I SA/Po 515/24
Podsumowanie
WSA w Poznaniu uchylił postanowienia organów podatkowych odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie zmiany decyzji ostatecznej dotyczącej dodatkowego zobowiązania VAT, uznając, że nie podlega ono wyłączeniu z art. 253b Ordynacji podatkowej.
Skarżąca wniosła o zmianę ostatecznej decyzji ustalającej dodatkowe zobowiązanie w VAT, powołując się na interes publiczny i ważny interes podatnika. Organy podatkowe odmówiły wszczęcia postępowania, uznając, że decyzja taka podlega wyłączeniu z art. 253b Ordynacji podatkowej. WSA w Poznaniu uchylił te postanowienia, stwierdzając, że dodatkowe zobowiązanie podatkowe nie jest decyzją ustalającą zobowiązanie podatkowe w rozumieniu art. 253b pkt 1 Ordynacji podatkowej, a stanowi sankcję administracyjną.
Sprawa dotyczyła skargi A. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie zmiany ostatecznej decyzji ustalającej dodatkowe zobowiązanie w podatku od towarów i usług. Skarżąca chciała zmniejszenia sankcji z 100% na 30%, powołując się na interes publiczny i ważny interes podatnika. Organy podatkowe odmówiły wszczęcia postępowania, opierając się na art. 253b pkt 1 Ordynacji podatkowej, który wyłącza możliwość zmiany decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe. Sąd administracyjny uznał tę interpretację za błędną. Wskazał, że dodatkowe zobowiązanie podatkowe, uregulowane w art. 112b i 112c ustawy o VAT, ma charakter sankcji administracyjnej, a nie zobowiązania podatkowego w rozumieniu art. 253b pkt 1 Ordynacji podatkowej. W związku z tym, możliwość jego zmiany w trybie art. 253 § 1 Ordynacji podatkowej nie jest wyłączona. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, nakazując organom ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem wskazówek sądu.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, decyzja ustalająca dodatkowe zobowiązanie podatkowe nie jest decyzją ustalającą zobowiązanie podatkowe w rozumieniu art. 253b pkt 1 Ordynacji podatkowej, a stanowi sankcję administracyjną, w związku z czym nie podlega wyłączeniu z trybu zmiany decyzji ostatecznej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że dodatkowe zobowiązanie podatkowe, uregulowane w ustawie o VAT, ma charakter sankcji administracyjnej, a nie zobowiązania podatkowego w ścisłym tego słowa znaczeniu, co wyklucza zastosowanie art. 253b pkt 1 Ordynacji podatkowej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (17)
Główne
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ordynacja podatkowa art. 253 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 253a § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 253b § pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
u.p.t.u. art. 112b
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 112c
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 108 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 119 § pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c
Ordynacja podatkowa art. 165a § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 247
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 121 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 240
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 253
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dodatkowe zobowiązanie podatkowe w VAT nie jest decyzją ustalającą zobowiązanie podatkowe w rozumieniu art. 253b pkt 1 Ordynacji podatkowej. Dodatkowe zobowiązanie podatkowe ma charakter sankcji administracyjnej, a nie podatku. Wyłączenie z art. 253b Ordynacji podatkowej nie ma zastosowania do wniosku o zmianę decyzji w zakresie dodatkowego zobowiązania podatkowego.
Odrzucone argumenty
Organy podatkowe błędnie uznały, że decyzja ustalająca dodatkowe zobowiązanie podatkowe podlega wyłączeniu z art. 253b pkt 1 Ordynacji podatkowej. Organy podatkowe nie rozważyły merytorycznie wniosku strony, opierając się na formalnej przesłance odmowy wszczęcia postępowania.
Godne uwagi sformułowania
dodatkowe zobowiązanie podatkowe nie jest zobowiązaniem podatkowym, o którym mowa w art. 253b pkt. 1 Ordynacji podatkowej, ale sankcją administracyjną. nie mieści się w katalogu zawartym w art. 253b pkt 1 Ordynacji podatkowej trwałość decyzji ostatecznej może być obalona tylko w innych odpowiednich postępowaniach nadzwyczajnych
Skład orzekający
Barbara Rennert
sprawozdawca
Izabela Kucznerowicz
przewodniczący
Katarzyna Nikodem
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 253b Ordynacji podatkowej w kontekście dodatkowego zobowiązania podatkowego w VAT."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o zmianę decyzji ostatecznej w zakresie dodatkowego zobowiązania podatkowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii interpretacji przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących możliwości zmiany decyzji ostatecznych, co ma znaczenie praktyczne dla podatników i organów podatkowych.
“Czy dodatkowe zobowiązanie VAT można zmienić? WSA rozstrzyga kluczową kwestię interpretacji Ordynacji podatkowej.”
Sektor
podatkowe
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
I SA/Po 515/24 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2024-11-14 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2024-08-16 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Barbara Rennert /sprawozdawca/ Izabela Kucznerowicz /przewodniczący/ Katarzyna Nikodem Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Uchylono postanowienie I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 119 pkt 3,art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135,art. 200 i art. 205 § 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2023 poz 1935 § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych Dz.U. 2023 poz 2383 art. 253 § 1 ,art. 165a § 1,art. 253a § 1,art. 253b pkt 1,art. 247 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.) Dz.U. 2017 poz 1221 art. 112b i 112c Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Barbara Rennert (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 listopada 2024 r. sprawy ze skargi A. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 7 czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zmiany decyzji ostatecznej ustalającej dodatkowe zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za okresy od czerwca 2018 roku do lutego 2019 roku I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 31 października 2023 roku nr [...], II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę [...]- zł (słownie [...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie W dniu 16 lipca 2024 r. A. W. wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z 7 czerwca 2024 r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z 31 października 2023 r. nr [...], odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie zmiany decyzji ostatecznej w części ustalającej dodatkowe zobowiązanie podatkowe. Powyższa skarga została wniesiona na tle stanu faktycznego, w którym organ pierwszej instancji w dniu 30 czerwca 2022 r. wydał wobec Spółki (dawniej P. A. Sp. z o.o. Sp. k. w [...].) decyzję, w której określił kwoty podatku do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2017 r. poz. 1221 ze zm.; dalej: "u.p.t.u.") za czerwiec, lipiec i grudzień 2018 r. oraz ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe w tym podatku za okres od czerwca 2018 r. do lutego 2019 r. Od powyższego rozstrzygnięcie podatnik nie wniósł odwołania, zatem uzyskała ona walor ostateczności. W dniu 7 września 2023 r. skarżąca wniosła do Naczelnika na podstawie art. 253 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm.; dalej: "Ordynacja podatkowa") o zmianę ww. decyzji ostatecznej w części dotyczącej ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego poprzez zmianę wysokości sankcji z 100% na 30%, powołując się na interes publiczny i ważny interes podatnika w zakresie faktur wystawionych przez jej kontrahentów (dostawców). Odmawiając wszczęcia postępowania postanowieniem z 31 października 2023 r., przy powołaniu się na przepis art. 128 Ordynacji podatkowej, Naczelnik wyjaśnił, że zmiana decyzji w oparciu o art. 253 § 1 ww. ustawy może nastąpić po uwzględnieniu przesłanek zawartych w jej art. 253b. Wskazał, że ustawodawca w tym ostatnim przepisie zawarł zamknięty i negatywny katalog przypadków, do których nie ma zastosowania przepis art. 253 Ordynacji podatkowej. W katalogu tym została m.in. wskazana decyzja ustalająca albo określająca wysokość zobowiązania podatkowego, a taką decyzję wydał wobec skarżącej organ pierwszej instancji w dniu 30 czerwca 2022 r. Podkreślił również, że art. 253b Ordynacji podatkowej w szczególny sposób chroni interes finansowy Skarbu Państwa. W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie, wnosząc o jego uchylenie, skarżąca zarzuciła mu naruszenie art. 253 § 1 i art. 253b pkt 1 Ordynacji podatkowej. Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie, Dyrektor IAS podkreślił, że w organ podatkowy przed podjęciem decyzji o uchyleniu/zmianie decyzji ostatecznej zbadać najpierw musi, czy nie wystąpiły przypadki wymienione w formie katalogu zamkniętego w art. 253b Ordynacji podatkowej, wykluczające zastosowanie art. 253 i art. 253a tej ustawy, wśród których wskazano decyzje ustalające albo określające wysokość zobowiązania podatkowego. Zgodził się ze stanowiskiem Naczelnika, że decyzja, o zmianę której wystąpiła spółka, ustalająca dodatkowe zobowiązanie podatkowe w podatku VAT, była właśnie objęta ww. wyłączeniem. W ocenie organu odwoławczego, wskazany w art. 253b Ordynacji podatkowej katalog ma charakter zamknięty i bezwzględny - nawet jeśli decyzja dotknięta jest wadliwościami (przy czym nie chodzi o wadliwości mogące skutkować nieważnością lub wznowieniem postępowania), nie może być wzruszona, bowiem celem tego przepisu jest wprowadzenie szczególnej ochrony interesów finansowych Skarbu Państwa. Odwołując się do treści art. 21 § 1 pkt 1, 2, § 2, § 3 § 3a Ordynacji podatkowej, Dyrektor IAS zaznaczył, że w analizowanej sprawie decyzja z 30 czerwca 2022 r. ustalała (między innymi) dodatkowe zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług w wysokości 100% w wyniku ujęcia przez podatnika faktur stwierdzających czynności, które nie zostały dokonane. Strona nie złożyła odwołania i wystąpiła o rozłożenie zaległości podatkowych na raty. W tamtym okresie u.p.t.u. zawierała przepisy normujące kwestie dodatkowego zobowiązania podatkowego, tj. art. 112b ust. 1 pkt 1 lit. a-d, ust. 3 pkt 3, art. 112c ust. 1 pkt 1-4, ust. 2. Na tle regulacji art. 112b ust. 1 i ust. 2 u.p.t.u. wówczas obowiązującej zapadł 15 kwietnia 2021 r. (w trybie prejudycjalnym) wyrok TSUE w sprawie C-935/19, w którym - biorąc po uwagę art. 273 Dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE.L Nr 347, str. 1; dalej: "Dyrektywa 112") - Trybunał wskazał, że dla osiągnięcia określonych w nim celów (zapewnienia prawidłowego poboru VAT i zapobieżenie oszustwom podatkowym), uprawniono państwa członkowskie do nakładania na podatników dodatkowych obowiązków. Krajowy ustawodawca z takiej możliwości skorzystał, właśnie poprzez przepisy art. 112b i 112c u.p.t.u, tworząc dodatkowe zobowiązanie podatkowe. Pomimo, że z dniem 6 czerwca 2023 r. dokonano zmiany przepisów regulujących dodatkowe zobowiązanie podatkowe, to w przypadku ustalenia 100% kwoty wynikającej z zakwestionowanych faktur VAT - stanowisko i uprawnienia do jego zastosowania nie zmieniły się. Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, że w przypadku wydania decyzji ustalającej dodatkowe zobowiązanie podatkowe w podatku VAT można odmówić jego rozpatrzenia z uwagi na wystąpienie przesłanki z art. 253b pkt 1 Ordynacji podatkowej. Natomiast po stwierdzeniu wystąpienia wyłączenia do zastosowania przepisu art. 253 § 1 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy nie miał już obowiązku badania innych przesłanek do zmiany ostatecznego rozstrzygnięcia. W skardze na opisane wyżej postanowienie, wnosząc o jego uchylenie oraz uchylenie postanowienia go poprzedzającego, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych, skarżąca zarzuciła mu naruszenie: 1. art. 253 § 1 Ordynacji podatkowej przez jego niezastosowanie i błędne przyjęcie, że w sprawie wstąpiły negatywne przesłanki wynikające z art. 253b ww. ustawy, do których nie ma zastosowania ww. przepis, a w konsekwencji wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zmiany decyzji ostatecznej w części dotyczącej ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego; 2. art. 253b pkt 1 Ordynacji podatkowej przez błędne przyjęcie, że do decyzji ustalającej dodatkowe zobowiązanie podatkowe, o której zmianę wnioskowała spółka, znajduje zastosowanie art. 253b pkt 1 Ordynacji podatkowej jako decyzji ustalającej albo określającej wysokość zobowiązania podatkowego, a w konsekwencji wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zmiany decyzji ostatecznej w części dotyczącej ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego. W uzasadnieniu skargi strona podkreśliła, że w jej ocenie, w orzecznictwie sądowym i doktrynie decyzja ustalająca dodatkowe zobowiązanie podatkowe nie mieści się w katalogu zawartym w art. 253b pkt 1 Ordynacji podatkowej, a tym samym organy dokonały błędnej interpretacji przepisów prawa i odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie zmiany decyzji ostatecznej. Wyłączenia przedmiotowe stosowania przepisu art. 253 Ordynacji podatkowej, przewidziane w art. 253b pkt 1 tej ustawy, nie dotyczą bowiem "dodatkowego zobowiązania podatkowego". Tym samym w niniejszej sprawie zachodzi możliwość skorzystania przez skarżącego z wnioskowania o zmianę decyzji w zakresie dodatkowego zobowiązania podatkowego w trybie art. 253 § 1 Ordynacji podatkowej, ponieważ dodatkowe zobowiązanie podatkowe nie zostało z tego katalogu wyłączone przez art. 253b pkt 1 ww. ustawy. Jednocześnie skarżąca wskazała, że pomimo szczegółowego uzasadnienia istnienie w sprawie interesu publicznego i ważnego interesu podatnika, żaden z organów w ogóle nie rozważył ich wystąpienia, albowiem uzasadnienie postanowienia w ogóle nie odnosi się do istnienia lub też braku interesu publicznego i ważnego interesu podatnika, co zdaniem strony powoduje, że wydane rozstrzygnięcie organu nie ma charakteru uznaniowego, a przerodziło się w rozstrzygnięcie arbitralne. Organ, pomimo istnienia pewnej uznaniowości, jest zobowiązany wskazać dlaczego z dwóch równorzędnych rozwiązań wybrał ten konkretny sposób działania, czego nie uczynił. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i podkreślając, że nawet wystąpienie takich okoliczności, jak interes publiczny i ważny interes podatnika, które stwarzają możliwość zmiany lub uchylenia decyzji, nie obligują organu do takiej zmiany lub uchylenia. Sąd zważył, co następuje: Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."). Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kwestia sporna w niniejszej sprawie sprowadza się do ocena zasadności i prawidłowości odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zmiany decyzji ostatecznej w części dotyczącej ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego. W ocenie organów podatkowych decyzja, o której zmianę wystąpiła skarżąca, była objęta wyłączeniem z art. 253b Ordynacji podatkowej. Natomiast zdaniem strony skarżącej decyzja ustalająca dodatkowe zobowiązanie podatkowe nie mieści się w katalogu zawartym w ww. przepisie. Przechodząc do rozstrzygnięcie sporu, na wstępie należy wskazać, że stosownie do treści art. 253 § 1 Ordynacji podatkowej decyzja ostateczna, na mocy której strona nie nabyła prawa, może być uchylona lub zmieniona przez organ podatkowy, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes podatnika. Z kolei według dyspozycji art. 253a § 1 Ordynacji podatkowej, decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być za jej zgodą uchylona lub zmieniona przez organ podatkowy, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes strony. Zgodnie z stanowiskiem doktryny w omawianym trybie mogą być uchylane lub zmieniane decyzje podjęte w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu podatkowym i niewadliwe pod względem formalnym i merytorycznym bądź zawierające wady, które nie stanowią podstawy do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. W wyniku tego postępowania będą mogły być usunięte nie tylko tzw. błędy mniejszej wagi, ale jego zastosowanie może okazać się niezbędne także ze względu na zmianę okoliczności faktycznych, błąd w ocenie prawnej, zmianę wykładni przepisów czy zmianę stanowiska organu podatkowego w załatwianych sprawach. Zawsze będzie to rozstrzygnięcie w sprawie nowej. Przedmiotem tego postępowania nie będzie bowiem ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy ostatecznie zakończonej. Jego istotą jest natomiast ustalenie, czy interes społeczny lub ważny interes strony przemawiają za weryfikacją decyzji ostatecznej [zob. Etel Leonard (red.), Ordynacja podatkowa. Tom II. Procedury podatkowe. Art. 120-344. Komentarz aktualizowany, opublikowano: LEX/el. 2024]. Należy mieć też na uwadze, że możliwość uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej została w istotny sposób ograniczona w art. 253b Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym przepisów art. 253 i art. 253a nie stosuje się do w decyzji: 1) ustalającej albo określającej wysokość zobowiązania podatkowego; 2) o odpowiedzialności podatkowej płatników lub inkasentów; 3) odpowiedzialności podatkowej osób trzecich; 4) określającej wysokość należnych odsetek za spółkę; 5) o odpowiedzialności spadkobiercy; 6) określającej wysokość zwrotu podatku. Wyliczone powyżej rodzaje decyzji i spraw zakończonych tymi rozstrzygnięciami stanowią bezwzględną przeszkodę w stosowaniu trybu zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji unormowanego w art. 253 i 253a Ordynacji podatkowej, niezależnie od tego, czy jest to decyzja prawidłowa, czy też dotknięta niekwalifikowaną wadliwością materialną lub proceduralną. W zakresie tych spraw trwałość decyzji ostatecznej może być obalona tylko w innych odpowiednich postępowaniach nadzwyczajnych w przypadku ciężkich wad postępowania (art. 240 Ordynacji podatkowej) albo samej decyzji (art. 247 Ordynacji podatkowej) [Babiarz Stefan i in., Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. XII Opublikowano: WKP 2024]. W kontrolowanej sprawie organy obu instancji, odmawiając wszczęcia postępowania z uwagi na treść art. 253b pkt 1 Ordynacji podatkowej, przyjęły, że decyzja ustalająca dodatkowe zobowiązanie podatkowej jest taką, o której mowa w przywołanym wyżej przepisie. Sąd stanowiska tego nie podzielił. Podkreślenia wymaga, że zobowiązanie podatkowe skarżącej jest dodatkowym zobowiązaniem podatkowym ustalonym na podstawie przepisów art. 112b i 112c u.p.t.u., bo tylko w tym zakresie (częściowym) o zmianę decyzji ostatecznej wnosi skarżąca. Należy zatem podkreślić, że w kwestii charakteru dodatkowego zobowiązania podatkowego, w kontekście zasad wynikających z prawa unijnego, wypowiedział się T. S. U. E. w wyroku z 15 stycznia 2009 r., w sprawie C-502/07. Wprawdzie dotyczy on art. 109 ust. 5 i 6 u.p.t.u. w brzemieniu obowiązującym do 1 stycznia 2009 r., jednak z uwagi na przywrócenie od 1 stycznia 2017 r. instytucji "dodatkowego zobowiązania podatkowego" w u.p.t.u. (właśnie w art. 112b i 112c tej ustawy) teza zawarta w wymienionym wyżej wyroku znowu jest aktualna. W orzeczeniu tym Trybunał zaaprobował funkcjonowanie dodatkowego zobowiązania podatkowego w rozumieniu art. 109 ust. 5 i ust. 6 u.p.t.u. (w ówczesnym brzmieniu), stwierdzając, że ujednolicona podstawa wymiaru podatku, w brzmieniu zmienionym dyrektywą Rady 2004/66/WE z dnia 26 kwietnia 2004 r., nie stoi na przeszkodzie, by państwo członkowskie przewidziało w swym ustawodawstwie sankcję administracyjną, która może być nakładana na podatników podatku od wartości dodanej, taką jak "dodatkowe zobowiązanie podatkowe" przewidziane ww. przepisie. W wyroku tym Trybunał wskazał zasadnicze cztery cechy charakterystyczne podatku VAT, podkreślając, że "dodatkowe zobowiązanie podatkowe", o którym mowa w art. 109 ust. 5 i 6 u.p.t.u., nie posiada powyższych cech. W tym zakresie wystarczy stwierdzić, że zdarzeniem powodującym powstanie tego zobowiązania nie jest pewna czynność, lecz błąd w deklaracji podatkowej, a także, że jego kwota nie jest określana proporcjonalnie do ceny otrzymanej przez podatnika. W istocie chodzi tu nie o podatek, lecz o sankcję administracyjną nakładaną w przypadku stwierdzenia, że podatnik zadeklarował kwotę zwrotu różnicy podatku VAT lub zwrotu podatku naliczonego wyższą od kwoty należnej. Zasada wspólnego systemu VAT nie stoi na przeszkodzie wprowadzeniu przez państwa członkowskie środków stanowiących sankcję z tytułu nieprawidłowości w deklarowaniu należnych kwot podatku VAT. Przeciwnie, art. 22 ust. 8 szóstej dyrektywy stanowi, że państwa członkowskie mogą nałożyć inne obowiązki, które uznają za konieczne do prawidłowego naliczenia i pobrania podatku (por. wyrok z 10 listopada 2009 r., I SA/Rz 779/09 - wszystkie przytaczane w niniejszej sprawie orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w bazie: baza CBOSA). Tym samym powyższe orzeczenie potwierdziło dopuszczalność stosowania sankcji VAT w ramach uprawnienia państwa członkowskiego do nakładania na podatników obowiązków, jakie uzna za niezbędne dla zapewnienia prawidłowego poboru VAT (art. 273 dyrektywy VAT). Trzeba jednak dostrzec, że w orzeczeniu podjętym w sprawie C-502/07 Trybunał nie rozważał, jak w wyroku z dnia 15 kwietnia 2021 r. w sprawie C-935/19, standardów, jakim powinny odpowiadać przepisy krajowe, nakładające na podatników sankcję VAT, albowiem skoncentrował się – stosownie do wyrażonych wątpliwości sądu pytającego – na kwestii charakteru dodatkowego zobowiązania podatkowego, przyjmując że ma ono postać sankcji administracyjnej, nie zaś podatku (opłaty), podlegającego ograniczeniom wynikającym z art. 33 dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (Dz.U. L 145, s. 1), w brzmieniu zmienionym dyrektywą Rady 2004/66/WE z dnia 26 kwietnia 2004 r. (Dz.U. L 168, s. 35 – szósta dyrektywa) [por. wyrok NSA z 21 czerwca 2023 r., I FSK 490/19]. W konsekwencji nie sposób podzielić stanowiska orzekających w sprawie organów obu instancji, że wyłączenia przedmiotowe stosowania przepisu art. 253 Ordynacji podatkowej, przewidziane w art. 253b pkt 1 tej ustawy, dotyczą "dodatkowego zobowiązania podatkowego". W przepisie tym mowa o decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego, natomiast dodatkowe zobowiązanie podatkowe, ustalane na podstawie art. 112b i 112c u.p.t.u., nie jest zobowiązaniem podatkowym, o którym mowa w art. 253b pkt. 1 Ordynacji podatkowej, ale sankcją administracyjną. W tym stanie rzeczy za zasadne Sąd uznał zarzuty naruszenia art. 253 § 1 oraz art. 253b pkt 1 Ordynacji podatkowej, co jednocześnie przesądziło o naruszeniu zasady wzbudzania zaufania strony do organów podatkowych, wyrażonej w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, gdyż nie mieści się w niej dokonywanie wykładni, która – rozszerzając zakres wyjątków wskazanych w art. 253b pkt 1 Ordynacji podatkowej – zawęża jednocześnie uprawnienia strony do wzruszenia decyzji ostatecznej w nadzwyczajnym trybie z art. 253 § 1 i art. 253a § 1 Ordynacji podatkowej (por. wyrok NSA z 24 kwietnia 2015 r., II FSK 477/13 oraz wyroki WSA: w Gliwicach z 27 października 2009 r., III SA/Gl 892/09; w Warszawie z 27 lutego 2017 r. III SA/Wa 797/16 ). Błędne stanowisko organów obu instancji w zakresie wykładni art. 253b pkt 1 Ordynacji podatkowej doprowadziło do nieusprawiedliwionego wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej i braku merytorycznego rozpoznania wniosku strony skarżącej w oparciu o treść art. 253 § 1 Ordynacji podatkowej, z uwzględnieniem przesłanek zwartych w tym przepisie. Na zakończenie należy jednak dodać, że chybiona jest argumentacja skargi, zarzucająca organom podatkowym brak rozważenia przez nie istnienia w sprawie interesu publicznego i ważnego interesu podatnika, szczegółowo uzasadnionych we wniosku, jak i brak odniesienia się do tej kwestii w uzasadnieniach kwestionowanych postanowień. Rozstrzygnięcia te wydane zostały w trybie art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, są zatem rozstrzygnięciami formalnymi, konsekwencją wydania których jest brak prowadzenia postępowania we wnioskowanym przez podatnika zakresie, a tym samym ich wydanie uniemożliwia organom podatkowym prowadzenia jakichkolwiek rozważań na temat zasadności złożonego wniosku w kontekście przedstawionych nim argumentów merytorycznych. Nie można tym samym zarzucać zaskarżonemu postanowieniu, jak i rozstrzygnięciu je poprzedzającemu, arbitralności. Skoro organ podatkowy stwierdził, że postępowanie we wnioskowanej kwestii nie może być wszczęte, w konsekwencji czego odmówił jego wszczęcia, nie mógł rozpatrywać merytorycznie wniosku skarżącej. Dopiero uchylenie postanowień organów obu instancji spowoduje konieczność prowadzenia postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącej o zmianę decyzji ostatecznej i badanie przesłanek podniesionych w tym wniosku przez stronę w oparciu o treść art. 253 § 1 Ordynacji podatkowej. Rozpoznając sprawę ponownie, organy obu instancji będą zobowiązane uwzględnić powyższe wskazówki Sądu i przeprowadzić postępowanie z mającym w sprawie zastosowanie art. 253 § 1 ww. ustawy. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie, jak i rozstrzygnięcie je poprzedzające, orzekając o kosztach postępowania na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2018 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę