I SA/PO 538/06

I SA/Po 538/06 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2006-11-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-06-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Jerzy Małecki /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Nikodem
Maria Skwierzyńska
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki(spr.) NSA Maria Skwierzyńska Sędziowie as.sąd. WSA Katarzyna Nikodem Protokolant sekr.sąd. Ewa Szydłowska po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] 2006 r. Nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego o d d a l a s k a r g ę /-/K. Nikodem /-/J.Małecki /-/M.Skwierzyńska
Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął na wniosek wierzycieli: Wójta Gminy oraz Prezydenta Miasta postępowanie egzekucyjne w stosunku do majątku PKP S.A. Centrala Zakład Gospodarowania Nieruchomościami z siedzibą w O. na podstawie odpowiednich tytułów wykonawczych, obejmujących zaległości podatkowe z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2000-2004 (w przypadku zobowiązań wobec gminy oraz za rok 2004 w przypadku miasta).
Realizując powyższe tytuły wykonawcze organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] 2005 roku (nr [...]) dokonał - zgodnie z przepisami zawartymi w art. 89 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 36 poz. 161 z późn. zm.) - zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności tj. PKP INTERCITY sp. z o. o. z siedzibą w W. ul. [...]. W wyniku powyższego zajęcia wszystkie należności objęte wymienionymi na wstępie tytułami wykonawczymi zostały w całości wyegzekwowane.
W dniu [...] 2005 roku PKP S.A. wystąpiła z zarzutami na prowadzone postępowanie egzekucyjne, powołując się przy tym na przepisy art. 33 pkt 9 i 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu przedmiotowego pisma wnoszący zarzuty podważył właściwość Naczelnika Urzędu Skarbowego jako organu uprawnionego do prowadzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego. Strona zobowiązana argumentowała, iż z dniem 1 stycznia 2004 roku weszła w życie nowelizacja ustawy z dnia 21 czerwca 1996 roku o urzędach i izbach skarbowych (Dz.U. z 2004 roku Nr 121 poz. 1267) wprowadzająca zmiany we właściwości terytorialnej urzędów skarbowych dla tzw. dużych podmiotów. W świetle powyższego strona podkreśliła, iż PKP S.A. spełnia kryterium bycia uznanym za duży podmiot (art. 5 ust. 9b cytowanej ustawy o urzędach i izbach skarbowych) i w związku z tym właściwym miejscowo urzędem w sprawie prowadzenia egzekucji w stosunku do majątku spółki od 1 stycznia 2004 roku jest urząd utworzony dla obsługi tzw. "dużych podatników". Wnoszący zarzut wskazał ponadto, iż przepisy przejściowe regulujące stan prawny w przedmiocie zmiany właściwości terytorialnej urzędów skarbowych zawarte w art. 31 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 roku o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych dopuszczały możliwość prowadzenia postępowań egzekucyjnych przez dotychczasowe organy tylko w sytuacji, gdy postępowania takie zostały wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy.
W związku z tym strona uznała, iż skoro jest ona dużym podatnikiem, a w załączniku nr 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 roku w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych, nie została wyłączona właściwość miejscowa tzw. dużych urzędów skarbowych w stosunku do postępowań wszczętych po dniu 31 grudnia 2003 roku to przedmiotowe postępowania egzekucyjne mogły zostać wszczęte wyłącznie przez urząd skarbowy właściwy miejscowo dla tzw. dużych podatników. Ponadto pomiot wnoszący zarzuty wskazał, iż tytuły wykonawcze wystawione przez wierzyciela - Wójta Gminy nie spełniają wymogów określonych w art. 27 §1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ponieważ nie zawierają określenia stawek odsetek, jakie winny być naliczane od przedmiotowych należności głównych. Co więcej, wszystkie tytuły wykonawcze, na podstawie których wszczęto zaskarżone postępowanie egzekucyjne nie zawierają podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokajania należności pieniężnej tj. art. 115 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a tym samym nie spełniają wymogu określonego przepisem art. 27 §1 pkt 5 cytowanej wyżej ustawy. Powyższe, zdaniem spółki, skutkować powinno niemożnością dalszego prowadzenia przedmiotowych postępowań. Jednocześnie spółka wniosła o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia przedmiotowych zarzutów i jego umorzenia w oparciu o brzmienie art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Postanowieniem z dnia [...] 2005 roku (nr [...]) Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił wstrzymania przedmiotowego postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie organ egzekucyjny - zgodnie z procedurą określoną w art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zwrócił się w dniu [...] 2005 roku do wierzycieli celem uzyskania ich stanowiska zakresie zgłoszonych zarzutów. Wierzyciele wydając właściwe w tym zakresie postanowienia postanowili nie uznać zarzutów podatnika. W konsekwencji Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] 2005 roku (nr [...]) oddalił złożone przez zobowiązanego zarzuty jako bezzasadne.
Na rozstrzygnięcie to podatnik wniósł zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej, w którym zarzucono temu postanowieniu błędną interpretację przepisu art. 33 pkt 9 i 10 oraz art. 27 §1 pkt 3 i 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a także naruszenie przepisu art. 34 §2 tejże ustawy oraz art. 124 §2 w związku z art. 107 §1 i 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu przedmiotowego zażalenia spółka ponownie przytoczyła zarzuty dotyczące prowadzenia niniejszego postępowania egzekucyjnego przez niewłaściwy organ egzekucyjny, a także zarzuty dotyczące błędów formalnych zawartych w tytułach wykonawczych uniemożliwiające, zdaniem strony, dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie wskazano uwagę na fakt, postanowienie wydane przez wierzyciela - Wójta Gminy nie zostało jemu w skuteczny sposób doręczone, a tym samym naruszona została procedura określona w art. 34 §2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Orzekając w niniejszej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej dokonał szczegółowej analizy zgromadzonej w sprawie dokumentacji i postanowieniem z dnia [...] 2005 roku (nr [...]) uchylił zaskarżone postanowienie w całości oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Jako podstawę swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przyjął naruszenia art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który stanowi, iż organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela. Z analizy akt sprawy wynikało, iż Wójt Gminy wydał postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela w dniu [...] 2005 roku jednak rozstrzygnięcie to nie zostało doręczone stronie zobowiązanej, zatem strona została pozbawiona prawa do złożenia zażalenia. Tym samym, niemożliwe było uznanie postanowienia Wójta Gminy za ostateczne.
Ponownie rozstrzygając zarzuty złożone przez PKP S.A. organ egzekucyjny pierwszej instancji, po otrzymaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela wydał w dniu 7 [...] 2006 roku postanowienie (nr [...]) oddalające zarzuty na postępowanie egzekucyjne wszczęte i prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych.
Postanowienie powyższe doręczone zostało podatnikowi, który następnie złożył na nie zażalenie i zarzucił jemu błędną interpretację art. 33 pkt 9 w związku z art. 19, 19 i 2 oraz art. 33 pkt 10 w związku z art. 27 §1 pkt 3 i 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a także naruszenie art. 7 i art. 124 §2 w związku z art. 107 §1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Podatnik wniósł o uchylenie przedmiotowego postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego oczekując na orzeczenia o zasadności stanowiska prezentowanego przez spółkę w tej sprawie tj. iż właściwym organem egzekucyjnym w sprawie jest naczelnik "dużego urzędu skarbowego", a tytuły wykonawcze zawierają wady, o których mowa w art. 33 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Rozstrzygając wniesione zażalenie Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] 2006 roku (nr [...]) utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego pierwszej instancji.
Ustosunkowując się do zarzutów strony organ odwoławczy wskazał na art. 22 §2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, według którego właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności o charakterze pieniężnym z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązania. W przedmiotowej sprawie w tytule wykonawczym wystawionym przez Prezydenta Miasta, jako podmiot zobowiązaniu do uregulowania zaległości w podatku od nieruchomości wskazana została wyodrębniona jednostka PKP S.A. Centrala - Zakład Gospodarowania Nieruchomościami. Natomiast w tytułach wystawionych przez Wójta Gminy wskazano PKP S.A. Oddział Nieruchomości Zakład. W świetle powyższego, zdaniem organu odwoławczego, właściwość organu egzekucyjnego uprawnionego do prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie odpowiednich tytułów wykonawczych, stosownie do regulacji art. 22 §2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ustalić należy kierując się miejscem siedziby zobowiązanego. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 9 ustawy z dnia 21 czerwca 1996 roku o urzędach i izbach skarbowych (Dz. U. z 2004 roku - t.j. Nr 121 poz. 1267 z późn. zm.) właściwość miejscową naczelników określa się według terytorialnego zasięgu ich działania. Zgodnie zaś z treścią załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 listopada 2003 roku w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib Naczelników Urzędów Skarbowych i Dyrektorów Izb Skarbowych (Dz. U. z 2003 roku Nr 209 poz. 2027 z późn. zm.) wynika, iż PKP S.A. Centrala - Zakład Gospodarowania Nieruchomościami terytorialnie podlega Naczelnikowi Urzędu Skarbowego. Dyrektor Izby Skarbowej nie zgodził się z tezą strony, iż organem właściwym do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie jest urząd do obsługi tzw. "dużych podatników", z tego powodu, iż PKP S.A. jest podmiotem spełniającym warunki przewidziane w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych.
Organ odwoławczy nie zgodził się także z zarzutem podatnika dotyczącym naruszenia art. 124 §2 w związku z art. 107 §1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, albowiem postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] 2006 roku zawierało elementy wymienione w art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Dyrektor Izby Skarbowej w swym postanowieniu zwrócił także uwagę na rozbieżności pomiędzy twierdzeniami podatnika a rzeczywistością, dotyczącymi uznania za podatnika podatku od nieruchomości - Centrali PKP S.A., w sytuacji, gdy to Zakład Gospodarowania Nieruchomościami (który jak twierdzi strona jest jedynie wyodrębnioną jednostką wewnętrzną), wymieniany jest w deklaracjach na podatek od nieruchomości Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, iż ani organ egzekucyjny ani organ nadzoru nie są upoważnieni do przeprowadzania postępowania w zakresie ustalania na jakim podmiocie ciąży ustawowy obowiązek podatkowy. Powyższe należy do zakresu działania wierzyciela - w tym przypadku Wójta Gminy oraz Prezydenta Miasta.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego naruszenia przepisów art. 33 pkt 10 w związku z art. 27 §1 pkt 2 i 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ odwoławczy stwierdził, iż brak podania w tytule wykonawczym stawki odsetek w żaden sposób nie stanowi uchybienia skutkującego niemożnością prowadzenia egzekucji, gdyż wysokość tych odsetek określona jest w treści art. 56 §1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 roku - t.j. Nr 8 poz. 60 z późn. zm.).
Za nieuzasadniony uznany został także zarzut naruszenia przepisu art. 27 §1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w wyniku nie podania w tytułach wykonawczych Wójta Gminy podstawy prawnej zaspokajania należności. Wskazanie przez stronę na przepis art. 115 §1 pkt 4 cytowanej wyżej ustawy, jako wskazujący pierwszeństwo zaspokajania należności jest zdaniem organu błędne. Bowiem przepis ten zawiera regulacje dotyczące kolejności (a nie pierwszeństwa) zaspokajania należności objętych danym tytułem wykonawczym z kwot uzyskanych w toku prowadzonej egzekucji.
Na powyższe postanowienie podatnik pismem z dnia [...] 2006 roku złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której zażądał uchylenia w całości postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej (nr [...]) wraz z poprzedzającym je postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego (nr [...]) zarzucając im:
naruszenie prawa materialnego poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie art. 33 pkt 9 w związku z art. 19 i 22 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 36 poz. 161 z późn. zm.) oraz §2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 roku w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz. U. z 2003 roku Nr 209 poz. 2027) poprzez przyjęcie, iż w sprawie nie doszło do naruszenia właściwości miejscowej organu egzekucyjnego wskutek wszczęcia i prowadzenia egzekucji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego zamiast przez Naczelnika Urzędu Skarbowego wymienionego w zał. nr 2 do przywołanego powyżej rozporządzenia,
naruszenie prawa materialnego poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie art. 29 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 19 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 roku -t.j. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm.) poprzez przyjęcie, iż w rozpatrywanej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego nie miał obowiązku zbadania z urzędu swojej właściwości miejscowej, mogąc się kierować jedynie wskazaniami wierzyciela w sprawie,
naruszenie prawa materialnego poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowania art. 33 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez przyjęcie, iż nie umieszczenie przez wierzyciela w tytule wykonawczym stawki odsetek oraz podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności nie stanowi naruszenia prawa i nie jest objęte dyspozycją art. 27 §1 pkt 3 i 5 powyższej ustawy,
naruszenie art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nie uznanie zarzutu skarżącego dotyczącego naruszenia art. 124 §2 tegoż kodeksu w związku z jego art. 107 §1 i 3 poprzez pozbawienie strony możliwości dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia zarzutu naruszenia art. 33 pkt 9 i 10 w związku z art. 19, 22, 27 §1 pkt 3 i 5 ustawy,
naruszenie art. 7 i art. 124 §2 w związku z art. 107 §1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z niezawarciem w zaskarżonym postanowieniu uzasadnienia prawnego stanowiska, iż naczelnicy urzędów skarbowych są właściwi jedynie do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w stosunku do należności, do których poboru są właściwi oraz nie wskazaniem w nim uzasadnienia faktycznego i prawnego nieuznania podniesionego przez spółkę w zażaleniu zarzutu wad formalnych wydanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego postanowienia (nr [...]).
W uzasadnieniu swej skargi skarżący odniósł się do postawionych zarzutów, które sformułowane zostały już wcześniej w zarzutach dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Nawiązując do kwestii braku właściwości miejscowej organu egzekucyjnego oraz sposobu jej rozpatrzenia przez organy podatkowe, cytując brzmienie art. 19 oraz art. 22 §2 i 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, strona uważa, iż bezspornym w sprawie pozostaje fakt, iż właściwym organem egzekucyjnym w sprawie pozostaje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według siedziby lub miejsca położenia majątku PKP S.A. Wymienione powyżej przepisy konstruują regułę ustalania właściwości organów egzekucyjnych, która jest następnie doprecyzowana przepisami rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz. U. Nr 209 poz. 2027 z późn. zm.) poprzez konkretne wskazanie naczelnika urzędu skarbowego właściwego miejscowo w danej sprawie. W ramach ustalania właściwości miejscowej, czy też sprawdzenia swojej właściwości przez organ egzekucyjny, zdaniem strony, najpierw powinno ustalić się położenie siedziby położenia majątku zobowiązanego, a następnie właściwość naczelnika urzędu skarbowego. W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny, na co wskazuje strona, nie sprawdził swojej właściwości miejscowej, mimo ciążącego na nim obligatoryjnego obowiązku. Wszczynając zaskarżone postępowanie egzekucyjne Naczelnik Urzędu Skarbowego nie sprawdził czy PKP S.A. jest podatnikiem zarejestrowanym w Urzędzie Skarbowym oraz czy spółka nie jest podmiotem, o którym mowa w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych z dnia 21 czerwca 1996 roku (Dz. U. z 2004 roku Nr 121 poz.1267).
Strona nie podzieliła stanowiska zajętego przez Dyrektora Izb Skarbowej, iż naczelnicy urzędów skarbowych wymienieni w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz. U. Nr 209 poz. 2027 z późn. zm.) są uprawnieni wyłącznie do prowadzenia egzekucji należności pieniężnych, do których poboru są właściwi. Zdaniem podatnika, żaden znany jemu przepis nie zawiera sugerowanego przez organ odwoławczy podziału kompetencji naczelników urzędów skarbowych. Organ ten nie podał żadnej podstawy prawnej w zaskarżonym postanowieniu, która stanowiłaby uzasadnienie jego rozstrzygnięcia. W związku z tym, jego postępowanie naruszało art. 124 §2 w związku z art. 107 §1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego i uniemożliwiło stronie na merytorycznie odniesienie się do przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia organu podatkowego.
Mając powyższe na uwadze strona stwierdza w swej skardze, iż zarzut spółki dotyczący niewłaściwości miejscowej nie został rozpatrzony merytorycznie także na etapie rozpatrywania sprawy przez organ podatkowy pierwszej instancji, a jego rozstrzygnięcie oparte zostało na przesłankach niezgodnych ze stanem faktycznym, gdyż:
PKP S.A. nie była i nie jest podatnikiem zarejestrowanym w Urzędzie Skarbowym, w związku z czym nie miała obowiązku składać do Naczelnika Urzędu Skarbowego żadnych zawiadomień,
PKP S.A. złożyła wymagane prawem zawiadomienie do naczelnika urzędu skarbowego, w którym była zarejestrowana jako podatnik tj. do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego.
Kolejny z zarzutów strony dotyczył wadliwości formalnej tytułów wykonawczych, na podstawie których wszczęto postępowanie egzekucyjne, a która to wadliwość skutkuje naruszeniem art. 27 §1 pkt 3 i 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Zdaniem strony Naczelnik Urzędu Skarbowego nie dokonał prawidłowej, opartej na przepisach, analizy przesłanych jemu przez wierzycieli tytułów wykonawczych, bowiem tytuły wykonawcze, które stanowiły podstawę wszczęcia postępowania nie zawierały wszystkich elementów, o których mowa w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wszczęcie egzekucji powinno było nastąpić poprzez doręczenie dłużnikowi odpisu prawidłowo sporządzonego tytułu wykonawczego. W tytułach wykonawczych wystawionych w przedmiotowym postępowaniu, zdaniem strony, nie podana została podstawa prawna, a spółka nie zgadza się z poglądem organu podatkowego drugiej instancji, iż obowiązek podania w tytule wykonawczym podstawy prawnej zaspokojenia należności istnieje wyłącznie wtedy, gdy dochodzona należność jest zaspokajana w innej kolejności niż wskazana w art. 115 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Bowiem w dacie kierowania tytułów do organu egzekucyjnego wierzyciel nie posiada wiedzy o tym czy, kiedy i w jakich czynności egzekucyjnych dokona organ w sprawie, a więc czy w ogóle zaistnieją okoliczności, w których wyegzekwowana w toku postępowania kwota nie wystarczy na zaspokojenie całości wszystkich dochodzonych należności.
Strona wskazała także, iż Wójt Gminy w swym tytule wykonawczym nie podał stawek odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie i mimo tego organ podatkowy pierwszej instancji stwierdził, iż brak ten nie stanowi przesłanki uniemożliwiającej prowadzenie postępowania egzekucyjnego w sprawie. Podatnik w swej skardze stoi na stanowisku, iż skoro ustawodawca nakazał podawanie w tytule wykonawczym pewnych elementów, a Minister Finansów ustalając wzór takiego tytułu przewidział dla tych tytułów odrębne pozycje, to wierzyciel wypełniając tytuł wykonawczy ma obowiązek prawidłowego podania wszystkich wymaganych informacji. Obowiązek zaś podawania stawki odsetek jest obligatoryjny, a ustawodawca nie przewidział odstępstw od tego wymogu.
Podsumowując, strona uznała, iż niezależnie od istotności stwierdzonych wad, sam fakt ich istnienia stanowi, z mocy ustawy, obligatoryjną przesłankę uniemożliwiającą zgodne z prawem prowadzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie wadliwego tytułu wykonawczego.
Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na powyższą skargę ustosunkował się do powyższych zarzutów i wniósł o oddalenie skargi.
Odnosząc się do szczegółowych zarzutów zawartych w skardze Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnia, co następuje: Zgodnie z przepisami zawartymi w art. 22 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności o charakterze pieniężnym z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego. W przedmiotowej sprawie w tytule wykonawczym wystawionym przez Urząd Miasta, jako podmiot zobowiązany do uregulowania zaległości w podatku od nieruchomości została wskazana wyodrębniona jednostka PKP S.A. Centrala - Zakład Gospodarowania Nieruchomościami, ul. [...],[...], natomiast w tytułach Urzędu Gminy - PKP S.A. Oddział Nieruchomości Zakład. W świetle powyższego właściwość organu egzekucyjnego uprawnionego do prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie wyżej wym. tytułów wykonawczych, stosownie do regulacji zawartych w art. 22 § 2 ustawy egzekucyjnej, ustalono kierując się miejscem siedziby wyżej wskazanego zobowiązanego. Zgodnie z treścią art. 5 ust. 9 ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1267 z późn. zm.) właściwość miejscową naczelników określa się według terytorialnego zasięgu ich działania. Zgodnie z treścią załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz.U. Nr 209, poz. 2027 z późn. zm.) wynika, że PKP S.A. Centrala - Zakład Gospodarowania Nieruchomościami terytorialnie podlega Naczelnikowi Urzędu Skarbowego. Dyrektor Izby Skarbowej nie zgadza się ze stanowiskiem wnoszącego skargę, że organem właściwym do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie jest urząd utworzony do obsługi tzw. "dużych podatników", z tego powodu, że PKP S.A. jest podmiotem spełniającym warunki przewidziane w art. 5 ust. 9b ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych.
Organ odwoławczy nie kwestionuje, że PKP należy do grupy tzw. "dużych podatników", jednak rodzaj należności dochodzonej w ocenianym postępowaniu egzekucyjnym powoduje, że właściwym organem egzekucyjnym nie jest ani Naczelnik Urzędu Skarbowego (zdaniem PKP właściwy ze względu na siedzibę Spółki), ani też Naczelnik Urzędu Skarbowego (ze względu na miejsce położenia części majątku Spółki, administrowanego przez Zakład Spółki).
Również moment wszczęcia postępowania egzekucyjnego (przed wejściem w życie przepisów nowelizujących ustawę o urzędach i izbach skarbowych tj. do dnia 31.12.2003 r., czy po tej dacie) w niniejszej sprawie jest bez znaczenia.
Naczelnicy urzędów skarbowych wykazani w załączniku nr 2 do wyżej wym. rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych uprawnieni są do realizacji zadań z zakresu egzekucji administracyjnej wyłącznie w stosunku do należności pieniężnych, do których poboru są właściwi. Wyżej wymienione organy, w tym również wskazany przez stronę skarżącą Naczelnik i Naczelnik Urzędu Skarbowego nie prowadzą postępowań egzekucyjnych na rzecz tzw. obcych wierzycieli, a z takim przypadkiem mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Zatem Naczelnik Urzędu Skarbowego był właściwy do wszczęcia postępowania egzekucyjnego do majątku "dużego podmiotu" w celu dochodzenia należności podatkowych (podatek od nieruchomości) należny jednostkom samorządu terytorialnego.
Poza meritum rozstrzygnięcia zauważa, że w przypadku, gdy egzekucyjnie
dochodzone zobowiązanie nie jest kwestionowane, a w niniejszej sprawie PKP SA.
nie kwestionuje należności z tytułu podatków od nieruchomości, nie ma znaczenia
dla zobowiązanego, który organ wyegzekwuje należność na rzecz określonych
wierzycieli.
Zarzut dotyczący naruszenia przepisu art. 124 § 2 w związku z art. 107 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego jest całkowicie nieuprawniony. Postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] 2006 r. zawiera elementy wymienione w art. 107 Kpa.
Zauważa ponadto, że stanowisko przedstawione przez Centralę PKP SA, iż podatnikiem podatku od nieruchomości, a tym samym zobowiązanym w przedmiotowej sprawie są Polskie Koleje Państwowe S.A. z siedzibą w W., ul. [...], a nie Zakład Gospodarowania Nieruchomościami, który jest jedynie wyodrębnioną jednostką wewnętrzną - nieposiadającą odrębnej od PKP S.A. zdolności prawnej, jest rozbieżne z faktycznymi działaniami Zakładu podejmowanymi w ramach Spółki. Z deklaracji na podatek od nieruchomości, jako podatnik tego podatku wymieniony jest podmiot: PKP S.A. Centrala - Zakład Gospodarowania Nieruchomościami z siedzibą w O.
Jeżeli wyżej wym. podmiot może działać jedynie w imieniu i z upoważnienia PKP SA, powinien w składanych deklaracjach wykazać dane identyfikacyjne Polskich Kolei Państwowych S.A. z siedzibą w W., a działania Zakładu winny ograniczać się jedynie do czynności technicznych.
Dyrektor Izby Skarbowej podkreśla, że ani organ egzekucyjny, ani organ nadzoru nie jest upoważniony do przeprowadzania postępowania z zakresie ustalania, na jakim podmiocie ciąży ustawowy obowiązek podatkowy, tutaj: podatek od nieruchomości. Powyższe należy do zakresu działania wierzyciela - w tym przypadku Wójta Gminy i Prezydenta Miasta. Badając prawidłowość stosowania środków egzekucyjnych w przedmiotowej sprawie organ nadzoru kierował się przede wszystkim danymi zawartymi w tytułach wykonawczych.
Podkreśla jednocześnie, że ewentualne przekroczenie kompetencji przez jednostkę podległą stronie zobowiązanej nie może obciążać innych uczestników postępowania egzekucyjnego, w tym wierzycieli i organu egzekwującego.
Odnośnie zarzutów dotyczących naruszenia przepisów art. 33 pkt 10 w związku z art. 27 § 1 pkt 2 i 5 ustawy Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnia, że brak podania w tytule wykonawczym stawki odsetek w żaden sposób nie stanowi uchybienia skutkującego niemożnością prowadzenia egzekucji. Odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych, zgodnie z treścią art. 56 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.), wynoszą 200% podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego ustalonej zgodnie z przepisami o Narodowym Banku Polskim. Stawka odsetek jest wielkością z m i e n n ą i ulega obniżeniu lub podwyższeniu w stopniu odpowiadającym obniżeniu lub podwyższeniu podstawowej stopy oprocentowania tego kredytu, poczynając od dnia, w którym stopa ta ulega zmianie (podstawa prawna: § 2 tegoż artykułu). Zatem zarzut dotyczący naruszenia przepisu art. 27 § 1 pkt 3 nie jest zasadny.
Również nie jest uzasadniona uwaga o naruszeniu przepisu art. 27 § 1 pkt 5 ustawy egzekucyjnej w wyniku nie podania w tytułach wykonawczych Urzędu Gminy podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokajania należności. Wskazanie przez stronę skarżącą na przepis art. 115 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jako wskazujący na pierwszeństwo zaspakajania należności, nie znajduje żadnego uzasadnienia. Przepis art. 115 § 1 wyżej wym. ustawy zawiera uregulowania dotyczące kolejności (a nie pierwszeństwa) zaspokajania należności objętych danym tytułem wykonawczym z kwot uzyskanych w toku prowadzonej egzekucji.
Kolejność ustalona w tym przepisie jest bezwzględnie obowiązująca w każdym postępowaniu, a jakiekolwiek odstępstwo od tej zasady winno wynikać z odrębnych aktów normatywnych. Obowiązek wykazania w tytule wykonawczym podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokajania należności objętej tym tytułem istnieje wyłącznie wtedy, gdy należność jest zaspokajana w innej kolejności, niż wynikająca z przepisu art. 115 § 1 ustawy i ma to odzwierciedlenie w przepisach innych aktów normatywnych (np.: przepis art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm.), który określa kwestie pierwszeństwa zaspokajania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zatem niewypełnienie przez wierzyciela tej pozycji w tytułach wykonawczych obejmujących zaległości w podatku od nieruchomości oznacza, że dana należność będzie realizowana i pokrywana wg kolejności wynikającej z regulacji ustawowej (art. 115) i nie korzysta z pierwszeństwa zaspokajania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy zważył, co następuje:
Na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej jest dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi oraz trafności ich wykładni.
W postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie bowiem z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd jest zobowiązany do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa przez organy administracji podatkowej.
Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź naruszenie dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie Sąd nie doparzył się naruszenia prawa, które mogłoby skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia. W ocenie Sądu skarga nie jest zasadna.
Kwestią sporną między stroną skarżącą a organem, która pojawiła się w
związku z wniesieniem przez zobowiązaną spółkę akcyjną PKP zarzutów w sprawie
prowadzenia postępowania egzekucyjnego, jest właściwość miejscowa organu
egzekucyjnego: czy do prowadzenia egzekucji wobec PKP S. A., właściwy jest
Naczelnik Urzędu Skarbowego, czy też naczelnik właściwy dla "dużego podatnika". Skarżąca spółka wskazuje, że od 1 stycznia 2004 r. należy do grupy podatników określonych przepisami art. 5 ust. 9b ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych (Dz. U. nr 106, poz. 489, ze zm.) - tzw. "dużych" podatników co do których ustawodawca określił inną właściwość organu podatkowego i tym samym egzekucyjnego. Ta właściwość została określona w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów z 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i izb skarbowych. W związku z czym organem właściwym do prowadzenia egzekucji jest Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego.
Spór sprowadza się do interpretacji prawa. Postępowanie egzekucyjne może być prowadzone tylko przez jeden organ egzekucyjny - ten, którego właściwość miejscowa została ustalona zgodnie z art.22.
Przepis art. 19 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 nr 229, poz. 1954) stanowi, że naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym. Ustawa wskazana wyżej reguluje również kwestię właściwości rzeczowej i miejscowej. W niniejszej sprawie kwestią sporną jest określenie właściwości miejscowej organu egzekucyjnego. Właściwość organu egzekucyjnego określa wyłącznie art. 22 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Zgodnie z art. 22 § 2 powołanej ustawy właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się co do zasady wg miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego. W związku z czym wierzyciel, znając zasady, miejsce zamieszkania, czy siedzibę zobowiązanego w sposób prosty jest w stanie ustalić właściwy organ egzekucyjny. Kiedy właściwym rzeczowo jest naczelnik urzędu skarbowego, terytorialny zasięg działania naczelników urzędu skarbowego określa rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz. U. nr 209, poz. 2027). Żadne inne kryteria oprócz wskazanych w powołanym art. 22 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie mogą wpływać na określenie właściwości miejscowej organu egzekucyjnego.
Ustawa z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych (Dz. U. Nr 137, poz. 1302) wprowadziła zmiany w ustawie z dnia 21 czerwca 1966 r. o urzędach i izbach skarbowych (Dz. U. nr 106, poz. 489, ze zm.), art. 5 ust. 9 otrzymał brzmienie, że właściwość miejscową naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych określa się według terytorialnego zasięgu działania odpowiednio urzędu skarbowego i izby skarbowej, z uwzględnieniem ust. 9a. Przepis art. 5 ust. 9a stanowi, że terytorialny zasięg działania określonego urzędu skarbowego wyłącznie w zakresie niektórych kategorii podatników (tzw. "dużych podatników" wymienionych w art. 5 ust. 9b tejże ustawy) - może obejmować terytorialny zasięg działania innych urzędów skarbowych. W rozporządzeniu wykonawczym do w/w ustawy z dnia 19 listopada 2003 r. (już wcześniej cytowanym) w § 2 ustalono siedziby i terytorialny zasięg działania naczelników urzędów skarbowych wyłącznie w zakresie podatników określonych w art. 5 ust. 9b ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych.
Należy zauważyć, że wskazane przepisy kładą nacisk na pojęcia "podatnik", "terytorialny zasięg działania (...) wyłącznie w zakresie niektórych kategorii podatników". Postępowanie egzekucyjne nie zna pojęcia podatnik. Postępowanie egzekucyjne ma na celu przymuszenie zobowiązanego do wykonania ciążących na nich obowiązków, zatem postępowanie to prowadzi się wobec zobowiązanego na rzecz wierzyciela uprawnionego do żądania wykonania obowiązku. W tym postępowaniu podmiotami są "zobowiązany" i "wierzyciel". Dlatego też w opinii Sądu ta odrębna właściwość terytorialna naczelników urzędów skarbowych, obejmująca podmioty wymienione w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych, dotyczy kompetencji do prowadzenia spraw podatkowych jak również egzekucji, ale wyłącznie w zakresie należności, co do których poboru te urzędy są właściwe. W takim przypadku właściwy Naczelnik Urzędu Skarbowego jest zarówno organem egzekucyjnym jak i organem podatkowym (wierzycielem) wobec zobowiązanego. Zatem, zdaniem Sądu, naczelnicy urzędów skarbowych wymienieni w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów z 19 listopada 2003 r. nie są właściwi (co do zasady) do prowadzenia egzekucji na rzecz tzw. obcych wierzycieli, chyba że nastąpi zbieg egzekucji i ten organ egzekucyjny zostanie wyznaczony do prowadzenia egzekucji.
W przedmiocie braku określenia odsetek oraz pierwszeństwa zaspokajania należności w tytule wykonawczym, skład orzekający podziela stanowisko organu egzekucyjnego, że wysokość odsetek od zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości określona jest w art. 56 § 1 Ordynacji podatkowej, natomiast kolejność zaspokajania należności wymieniona w art. 115 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - jest kolejnością bezwzględnie obowiązującą
W niniejszej sprawie zobowiązany nie próbował nawet kwestionować faktu istnienia zaległości z tytułu podatków lokalnych na rzecz gminy. Ewentualne zatem naruszenia procedury nie mają zatem charakteru istotnego, które mogłyby podważyć prowadzone postępowanie egzekucyjne i konstytucyjny obowiązek PKP (jednostek organizacyjnych tej instytucji) płacenia należnych podatków wynikających z ustawy.
W tych okolicznościach na podstawie art. 151 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) należało orzec jak w sentencji.
/-/K. Nikodem /-/J.Małecki /-/M.Skwierzyńska
LF