I SA/Po 532/21

I SA/Po 532/21 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2021-10-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Kucznerowicz /sprawozdawca/
Karol Pawlicki /przewodniczący/
Waldemar Inerowicz
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 90/22 - Wyrok NSA z 2024-04-11
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 33 § 1 i § 2 pkt 1 i 6 u.p.e.a. oraz art. 34 § 2 pkt 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karol Pawlicki Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Sędzia WSA Waldemar Inerowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 05 października 2021 r. sprawy ze skargi Z.P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowania egzekucyjne oddala skargę
Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2021 r. stwierdził niedopuszczalność zarzutów wniesionych przez Z. P. (dalej: strona, zobowiązany, skarżący), na postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie wymienionych w nim tytułów wykonawczych, a dotyczących nieistnienia i/lub niewymagalności zobowiązania.
Materialno-prawną podstawę postanowienia stanowiły przepisy: art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) w zw. z art. 17 § 1, art. 18, art. 33 § 1 i § 2 pkt 1 i pkt 6, art. 34 § 1 i § 2 pkt 3 oraz § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm. dalej: u.p.e.a.)
W uzasadnieniu wskazano, że wierzyciel - Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. przekazał do realizacji organowi egzekucyjnemu tytuły wykonawcze, o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], wystawione przeciwko Z. P..
Wymienione tytuły wykonawcze zostały przekazane do organu egzekucyjnego, w związku z przekształceniem się zajęć zabezpieczających w zajęcia egzekucyjne.
O przekształceniu zobowiązany został poinformowany pismem z dnia 30.11.2020 r. Wraz z w/wym. pismem zobowiązanemu doręczono aktualizacje dokonanych zajęć (po przekształceniu) oraz odpisy w/wym. tytułów wykonawczych. Korespondencja została odebrana osobiście przez Z. P. w dniu 22.12.2020 r.
W dniu 30.12.2020 r., pełnomocnik strony złożył pismo, zawierające zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, prowadzonej na podstawie w/wym. tytułów wykonawczych.
Podstawą złożenia zarzutów był art. 33 § 1 i § 2 pkt 1 i 6 u.p.e.a., tj. nieistnienie obowiązku/brak wymagalności obowiązku. Pełnomocnik wskazał, że w dniu 27 listopada 2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. wystawił tytuły wykonawcze, których podstawą była decyzja z dnia [...].11.2020 r., w której organ podatkowy określił wartość zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2015 r. Pełnomocnik wskazał, że strona ustanowiła pełnomocnika w osobie adw. K. W., który to pełnomocnictwo ogólne do reprezentowania strony złożył do akt 28 maja 2020 r. W trakcie prowadzonego postępowania podatkowego organ podatkowy - zdaniem pełnomocnika - o żadnej z czynności opisanych w zaskarżonej decyzji nie informował ustanowionego pełnomocnika. Oznacza to zatem, że strona nie będąc informowana (bo nie działa przez ustanowionego pełnomocnika) przez organ o podejmowanych czynnościach procesowych nie mogła w nich czynnie uczestniczyć. Zdaniem pełnomocnika, wskazane przez niego powody są wystarczającym naruszeniem prawa, aby dokonać uchylenia wydanej w sprawie decyzji, a tym samym przyjąć, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z nieistnieniem obowiązku a przynajmniej z sytuacją, w której obowiązek podatkowy nie jest wymagalny. Bez znaczenia pozostaje fakt, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. wydał postanowienie z dnia [...].11.2020 r. w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji wymiarowej, gdyż jego także nie doręczył ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi.
Ustosunkowując się do tego zarzutu, organ wskazując na treść art. 34 § 2 pkt 3 u.p.e.a., stwierdził, że przepis ten pozbawia wierzyciela możliwości merytorycznego badania zarzutu wniesionego w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli kwestia ta była już przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku. Stwierdzenie, że taka okoliczność ma miejsce obliguje organ do wydania postanowienia stwierdzającego jego niedopuszczalność. Ponadto z ww. przepisu wynika, że jeśli należność pieniężna ustalana lub określana jest w orzeczeniu, od którego przysługuje określona ścieżka zaskarżenia to ten tryb służy do kwestionowania tytułu a sam zarzut w takim wypadku jest niedopuszczalny.
Mając na uwadze treść powyższego przepisu prawnego organ stwierdził, że należność pieniężna została określona w decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. z dnia [...].11.2020 r., od której przysługiwał środek zaskarżenia. Od ww. decyzji, w dniu [...] grudnia 2020 r. strona wniosła odwołanie, podnosząc tożsame zarzuty, co oznacza, że zostaną one rozpatrzone w odrębnym postępowaniu.
W związku z powyższym należało stwierdzić niedopuszczalność zarzutów dotyczących nieistnienia oraz niewymagalności zobowiązania.
Pełnomocnik strony wniósł zażalenie, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów art. 33 §1 i § 2 pkt 1 i 6 u.p.e.a., gdyż w analizowanej sprawie uznać należy, że zobowiązanie podatkowe nie istnieje i/lub nie jest niewymagalne, gdyż w obrocie prawnym nie istnieje akt administracyjny, który był podstawą wszczętego postępowania egzekucyjnego.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2021 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu postanowienia organ podniósł, że pełnomocnik strony w dniu [...] grudnia 2020 r. wniósł odwołanie od decyzji wymiarowej z dnia [...] listopada 2020 r., podnosząc w nim tożsame zarzuty, co zgodnie z art. 34 § 2 pkt 3 u.p.e.a., pozbawia wierzyciela możliwości merytorycznego badania zarzutu wniesionego w postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku. Ponadto z w/w/ przepisu wynika, że jeśli należność pieniężna ustalana lub określana jest w orzeczeniu, od którego przysługuje określona ścieżka zaskarżenia to ten tryb służy do kwestionowania tytułu, a sam zarzut w takim wypadku jest niedopuszczalny.
Organ zwrócił uwagę na to, że pełnomocnik strony wniósł także zażalenie z dnia [...] listopada 2020 r. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. z dnia [...] listopada 2020 r. w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. z dnia [...] listopada 2020 r. określającej Z. P. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2015 r. podnosząc w nim tożsame zarzuty. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w postanowieniu z dnia [...] lutego 2021 r. utrzymującym w mocy ww. orzeczenie organu I instancji ustosunkował się do ww. zarzutów strony. W powyższym orzeczeniu stwierdził, m. in., że zarówno postanowienie z dnia [...] listopada 2020 r., jak również decyzję z dnia [...] listopada 2020 r. organ I instancji zasadnie doręczył stronie, nie zaś pełnomocnikowi.
Biorąc pod uwagę powyższe, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podzielił stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. , że nie można rozpatrywać tego samego zarzutu w odrębnych postępowaniach administracyjnych.
Tożsamość zarzutu rozpatrzonego w postępowaniu podatkowym z zarzutem podnoszonym na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym powoduje, że konieczne jest wydanie postanowienia o niedopuszczalności zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, stosownie do art. 34 § 2 pkt 3 u.p.e.a.
Charakter prawny postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu pozbawia organ egzekucyjny możliwości merytorycznego badania zarzutu wniesionego w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli kwestia ta była/jest/będzie przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku. Co istotne, stwierdzenie, że taka okoliczność miała miejsce obliguje organ do wydania postanowienia nie o nieuwzględnieniu zarzutu, lecz o stwierdzeniu jego niedopuszczalności (vide: WSA w Łodzi z dnia 02 października 2008 r. sygn. akt III SA/Łd 11/08). Nie ma bowiem uzasadnienia do merytorycznego rozpatrywania zarzutów dotyczących wymagalności należności, jeżeli została ona określona lub ustalona w orzeczeniu, od którego przysługują odrębne środki zaskarżenia lub zarzut był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu.
Uregulowanie powyższe ma na celu wyeliminowanie mnożenia ilości postępowań w odniesieniu do tego samego zagadnienia/kwestii/problemu - w ramach różnych postępowań. Rozstrzygnięcie danej kwestii w ramach jednego postępowania, tj. głównego, stanowiącego podstawę wystawienia tytułu wykonawczego pozbawia zobowiązanego możliwości ponownego jego zgłoszenia w ramach postępowania wykonawczego/egzekucyjnego. Norma ta ma także na celu wykluczenie sytuacji, w której kwestia mogąca być podstawą do sformułowania zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, byłaby rozstrzygana w tym postępowaniu, pomimo, że została już lub zostanie rozstrzygnięta w ramach innego, wskazanego w powyższym przepisie postępowaniu (vide: wyrok NSA z dnia 22 maja 2014 r., sygn. akt II FSK 1473/12; wyrok NSA z dnia 18 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 2007/09; wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2018 r., sygn. akt II FSK 3478/15).
Pismem z dnia [...] maja 2021 r. pełnomocnik strony wniósł skargę, zarzucając naruszenie przepisów:
1) art. 33 §1 i § 2 pkt 1 i 6 u.p.e.a., gdyż w analizowanej sprawie uznać należy, że zobowiązanie podatkowe nie istnieje i/lub nie jest niewymagalne, gdyż w obrocie prawnym nie istnieje akt administracyjny, który był podstawą wszczętego postępowania egzekucyjnego,
2) art. 34 § 2 pkt 3 u.p.e.a., poprzez uznanie, iż w analizowanej sprawie istnieją przesłanki faktyczne i prawne do stwierdzenia niedopuszczalności wniesionych zarzutów na prowadzenie postępowanie egzekucyjne.
Wobec powyższego pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi, pełnomocnik wskazał, że w dniu [...] listopada 2020 r. wystawiono wskazane tytuły wykonawcze, podstawą których była decyzja z dnia [...] listopada 2020 r., w której to decyzji organ podatkowy określił wartość zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2015 r.
Wskazał też, iż strona ustanowiła pełnomocnika w osobie adw. K. W., który to pełnomocnictwo ogólne do reprezentowania strony złożył do akt [...] maja 2020 r. W trakcie prowadzonego postępowania podatkowego organ podatkowy całkowicie pozbawił stronę prawa do czynnego udziału w postępowaniu. Wynika to z tego, że strona ustanowiła pełnomocnika, który został umocowany do reprezentowania jej we wszystkich łączących się ze sprawą czynnościach procesowych, a więc to właśnie on mając tytuł do tego, winien być informowany o wszystkich czynnościach procesowych realizowanych przez organ podatkowy w niniejszej sprawie. Niestety o żadnej z czynności opisanych w zaskarżonej decyzji ustanowiony pełnomocnik nie był informowany. Oznacza to zatem, że strona nie będąc informowana (bo działała przez ustanowionego pełnomocnika) przez organ o podejmowanych czynnościach procesowych nie mogła w nich czynnie uczestniczyć.
Podobnie rzecz ma się do innych obowiązków, z których organ się nie wywiązał, a który wynika wprost z przepisu zawartego w art. 200 § 1 Ordynacja podatkowa. Organ podatkowy nie wyznaczył bowiem ustanowionemu pełnomocnikowi siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału, nie doręczył także ustanowionemu pełnomocnikowi wydanej w sprawie decyzji.
Bezsprzecznie wskazane powody są wystarczającym naruszeniem prawa, aby dokonać uchylenia wydanej w sprawie decyzji tym samym przyjąć należy, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z nieistnieniem obowiązku a przynajmniej z sytuacją , w której obowiązek podatkowy nie jest wymagalny.
Nie ma także znaczenia to, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. wydał postanowienie z dnia [...] listopada 2020 r. w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji wymiarowej, gdyż jego także nie doręczył ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Kwestią sporną w przedmiotowej sprawie jest ocena, czy należało stwierdzić niedopuszczalność zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne na podstawie ww. tytułów wykonawczych dotyczących nieistnienia oraz niewymagalności zobowiązania.
Należy podnieść, że pełnomocnik strony wniósł odwołanie z dnia [...] grudnia 2020 r. od decyzji wymiarowej z dnia [...] listopada 2020 r., podnosząc w nim tożsame zarzuty. W piśmie z dnia [...] lutego 2021 r. organ I instancji stwierdził, że decyzja wymiarowa z dnia [...] listopada 2020 r. została bezpośrednio wysłana do Z. P., gdyż pełnomocnik w sprawie nie występował. Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. w piśmie z dnia [...] grudnia 2020 r. przekazując odwołanie z dnia [...] grudnia 2020 r. od ww. decyzji wymiarowej z dnia [...] listopada 2020 r. do organu II instancji wyjaśnił, m in., że pełnomocnictwo ogólne datowane na dzień [...] marca 2020 r. nie wpłynęło do organu I instancji w dniu 28 maja 2020 r. i powołano się na nie dopiero w odwołaniu od decyzji wymiarowej. Strona nie przedłożyła żadnego dowodu potwierdzającego fakt, że pełnomocnictwo to zostało skutecznie doręczone do akt postępowania podatkowego. Ponadto nie spełniało ono wymogów formalnych. Z powyższego wynika, że kwestia ta jest przedmiotem rozpoznania w postępowaniu prowadzonym przez organ II instancji w związku z wniesionym odwołaniem z dnia [...] grudnia 2020 r. od ww. decyzji wymiarowej z dnia [...] listopada 2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. w zaskarżonym postanowieniu z dnia [...] stycznia 2021 r. słusznie zatem stanął na stanowisku, że oznacza to, iż powyższe zarzuty zostaną rozpatrzone w odrębnym postępowaniu.
Przepis art. 34 § 2 pkt 3 u.p.e.a. pozbawia wierzyciela możliwości merytorycznego badania zarzutu wniesionego w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli kwestia ta jest albo była przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku.
W orzecznictwie podkreśla się, że nie ma uzasadnienia do merytorycznego rozpatrywania zarzutów dotyczących wymagalności należności, jeżeli została ona określona lub ustalona w orzeczeniu, od którego przysługują odrębne środki zaskarżenia lub zarzut był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu (vide: wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2018 r. sygn. akt II FSK 3478/15). Prawidłowo zatem wskazał organ I instancji, że jeśli należność pieniężna ustalana lub określana jest w orzeczeniu, od którego przysługuje określona ścieżka zaskarżenia to ten tryb służy do kwestionowania tytułu, a sam zarzut w takim wypadku jest niedopuszczalny.
Ponadto należy zwrócić uwagę na to, że S. W. reprezentujący Z. P. wniósł także zażalenie z dnia [...] listopada 2020 r. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. z dnia [...] listopada 2020 r. w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. z dnia [...] listopada 2020 r. podnosząc w nim tożsame zarzuty. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w postanowieniu z dnia [...] lutego 2021 r. utrzymującym w mocy ww. orzeczenie organu I instancji ustosunkował się do ww. zarzutów strony. W powyższym orzeczeniu stwierdził, m. in., że zarówno postanowienie z dnia [...] listopada 2020 r., jak również decyzję z dnia [...] listopada 2020 r. organ I instancji zasadnie doręczył stronie, nie zaś pełnomocnikowi.
W tej sytuacji rację miał organ I instancji stwierdzając niedopuszczalność zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne na podstawie ww. tytułów wykonawczych dotyczących nieistnienia oraz niewymagalności zobowiązania. Nie można zatem zgodzić się z pełnomocnikiem strony, że organ II instancji utrzymując orzeczenie organu I instancji naruszył art. 33 § 1 i § 2 pkt 1 i 6 u.p.e.a. oraz art. 34 § 2 pkt 3 u.p.e.a.
W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019, poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.