I SA/Po 505/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2007-03-16
NSApodatkoweWysokawsa
podatek akcyzowyprawo wspólnotoweTWEart. 90 TWEETSnabycie wewnątrzwspólnotowesamochody osobowedyskryminacja podatkowazwrot podatkunadpłata

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej odmawiającą zwrotu podatku akcyzowego od wewnątrzwspólnotowego nabycia używanych samochodów osobowych, uznając, że polskie przepisy dyskryminują importowane pojazdy wbrew art. 90 TWE.

Skarżący M.M. domagał się zwrotu zapłaconego podatku akcyzowego od wewnątrzwspólnotowo nabytych samochodów osobowych, twierdząc, że polskie opodatkowanie jest niezgodne z prawem wspólnotowym, w szczególności z art. 90 TWE zakazującym dyskryminacji podatkowej. Organy celne argumentowały, że stawka podatku jest jednolita i nie dyskryminuje importowanych pojazdów. Sąd, opierając się na wyroku ETS w sprawie C-313/05, uznał, że polskie przepisy w zakresie opodatkowania używanych samochodów osobowych starszych niż dwuletnie naruszają zasadę niedyskryminacji, uchylając zaskarżone decyzje.

Sprawa dotyczyła wniosku M.M. o zwrot podatku akcyzowego zapłaconego od wewnątrzwspólnotowego nabycia używanych samochodów osobowych. Podatnik argumentował, że polski system opodatkowania jest niezgodny z prawem wspólnotowym, powołując się na art. 23, 25 i 90 TWE, które zakazują ceł przywozowych, opłat o skutku równoważnym oraz dyskryminacji podatkowej. Organy celne utrzymywały, że podatek akcyzowy jest nakładany jednolicie na wszystkie samochody, niezależnie od pochodzenia, i nie narusza prawa UE. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, analizując sprawę w kontekście wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 18 stycznia 2007 r. w sprawie C-313/05, stwierdził, że polskie przepisy dotyczące opodatkowania używanych samochodów osobowych starszych niż dwuletnie, nabytych w innych państwach UE, naruszają zasadę niedyskryminacji z art. 90 TWE. Sąd uznał, że kwota podatku nakładana na takie pojazdy nie może przewyższać rezydualnej kwoty podatku zawartej w wartości rynkowej podobnych pojazdów już zarejestrowanych w Polsce. W konsekwencji, sąd uchylił decyzje organów celnych i zasądził zwrot kosztów postępowania, wskazując na konieczność stosowania jednolitych stawek podatkowych i uwzględnienia rzeczywistej ceny nabycia jako podstawy opodatkowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, polskie przepisy w zakresie opodatkowania używanych samochodów osobowych starszych niż dwuletnie, nabytych w innych państwach UE, naruszają zasadę niedyskryminacji z art. 90 TWE, ponieważ kwota podatku nakładana na takie pojazdy może przewyższać rezydualną kwotę podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów już zarejestrowanych w Polsce.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na wyroku ETS w sprawie C-313/05, który stwierdził, że art. 90 TWE sprzeciwia się podatkowi akcyzowemu, gdy kwota podatku na używane pojazdy starsze niż dwa lata, nabyte w innym państwie UE, przewyższa rezydualną kwotę podatku w wartości rynkowej podobnych pojazdów już zarejestrowanych w kraju. Sąd krajowy jest zobowiązany do zbadania, czy polskie regulacje, w szczególności § 7 rozporządzenia Ministra Finansów, mają takie skutki, i zastosowania zasady niedyskryminacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

TWE art. 90 § akapit pierwszy

Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską

Państwa Członkowskie nie nakładają bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych Państw Członkowskich podatków wewnętrznych wyższych od tych, które nakładają bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe. W przypadku używanych samochodów osobowych starszych niż dwuletnie, kwota podatku akcyzowego nie może przewyższać rezydualnej kwoty podatku zawartej w wartości rynkowej podobnych pojazdów już zarejestrowanych w Polsce.

Pomocnicze

TWE art. 23 § ust. 1 i 2

Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską

Podstawa Wspólnoty to unia celna, zakazująca ceł przywozowych i wywozowych oraz opłat o skutku równoważnym.

TWE art. 25

Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską

Zakaz ceł przywozowych i wywozowych oraz opłat o skutku równoważnym między Państwami Członkowskimi, w tym ceł o charakterze fiskalnym.

u.p.a. art. 4 § ust. 1 pkt 5

Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym

Opodatkowaniu podatkiem akcyzowym podlega nabycie wewnątrzwspólnotowe.

u.p.a. art. 7 § ust. 5

Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym

Stawka akcyzy na wyroby akcyzowe niezharmonizowane wynosi 65% podstawy określonej w art. 10.

u.p.a. art. 76 § ust. 1

Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym

Obowiązek złożenia deklaracji uproszczonej i zapłaty akcyzy w terminie 5 dni od powstania obowiązku podatkowego dla nabywców wewnątrzwspólnotowych wyrobów akcyzowych niezharmonizowanych.

u.p.a. art. 80 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym

Podatnikami akcyzy od samochodów osobowych są m.in. importerzy i podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego.

u.p.a. art. 10 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym

Podstawa opodatkowania w przypadku stawki procentowej to kwota należna z tytułu sprzedaży na terytorium kraju wyrobów akcyzowych pomniejszona o VAT i akcyzę.

u.p.a. art. 82 § ust. 3

Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym

Podstawa opodatkowania w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego to kwota, jaką nabywca jest obowiązany zapłacić.

rozp. MF art. 7 § ust. 2 i 3

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego

Określa procentowe stawki akcyzy dla samochodów osobowych produkowanych ponad 2 lata temu, obliczane według stosownego wzoru.

Konstytucja RP art. 91 § ust. 1 i 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Umowy międzynarodowe ratyfikowane za zgodą wyrażoną w ustawie mają pierwszeństwo przed ustawą, jeśli ustawy tej nie da się pogodzić z umową.

p.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Umożliwia rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym na wniosek strony, jeśli druga strona nie zażąda rozprawy.

p.p.s.a. art. 145 § §1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla decyzję administracyjną, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub istotne naruszenie przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości lub w części do czasu uprawomocnienia się wyroku.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd zasądza zwrot kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Polski podatek akcyzowy od wewnątrzwspólnotowego nabycia używanych samochodów osobowych starszych niż dwuletnie narusza zasadę niedyskryminacji z art. 90 TWE, ponieważ kwota podatku przewyższa rezydualną kwotę podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów już zarejestrowanych w Polsce. Wyrok ETS w sprawie C-313/05 wiąże inne sądy krajowe w analogicznych sprawach.

Odrzucone argumenty

Organy celne argumentowały, że podatek akcyzowy jest nakładany jednolicie na wszystkie samochody, niezależnie od pochodzenia, i nie narusza prawa UE.

Godne uwagi sformułowania

Artykuł 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on podatkowi akcyzowemu w zakresie, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w Państwie Członkowskim innym niż to, które wprowadziło taki podatek, przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w Państwie Członkowskim, które nałożyło podatek. Do sądu krajowego należy zbadanie, czy uregulowanie sporne w postępowaniu przed sądem krajowym, a w szczególności stosowanie § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego, ma takie skutki.

Skład orzekający

Janusz Ruszyński

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnianie roszczeń o zwrot podatku akcyzowego od wewnątrzwspólnotowego nabycia używanych samochodów osobowych, powołując się na naruszenie art. 90 TWE i wyrok ETS C-313/05."

Ograniczenia: Dotyczy głównie używanych samochodów osobowych starszych niż dwuletnie. Wyrok ETS nie kwestionuje zasady opodatkowania, a jedynie sposób jego stosowania prowadzący do dyskryminacji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak prawo wspólnotowe, w szczególności orzecznictwo ETS, może wpływać na krajowe przepisy podatkowe i chronić obywateli przed dyskryminacją. Jest to przykład praktycznego zastosowania zasady swobodnego przepływu towarów i równego traktowania.

Polski podatek akcyzowy od używanych aut z UE niezgodny z prawem? WSA uchyla decyzję celników.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Po 505/07 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2007-03-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-03-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Janusz Ruszyński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6111 Podatek akcyzowy
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Janusz Ruszyński po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty oraz zwrotu podatku akcyzowego od wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] nr [...] , II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego M.M. kwotę 1.587,- zł /słownie: jeden tysiąc pięćset osiemdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, ze wymienione w punkcie pierwszym decyzje nie podlegają wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienie niniejszego wyroku. /-/ J.Ruszyński
Uzasadnienie
M.M. nabył w obrocie wewnątrzwspólnotowym w roku 2004 i 2005 samochody osobowe:
[...] - rok produkcji [...]
pojemność silnika [...] m
[...] - rok produkcji [...]
pojemność silnika [...] m
Podatnik zapłacił podatek akcyzowy od nabycia wewnątrzwspólnotowego przy zastosowaniu stawki 39,1%.
W 2006 roku M.M. złożył wniosek o zwrot podatku akcyzowego pobranego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego wymienionych wyżej samochodów osobowych.
Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] Nr [...] odmówił stwierdzenia nadpłaty oraz zwrotu podatku akcyzowego, a Dyrektor Izby Celnej po rozpoznaniu odwołania podatnika od decyzji organu I instancji decyzją z dnia [...]utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Uzasadniając wniosek o stwierdzenie nadpłaty i zwrot podatku akcyzowego podatnik podniósł, że obowiązek zapłaty podatku w związku z nabyciem samochodu osobowego w obrocie wewnątrzwspólnotowym jest niezgodny z prawem wspólnotowym, które wiąże polskie organy administracji celnej i podatkowej od dnia przystąpienia Polski do Wspólnoty Europejskiej, tj. od dnia 01 maja 2004 r. Według podatnika obowiązek zapłaty podatku akcyzowego jest niezgodny z
- art. 23 TWE ust. 1 i 2, który stanowi, że podstawą Wspólnoty jest unia celna, która rozciąga się na całą wymianę towarową obejmuje zakaz ceł przywozowych i wywozowych między Państwami Członkowskimi oraz wszelkich opłat o skutku równoważnym;
- art. 25 TWE, który stanowi, że "cła przywozowe i wywozowe lub opłaty o skutku równoważnym są zakazane między Państwami Członkowskimi. Zakaz ten stosuje się również do ceł o charakterze fiskalnym";
-
- art. 90 TWE stwierdzającym, że "żadne Państwo Członkowskie nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych Państw Członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe".
Według organów celnych podatek akcyzowy nie prowadzi do dyskryminacji samochodów pochodzących z innych Państw Członkowskich. Podkreślono, że wszystkie samochody osobowe obciążone są tą samą stawką podatku, bez względu na kraj, z którego pochodzą , tj. 3,1% lub 13,6% podstawy opodatkowania - w zależności od pojemności silnika. Jedynie data pierwszej rejestracji samochodu, liczona od daty produkcji może powodować wzrost stawki akcyzy. Wskazano jednak, że wyższe stawki dotyczą zarówno samochodów nabytych w innym Państwie Członkowskim, jak i wyprodukowanych w kraju. W ocenie Dyrektora Izby Celnej została zatem zachowana bezstronność systemu podatkowego, a tym samym nie doszło do naruszenia art. 90 TWE.
Stwierdzono ponadto, że samochody osobowe nie są wyrobami akcyzowymi zharmonizowanymi. Zasady ich opodatkowania w Państwach Członkowskich nie są jednolite i leżą w gestii prawa krajowego, a nie unijnego. Państwa Członkowskie zachowują zatem prawo do utrzymania bądź wprowadzenia podatków nakładanych na towary inne niż towary objęte zharmonizowaną akcyzą, jednakże pod warunkiem, iż podatki te nie będą powodowały zwiększenia formalności związanych z przekroczeniem granicy w obrocie handlowym między Państwami Członkowskimi. Mają one swobodę regulacji w tym zakresie i mogą stosować stawki akcyzy na takim poziomie, który jest najkorzystniejszy ze względu na własny interes społeczno-ekonomiczny. W Polsce opodatkowanie wyrobów podatkiem akcyzowym oraz zasady i tryb wprowadzenia do obrotu wyrobów objętych akcyzą reguluje ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym. W przedmiotowej sprawie podatek akcyzowy pobrany został na podstawie obowiązującego przepisu prawa podatkowego zawartego w powyższej ustawie.
W skardze na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] M.M. wniósł o jej uchylenie. Podkreślił, że naruszono art. 90 TWE, który wymaga jednakowego traktowania podobnych produktów krajowych i importowanych. Nie można nałożyć wyższego podatku na samochody osobowe używane pochodzące z obrotu wewnątrzwspólnotowego niż na krajowe samochody używane.
Polska winna uznawać "pierwszą rejestrację" innych Państw Wspólnoty i nie pobierać za to dodatkowych opłat.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W niniejszej sprawie opisane wyżej okoliczności faktyczne są niesporne. Spór między stronami dotyczy natomiast opodatkowania w Polsce podatkiem akcyzowym wewnątrzwspólnotowego nabycia używanych samochodów osobowych.
Na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym /Dz.U. Nr 29, poz. 257 ze zm./ opodatkowaniu podatkiem akcyzowym podlega między innymi nabycie wewnątrzwspólnotowe. Niesporne winno być, że samochody osobowe są wyrobami akcyzowymi niezharmonizowanymi w rozumieniu ustawy. Stawka akcyzy na wyroby akcyzowe niezharmonizowane wynosi 65% podstawy określonej w art. 10 /art. 75 ustawy/.
Na podatnikach dokonujących nabycia wewnątrzwspólnotowego wyrobów akcyzowych niezharmonizowanych - po ich przywozie do kraju - ciąży na podstawie art. 76 ust. 1 ustawy obowiązek złożenia deklaracji uproszczonej do właściwego naczelnika urzędu celnego i zapłaty akcyzy w terminie 5 dni, licząc od dnia powstania obowiązku podatkowego.
Obowiązkowi zapłacenia akcyzy podlegają samochody osobowe niezarejstrowane na terenie kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym.
Podatnikami akcyzy od samochodów osobowych są:
1. podmioty dokonujące każdej sprzedaży samochodu osobowego przed pierwszą rejestracją na terenie kraju,
2. importerzy i podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego /art. 80 ust. 1 i 2 ustawy/,
Z powyższych uregulowań wynika jednoznacznie, że akcyzie podlegają /na gruncie ustawy o podatku akcyzowym w Polsce/ zarówno samochody osobowe nowe, jak i używane sprzedawane na terenie kraju /pkt 1/ oraz importowane i nabyte na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej /pkt 2/.
Akcyzie podlegają w Polsce samochody osobowe niezarejstrowane na terytorium kraju. W przypadku krajowej sprzedaży samochodów osobowych podatnikami są tylko te podmioty, które dokonują nabycia samochodów przed ich pierwszą rejestracją. Z tego uregulowania wynika, że krajowa sprzedaż samochodów osobowych używanych nie podlega akcyzie, skoro jej przedmiotem są samochody już wcześniej zarejestrowane.
Nabycie samochodu osobowego używanego w innym państwie Unii Europejskiej - a więc nabycie wewnątrzwspólnotowe - podlega /według polskiego porządku prawnego/ akcyzie, gdy przedmiotem nabycia są pojazdy niezarejstrowane w Polsce.
Powyższe uregulowania wzbudziły wątpliwości dotyczące ich zgodności z prawem unijnym.
Wątpliwości te zostały pogłębione treścią § 7 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego /Dz.U. Nr 87, poz. 825 ze zm./. Zgodnie z nim w przypadku sprzedaży samochodów osobowych, dostawy wewątrzwspólnotowej, nabycia wewnątrzwspólnotowego lub ich importu dokonywanych po upływie 2 lat kalendarzowych od ich produkcji, wliczając rok produkcji jako pierwszy rok kalendarzowy stosuje się procentowe stawki akcyzy obliczone według stosownego wzoru.
Z dniem 01 maja 2004 r. prawo wspólnotowe stało się częścią polskiego porządku prawnego. Prawo wspólnotowe wiąże każde państwo członkowskie Unii Europejskiej.
Częścią tego porządku prawnego jest artykuł 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską.
Umowa międzynarodowa, którą jest Traktat spełnia funkcję nadrzędną nad krajowym porządkiem prawnym /art. 91 ust. 1 Konstytucji RP/. Nadrzędność ta skutkuje bezpośrednim stosowaniem umowy międzynarodowej. W przypadku kolizji ustaw krajowych z ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi, prawo stanowione w tych umowach jest stosowane bezpośrednio i ma pierwszeństwo przed prawem krajowym /art. 91 ust. 3 Konstytucji RP/.
Pierwszeństwo przed odpowiednimi uregulowaniami zawartymi w krajowym systemie prawa podatkowego ma więc art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską.
Wynika z niego, że Państwa członkowskie nie nakładają bezpośrednio lub pośrednio na towary z Państw Członkowskich jakichkolwiek podatków wewnętrznych wyższych od tych, które nakładają bezpośrednio lub pośrednio na podobne towary krajowe.
Orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości wydane w ramach procedury orzeczenia wstępnego /prejudycjalnego/ może rozstrzygnąć kwestię zgodności prawa
krajowego ze wspólnotowym. Europejski Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 18 stycznia 2007r. w sprawie C-313/05 orzekł, że Artykuł 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on podatkowi akcyzowemu w zakresie, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w Państwie Członkowskim innym niż to, które wprowadziło taki podatek, przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w Państwie Członkowskim, które nałożyło podatek. Do sądu krajowego należy zbadanie, czy uregulowanie sporne w postępowaniu przed sądem krajowym, a w szczególności stosowanie § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego, ma takie skutki.
Opisany powyżej wyrok ETS został wydany w ramach procedury opisanej w art. 234 TWE. Zgodnie z tym przepisem Trybunał Sprawiedliwości jest właściwy do orzekania w trybie prejudycjalnym:
a) o wykładni niniejszego Traktatu;
b) o ważności i wykładni aktów przyjętych przez instytucje Wspólnoty i EBC;
c) o wykładni statutów organów utworzonych aktem Rady, gdy te statuty to przewidują.
W przypadku, gdy pytanie z tym związane jest podniesione przed sądem jednego z Państw Członkowskich, sąd ten może, jeśli uzna, że decyzja w tej kwestii jest niezbędna do wydania wyroku, zwrócić się do Trybunału Sprawiedliwości z wnioskiem o rozpatrzenie tego pytania. W przypadku gdy takie pytanie jest podniesione w sprawie zawisłej przed sądem krajowym, którego orzeczenia nie podlegają zaskarżeniu według prawa wewnętrznego, sąd ten jest zobowiązany wnieść sprawę do Trybunału Sprawiedliwości.
Opisywany powyżej wyrok został wydany przez ETS na skutek pytania prejudycjalnego, z którym zwrócił się WSA w Warszawie postanowieniem z dnia 22 czerwca 2005 r., uznając, że orzeczenie ETS jest niezbędne do wydania wyroku w sprawie. Wyrok z dnia 18 stycznia 2007 r. (C-313/05) wydany w trybie art. 234 TWE wiąże bezpośrednio jedynie Sąd, który zwrócił się o jego wydanie. Należy jednak podkreślić, że inne sądy orzekając w analogicznych sprawach są zobowiązane do uwzględniania orzecznictwa ETS. Sądy krajowe nie są zobowiązane do występowania z pytaniem prejudycjalnym do ETS w sytuacji, gdy sprawa została już wyjaśniona w orzecznictwie ETS (doktryna acte eclaire).
Biorąc powyższe pod uwagę, należy stwierdzić, że Sąd rozpatrując sprawę na podstawie analogicznego stanu faktycznego i prawnego, jest związany wyrokiem ETS z dnia 18 stycznia 2007 r., pomimo tego, że orzeczenie to zostało wydane na skutek pytania skierowanego przez inny Sąd.
Odnosząc się zatem do treści orzeczenia ETS należy wskazać, że ETS orzekł, iż podatek akcyzowy, nałożony ustawą o podatku akcyzowym, nie stanowi cła przywozowego, ani opłaty o skutku równoważnym w rozumieniu art. 25 TWE, ani też nie sprzeciwia się art. 28 TWE, ustanawiającemu zakaz wprowadzania ograniczeń ilościowych w przywozie oraz wszelkich środków o skutku równoważnym.
W ocenie ETS polska ustawa o podatku akcyzowym narusza jednak zakaz dyskryminacji wyrażony w art. 90 akapit pierwszy TWE. W punkcie drugim sentencji wyroku ETS orzekł, iż artykuł 90 akapit pierwszy WE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on podatkowi akcyzowemu w zakresie, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w Państwie Członkowskim innym niż to, które wprowadziło taki podatek, przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w Państwie Członkowskim, które nałożyło podatek.
Tak sformułowana sentencja wyroku nie sprzeciwia się jednak podatkowi akcyzowemu co do zasady. Wyraźnie wskazuje na to ETS w drugim zdaniu drugiego punktu sentencji wyroku, stwierdzając, że do sądu krajowego należy zbadanie, czy uregulowanie sporne w postępowaniu przed sądem krajowym, a w szczególności stosowanie §7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz. U. nr 87, poz. 825 ze zm.), ma takie skutki.
Biorąc pod uwagę opisany powyżej wyrok ETS należy stwierdzić, że to sąd krajowy w postępowaniu dotyczącym konkretnej sprawy jest zobowiązany do zastosowania zasady niedyskryminacji wynikającej z art. 90 akapit 1 TWE, zgodnie z wykładnią przedstawioną w powyższym wyroku przez ETS. Podatek nakładany w Polsce nie może zatem w sposób mniej korzystny traktować towarów nabywanych w innych Państwach Członkowskich Wspólnoty Europejskiej i następnie wwożonych na teren kraju, od towarów nabywanych na jego terytorium. Oznacza to, że niezgodne z prawem wspólnotowym są postanowienia polskiej ustawy podatkowej w zakresie, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w Państwie Członkowskim innym niż Polska, przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w Państwie Członkowskim, które nałożyło podatek. Takie sformułowanie rodzi szereg konsekwencji na gruncie rozpatrywanej sprawy.
Po pierwsze, omawiany wyrok ETS nie sprzeciwia się co do zasady obowiązywaniu w Polsce podatku akcyzowego w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia używanych samochodów osobowych starszych niż dwuletnie. Podatek taki jest dopuszczalny w świetle art. 90 akapit 1 TWE, pod warunkiem, że zostanie nałożony według określonych w wyroku przez ETS reguł.
Po drugie, kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w Państwie Członkowskim innym niż Polska, nie może przewyższać rezydualnej kwoty tego podatku zawartej w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w Polsce. Miarodajna ocena polskich uregulowań podatkowych, z punktu widzenia zasady niedyskryminacji podatkowej wyrażonej w art. 90 akapit 1 TWE, może odbyć się dzięki porównaniu dwóch podstawowych elementów konstrukcji podatku, które wpływają na wysokość zobowiązania podatkowego, a zatem nie tylko stawki podatkowej, ale również podstawy opodatkowania. Skoro więc nabywcy używanych samochodów osobowych starszych niż dwuletnie na terenie kraju nie są zobowiązani do uiszczenia podatku według podwyższonej, na podstawie §7 powołanego powyżej rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. (w brzmieniu obowiązującym do 30 listopada 2006 r. ), stawki to zwiększona stawka podatkowa, sięgająca nawet 65% podstawy opodatkowania, nie może również znaleźć zastosowania do używanych samochodów osobowych starszych niż dwuletnie nabywanych w innych Państwach Członkowskich Wspólnoty Europejskiej. W konsekwencji, wobec używanych samochodów osobowych nabywanych w ramach wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów dopuszczalne jest stosowanie wyłącznie stawki w wysokości 13,6% dla samochodów osobowych o pojemności silnika powyżej 2.000 cm3 i 3,1% dla pozostałych samochodów osobowych.
Zrównanie stawki podatku na samochody osobowe nabywane w kraju i w innych Państwach Członkowskich nie daje jednak jeszcze gwarancji zgodności opodatkowania z zasadą niedyskryminacji podatkowej. Zgodnie z powołanym powyżej orzeczeniem ETS istota problemu sprowadza się do oceny, czy "kwota podatku zawarta w wartości rynkowej podobnych pojazdów" jest taka sama. Spełnienie tego warunku opisanego w wyroku ETS jest możliwe dopiero po ujednoliceniu podstaw opodatkowania samochodów osobowych nabywanych w Polsce i w innych Państwach Członkowskich Wspólnoty Europejskiej. Należy jednak podkreślić, że polska ustawa nie posługuje się pojęciem "wartości rynkowej" pojazdu ani w odniesieniu do samochodów nabywanych w kraju, ani tym bardziej do samochodów nabywanych w innych Państwach Członkowskich Wspólnoty Europejskiej. Wyrok ETS nie może więc stanowić podstawy prawnej dla organów podatkowych do weryfikowania podstawy opodatkowania i zrównania jej z wartością rynkową samochodu. Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku akcyzowym podstawą opodatkowania w przypadku wyrażenia stawki akcyzy w procencie podstawy opodatkowania jest kwota należna z tytułu sprzedaży na terytorium kraju wyrobów akcyzowych pomniejszona o kwotę podatku od towarów i usług oraz o kwotę akcyzy, należne od tych wyrobów. Natomiast na podstawie art. 82 ust. 3 ustawy o podatku akcyzowym w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego podstawą opodatkowania jest kwota, jaką nabywca jest obowiązany zapłacić. Określając podstawę opodatkowania polski ustawodawca, zarówno w przypadku nabycia krajowego, jak i nabycia wewnątrzwspólnotowego, nie stosuje obiektywnego kryterium "wartości rynkowej" towaru, lecz posługuje się kryterium subiektywnym "kwoty należnej z tytułu sprzedaży na terytorium kraju wyrobów akcyzowych pomniejszonej o kwotę podatku od towarów i usług oraz o kwotę akcyzy, należne od tych wyrobów" i "kwoty, jaką nabywca jest obowiązany zapłacić". Przez "wartość rynkową podobnych pojazdów", do której nawiązuje ETS w drugim punkcie sentencji wyroku należy więc rozumieć odpowiednio kwotę należną z tytułu sprzedaży na terytorium kraju wyrobów akcyzowych pomniejszoną o kwotę podatku od towarów i usług oraz o kwotę akcyzy, należne od tych wyrobów i kwotę, jaką nabywca jest obowiązany zapłacić w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego. Na podkreślenie zasługuje fakt, iż nie sposób z wyroku ETS wywnioskować niezgodność podstaw opodatkowania, określonych w polskiej ustawie o podatku akcyzowym z jakimkolwiek przepisem prawa wspólnotowego. Wniosek taki jest zasadny w świetle orzeczenia ETS, gdyż w opisywanym wyroku ETS zakwestionował jedynie uregulowania dotyczące samochodów starszych niż dwuletnie, a elementem, który różni opodatkowanie samochodów nowych (nie starszych niż dwuletnie) i używanych (starszych niż dwuletnie) jest ukształtowanie stawki podatkowej, a nie podstawy opodatkowania. Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że omawiany wyrok ETS zakazuje stosowania wyższej stawki na używane samochody osobowe nabywane w innych Państwach Członkowskich Wspólnoty Europejskiej, niż na podobne pojazdy nabywane w Polsce. Wyrok ten nie rozstrzyga kwestii możliwości weryfikacji podstawy opodatkowania, gdyż ten element konstrukcji podatku nie wpływa na dyskryminację podatkową samochodów nabywanych w innych Państwach Członkowskich Wspólnoty Europejskiej.
Po trzecie, omawiany wyrok ETS odnosi się wyłącznie do opodatkowania używanych samochodów osobowych starszych niż dwuletnie nabywanych w innych Państwach Członkowskich Wspólnoty Europejskiej. Oznacza to, że w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia nowych samochodów osobowych (nie starszych niż dwuletnie) podatek akcyzowy nakładany w Polsce nie sprzeciwia się zasadzie niedyskryminacji podatkowej wyrażonej w art. 90 akapit 1 TWE. Tym samym omawiany wyrok ETS nie stanowi podstawy weryfikowania wysokości opodatkowania w tym zakresie.
Mając na uwadze powyższe rozważania, organy podatkowe, rozpatrując ponownie wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku akcyzowym pobranym od wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodów osobowych, są zatem zobowiązane do zastosowania jednolitej stawki podatkowej bez względu na wiek nabytego w innym Państwie Członkowskim Wspólnoty Europejskiej samochodu osobowego. Podstawę opodatkowania powinna stanowić kwota, jaką nabywca jest obowiązany zapłacić w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego, a więc rzeczywista cena uiszczona w związku z nabyciem samochodu, czego jednak nie należy rozumieć, jako możliwości weryfikowania podstawy opodatkowania do wartości rynkowej pojazdu.
Skarżący złożył wniosek o rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym. Zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administrcyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ Sąd zawiadomił Dyrektora Izby Celnej o złożeniu powyższego wniosku.
Dyrektor Izby Celnej nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.
Powstały więc przesłanki do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.
Z tych powodów Sąd wniesioną skargę uznał za uzasadnioną i na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. "a", art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o
postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.
/-/ J.Ruszyński
uk

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI