I SA/Po 512/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienia organów obu instancji dotyczące zaliczenia wpłat na poczet zaległości podatkowych, uznając, że zobowiązania te uległy przedawnieniu pomimo zabezpieczenia hipotecznego, zgodnie z wykładnią Trybunału Konstytucyjnego.
Sprawa dotyczyła zaliczenia wpłat na poczet zaległości w podatku od nieruchomości za 2003 rok. Organy administracji uznały, że wpłaty należy zaliczyć na poczet najstarszych zaległości, powołując się na art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, który wyłącza przedawnienie zobowiązań zabezpieczonych hipoteką. Skarżący argumentowali, że zobowiązania uległy przedawnieniu, a dodatkowo zostały zaspokojone w drodze egzekucji. Sąd administracyjny uchylił postanowienia organów, uznając, że art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej jest niezgodny z Konstytucją RP, a zobowiązania zabezpieczone hipoteką ulegają przedawnieniu na zasadach ogólnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy dotyczące zaliczenia wpłat na poczet zaległości w podatku od nieruchomości za 2003 rok. Organy administracji uznały, że wpłaty dokonane przez podatnika powinny zostać zaliczone na poczet najstarszych zaległości, powołując się na art. 62 § 1 Ordynacji podatkowej. Kluczowym zarzutem skarżących było przedawnienie wskazanych zaległości, które miały być zabezpieczone hipoteką. Organy obu instancji odrzuciły ten argument, odwołując się do art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym zobowiązania zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym nie ulegają przedawnieniu, a po upływie terminu mogą być egzekwowane jedynie z przedmiotu zabezpieczenia. Sąd administracyjny, analizując sprawę, odwołał się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt SK 40/12) oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, które wskazywały na niezgodność art. 70 § 6 i § 8 Ordynacji podatkowej z Konstytucją RP. Sąd uznał, że przepis ten wyłącza przedawnienie na nieuzasadnionym kryterium formy zabezpieczenia, naruszając zasady konstytucyjne. W związku z tym, Sąd przyjął, że zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką ulegają przedawnieniu na zasadach ogólnych. W konsekwencji, Sąd stwierdził naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i zastosowanie art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, co skutkowało uchyleniem zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji. Sąd zasądził również zwrot kosztów postępowania od Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką podlegają przedawnieniu na zasadach ogólnych, zgodnie z art. 70 § 1-7 Ordynacji podatkowej. Przepis art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, wyłączający przedawnienie takich zobowiązań, jest niezgodny z Konstytucją RP.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego (SK 40/12) i Naczelnego Sądu Administracyjnego, które uznały art. 70 § 6 i § 8 Ordynacji podatkowej za niezgodne z Konstytucją RP, ponieważ wyłączają przedawnienie na nieuzasadnionym kryterium formy zabezpieczenia, naruszając zasady konstytucyjne.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (21)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 119 § pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
o.p. art. 70 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 70 § § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 70 § § 6
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 70 § § 8
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją RP w zakresie wyłączania przedawnienia zobowiązań zabezpieczonych hipoteką lub zastawem skarbowym.
Pomocnicze
o.p. art. 62 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 55 § § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 187 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 208 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 121 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 123 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 148
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Konstytucja RP art. 64 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką ulegają przedawnieniu na zasadach ogólnych, ponieważ art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej jest niezgodny z Konstytucją RP. Zastosowanie art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej przez organy było błędne i stanowiło naruszenie prawa materialnego.
Odrzucone argumenty
Argumenty organów obu instancji o braku przedawnienia zobowiązań podatkowych z uwagi na zabezpieczenie hipoteczne.
Godne uwagi sformułowania
art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej jest niezgodny z Konstytucją RP zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką ulegają przedawnieniu na zasadach ogólnych oczywista niezgodność art. 70 § 8 O.p. z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP
Skład orzekający
Małgorzata Bejgerowska
przewodniczący
Katarzyna Nikodem
sędzia
Robert Talaga
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipoteką, w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji przedawnienia zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipoteką, z uwzględnieniem wykładni konstytucyjnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia przedawnienia podatkowego, które ma szerokie implikacje praktyczne dla podatników i organów podatkowych, a także odwołuje się do fundamentalnych zasad konstytucyjnych.
“Czy długi zabezpieczone hipoteką naprawdę się nie przedawniają? Sąd administracyjny rozwiewa wątpliwości.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Po 512/22 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2023-02-22 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-07-18 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Katarzyna Nikodem Małgorzata Bejgerowska /przewodniczący/ Robert Talaga /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne Hasła tematyczne Podatek od nieruchomości Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono postanowienie I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 259 art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 135, art. 200, art. 205 § 2, art. 119 pkt 3 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2022 poz 2651 art. 70 § 1, § 4, § 6, § 8 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Asesor sądowy WSA Robert Talaga (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 lutego 2023 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości w podatku od nieruchomości za 2003 r. I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz skarżących kwotę 614,- zł (sześćset czternaście złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 25 listopada 2021 r., nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy [...] zaliczył dokonane przez K. P. w dniu 1 marca 2021 roku, w dniu 4 maja 2021 r. oraz 12 lipca 2021 r. wpłaty w kwotach odpowiednio [...] zł, [...] zł i [...] zł na zaległości z tytułu I raty podatku od nieruchomości za 2003 r. oraz na poczet odsetek za zwłokę od tej raty. Jednocześnie zaznaczono jakie kwoty tytułem jakich należności zaległych pozostają jeszcze do zapłaty. Tym samym wyjaśniono, iż do uregulowania pozostają zaległości podatkowe za okresy od I raty 2003 r. do IV raty 2008 r., III raty za 2009 r., od III raty za 2010 r. do IV raty za 2014 r. oraz od I do IV raty za 2021 r. w łącznej kwocie [...]zł wraz z odsetkami za zwłokę na dzień wydania postanowienia w kwocie [...]zł a także kwota [...]tytułem kosztów upomnień. W uzasadnieniu organ wskazał na zasadnicze podstawy materialnoprawne jak i faktyczne rozstrzygnięcia powołując się w tym zakresie na istnienie zaległości podatkowych jak i na zasadę zaliczania wpłat jaka wynika z art. 62 § 1 oraz 55 § 2 Ordynacji podatkowej w brzmieniu od 1 stycznia 2020 r. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli K. P. syn J. oraz K. P. syn K. reprezentowani przez pełnomocnika powołując się na okoliczność związaną z upływem 5-cio letniego okresu przedawnienia wskazanych zaległości a jednocześnie spełnienia zaległości w drodze egzekucji komorniczej. Postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2022 roku, nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 25 listopada 2021 r. w przedmiocie zarachowania wpłat. W uzasadnieniu co do przedawnienia zaległości organ wskazał, że zgodnie z art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, a po upływie terminu przedawnienia mogą być egzekwowane jedynie z przedmiotu objętego hipoteką lub zastawem. Jak wynika z informacji organu zaległości z tytułu podatku od nieruchomości dotyczące K. P. i osób współodpowiedzialnych zabezpieczone zostały hipoteką w 2004 r. oraz następnie w roku 2015. Zaległości na dzień dokonanych wpłat zostały dokonane dobrowolne jako nie mające charakteru wpłat pochodzących z egzekucji słusznie zostały zarachowane na poczet zaległości najstarszych odpowiednio do art. 62 § 1 Ordynacji podatkowej. Co do spełnienia roszczenia z tytułu zaległości w łącznej kwocie [...]zł poprzez prowadzoną wobec dłużników egzekucję komorniczą pod wskazanymi sygnaturami to również okazał się on chybiony. Otóż z udzielonej informacji pod wskazanymi sygnaturami akt egzekucyjnych egzekucji prowadzonych niezależnie od siebie przez dwóch komorników, wyegzekwowano wskazaną przez organ podatkowy kwotę, która pokrywała innego rodzaju zaległości a mianowicie z tytułu wieczystego użytkowania gruntu, nie zaś z tytułu zaległości podatkowych. Pismem z dnia 27 maja 2022 roku K. J., K. K. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 kwietnia 2022 roku w sprawie [...] utrzymującą w mocy zaskarżone postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 25 listopada 2021 roku znak [...] w przedmiocie zarachowania wpłat zarzucając: naruszenie art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez kontynuowanie postępowania administracyjnego co do zaległego podatku od nieruchomości pomimo, iż podatek ten uległ przedawnieniu w całości; naruszenie przepisów art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 o.p., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez uchylenie się od wszechstronnego działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, która przybrała cechy oceny dowolnej, w konsekwencji oparcie decyzji na błędnych ustaleniach stanu faktycznego, przede wszystkim braku ustalenia, że podatek uległ przedawnieniu, nadto że roszczenie zostało zaspokojone na skutek prowadzonych postępowań egzekucyjnych i jak wpłat dłużnika na konto [...]; naruszenie przepisów art. 208 § 1 o.p., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez jego niezastosowanie i nieumorzenie postępowania, pomimo, iż postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe wobec upływu terminu przedawnienia; naruszenie zasady zaufania do działania organów podatkowych (art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 2 Konstytucji) oraz art. 123 § 1 w zw. z art. 148 Ordynacji podatkowej; naruszenie przepisów art. 187 oraz art. 191 Ordynacji poprzez oparcie decyzji na błędnych ustaleniach stanu faktycznego, pomijających fakt przedawnienia roszczenia, oraz fakt jego spełnienia. Mając powyższe zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej w mocy decyzji organu I instancji w całości; zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżący wskazali, że zgodnie z treścią art. 70 § 6 ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym do końca grudnia 2002 roku nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką, jednakże po upływie terminu przedawnienia zaległość podatkowa może być egzekwowana tylko z przedmiotu hipoteki. Przepis taki został uznany za niezgodny z Konstytucją orzeczeniem T. K. z 8 października 2013 roku, sygn. akt SK 40/12. Po wydaniu wyroku T. K. z dnia 8 października 2013 roku w praktyce orzeczniczej pojawił się korzystny dla podatników pogląd, zgodnie z którym art. 70 § 8 o.p. nie spełnia standardów konstytucyjnych w zakresie, w jakim powtarza normę prawną z art. 70 § 6 o.p., tj. wyłącza przedawnienie zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipoteką przymusową (m.in. wyrok NSA z 15 lutego 2018 r., sygn. akt I FSK 1523/17). Wykładnia art. 70 § 8 o.p., dokonywana przez pryzmat zawartych w wyroku TK zastrzeżeń konstytucyjnych, powinna prowadzić do wniosku, że art. 70 § 8 o.p. jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji. Należy zatem przyjąć, że zobowiązania podatkowe, nawet te zabezpieczone hipoteką, ulegają przedawnieniu na ogólnych zasadach z uwagi na "wtórną" niekonstytucyjność art. 70 § 8 o.p. To sprawia, że po upływie terminów przedawnienia liczonych według ogólnych zasad, zgodnie z art. 59 o.p., zobowiązanie podatkowe - nawet jeśli jest zabezpieczone hipoteką - wygasa. Poza podniesionymi wyżej argumentami zaległości, na które powołuje się Burmistrz Miasta i Gminy [...] w części pochodzą z okresu przed dokonaniem zabezpieczenia w postaci hipoteki. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze po analizie złożonej skargi podtrzymało twierdzenia zawarte w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 roku, poz. 259 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadku stwierdzenia braku podstaw do uchylenia zaskarżonego aktu, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Jednocześnie zaznaczyć trzeba, iż korzystając z uprawnienia, które przyznaje sądowi administracyjnemu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 120 p.p.s.a., dopuszczający możliwość rozpoznania w postępowaniu uproszczonym skargi, której przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, Sąd procedował w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonych granicach, Sąd dostrzegł naruszenie prawa, które skutkowało koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji. Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy [...] w sprawie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości w podatku od nieruchomości za 2003 rok. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowiły m.in. przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 t.j. ze zm., powoływanej dalej jako "o.p.") regulującymi przedawnienie zobowiązań podatkowych. W ocenie Sadu w niniejszej sprawie należało przyjąć, że termin przedawnienia zobowiązań podatkowych skarżącego z tytułu podatku od nieruchomości za I kwartał 2003 powinien być obliczony stosownie do art. 70 § 1 o.p. (z uwzględnieniem przerwy w biegu terminu przedawnienia, o której mowa w art. 70 § 4 o.p.). Rozważenia zatem wymagało, czy zasadnie w sprawie organy obu instancji powołały się na przepis art. 70 § 8 o.p., zgodnie z którym nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu. Norma ta została przyjęta przez organy za podstawę odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Rozpoznając niniejszą sprawę należało mieć na względzie orzeczenie T. K. z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12 (publ. OTK-A 2013/7/97, Dz. U. z 2013/1313). T. K. stwierdził w nim, że "art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002r., jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP". Odpowiednikiem tej normy (od dnia 1 stycznia 2003 r.) jest natomiast art. 70 § 8 o.p., którego redakcja różni się od zakwestionowanego tylko dodaniem, obok zabezpieczenia hipotecznego, zastawu skarbowego. Zarzuty skargi w istocie sprowadzają się do wykładni art. 70 O.p. W tej kwestii jak zauważyli skarżący wielokrotnie wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny, m. in. w wyrokach: z 13 grudnia 2013 r., II FSK 1807/12; z 17 kwietnia 2014 r., II FSK 1197/12; z 18 lipca 2014 r., I FSK 1042/13; z 16 września 2014 r., I FSK 317/14; z 21 stycznia 2015 r., II FSK 1764/14; z 22 maja 2015 r., II FSK 316/14; z 17 września 2015 r., I FSK 949/14; z 20 października 2016 r., II FSK 2467/14; z 10 stycznia 2017 r., II FSK 3552/14; z 9 lutego 2017 r., II FSK 3236/16; z 20 kwietnia 2017 r., I FSK 1834/15; z 30 stycznia 2018 r., I FSK 1976/17; z 29 marca 2018 r., I FSK 17/18; z 6 czerwca 2018 r., II FSK 1454/16; z 24 stycznia 2019 r., II FSK 271/17; z 3 kwietnia 2019 r., II FSK 3741/18, z 19 maja 2021 r., III FSK 3491/21; z 23 października 2020 r., II FSK 1744/21). Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela argumentację zawartą w powyższych orzeczeniach, która wskazuje, że w wyroku z 8 października 2013 r., SK 40/12, T. K. stwierdził, że art. 70 § 6 O.p., w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. Przepis art. 70 § 6 O.p. stanowił, że nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki. Trybunał krytycznie odniósł się do dwóch aspektów art. 70 § 6 O.p. w badanym brzmieniu, a mianowicie tego, że przepis ten całkowicie wyłącza przedawnienie niektórych rodzajów należności podatkowych, a równocześnie czyni to na podstawie nieuzasadnionego i arbitralnego kryterium (formy zabezpieczenia należności podatkowych). Zdaniem Trybunału, ustawodawca dysponuje dużym marginesem swobody decyzyjnej określania zasad i terminów przedawnienia należności podatkowych, jednak granice dla działań prawodawczych wyznaczają zasady, wartości i normy konstytucyjne, które zabraniają tworzenia instytucji pozornych, niesprawiedliwych, nadmiernie ograniczających prawa podatnika oraz podważających jego zaufanie do państwa i stanowionego przez nie prawa. Uwagi te należy odnieść także do treści art. 70 § 8 O.p. W dalszym ciągu przepis ten wyłącza przedawnienie zobowiązań podatkowych na podstawie nieuzasadnionego kryterium, tj. formy zabezpieczenia (hipoteka i zastaw skarbowy), dopuszczając przedawnienie zobowiązań podatkowych osób nieposiadających żadnego majątku. W uzasadnieniu przywołanego wyroku Trybunał wskazał wprost, że " (...) choć zakwestionowany przepis (art. 70 § 6 O.p.) od dnia 1 stycznia 2003 r. nie miał już zastosowania do nowych zabezpieczeń należności podatkowych z uwagi na utratę mocy obowiązującej, zawarta w nim norma prawna została powtórzona i rozszerzona w art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej. Ten ostatni przepis nie był wprawdzie formalnie przedmiotem orzekania (nie stanowił bowiem podstawy ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie skarżącej), lecz w sposób oczywisty mają do niego odpowiednie zastosowanie te same zastrzeżenia konstytucyjne, które zostały podniesione w niniejszym wyroku. Z punktu widzenia Konstytucji, podczas kontroli podatkowej nie jest dozwolone ani uzależnianie terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych od tego, w jaki sposób zostały one zabezpieczone, ani dopuszczenie do sytuacji, w której zobowiązania tak wyodrębnionej kategorii podatników nigdy się nie przedawniają. Uzasadnia to konieczność podjęcia przez ustawodawcę w ramach realizacji niniejszego wyroku pilnych działań zmierzających do wyeliminowania z systemu prawnego art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej z przyczyn wskazanych wyżej". Przywołany wyrok TK stwierdził niekonstytucyjność normy prawnej wyrażonej w art. 70 § 6 O.p., w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., i to ten właśnie przepis podlegał wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Z formalnego punktu widzenia stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu nie wywiera bezpośrednich skutków w stosunku do przepisów o tej samej, bądź analogicznej treści, niebędących wprost przedmiotem oceny T. K., a więc zarówno istniejących już w systemie prawnym, jak i ponownie do niego wprowadzonych przez organy stanowiące prawo. Mimo, że przepis tożsamy treściowo nie jest bezpośrednio eliminowany z obrotu prawnego, to jednak nie można nie dostrzegać tego, że powstają uzasadnione wątpliwości co do zgodności z konstytucją normy prawnej w nim wyrażonej, co nie powinno pozostawać bez znaczenia dla sądów oceniających możliwość zastosowania takiego przepisu. Niezgodność z Konstytucją RP dotyczy określonej normy prawnej, którą przepis wyraża, a nie jednostek redakcyjnych, pełniących wyłącznie rolę porządkującą wewnątrz aktu prawnego, w którym się znajduje. Stwierdzenie przez T. K. niekonstytucyjności przepisu ma zatem istotne znaczenie dla oceny możliwości zastosowania przepisów o tożsamej bądź analogicznej treści. W takiej sytuacji dochodzi do wystąpienia, tzw. oczywistej niekonstytucyjności. Tego typu założenie występuje również w przypadku, gdy ustawodawca wprowadził regulację identyczną, jak norma objęta już wyrokiem Trybunału (R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń T. K. w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2010, s. 266-268; M. Wiącek, Pytanie prawne sądu do T. K., Warszawa 2011, s. 266-268). Z oczywistą niekonstytucyjnością mamy do czynienia również wtedy, gdy ustawodawca zmienia co prawda kontrolowany przepis, ale nie usuwa stwierdzonej przez T. K. w wyroku niezgodności, stwarzając tylko pozory restytucji konstytucyjności. Oczywistość niezgodności przepisu z Konstytucją RP oraz z uprzednią wypowiedzią T. K. stanowią wystarczające przesłanki do odmowy przez sąd zastosowania przepisów ustawy. W tak oczywistych sytuacjach trudno bowiem oczekiwać, by sądy uruchomiały procedurę kolejnych pytań prawnych (R. Hauser, A. Kabat, glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 lutego 2002 r. sygn. I SA/Po 461/01, "Orzecznictwo Sądów Polskich" 2003, nr 2, s. 73-75; M. Wiącek, Pytania...,op. cit., s. 269; uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 16 października 2006 r., I FPS 2/06; wyroki NSA z 10 marca 2010 r., I OSK 1447/09 i z dnia 24 września 2008 r., I OSK 1369/07). Stwierdzona przez T. K. cecha niekonstytucyjności odnosi się zatem także do art. 70 § 8 O.p., w brzmieniu obowiązującym na dzień ustanowienia hipoteki. W tej sytuacji uprawnione jest stwierdzenie o oczywistej niezgodności art. 70 § 8 O.p. z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP w zakresie, o którym mowa w ww. wyroku Trybunału. W konsekwencji należało przyjąć, że istniały podstawy do stwierdzenia za Trybunałem Konstytucyjnym, że art. 70 § 8 O.p. pozbawiony jest waloru konstytucyjności i dokonać jego wykładni w zgodzie z Konstytucją RP, kierując się przy tym treścią art. 178 ust. 1 Konstytucji RP. Odmienna wykładnia naruszałaby bowiem konstytucyjne zasady równości i sprawiedliwości społecznej zawarte w art. 2 i art. 32 ust. 1 oraz art. 64 ust. 2 Konstytucji RP przez wprowadzenie zróżnicowanej sytuacji prawnej podatników, w zależności od tego czy podstawą prawną zabezpieczenia była norma prawna ujęta w art. 70 § 8 O.p., czy w art. 70 § 6 tej ustawy. W świetle powyższych rozważań należy przyjąć, że bez uwzględnienia powyższych poglądów nie było podstaw do zaliczenia wpłat dokonanych na zaległości z tytułu na poczet odsetek za podatek od nieruchomości z uwagi na oczywistą niezgodność przepisu art. 70 § 8 o.p. wyrażającego taką zasadę z art. 64 ust. 2 Konstytucji. Zabezpieczone w ten sposób zobowiązania podatkowe z tytułu podatku od nieruchomości przedawnia się zatem na ogólnych zasadach określonych w art. 70 § 1 do § 7 o.p. Biorąc pod uwagę powyższe, brak było podstaw do uznania, że orzekające w sprawie organy mogły skutecznie uznać, że nie doszło do przedawnienia dochodzonych w niniejszej sprawie zaległości podatkowych, z powołaniem się na art. 70 § 8 o.p. Z uwagi zatem na naruszenie art. 70 § 8 o.p. poprzez błędną wykładnię i wadliwe zastosowanie w niniejszej sprawie, zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji podlegało wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Uwzględniając powyższą argumentację organy administracji powinny dokonać stosownej analizy okoliczności faktycznych sprawy celem ustalenia okoliczności, które mogły mieć wpływ na przerwanie biegu przedawnienia. Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI