonawczego wynika domniemanie istnienia obowiązku oraz spełnienia wszystkich przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, dlatego zobowiązany wnoszonym zarzutem może wykazywać tylko enumeratywnie wyliczone w § 2 art. 33 u.p.e.a. jego podstawy, przy czym poszczególne podstawy zarzutu wyłączają się wzajemnie, zatem zobowiązany nie może powoływać jednej okoliczności jako dwóch lub więcej podstaw zarzutu. Zarzut jest środkiem prawnym o jednolitym charakterze, służącym zobowiązanemu do kwestionowania możliwości prowadzenia egzekucji przez podważenie prawidłowości tytułu wykonawczego. Okoliczności stanowiące podstawę zarzutu mogą pojawiać się zarówno przed wystawieniem tytułu wykonawczego, jak i po wszczęciu egzekucji administracyjnej. Należy też podkreślić, że rozpatrując zarzut, wierzyciel nie jest uprawniony do brania pod uwagę zastrzeżeń zobowiązanego, które nie są związane z samym postępowaniem egzekucyjnym.
Stosownie do treści art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: (a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, (b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, (c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości lub w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: (a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, (b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, (c) wystąpienia innej przyczyny niż określona lit. a i b.
Jak już Sąd wspomniał, przytoczone wyżej podstawy zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej są jedynymi, na które może powołać się zobowiązany. Jednakże Samorządowe Kolegium Odwoławcze , dokonując kontroli zaskarżonego zażaleniem postanowienia Burmistrza, ogranicza się do oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego w zakresie niezbędnym do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Jednakże, aby kontroli tej dokonać właściwie, należy przede wszystkim ustalić, której z podstaw dotyczy podniesiony przez zobowiązanego zarzut. Ma to istotne znaczenie dla oceny zakresu sprawy, a tym samym niezbędnych do zbadania w niej okoliczności.
Tymczasem w kontrolowanej sprawie wniesione przez skarżącego "ODWOŁANIE ZAWIADOMIENIE" zostało potraktowane przez organ egzekucyjny jako zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej i przekazane do rozpatrzenia wierzycielowi (Burmistrzowi). Ten zaś nie uznał za niezbędne wyjaśnienie, której z podstaw wyszczególnionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. dotyczy wniesiony przez skarżącego zarzut. Jego podstawą, jak wynika z pisma skarżącego, jest sprzedaż licytacyjna należącej do niego nieruchomości, której własność została przysądzona nabywcy postanowieniem Sądu Rejonowego w O. z 5 września 2024 r. o sygn. akt I Co 75/23. Z wydanego przez Burmistrza postanowienia oddalającego "zarzuty w przedmiocie postępowania egzekucyjnego" nie wynika, którą ze wskazanych w powołanym wyżej przepisie podstaw wierzyciel uznał za podstawę rozpatrzonego zarzutu. Zarzut skarżącego określił jako "dotyczący niesłusznego wydania tytułu wykonawczego nr [...]". Wyszczególnione enumeratywnie w art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawy zarzutu nie przewidują przesłanki "niesłusznego wydania tytułu wykonawczego". Ponadto, uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, Burmistrz powołuje się na nieotrzymanie informacji o przysądzeniu własności i brakiem tej informacji tłumaczy również wydanie decyzji z 4 lutego 2025 r., której egzekucja administracyjna prowadzona na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] nie dotyczy.
Braku wyjaśnienia przedstawionych wyżej okoliczności, przede wszystkim braku wezwania zobowiązanego do sprecyzowania wniesionego przez niego zarzutu, nie dostrzegło Samorządowe Kolegium Odwoławcze , które skupiło się na przytaczaniu przepisów u.p.e.a. bez odniesienia ich treści do rozpatrywanej sprawy. Wspomniało jednak o wygaśnięciu obowiązku podatkowego, aby następnie lakonicznie stwierdzić, że nie zachodzi żaden z przypadków wskazanych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Tymczasem nadal nie jest wiadome, na którą z podstaw wskazanych w ww. przepisie powołuje się skarżący. Jest to o tyle istotne dla właściwego rozpatrzenia zgłoszonego przez niego zarzutu, że w skardze wspomina on, iż wierzyciel nie wezwał go do uiszczenia zaległości, co wskazywałoby na wystąpienie przesłanki z art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. – brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych tytułu wykonawczego nr [...], który stanowi podstawę prowadzonej egzekucji, wynika data doręczenia upomnienia jako 31 grudnia 2024 r. Brak w nich natomiast dowodu doręczenia tego upomnienia skarżącemu, zatem nie wiadomo na jakiej podstawie Kolegium przyjęło, że żadna z podstaw wskazanych w art. 33 § 2 u.p.e.a. nie zachodzi, tym bardziej, że myśli tej ani nie uzasadniło, ani w jakikolwiek sposób nie rozwinęło.
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, Sąd wskazuje, że aby merytorycznie rozpatrzyć zgłoszony przez skarżącego zarzut w pierwszej kolejności wierzyciel jest zobowiązany do ustalenia na jakiej podstawie się on opiera, co powinien uczynić wzywając zobowiązanego – na podstawie art. 64 § 2 K.p.a. w zw. z art. 18 pkt 2 u.p.e.a. do sprecyzowania podstawy zarzutu, przy jednoczesnym wyjaśnieniu mu przepisów art. 33 § 2 u.p.e.a. Należy bowiem pamiętać, że podstawą wskazaną we wniesionym zarzucie wierzyciel jest związany i to ten właśnie zarzut ogranicza zakres orzekania. Skoro jednak Samorządowe Kolegium Odwoławcze zdecydowało się na merytoryczne rozpatrzenie sprawy, przyjmując brak konieczności sprecyzowania przez zobowiązanego zgłoszonego zarzutu, to powinno było odnieść się szczegółowo do każdej kolejnej przesłanki wskazanej w art. 33 § 2 u.p.e.a., o ile pozwalałby mu na to materiał zebrany w aktach sprawy przez wierzyciela, co w kontrolowanej sprawie nie miało miejsca choćby w kwestii wykazania doręczenia skarżącemu upomnienia, bądź odniesienia się do braku obowiązku jego doręczenia. Niemniej jednak Kolegium, nie dostrzegając wad procesowych prowadzonego przez Burmistrza postępowania, w szczególności braku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w kwestii podstaw zgłoszonego zarzutu, i utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie, naruszyło art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a. w zw. z art. 18 pkt 2 u.p.e.a. Naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać jednak należy, że rozpoznając skargę na postanowienie wydane w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, Sąd nie ma kompetencji do wnioskowanego przez skarżącego zwolnienia go z podatku "za 3 i 4 ratę 2024 r.", nawet w sytuacji uznania jego skargi za zasadną.
Na marginesie powyższych rozważań należy zauważyć, że słusznie Kolegium wskazało, iż z treści art. 6 ust. 6 u.p.o.l. wynika obowiązek zawiadomienia organu podatkowego o powstaniu lub wygaśnięciu obowiązku podatkowego w stosunku do nieruchomości, zatem obowiązek ten dotyczy zarówno osoby fizycznej, która właścicielem być przestała (jej obowiązek podatkowy wygasł), jak i osoby fizycznej, która właścicielem nieruchomości została (jej obowiązek podatkowy powstał). Nie ma zatem racji skarżący upatrując obowiązku zgłoszenia ww. informacji jedynie w stosunku do nabywcy nieruchomości. Nie powiadamiając organu podatkowego o wygaśnięciu obowiązku w stosunku do niego, jak i przyczynach tego wygaśnięcia, skarżący naraził się na egzekwowanie należności podatkowych, których podstawę stanowiła decyzja dotycząca podatku od nieruchomości za 2024 r. Nie zwalnia to jednak organu podatkowego (Burmistrza) do podjęcia stosownych kroków procesowych z urzędu w stosunku do decyzji wydanych za 2024 i 2025 r. wobec właściciela (współwłaścicieli) nieruchomości, którego (których) obowiązek podatkowy wygasł np. na skutek prawomocnego przysądzenia własności tej nieruchomości jej nabywcy licytacyjnemu.
Wobec stwierdzenia wskazanych wyżej naruszeń przepisów postępowania, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie, jak i postanowienie je poprzedzające, orzekając o kosztach postępowania na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. - w skład tych kosztów wchodzą jedynie koszty sądowe, na które składa się wpis w kwocie 100 zł. Brak jest natomiast podstawy prawnej do zasądzenia na rzecz skarżącego wnioskowanych przez niego "kosztów odwoławczych w kwocie 150 zł".