I SA/Po 53/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2025-02-25
NSApodatkoweWysokawsa
podatek dochodowyPDOFwkład mieszkaniowyspółdzielnia mieszkaniowazwolnienie podatkoweurealnienie wkładuodsetkiprzychód z innych źródełNSAWSA

WSA w Poznaniu uchylił decyzję Dyrektora IAS, uznając, że urealniony zwrot wkładu mieszkaniowego jest zwolniony z podatku dochodowego, ale odsetki od opóźnienia podlegają opodatkowaniu.

Sprawa dotyczyła opodatkowania zwrotu urealnionego wkładu mieszkaniowego oraz odsetek od niego. Organy podatkowe uznały obie kwoty za przychód z innych źródeł. WSA w Poznaniu, działając na skutek wyroku NSA uchylającego poprzedni wyrok, uznał, że urealniony zwrot wkładu mieszkaniowego korzysta ze zwolnienia podatkowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 50 ustawy o PDOF. Jednakże, odsetki od opóźnienia w wypłacie wkładu, w kwocie [...] zł, zostały uznane za podlegające opodatkowaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał sprawę ze skargi H. R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej dotyczącą określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2016 r. Spór dotyczył opodatkowania kwoty [...] zł stanowiącej zwrot urealnionego wkładu mieszkaniowego oraz kwoty [...] zł tytułem odsetek za opóźnienie w jego wypłacie. Organy podatkowe obu instancji uznały obie kwoty za przychód z innych źródeł podlegający opodatkowaniu. Skarżąca argumentowała, że urealniony zwrot wkładu powinien być zwolniony z podatku, a także podnosiła zarzut przedawnienia. WSA w Poznaniu pierwotnie oddalił skargę, jednak Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 10 lipca 2024 r. uchylił ten wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. NSA uznał, że zwrócony wkład stanowi urealnioną kwotę, współmierną do wkładu wniesionego przed laty, i powinien korzystać ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 50 ustawy o PDOF. WSA, związany wykładnią NSA, stwierdził, że w sprawie nie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego. Sąd uznał, że urealniony zwrot wkładu mieszkaniowego w kwocie [...] zł korzysta ze zwolnienia podatkowego. Natomiast odsetki za zwłokę w kwocie [...] zł, nieujęte w katalogu zwolnień, podlegają opodatkowaniu. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, zasądzając jednocześnie od Dyrektora IAS na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, urealniony zwrot wkładu mieszkaniowego, współmierny do wkładu wniesionego przed laty, korzysta ze zwolnienia podatkowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 50 ustawy o PDOF.

Uzasadnienie

Sąd, związany wykładnią NSA, uznał, że zwrot wkładu mieszkaniowego, który został urealniony w stosunku do wartości nominalnej wkładu wniesionego przed wieloma laty, powinien być traktowany jako zwolniony z podatku dochodowego. Kluczowe jest, że kwota ta stanowi urealnienie pierwotnego wkładu, a nie nowy przychód.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (10)

Główne

u.p.d.o.f. art. 20 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Za przychody z innych źródeł uważa się w szczególności kwoty wypłacone po śmierci członka OFE, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z IKZE i wypłaty z IKZE, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.

u.p.d.o.f. art. 21 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Wolne od podatku dochodowego są m.in. przychody otrzymane w związku ze zwrotem udziałów lub wkładów w spółdzielni, do wysokości wniesionych udziałów lub wkładów do spółdzielni (pkt 50). Zwolnione są również odsetki i kwoty rekompensat otrzymanych na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o zasadach realizacji przedpłat na samochody osobowe (pkt 52), odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty wynagrodzeń i świadczeń z tytułów, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 1 (pkt 95), odsetki od papierów wartościowych emitowanych przez Skarb Państwa oraz obligacji emitowanych przez jednostki samorządu terytorialnego (pkt 119), odsetki lub dyskonto od obligacji emitowanych przez Skarb Państwa i oferowanych na rynkach zagranicznych (pkt 130), odsetki lub dyskonto od listów zastawnych (pkt 130a), odsetki lub dyskonto od obligacji emitowanych przez B. G. K. i oferowanych na rynkach zagranicznych (pkt 130b).

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga sprawę co do istoty.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Do kosztów postępowania zalicza się wpis od skargi, koszty stawiennictwa stron, koszty opinii biegłych i inne uzasadnione wydatki.

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd zasądza od strony przegrywającej na rzecz strony wygrywającej zwrot kosztów postępowania.

O.p. art. 70 § 1

Ordynacja podatkowa

Zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

Pomocnicze

u.p.d.o.f. art. 11 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Przychodami są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń (metoda kasowa).

p.p.s.a. art. 190

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

u.s.m. art. 10 § 2

Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych

Określa zasady zwrotu wkładu mieszkaniowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Urealniony zwrot wkładu mieszkaniowego korzysta ze zwolnienia podatkowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 50 ustawy o PDOF. Wkład mieszkaniowy w pełnej wysokości powinien być wypłacony skarżącej już w 2011 r., a podatek należało zapłacić w 2012 r. (argument podnoszony przez skarżącą, ale odniesiono się do niego w kontekście przedawnienia).

Odrzucone argumenty

Całkowity zwrot wkładu mieszkaniowego, w tym nadwyżka ponad nominalną wartość, podlega opodatkowaniu jako przychód z innych źródeł. Odsetki od opóźnienia w wypłacie wkładu mieszkaniowego podlegają opodatkowaniu.

Godne uwagi sformułowania

związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny zwrócony wkład stanowi urealnioną kwotę, współmierną do wkładu wniesionego przed wieloma laty i dlatego korzysta ze zwolnienia od podatku tylko w tych przypadkach można mówić o objęciu świadczeń odsetkowych zwolnieniem od podatku dochodowego

Skład orzekający

Katarzyna Wolna-Kubicka

przewodniczący

Małgorzata Bejgerowska

członek

Michał Ilski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 21 ust. 1 pkt 50 ustawy o PDOF w kontekście zwrotu urealnionego wkładu mieszkaniowego oraz opodatkowania odsetek od opóźnienia w jego wypłacie."

Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na wykładni NSA, która jest wiążąca dla WSA. Dotyczy specyficznej sytuacji zwrotu wkładu mieszkaniowego po długim okresie i po postępowaniach sądowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia podatkowego związanego ze zwrotem wkładów mieszkaniowych i odsetek, co jest częstym problemem dla wielu osób. Wykładnia NSA i WSA jest kluczowa dla zrozumienia zasad opodatkowania.

Urealniony zwrot wkładu mieszkaniowego zwolniony z podatku? WSA wyjaśnia, ale odsetki wciąż podlegają opodatkowaniu.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Po 53/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-02-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Katarzyna Wolna-Kubicka /przewodniczący/
Małgorzata Bejgerowska
Michał Ilski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 2032
art. 11 ust. 1, art. 20 ust. 1, art. 21 ust. 1 pkt 50, art. 21 ust. 1 pkt 52, art. 21 ust. 1 pkt 95, art. 21 ust. 1 pkt 119, art. 21 ust. 1 pkt 130, art. 21 ust. 1 pkt 130a, art. 21 ust. 1 pkt 130b
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jedn.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 190
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Asesor sądowy WSA Michał Ilski (spr.) Protokolant: specjalista Ewa Szydłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2025 r. sprawy ze skargi H. R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 14 października 2020 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2016 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 18 czerwca 2020 r., nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę [...]- zł (słownie: [...]) tytułem zwrotu kosztów postępowanie sądowego.
Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] decyzją z 18 czerwca 2020 r., nr [...] określił H. R. (dalej zwanej również skarżącą) wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2016 r. na kwotę [...]zł.
Z ustaleń Naczelnika wynika, że skarżąca była członkiem S. M. L.-W. w [...] od 11 listopada 1987 r. Następnie 13 września 1990 r. otrzymała przydział lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w W. przy ul. [...] o pow. 62,45 m2 na prawach lokatorskiego prawa do lokalu. Skarżąca pokryła cały wymagany wkład mieszkaniowy z ww. tytułu. Z uwagi na zaleganie z należnymi opłatami za lokal 24 lutego 2003 r. Rada Nadzorcza Spółdzielni podjęła uchwałę o wykluczeniu skarżącej ze Spółdzielni. Skarżąca odwołała się od tej uchwały. Sąd Okręgowy w P. wyrokiem z 9 lutego 2004 r. oddalił jednak powództwo skarżącej. Sąd Apelacyjny wyrokiem z 13 kwietnia 2005 r. oddalił apelację.
Wyrokiem Sądu z 30 listopada 2006 r. nakazano skarżącej oraz pozostałym domownikom zamieszkującym w lokalu mieszkalnym, aby opróżnili, opuścili i wydali lokal Spółdzielni w stanie wolnym od osób i rzeczy. Do opróżnienia lokalu doszło 4 marca 2011 r. W związku z wygaśnięciem spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego Spółdzielnia wypłaciła na rzecz skarżącej kwotę [...]zł.
W wyniku przeprowadzonej eksmisji Spółdzielnia dokonała rozliczenia zrewaloryzowanego wkładu mieszkaniowego według obowiązujących przepisów, stawiając do dyspozycji skarżącej kwotę [...]zł, w tym: [...] zł (tj. kwotę zrewaloryzowanego wkładu mieszkaniowego) oraz [...] zł (tj. kwotę wpłat komornika w miesiącach od marca 2011 r. do maja 2011 r.). Z tak rozliczonego wkładu mieszkaniowego Spółdzielnia dokonała potrącenia należnych wierzytelności w łącznej kwocie [...]zł. Do wypłaty pozostała kwota [...]zł, którą wypłacono skarżącej przelewem na konto bankowe 22 czerwca 2011 r.
SR w C. wyrokiem z 10 czerwca 2015 r., [...] zasądził od Spółdzielni na rzecz skarżącej kwotę [...]zł wraz z ustawowymi odsetkami od 25 kwietnia 2014 r. do dnia zapłaty tytułem zwrotu wkładu mieszkaniowego.
W ocenie Naczelnika biorąc pod uwagę fakt, że wypłacona skarżącej w 2016 r. kwota [...]zł stanowiła nadwyżkę ponad nominalną wartość wniesionego wkładu uznano, że kwota ta podlegała opodatkowaniu w całości jako przychód z innych źródeł. W kontekście wypłaconych skarżącej w 2016 r. odsetek w kwocie [...]zł wskazano, że nie znajduje do nich zastosowanie żadne ze zwolnień.
Skarżąca wniosła odwołanie od wymienionej na wstępie decyzji Naczelnika.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej decyzją z 14 października 2020 r., nr [...] utrzymał decyzję Naczelnika w mocy.
Wyjaśniono, że zwolnieniem wyrażonym w art. 21 ust. 1 pkt 50 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 2032 z późn. zm. – dalej w skrócie: "ustawa o PDOF") objęta jest tylko ta część wypłaconej uprawnionemu wartości rynkowej lokalu, która odpowiada wysokości faktycznie wniesionego udziału lub wkładu do spółdzielni w rozumieniu art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1222 z późn. zm. – dalej w skrócie: "u.s.m."). Biorąc pod uwagę, że zwrot wniesionego przez skarżącą wkładu mieszkaniowego nastąpił częściowo już w 2011 r. (kiedy to postawiono do jej dyspozycji kwotę [...]zł), oraz, że wartość wniesionego wkładu wynosiła [...] zł uznano, że wypłacona skarżącej w 2016 r. kwota [...]zł stanowiła nadwyżkę ponad nominalną wartość wniesionego przez nią wkładu i kwotę te należy uznać za podlegającą opodatkowaniu w pełnej wysokości. W ocenie Dyrektora również odsetki w kwocie [...]zł wypłacone w 2016 r. stanowią przychód z innych źródeł, określonych w art. 10 ust. 1 pkt 9 w związku z art. 20 ust. 1 ustawy o PDOF.
Skarżąca wniosła skargę na omówioną powyżej decyzję Dyrektora. Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Ponadto wniesiono o zasądzenie od Dyrektora na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.
Skarżąca podniosła, że zwrócony wkład stanowi urealnioną kwotę, współmierną do wkładu wniesionego przed trzydziestu laty i dlatego też korzysta ze zwolnienia od podatku zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 50 ustawy o PDOF. W ocenie skarżącej fakt, że dokonano urealnienia wartości wniesionego wkładu mieszkaniowego nie ma znaczenia podatkowego. Wskazano również, że w 2011 r. wypłacono kwotę [...]zł. W tej sytuacji zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi.
WSA w Poznaniu wyrokiem z 28 maja 2021 r., I SA/Po 21/21 oddalił skargę. W ocenie Sądu organy prawidłowo uznały, że kwota zwróconego skarżącej wkładu mieszkaniowego korzysta ze zwolnienia z opodatkowania na mocy art. 21 ust. 1 pkt 50 ustawy o PDOF jedynie do wysokości uprzednio wniesionego do spółdzielni wkładu. Z kolei nadwyżka pomiędzy uzyskanym przychodem, tj. kwotą wypłaconą przez spółdzielnię, a nominalną wartością wniesionego wkładu stanowi przysporzenie majątkowe, czyli przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 20 ust. 1 powołanej ustawy, podlegający opodatkowaniu łącznie z innymi przychodami uzyskanymi w roku podatkowym. Podzielono zapatrywanie wskazujące, że zwrot wniesionego wkładu mieszkaniowego do spółdzielni nastąpił częściowo już w 2011 r., kiedy to postawiono do dyspozycji skarżącej kwotę [...]zł. Przy potwierdzonej przez spółdzielnię i znajdującej poparcie w opinii biegłego nominalnej wartości wniesionego wkładu w kwocie [...]zł uznać należało, że wypłacona skarżącej w 2016 r. kwota [...]zł stanowi nadwyżkę ponad nominalną wartość wniesionego przez skarżącą wkładu podlegającego zwolnieniu, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 50 ustawy o PDOF i podlega opodatkowaniu w całości. Również odsetki wypłacone skarżącej w kwocie [...]zł uznano za stanowiące przychód z innych źródeł podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym na zasadach ogólnych.
Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wywiodła skargę kasacyjną od wskazanego wyroku. Na skutek jej rozpoznania NSA wyrokiem z 10 lipca 2024 r., II FSK 1251/21 uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę tutejszemu Sądowi do ponownego rozpoznania.
W ocenie NSA w skardze kasacyjnej trafnie podnosi się, że przez analogię nawiązać należy do kwestii opodatkowania wypłacanych wspólnikowi wkładów, jak i udziałów, w momencie wystąpienia ze spółki osobowej. Uznano, że zwrócony wkład w niniejszej sprawie stanowi urealnioną kwotę, współmierną do wkładu wniesionego przed wieloma laty i dlatego korzysta ze zwolnienia od podatku zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 50 ustawy o PDOF.
W 2011 r. skarżącej wypłacono jedynie część wkładu mieszkaniowego. Dalsza część została wypłacona w 2016 r. - po zakończonym postępowaniu sądowym. Jednak wkład mieszkaniowy w pełnej wysokości powinien być wypłacony skarżącej już 2011 r. i skarżąca powinna złożyć zeznanie podatkowe za ten rok w 2012 i zapłacić należny podatek. Wkład mieszkaniowy był wymagalny już w 2011 r., a sąd powszechny rozpoznając sprawę przyznał Skarżącej odsetki ustawowe od należności głównej. Skoro tak, to należy odnieść się do kwestii przedawnienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Rozstrzygnięcie sporu wymagało dokonania powtórnej kontroli legalności zaskarżonej decyzji. W ocenie organów otrzymana przez skarżącą w 2016 r. kwota zwrotu wkładu mieszkaniowego w wysokości [...] zł jak i odsetki w kwocie [...]zł stanowią podlegające opodatkowaniu przychody z innych źródeł. Kwestionując powyższe zapatrywanie skarżąca podnosi, że zwrócony jej wkład stanowi urealnioną wniesioną w przeszłości kwotę i dlatego też korzysta ze zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 50 ustawy o PDOF. W skardze kasacyjnej podnoszono również, że wkład mieszkaniowy w pełnej wysokości powinien być wypłacony skarżącej już 2011 r., a skarżąca powinna złożyć zeznanie podatkowe i zapłacić podatek w 2012 r.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm. – dalej w skrócie: "p.p.s.a."), sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie sądu, któremu przekazano sprawę oceną prawną oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej w orzeczeniu sądowym poglądem i zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie [tak: wyrok NSA z 10 listopada 2011 r., I FSK 6/11].
Powtórnie rozpatrując sprawę należy w pierwszej kolejności stwierdzić, że w sprawie nie doszło do upływu terminu przedawnienia spornego zobowiązania podatkowego.
Zgodnie z art. 70 § 1 O.p., zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Mając na uwadze termin płatności spornego zobowiązania podatkowego wskazany w art. 45 ust. 1 i 4 ustawy o PDOF należy stwierdzić, że zasadniczy termin przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 1 O.p. upływał 31 grudnia 2022 r. W konsekwencji nie może budzić wątpliwości, że zarówno zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane przed upływem terminu przedawnienia. W rezultacie możliwe jest odniesienie się do meritum zawisłego przed Sądem sporu.
Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o PDOF, źródłami przychodów są:
1) stosunek służbowy, stosunek pracy, w tym spółdzielczy stosunek pracy, członkostwo w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną, praca nakładcza, emerytura lub renta;
2) działalność wykonywana osobiście;
3) pozarolnicza działalność gospodarcza;
4) działy specjalne produkcji rolnej;
6) najem, podnajem, dzierżawa, poddzierżawa oraz inne umowy o podobnym charakterze, w tym również dzierżawa, poddzierżawa działów specjalnych produkcji rolnej oraz gospodarstwa rolnego lub jego składników na cele nierolnicze albo na prowadzenie działów specjalnych produkcji rolnej, z wyjątkiem składników majątku związanych z działalnością gospodarczą;
7) kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych innych niż wymienione w pkt 8 lit. a-c;
8) odpłatne zbycie, z zastrzeżeniem ust. 2:
a) nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości,
b) spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej,
c) prawa wieczystego użytkowania gruntów,
d) innych rzeczy,
- jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w lit. a-c - przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie, a innych rzeczy - przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie; w przypadku zamiany okresy te odnoszą się do każdej z osób dokonującej zamiany;
8a) działalność prowadzona przez zagraniczną spółkę kontrolowaną;
9) inne źródła.
Stosownie do postanowień art. 11 ust. 1 analizowanej ustawy, przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19, art. 25b i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Postanowienia przytoczonego przepisu stanowią wyraz tzw. metody kasowej rozpoznawania przychodu. W konsekwencji dla osiągnięcia przychodu podatkowego zasadniczo niezbędne jest otrzymanie przez podatnika lub postawienie do jego dyspozycji pieniędzy lub też wartości pieniężnych.
Stosownie z kolei do postanowień art. 20 ust. 1 ustawy o PDOF, za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Kierując się brzmieniem art. 10 ust. 1 jak i art. 20 ust. 1 ustawy o PDOF organy obu instancji prawidłowo uznały, że sporne przysporzenie z tytułu zwrotu wkładu mieszkaniowego jak i odsetek za opóźnienie należało zaliczyć do przychodów z innych źródeł. Przychód z tytułu zwrotu wkładu mieszkaniowego nie mógł zostać w szczególności zakwalifikowany do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PDOF. W sprawie nie miało bowiem miejsca odpłatne zbycie nieruchomości, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej oraz prawa wieczystego użytkowania gruntów. Z kolei katalog przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty, o czym świadczy posłużenie się przez ustawodawcę w art. 20 ust. 1 ustawy o PDOF sformułowaniem "w szczególności".
Zamierzonego rezultatu nie mogły wywrzeć twierdzenia skarżącej podnoszące, że wkład mieszkaniowy w pełnej wysokości powinien zostać jej wypłacony już w 2011 r. a należny z tego tytułu podatek należało zapłacić w 2012 r. Jak wyjaśniono to powyżej dla osiągnięcia przychodu podatkowego zasadniczo niezbędne jest otrzymanie przez podatnika lub postawienie do jego dyspozycji pieniędzy lub też wartości pieniężnych. W odniesieniu do odsetek przyjmuje się, że uznanie, iż odsetki stanowią przychód dopiero w dniu ich otrzymania, przy obliczaniu podatku pozwala na uwzględnienie faktycznego, a nie tylko potencjalnego przysporzenia majątkowego po stronie podatnika-wierzyciela. Opodatkowaniu będzie podlegać w związku z tym rzeczywiste, a nie jedynie potencjalne przysporzenie majątkowe po stronie podatnika. Odsetki te będą opodatkowane według skali i zasad, o których mowa w art. 27 ust. 1, po ich otrzymaniu [tak: uchwała NSA z 6 czerwca 2016 r., II FPS 2/16, pkt 10.3, 10.5, 10.6].
Mając na uwadze, że zwrot kwoty [...]zł jak i wypłata odsetek w kwocie [...]zł nastąpiła w 2016 r. prawidłowo uznano, że przychody z tego tytułu powstały w 2016 r.
Istotne znaczenie w realiach niniejszej sprawy miały również postanowienia art. 21 ust. 1 pkt 50 ustawy o PDOF. Zgodnie z tym przepisem, wolne od podatku dochodowego są: przychody otrzymane w związku ze zwrotem udziałów lub wkładów w spółdzielni, do wysokości wniesionych udziałów lub wkładów do spółdzielni.
Kierując się wiążącą w niniejszej sprawie oceną prawną NSA nie może budzić wątpliwości, że organy podatkowe dokonały nieprawidłowej wykładni przytoczonego ostatnio przepisu.
W ocenie organów obu instancji przepis ten wprost wskazuje, że zwolnieniu podlega nie cała kwota przychodu uzyskanego przez uprawnionego, tj. kwota odpowiadająca "wartości rynkowej tego lokalu", ale jedynie ta jego część, która odpowiada kwocie faktycznie wniesionego wkładu. Tymczasem w ocenie NSA zwrócony w niniejszej sprawie wkład stanowi urealnioną kwotę, współmierną do wkładu wniesionego przed wieloma laty i dlatego korzysta ze zwolnienia od podatku zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 50 ustawy o PDOF. W konsekwencji wypłacona skarżącej w 2016 r. kwota [...]zł z tytułu zwrotu wkładu mieszkaniowego korzysta ze spornego zwolnienia.
Za prawidłowe należało jednak uznać stanowisko organu w przedmiocie opodatkowania odsetek za zwłokę w kwocie [...]zł otrzymanych przez skarżącą z tytułu opóźnienia.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o PDOF, wolne od podatku dochodowego są:
52) odsetki i kwoty rekompensat otrzymanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o zasadach realizacji przedpłat na samochody osobowe (Dz. U. Nr 156, poz. 776);
95) odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty wynagrodzeń i świadczeń z tytułów, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 1;
119) odsetki od papierów wartościowych emitowanych przez Skarb Państwa oraz obligacji emitowanych przez jednostki samorządu terytorialnego, w części odpowiadającej kwocie odsetek zapłaconych przy nabyciu tych papierów wartościowych od emitenta;
130) odsetki lub dyskonto od obligacji emitowanych przez Skarb Państwa i oferowanych na rynkach zagranicznych oraz dochody z odpłatnego zbycia tych obligacji uzyskane przez osoby fizyczne, o których mowa w art. 3 ust. 2a;
130a) odsetki lub dyskonto od listów zastawnych uzyskane przez osoby fizyczne, o których mowa w art. 3 ust. 2a;
130b) odsetki lub dyskonto od obligacji emitowanych przez B. G. K. i oferowanych na rynkach zagranicznych, przeznaczonych na finansowanie ustawowych celów działalności B. G. K., dotyczących wspierania polityki gospodarczej Rady Ministrów, realizacji rządowych programów społeczno-gospodarczych oraz programów samorządności lokalnej i rozwoju regionalnego, oraz dochody z odpłatnego zbycia tych obligacji, uzyskane przez podatników, o których mowa w art. 3 ust. 2a;
Treść przytoczonych regulacji wskazuje, że na gruncie ustawy o PDOF nie pomija się odsetek. Skoro we wskazanych przepisach wyraźnie określono przypadki, w których odsetki od określonych przychodów uznaje za wolne od podatku, to wynika z tego, że tylko w tych przypadkach można mówić o objęciu świadczeń odsetkowych zwolnieniem od podatku dochodowego [por. wyrok NSA z 08 listopada 2017 r., II FSK 2780/15 i powołane tam orzecznictwo]. W konsekwencji wnioskując a contrario należy stwierdzić, że odsetki które nie zostały wymienione przez ustawodawcę jako zwolnione z podatku, podlegają opodatkowaniu. W realiach niniejszej sporne odsetki w kwocie [...]zł nie spełniają hipotezy norm wyrażonych w art. 21 ust. 1 pkt 52, pkt 95, pkt 119, pkt 130, pkt 130a i pkt 130b ustawy o PDOF. W konsekwencji podlegają one opodatkowaniu.
Konkludując całokształt powyższych rozważań należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzającą ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem art. 21 ust. 1 pkt 50 ustawy o PDOF.
W toku powtórnego postępowania obowiązkiem organów będzie uwzględnienie przedstawionej powyżej wykładni prawa oraz dokonanie przez jej pryzmat powtórnej analizy podstaw do określenia skarżącej wysokości spornego zobowiązania podatkowego.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 p.p.s.a. należało orzec, jak w pkt I. sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanego ostatnio aktu. Na kwotę zasądzonych kosztów składa się: wpis od skargi w kwocie [...]zł, równowartość opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa procesowego w kwocie [...]zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie [...]zł należne na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI