I SA/Po 52/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2025-03-11
NSApodatkoweWysokawsa
postępowanie egzekucyjneprzedawnieniezobowiązanie podatkoweprawo podatkowesądy administracyjneuchylenie postanowieniadoręczeniepełnomocnik

WSA w Poznaniu uchylił postanowienie Dyrektora IAS o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, uznając potrzebę ponownego zbadania kwestii przedawnienia zobowiązania podatkowego w świetle wiążącej wykładni NSA.

Sprawa dotyczyła wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego z powodu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Po serii orzeczeń i uchyleń, WSA w Poznaniu, związany wykładnią NSA, uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Sąd wskazał na konieczność ponownego zbadania, czy zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu, zwłaszcza w kontekście prawidłowego doręczenia zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia pełnomocnikowi strony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Sprawa wielokrotnie wracała na wokandę sądów administracyjnych, a jej kluczowym elementem była kwestia przedawnienia zobowiązania podatkowego. Sąd, związany wykładnią Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażoną w wyroku z 25 września 2024 r. (III FSK 608/24), uznał, że konieczne jest ponowne zbadanie, czy zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu. W szczególności, sąd podkreślił potrzebę ustalenia, czy skarżąca działała z prawidłowo ustanowionym pełnomocnikiem w postępowaniu podatkowym i komu należało doręczać zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia. Sąd wskazał, że wcześniejsze orzeczenia, w tym prawomocny wyrok WSA z 17 maja 2017 r. (I SA/Po 1403/16), nie zawierały wiążących ocen prawnych w zakresie przedawnienia, które uniemożliwiałyby jego ponowne badanie w postępowaniu egzekucyjnym. W związku z tym, sąd uchylił postanowienie organu i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, nakazując organowi uzupełnienie materiału dowodowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Sąd uznał, że konieczne jest ponowne zbadanie kwestii przedawnienia zobowiązania podatkowego, w szczególności w kontekście prawidłowego doręczenia zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia.

Uzasadnienie

Sąd, związany wykładnią NSA, stwierdził, że wcześniejsze orzeczenia nie zawierały wiążących ocen prawnych w zakresie przedawnienia, które uniemożliwiałyby jego badanie w postępowaniu egzekucyjnym. Podkreślono potrzebę ustalenia, czy skarżąca działała z prawidłowo ustanowionym pełnomocnikiem i komu należało doręczać zawiadomienia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

o.p. art. 70 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 70 § § 6 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 70c

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 45 § § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 170

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 171

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 190

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.e.a. art. 29 § § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 59 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 33 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.p.a. art. 138 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do wykładni NSA wyrażonej w wyroku III FSK 2955/21 i III FSK 608/24. Konieczność ponownego zbadania kwestii przedawnienia zobowiązania podatkowego w świetle braku wiążących ocen prawnych w poprzednich orzeczeniach dotyczących wymiaru podatku.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organu II instancji, że prawomocne orzeczenia sądów administracyjnych dotyczące wymiaru podatku są wiążące dla postępowania egzekucyjnego w kwestii przedawnienia.

Godne uwagi sformułowania

ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy nie można też zasadnie mówić o mocy formalnie wiążącej wskazań prawnych w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego odnośnie do innego – odrębnego postępowania egzekucyjnego

Skład orzekający

Katarzyna Nikodem

sprawozdawca

Katarzyna Wolna-Kubicka

przewodniczący

Małgorzata Bejgerowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wiążąca wykładnia NSA dotycząca przedawnienia zobowiązań podatkowych i relacji między postępowaniem podatkowym a egzekucyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z doręczeniem zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia i brakiem wiążących ocen prawnych w poprzednich orzeczeniach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje zawiłości postępowania podatkowego i egzekucyjnego, a także znaczenie wiążącej wykładni NSA w kontekście przedawnienia. Jest to przykład długotrwałego sporu prawnego.

Przedawnienie podatku: Jak sądy administracyjne walczą z zawiłościami prawnymi i chronią podatników?

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Po 52/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-03-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Katarzyna Nikodem /sprawozdawca/
Katarzyna Wolna-Kubicka /przewodniczący/
Małgorzata Bejgerowska
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 45 § 1 pkt 1 lit. c), art. 153, art. 170, art. 171, art. 174, art. 183 § 1, art. 190, art. 200, art. 205 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna - Kubicka Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 marca 2025 r. sprawy ze skargi A. M. (obecnie A. J.), w miejsce której wstąpili A. J. oraz A. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. z dnia 28 lutego 2020 roku nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. na rzecz skarżących kwotę 597, zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] prowadził postępowanie egzekucyjne wobec A. J.-M. na podstawie tytułu wykonawczego z 13 września 2016 r., nr [...] wystawionego przez N. M. obejmującego zaległości w podatku dochodowym z kapitałów pieniężnych i odpłatnego zbycia praw majątkowych za 2009 r. w łącznej wysokości [...] zł należności głównej.
Odpis tytułu wykonawczego został doręczony skarżącej 19 września 2019 r. wraz
z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego.
Pismem z 16 kwietnia 2019 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego w związku z wygaśnięciem zobowiązania podatkowego
w wyniku przedawnienia oraz zwrot wyegzekwowanych kwot. Wskazał m. in., że organ egzekucyjny wszczął postępowanie egzekucyjne dopiero w momencie, w którym zobowiązanie podatkowe wygasło w wyniku przedawnienia. Powołał się na uchwałę NSA z 18 marca 2019 r., I FPS 3/18 i wskazał, że w postępowaniu podatkowym był ustanowiony pełnomocnik, natomiast doręczenie pisma zawiadamiającego o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia było skierowane do podatnika, co spowodowało, że termin przedawnienia nie uległ zawieszeniu na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 z późn. zm.; w skrócie: "o.p").
Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z 10 stycznia 2020 r., nr [...] umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec skarżącej w oparciu o wymieniony na wstępie tytuł wykonawczy. Naczelnik wyjaśnił, że NSA w wyroku z 12 czerwca 2019 r., II FSK 2538/17 (wszystkie powołane w uzasadnieniu niniejszego wyroku orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, [...]; w skrócie "CBOSA") oddalającym skargę kasacyjną skarżącej stwierdził, że rozpoznaje sprawę
w granicach skargi kasacyjnej. Z uwagi na powyższe NSA za nieskuteczny uznał podniesiony przez pełnomocnika skarżącej na rozprawie zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego. W kontekście uchwały NSA z 18 marca 2019 r., I FPS 3/18 (CBOSA) wyjaśnił, że skarżąca 05 maja 2015 r. umocowała doradcę podatkowego D. M. do udziału w postępowaniu kontrolnym. Tymczasem zawiadomienie z art. 70c o.p. zostało doręczone skarżącej 14 października 2015 r. W konsekwencji doręczenie zawiadomienia nastąpiło z pominięciem pełnomocnika. Na skutek powyższego uchybienia nie doszło do wystąpienia materialno-prawnego skutku przewidzianego przez art. 70 § 6 pkt 1 o.p. Zawiadomienie
o zastosowaniu środka egzekucyjnego wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanej 19 września 2016 r., a więc po upływie terminu przedawnienia.
W korespondencji kierowanej do organu egzekucyjnego wierzyciel nie wskazał również innych okoliczności mających wpływ na przerwanie lub zawieszenie biegu terminu przedawnienia.
Pismem z 16 stycznia 2020 r. N. M. wniósł zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...]
z 10 stycznia 2020 r.,wnosząc o jego uchylenie oraz przekazanie wniosku zobowiązanej do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 29 § 1 oraz art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1318 z późn. zm.; w skrócie: "u.p.e.a.") poprzez nieuzasadnione badanie zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym nr [...] z 13 września 2016 r.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z 28 lutego 2020 r., nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z 10 stycznia 2020 r. w całości oraz przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. W ocenie DIAS organ I instancji, dokonując oceny przesłanek uzasadniających umorzenie postępowania egzekucyjnego, oparł się jedynie na twierdzeniach skarżącej podniesionych we wniosku o umorzenie postępowania.
W konsekwencji należało uznać, że organ ten nie zebrał w tym zakresie materiału dowodowego i nie wyjaśnił dostatecznie tej kwestii. Naczelnik przyjął, że uchwała NSA z 18 marca 2019 r., I FPS 3/18 ma bezpośredni wpływ na sprawę. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] decyzją z 10 listopada 2015 r., nr [...] określił skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych z kapitałów pieniężnych za 2009 r. Decyzja ta została utrzymana
w mocy decyzją Dyrektor Izby Administracji Skarbowej z 27 lipca 2016 r., nr [...] WSA w Poznaniu wyrokiem z 17 maja 2017 r., I SA/Po 1403/16 (CBOSA) oddalił skargę na wskazaną ostatnio decyzję. W wyroku stwierdzono, że bieg terminu przedawnienia został zawieszony. Następnie NSA wyrokiem z 12 czerwca
2019 r., II FSK 2538/17 (CBOSA) oddalił skargę kasacyjną skarżącej. W ocenie DIAS, w sytuacji, gdy decyzja określająca zobowiązanie podatkowe jest ostateczna,
a orzeczenie NSA oddalające skargę kasacyjną podatnika prawomocne, organ egzekucyjny nie ma podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego, pomimo wydania przez NSA uchwały z 18 marca 2019 r., I FPS 3/18. Marginalnie zaznaczył, że powołana uchwała zapadła w odmiennych stanie faktycznym, gdzie doszło do doręczenia zawiadomienia "przez awizo". W ocenie DIAS argumentacja przedstawiona przez skarżącą na etapie postępowania egzekucyjnego nie może wywrzeć wpływu na ocenę skuteczności doręczenia zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia dokonaną przez sądy administracyjne w prawomocnych wyrokach.
Pismem z 09 marca 2020 r. A. J. M. wniosła skargę na postanowienie DIAS z 28 lutego 2020 r., wnosząc o jego uchylenie w całości, zbadanie, czy doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego, wydanie postanowienia informującego Ministra Finansów o naruszeniach prawa procesowego dokonanych w niniejszej sprawie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono m. in. naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 w zw. z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. oraz art.70§1 i art. 70c o.p., art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256; w skrócie: "k.p.a.").
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o odrzucenie skargi.
Wyrokiem z 21 sierpnia 2020 r. I SA/Po 265/20 (CBOSA) WSA w Poznaniu uchylił postanowienie DIAS, wskazując, jako podstawę prawną art. 145 § 1 pkt 1 lit. c)
i a) z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; w skrócie: "p.p.s.a.").
Sąd wyraził pogląd, że ocena prawna, o której stanowi art. 153 p.p.s.a. traci moc wiążącą m.in. z uwagi na późniejsze podjęcie przez skład poszerzony NSA uchwały zawierającej ocenę prawną odmienną od wyrażonej we wcześniejszym wyroku sądu administracyjnego. W konsekwencji, zdaniem Sądu ocena prawna odnosząca się do kwestii przedawnienia zobowiązania podatkowego wyrażona w wyroku WSA w Poznaniu z 17 maja 2017 r., I SA/Po 1403/16 utraciła moc z chwilą podjęcia przez NSA uchwały z 18 marca 2019 r., I FPS 3/18. W uchwale tej przyjęto
m. in., że dla skuteczności zrealizowania obowiązku wynikającego z art. 70c o.p., zawiadomienie, o którym mowa w tym przepisie należy doręczyć pełnomocnikowi, który został ustanowiony w postępowaniu kontrolnym lub podatkowym, nawet, jeżeli zawiadomienia tego dokonuje organ podatkowy, przed którym nie toczy się żadne postępowanie z udziałem pełnomocnika strony. Tymczasem wbrew powyższemu zapatrywaniu w wyroku WSA w Poznaniu z 17 maja 2017 r., I SA/Po 1403/16 organ przyjął, że doręczenie zawiadomienia z art. 70c o.p. bezpośrednio skarżącej było wystarczające dla zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie wydano
z naruszeniem art. 153 p.p.s.a. jak i z naruszeniem postanowień art. 70 § 6 pkt 1
i art. 70c o.p. i zobowiązał organ by w toku powtórnego postępowania uwzględnił pogląd NSA wyrażony w powołanej wyżej uchwale.
W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej skarżącej od powyższego orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 02 lutego 2023 r., III FSK 2955/21 (CBOSA), uchylił wyrok WSA w Poznaniu z 21 sierpnia 2020 r. I SA/Po 265/20, przekazując sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu judykatu NSA stwierdził, że wyrok WSA w Poznaniu z 17 maja 2017 r., I SA/Po 1403/16, oddalał skargę podatniczki, a więc nie zawierał wiążących ocen prawnych i zaleceń prawnych, co do dalszego postępowania w sprawie, o których mowa w art. 153 p.p.s.a.
W rozważaniach uzasadnienia wyroku z 17 maja 2017 r. nie stwierdzono, czy podatniczka w administracyjnym postępowaniu podatkowym działała z prawidłowo ustanowionym pełnomocnikiem oraz jaka jest ocena WSA w Poznaniu odnośnie przypadku, kiedy zawiadomienie o wszczęciu postępowania karnego doręczono podatniczce: pomimo tego, że działała ze zgodnie z prawem ustanowionym pełnomocnikiem. W ocenie Sądu nie można też zasadnie mówić o mocy formalnie wiążącej wskazań prawnych w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego odnośnie do innego postępowania, jakim jest postępowanie egzekucyjne, które jest postępowaniem w innej sprawie aniżeli sprawa wymiarowa. Sąd drugiej instancji wskazał także na wyrok z 12 czerwca 2019 r., II FSK 2538/17, w którym NSA oddalił skargę kasacyjną podatniczki, nie wypowiadając się w zakresie przedawnienia zobowiązania podatkowego. Treść tego ostatniego orzeczenia nie zawierała więc
jakichkolwiek ocen prawnych lub zaleceń prawnych, prawnie znaczących w świetle treści art. 190 p.p.s.a. Wobec powyższego, w ocenie NSA,
w przestawionych powyżej obszarach za niezbędne uznano dokładną analizę "historii
i stanu sprawy" odnośnie przedawnienia, w szczególności ocenę prawną
w zakresie wykładni i uzasadnionych możliwości zastosowania unormowań wynikających z art. 269 § 1, art. 170 i art. 171 p.p.s.a.
WSA w Poznaniu, ponownie rozpoznając sprawę, wyrokiem z dnia 16 listopada
2023 r., I SA/Po 407/23 (CBOSA), oddalił skargę A. J. (dawniej: A. J.-M.) na postanowienie DIAS z 28 lutego 2020 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. W motywach orzeczenia Sąd zaznaczył, że będąc związany oceną prawną sformułowaną w wyroku NSA z 02 lutego 2023 r., III FSK 2955/21, pogłębionej analizy i rozważenia wymagały unormowania wyrażone
w art. 170, art. 171 oraz art. 269 § 1 p.p.s.a. Na gruncie tych regulacji Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wydanie przez NSA uchwały nie jest w żadnej mierze okolicznością uzasadniającą wzruszenie prawomocnego orzeczenia sądu, czy też ostatecznych decyzji administracyjnych i podatkowych. Przyjęto, że skoro wydanie przez NSA uchwały rozstrzygającej odmiennie niż prawomocny wyrok dane zagadnienie prawne nie stanowi przesłanki wzruszenia tego orzeczenia, jak i objętej nim decyzji podatkowej, to okoliczność wydania uchwały nie może uzasadniać aprobaty na potrzeby postępowania egzekucyjnego poglądu prawnego niezgodnego
z prawomocnym wyrokiem zapadłym w sprawie ze skargi na decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego. W oparciu o powyższe Sąd pierwszej instancji, powołując się na prawomocny wyrok WSA w Poznaniu z 17 maja 2017 r., zaaprobował zawarty w nim pogląd, że bieg terminu przedawnienia został zawieszony, albowiem
w dniu 30 czerwca 2015 r. zostało wszczęte przez Naczelnika Urzędu Skarbowego
w [...] wobec skarżącej dochodzenie w sprawie o przestępstwo karne skarbowe, co potwierdza kopia zawiadomienia z dnia 9 października 2015 r., informującego skarżącą o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. oraz kopia potwierdzenia odbioru tego zawiadomienia przez stronę, o czym skarżąca została poinformowana w dniu 14 października 2015 r., na podstawie art. 70c o.p. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, z uwagi na uzyskanie przez wskazany wyrok z 17 maja
2017 r. waloru prawomocności, w świetle postanowień art. 170 p.p.s.a., należy przyjąć, że kwestia zawieszenia biegu terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 6
pkt 1 o.p., kształtuje się tak jak zostało to stwierdzone w powołanym orzeczeniu. Dopóki zatem wskazany wyrok korzysta z waloru prawomocnośc,i za niedopuszczalne należy uznać kwestionowanie wystąpienia z dniem wszczęcia postępowania karnego skarbowego skutku, o którym stanowi art. 70 § 6 pkt 1 o.p.
W efekcie kolejnej skargi kasacyjnej A. J. – M. od wyroku WSA w Poznaniu z 16 listopada 2023 r., I SA/Po 407/23, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 25 września 2024 r., III FSK 608/24 (CBOSA), uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu.
W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał, że w zaskarżonym wyroku WSA w Poznaniu nie zastosował się w pełni do oceny prawnej tej sprawy, wyrażonej w wyroku NSA z 2 lutego 2023r., III FSK 2955/21. Wprawdzie Sąd pierwszej instancji, zgodnie z zaleceniem NSA, podjął się analizy art. 170, art. 171 i art. 269 § 1 p.p.s.a., jednak wyciągnięte z niej wnioski kłócą się ze stanowiskiem NSA. Powtórzono, że prawomocny wyrok WSA w Poznaniu z 17 maja 2017 r., I SA/Po 1403/16 oddalał skargę strony, a więc nie zawierał wiążących ocen prawnych i zaleceń prawnych, co do dalszego postępowania w sprawie. Także w wyroku NSA z 12 czerwca 2019 r., II FSK 2538/17, oddalającym skargę kasacyjną strony od powyższego orzeczenia, Sąd drugiej instancji nie wypowiedział się w zakresie przedawnienia zobowiązania podatkowego. Treść tego wyroku nie zawierała więc w spornym przedmiocie jakichkolwiek ocen prawnych lub zaleceń prawnych, prawnie znaczących, w świetle treści art. 190 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy NSA wprost stwierdził, że "nie można też zasadnie mówić o mocy formalnie wiążącej wskazań prawnych w sprawie w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego odnośnie do innego – odrębnego postępowania egzekucyjnego, które jest wszak postępowaniem w innej sprawie aniżeli sprawa wymiarowa" i wypowiedzią tą związany był WSA w Poznaniu. W konkluzji orzeczenia NSA uznał, że doszło do zignorowania przez Sąd pierwszej instancji ocen i wykładni prawa dokonanych przez NSA w wyroku z 02 lutego 2023 r., III FSK 2955/21.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
po ponownym rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje:
W ocenie Sądu, skargę należało uwzględnić, w świetle związania wyrokiem NSA z 25 września 2024 r., o sygn. akt III FSK 608/24.
Na wstępie należy zaznaczyć, że podobna sprawa była rozpoznawana przez WSA w Poznaniu, który wyrokiem z 25 lutego 2025 r., I SA/Po 54/25 (CBOSA) w pkt I uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu tego wyrok.
Zgodnie art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd
w składzie orzekającym, rozpoznający obecnie skargę, miał na uwadze dyspozycję
art. 170 p.p.s.a., który stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach
w ustawie przewidzianych także inne osoby. Kluczowe znaczenie ma również regulacja z art. 153 p.p.s.a., z której wynika, że ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba, że przepisy prawa uległy zmianie, co nie miało miejsca na gruncie niniejszej sprawy.
Związanie Sądu wykładnią prawa, czy oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania, w toku ponownego rozpoznania sprawy, w rozumieniu powyższych przepisów oznacza, że nie można formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym poglądem NSA w wyroku z 25 września 2024 r.,
o sygn. akt III FSK 608/24, WSA w Poznaniu zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie (por. wyrok NSA z 04 czerwca 2009 r., I OSK 426/08, CBOSA). Wobec powyższego stanowisko Sądu, który obecnie rozpoznaje skargę A. J. - następcy prawnego A. J. (dawniej: A. J.-M.), A. M. - następcy prawnego A. J. (dawniej: A. J.-M.) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 28 lutego 2020 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, musi uwzględniać wykładnię prawa i wskazania wyrażone w orzeczeniu NSA z 25 września 2024 r., III FSK 608/24.
NSA zwrócił uwagę, że prawomocny wyrok WSA w Poznaniu z 17 maja 2017 r. sygn. akt I SA/Po 1403/16 oddalał skargę, więc nie zawierał wiążących ocen prawnych i zaleceń prawnych. Co do dalszego postępowania w sprawie. Również Sąd II instancji w wyroku II FSK 2538/17 nie wypowiedział się w zakresie przedawnienia zobowiązania podatkowego, zatem nie było żadnych ocen prawnych. W związku z powyższym w postępowaniu egzekucyjnym należy kwestię przedawnienia zobowiązania podatkowego należy zbadać.
Zdaniem Sądu, należy zwrócić szczególną uwagę na okoliczność, podkreślaną
w orzeczeniu NSA z 25 września 2024 r. III FSK 608/24, że w niniejszej sprawie nie ustalono ponad wszelką wątpliwość, czy skarżąca podatniczka w administracyjnym postępowaniu podatkowym działała z prawidłowo ustanowionym pełnomocnikiem,
a jeżeli tak, to, komu w takim przypadku należało doręczać zawiadomienia
w przedmiocie zawieszającego bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego wszczęcia postępowania karnego; okoliczności tej nie zbadał również sąd pierwszej instancji orzekający w sprawie niniejszej, które to zaniechanie może mieć istotne znaczenie dla sprawy. W ocenie NSA powyższe ustalenia nie wynikają także
z prawomocnego wyroku z 17 maja 2017 r., I SA/Po 1403/16 oddalającego skargę skarżącej na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 27 lipca 2016 r.,
w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych z kapitałów pieniężnych za 2009 r. oraz z wyroku NSA z 12 czerwca 2019 r., II FSK 2538/17, w którym NSA oddalił skargę kasacyjną podatniczki od powyższego orzeczenia. NSA zauwaza, że brak wypowiedzi w kwestii spornego przedawnienia zobowiązania podatkowego
w ostatnio powołanym orzeczeniu NSA, mógł być wynikiem zaniechania sformułowania stosownych zarzutów w tym zakresie w skardze kasacyjnej, czego nie sposób pomijać, w świetle art. 183 § 1 i art. 174 p.p.s.a.
Sąd obecnie rozpatrujący sprawę nie dysponuje kompletnymi aktami postępowania podatkowego, o którym to postępowaniu wspomina NSA w orzeczeniu z 25 września 2024 r., III FSK 608/24 i nie ma możliwości rozstrzygać samodzielnie w tym zakresie. Co więcej dla skontrolowania zgodności z prawem działania organów egzekucyjnych konieczne jest także poznanie stanowiska tychże organów co do prawidłowości doręczenia i jego skutków na tle spornej kwestii zawieszenia biegu terminu przedawnienia.
Stosując się zatem do wskazań prawnych zawartych w orzeczeniu NSA, przy ponownym rozpoznaniu niniejszej sprawy, organ egzekucyjny drugiej instancji winien uzupełnić akta postępowania egzekucyjnego i precyzyjnie wskazać na podstawie akt sprawy podatkowej dokumenty, z których będzie jednoznacznie wynikało, czy skarżąca podatniczka w administracyjnym postępowaniu podatkowym działała z prawidłowo ustanowionym pełnomocnikiem. Ustalenia te są istotne dla rozpoznania wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego w aspekcie uchwały z 18 marca 2019 r. sygn. akt I FPS 3/18.
W związku z powyższym działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, uznając konieczność uzupełnienia postępowania i zajęcia przez organ stanowiska w spornej kwestii zawieszenia biegu terminu przedawnienia oraz jego skutków na przebieg postępowania egzekucyjnego. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego (obejmujących wpis sądowy od skargi i wynagrodzenie pełnomocnika) orzeczono w oparciu o treść art. 200, art. 209
i art. 205 § 4 p.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości
z dnia 3 września 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1687).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI