I SA/Po 500/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2025-12-11
NSApodatkoweWysokawsa
zabezpieczenie majątkowekara grzywnynależność publicznoprawnaprzestępstwo skarbowepostępowanie egzekucyjnewłaściwość organuKodeks karny skarbowyKodeks karny wykonawczyKodeks postępowania cywilnegoprawo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej o nieprzystąpieniu do zabezpieczenia majątkowego, uznając, że Naczelnik Urzędu Skarbowego nie był właściwy do wykonania postanowienia prokuratora o zabezpieczeniu grzywny.

Skarżący P. P. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o nieprzystąpieniu do zabezpieczenia majątkowego. Sprawa dotyczyła zabezpieczenia kary grzywny i należności publicznoprawnej na mieniu podejrzanego R. M. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił przystąpienia do zabezpieczenia, uznając brak swojej właściwości, ponieważ zabezpieczenie grzywny powinno być wykonane według przepisów K.p.c., a nie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Sąd administracyjny uznał rację organu egzekucyjnego i oddalił skargę, podkreślając, że prokurator nie zabezpieczył przepadku, co uniemożliwiło zastosowanie art. 195a K.k.w. i zlecenie wykonania całości postanowienia Naczelnikowi Urzędu Skarbowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę P. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o nieprzystąpieniu do zabezpieczenia majątkowego. Postanowienie to dotyczyło zabezpieczenia kary grzywny oraz należności publicznoprawnej uszczuplonej przestępstwem skarbowym na mieniu podejrzanego R. M. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił wykonania zabezpieczenia, wskazując na brak swojej właściwości rzeczowej, gdyż zabezpieczenie grzywny powinno być realizowane według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego (K.p.c.), a nie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.). Sąd administracyjny zgodził się z tym stanowiskiem. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że prokurator P. P. zabezpieczył jedynie karę grzywny i należność publicznoprawną, ale nie zabezpieczył przepadku. Zgodnie z przepisami Kodeksu karnego wykonawczego (K.k.w.), wykonanie zabezpieczenia grzywny następuje według K.p.c. (właściwy komornik sądowy), natomiast wykonanie zabezpieczenia należności publicznoprawnej następuje według u.p.e.a. (właściwy naczelnik urzędu skarbowego). Sąd podkreślił, że art. 195a K.k.w., który pozwala na zlecenie wykonania całości postanowienia zabezpieczającego jednemu organowi (np. naczelnikowi urzędu skarbowego), ma zastosowanie tylko wtedy, gdy w jednym postanowieniu zabezpieczono łącznie przepadek oraz inne wymienione należności. Ponieważ przepadek nie został zabezpieczony, prokurator nie mógł skorzystać z tej możliwości. W konsekwencji, Naczelnik Urzędu Skarbowego był uprawniony do nieprzystąpienia do egzekucji, a jego postanowienie, utrzymane w mocy przez Dyrektora IAS, było zgodne z prawem. Sąd oddalił skargę P. P.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, Naczelnik Urzędu Skarbowego nie jest właściwy do wykonania postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym obejmującym karę grzywny, jeśli nie zabezpieczono przepadku, ponieważ wykonanie zabezpieczenia grzywny następuje według przepisów K.p.c., a nie u.p.e.a.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 195a K.k.w. pozwala na zlecenie wykonania całości postanowienia zabezpieczającego jednemu organowi tylko wtedy, gdy zabezpieczono przepadek wraz z innymi należnościami. Ponieważ w analizowanej sprawie przepadek nie został zabezpieczony, prokurator nie mógł zlecić wykonania całości postanowienia Naczelnikowi Urzędu Skarbowego. Wykonanie zabezpieczenia grzywny należy do właściwości komornika sądowego (K.p.c.), a zabezpieczenie należności publicznoprawnej do naczelnika urzędu skarbowego (u.p.e.a.).

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (21)

Główne

u.p.e.a. art. 29 § § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 29 § § 2a

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

K.k.s. art. 113 § § 1

Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy

K.k.s. art. 131 § § 1

Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy

K.k.s. art. 178 § § 1

Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy

K.k.s. art. 179 § § 1

Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy

K.k.s. art. 180 § § 1

Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy

K.k.w. art. 27

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy

K.k.w. art. 27a § § 1

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy

K.k.w. art. 195a § § 1

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy

K.p.k. art. 291 § § 1

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego

K.p.k. art. 292 § § 1

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego

K.p.k. art. 292 § § 2

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego

K.p.k. art. 293 § § 1

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego

K.p.k. art. 293 § § 2

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego

K.p.k. art. 293 § § 5

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.e.a. art. 166 § n pkt 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

K.p.c.

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego

u.K.A.S. art. 28

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naczelnik Urzędu Skarbowego nie był właściwy do wykonania postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym, ponieważ nie zabezpieczono przepadku, co uniemożliwiało zlecenie wykonania całości postanowienia na podstawie art. 195a K.k.w. i wymagało zastosowania odrębnych procedur dla zabezpieczenia grzywny (K.p.c.) i należności publicznoprawnej (u.p.e.a.).

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżącego P. P., że Naczelnik Urzędu Skarbowego był zobowiązany do wykonania postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym, ponieważ zabezpieczono grzywnę i należność publicznoprawną, a także że art. 292 § 2 K.p.k. pozwala na wykonanie zabezpieczenia na podstawie u.p.e.a. oraz że Dyrektor IAS pominął przepisy K.k.s. dotyczące zabezpieczenia.

Godne uwagi sformułowania

Istotą sporu w kontrolowanej sprawie jest zasadność nieprzystąpienia przez Naczelnika do zabezpieczenia majątkowego na majątku podejrzanego na podstawie postanowienia P. P. o takim zabezpieczeniu. W kontrolowanej sprawie P. P. nie zabezpieczył ani przepadku przedmiotów, ani przepadku korzyści majątkowej, tj. środków karnych, o których mowa w art. 22 § 2 pkt 2 i 4 K.k.s. W kontrolowanej sprawie P. P. nie objął zabezpieczeniem majątkowym przepadku, zatem nie może skorzystać z możliwości zlecenia wykonania całości postanowienia Naczelnikowi.

Skład orzekający

Izabela Kucznerowicz

przewodniczący

Barbara Rennert

sprawozdawca

Michał Ilski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie właściwości organów do wykonania zabezpieczenia majątkowego w sprawach karnych skarbowych, w szczególności gdy zabezpieczenie obejmuje różne rodzaje należności (grzywna, należność publicznoprawna) i nie obejmuje przepadku."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której nie zabezpieczono przepadku, co jest kluczowe dla zastosowania art. 195a K.k.w. i zlecenia wykonania całości postanowienia jednemu organowi.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy złożonych kwestii proceduralnych związanych z egzekucją zabezpieczeń w sprawach karnych skarbowych, co jest istotne dla praktyków prawa podatkowego i karnego. Wyjaśnia, kiedy naczelnik urzędu skarbowego jest właściwy do wykonania zabezpieczenia, a kiedy nie.

Kto wykonuje zabezpieczenie majątkowe w sprawach karnych skarbowych? Sąd wyjaśnia, kiedy naczelnik urzędu skarbowego nie musi działać.

Sektor

podatkowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Po 500/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-12-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Barbara Rennert /sprawozdawca/
Izabela Kucznerowicz /przewodniczący/
Michał Ilski
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Inne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 119 pkt 3,art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 22 § 2 i 2a ,art. 2 § 1 pkt 5 i art. 2 § 2,art. 29 § 2 pkt 1 i § 2a,art. 166n pkt 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 628
art. 56 § 2, art. 54 § 2, art. 61 § 1 w zw. z art. 6 § 2 w zw. z art. 9 § 1 i 3 i art. 7 § 1 ,Art. 22,art. 131 § 1, art. 178 i nast.,art. 179 § 1, art. 180 § 1
Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy
Dz.U. 2024 poz 706
art. 27,art. 27a § 1,art. 195a § 1, art. 187
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 37
art. 291 § 1
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędzia WSA Barbara Rennert (spr.) Asesor sądowy WSA Michał Ilski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi P. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 26 maja 2025 r. nr [...] w przedmiocie nieprzystąpienia do zabezpieczenia majątkowego oddala skargę.
Uzasadnienie
W dniu 18 czerwca 2025 r. P. P. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 26 maja 2025 r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego P. z 10 stycznia 2025 r. nr [...] o nieprzystąpieniu do zabezpieczenia majątkowego.
Powyższa skarga została wniesiona na tle stanu faktycznego, w którym w dniu 18 listopada 2024 r. P. P. wydał wobec podejrzanego R. M. postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym. Jako podstawę prawną powyższego postanowienia P. P. wskazał przepisy art. 291 § 1 pkt 1 i 4, art. 292 § 1 oraz art. 293 § 1, 2 i 5 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 37 ze zm.; dalej: "K.p.k.") w zw. z art. 113 § 1 i art. 131 § 1 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2024 r. poz. 628 ze zm.; dalej: "K.k.s."). P. P. postanowił zabezpieczyć na mieniu podejrzanego karę grzywny orzekaną za zarzucone przestępstwo skarbowe oraz obowiązek uiszczenia należności publicznoprawnej uszczuplonej przestępstwem skarbowym i zabezpieczenia tego dokonać przez zajęcie całości udziałów przysługujących podejrzanemu w dwóch spółkach z o.o.: L. w G. W.. i P.-L. w P. . Jednocześnie na podstawie art. 179 § 1 K.k.s. postanowił przesłać postanowienie Naczelnikowi Urzędu Skarbowego P. celem wykonania zabezpieczenia majątkowego. Ww. postanowienie wraz dołączonym do niego zarządzeniem zabezpieczenia P. P. w dniu 2 grudnia 2024 r. przesłał Naczelnikowi, który otrzymał je 4 grudnia 2024 r.
Pismem z 19 grudnia 2024 r. Naczelnik zawiadomił P. P. o nieprzystąpieniu do zabezpieczenia.
W dniu 31 grudnia 2024 r. P. P. zakwestionował stanowisko prezentowane przez Naczelnika i powołując się na art. 29 § 2a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.; dalej: "u.p.e.a."), wniósł o wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym lub wydanie postanowienia o nieprzystąpieniu do egzekucji. Jednocześnie wskazał, że postanowienie jest nieprawomocne, ponieważ podejrzany wniósł na nie zażalenie. Natomiast 20 grudnia 2024 r. do Sądu Okręgowego w P. został skierowany akt oskarżenia przeciwko R. M., a sprawa jest prowadzona pod sygnaturą III K 584/24/19.
Powołanym na wstępie rozstrzygnięciem Naczelnik postanowił nie przystąpić do zabezpieczenia majątkowego skierowanego do majątku podejrzanego na podstawie opisanego wyżej postanowienia P. P. . W uzasadnieniu wskazał, że badając dopuszczalność zabezpieczenia stwierdził, iż nie jest właściwy do jego dokonania, ponieważ egzekucję grzywny prowadzi się według przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 ze zm.; dalej: "K.p.c."). Powołując się na przepisy art. 292 § 1 K.p.k. oraz art. 28 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615 ze zm.; dalej: "u.K.A.S."), wyjaśnił, że w sprawie nie występują okoliczności, o których mowa w art. 195a ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2024 r. poz. 706; dalej: "K.k.w.") albowiem P. P. nie zabezpieczył w jednym postanowieniu grożącego przepadku i kary grzywny. Zlecenie wykonania postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym grożącej grzywny, obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, świadczenia pieniężnego, nawiązki lub wykonania orzeczenia o kosztach sądowych w postępowaniu karnym naczelnikowi urzędu skarbowego jest możliwe jedynie w sytuacji, gdy jednym (tym samym) postanowieniem zabezpieczono również grożący przepadek. Chodzi bowiem o kumulatywnie zastosowane zabezpieczenie grożącego przepadku oraz innych wymienionych w przepisie kar, środków kompensacyjnych i obowiązków.
W zażaleniu na ww. postanowienie, zaskarżając je w całości, P. P. zarzut mu obrazę art. 29 § 2 pkt 1 u.p.e.a., wnosząc o jego uchylenie oraz orzeczenie, że Naczelnik powinien przystąpić "do egzekucji administracyjnej na podstawie postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym na mieniu R. M..
Utrzymując w mocy ww. rozstrzygnięcie zaskarżonym postanowieniem, Dyrektor IAS odwołał się do art. 27, art. 27a § 1 i 2 K.k.w. oraz art. 180 § 1 K.k.s. podkreślając, że ich treść wskazuje, iż zarówno zabezpieczenia, jak i egzekucji należności publicznoprawnej uszczuplonej czynem zabronionym dokonuje naczelnik urzędu skarbowego według przepisów u.p.e.a. Naczelnik urzędu skarbowego jest właściwy rzeczowo do wykonywania postanowień o zabezpieczeniu przepadku oraz środka karnego ściągnięcia równowartości pieniężnej przepadku przedmiotów, środka karnego ściągnięcia równowartości pieniężnej przepadku korzyści majątkowej lub należności publicznoprawnej uszczuplonej czynem zabronionym. W odniesieniu do innych kar i środków karnych wykonanie postanowień o zabezpieczeniu ma charakter incydentalny - dotyczy wyłącznie takich sytuacji, gdy łącznie z przepadkiem objęto zabezpieczeniem również inne należności.
Organ nadzoru wskazał, że w postanowieniu o zabezpieczeniu majątkowym, jako podstawę prawną zabezpieczenia wskazano przepisy art. 291 § 1 pkt 1 i 4, art. 292 § 1 oraz art. 293 § 1, 2 i 5 K.p.k. w zw. z art. 113 § 1 i art. 131 § 1 K.k.s. i zaznaczył, że przepis art. 292 § 1 K.p.k. określa, iż zabezpieczenie następuje w sposób wskazany w przepisach K.p.c. Naczelnik urzędu skarbowego nie jest uprawniony do dokonania zabezpieczenia na podstawie przepisów K.p.c., zatem podjęcie czynności zabezpieczających przez Naczelnika Urzędu Skarbowego P. na podstawie ww. postanowienia nie jest możliwe.
W skardze na opisane wyżej postanowienia, wnosząc o uchylenie w całości postanowień organów obu instancji, P. P. zarzucił naruszenie art. 29 § 2 pkt 1 i 2a u.p.e.a. przez jego błędne zastosowanie i niezasadne przyjęcie, że Naczelnik nie jest organem właściwym do wykonania postanowienia P. P. o zabezpieczeniu majątkowym na mieniu podejrzanego i że tenże organ był uprawniony, aby nie przystąpić do egzekucji wobec stwierdzenia, iż obowiązek, którego dotyczył tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej, a nadto był uprawniony, aby zawiadomić wierzyciela o przyczynach nieprzystąpienia do egzekucji oraz następnie wydać postanowienie o nieprzystąpieniu do egzekucji.
Uzasadniając skargę, P. P. wyjaśnił, że w zaskarżonym postanowieniu ułomnie przywołano treść art. 292 § 1 K.p.k., który to przepis w rzeczywistości stanowi, iż zabezpieczenie następuje w sposób wskazany w przepisach K.p.c., chyba że ustawa stanowi inaczej. Zdaniem skarżącego, w świetle tego przepisu, zabezpieczenie na podstawie przepisów procedury cywilnej nie jest jedynym sposobem realizacji postanowienia prokuratora o zabezpieczeniu majątkowym. Przywołując treść art. 292 § 2 K.p.k., P. P. wskazał, że zabezpieczenie grożącego przepadku następuje przez zajęcie ruchomości, wierzytelności i innych praw majątkowych oraz przez ustanowienie zakazu zbywania i obciążania nieruchomości. Zwrócił również uwagę, że Dyrektor IAS pominął pozostałe przepisy stanowiące podstawę wydania postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym, tj. art. 113 § 1 i art. 131 § 1 K.k.s. Wyjaśnił, że zabezpieczenie majątkowe na udziałach przysługujących podejrzanemu w dwóch spółkach służyło realizacji wykonania orzeczonej w przyszłości kary grzywny i orzekanemu przez sąd na zasadzie art. 33 § 1 w zw. z art. 22 § 2 pkt 4a K.k.s. ściągnięciu równowartości pieniężnej przepadku korzyści majątkowej odniesionej z przestępstwa, odpowiadającej łącznej wysokości spowodowanego uszczuplenia podatkowego. Powołał się także na treść przepisów art. 178 § 1 oraz art. 180 § 1 K.k.s., zaznaczając, że art. 28 u.K.A.S. wprost wskazuje, iż do zadań naczelnika urzędu skarbowego m.in. należy wykonywanie kar i środków karnych oraz wykonywanie zabezpieczania kar i środków karnych w zakresie określonym m.in. w art. 180 K.k.s.
P. P. podkreślił, że art. 292 § 2 K.p.k. przewiduje kilka sposobów zabezpieczenia majątkowego grożącego przepadku, przy czym zajęcie ruchomości, wierzytelności i innych praw majątkowych oraz ustanowienie zarządu nieruchomości, wykonywane jest w oparciu o przepisy u.p.e.a. W myśl art. 195a § 1 w zw. z art. 27a § 2 K.k.w., w sytuacji, gdy jednym postanowieniem zabezpieczono łącznie grożący: przepadek oraz grzywnę, obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, świadczenie pieniężne, nawiązkę oraz orzeczenie o kosztach sądowych, zastosowanie mają przepisy u.p.e.a., zaś sposób zabezpieczenia określa art. 164 § 1 u.p.e.a. Tym samym Naczelnik jest organem właściwym rzeczowo do wykonania postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym na mieniu podejrzanego, ponieważ tym jednym postanowieniem zabezpieczono grzywnę i przepadek.
W tej sytuacji, zdaniem P. P. , przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia doszło do naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 29 § 2 pkt 1 i 2a u.p.e.a. Tożsamym uchybieniem dotknięte jest postanowienie Naczelnika, ponieważ ww. organ, zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a., badał z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, ale - z obrazą art. 29 § 2 K.p.k. - stwierdził, że obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy nie podlega egzekucji administracyjnej i zawiadomił P. P. o nieprzystąpieniu do egzekucji oraz wydał w tym przedmiocie postanowienie.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.
Sąd zważył, co następuje:
Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.").
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Istotą sporu w kontrolowanej sprawie jest zasadność nieprzystąpienia przez Naczelnika do zabezpieczenia majątkowego na majątku podejrzanego na podstawie postanowienia P. P. o takim zabezpieczeniu. Powodem tego nieprzystąpienia było stwierdzenie przez organ egzekucyjny braku swojej właściwości do dokonania żądanego zabezpieczenia. W sporze tym rację należy przyznać organowi egzekucyjnym (Naczelnikowi i Dyrektorowi).
Rozważania w rozpoznawanej sprawie należy rozpocząć od przypomnienia postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym, ponieważ ono stanowi podstawę wydanego zarządzenia zabezpieczenia i te dwa dokumenty stanowiły dla P. P. podstawę do żądania dokonania przez Naczelnika zabezpieczenia na majątku podejrzanego. W ww. postanowieniu P. P. w sprawie dotyczącej przestępstwa skarbowego, o popełnienie którego podejrzany jest R. M., postanowił zabezpieczyć na jego mieniu karę grzywny orzekaną za zarzucane przestępstwo skarbowe na podstawie art. 56 § 2, art. 54 § 2, art. 61 § 1 w zw. z art. 6 § 2 w zw. z art. 9 § 1 i 3 i art. 7 § 1 K.k.s. oraz obowiązek uiszczenia należności publicznoprawnej uszczuplonej przestępstwem skarbowym. Prześledzenia zatem wymagają regulacje, które służą orzekaniu o zabezpieczeniu majątkowym, jak i wykonywaniu tego rodzaju zabezpieczeń.
Art. 22 K.k.s. w § 1 wyszczególnia kary za przestępstwa skarbowe, wymieniając wśród nich w pkt 1 karę grzywny w stawkach dziennych, a w § 2 środki karne, tak jak m. in. w pkt 2 przepadek przedmiotów i w pkt 4 przepadek korzyści majątkowej. K.k.s. w art. 113 § 1 w sprawach o przestępstwa skarbowe odsyła do odpowiedniego stosowania K.p.k., jeżeli przepisy K.k.s. nie stanowią inaczej. W myśl art. 291 § 1 K.p.k. w razie zarzucenia oskarżonemu popełnienia przestępstwa, za które lub w związku z którym można orzec: (1) grzywnę, (2) świadczenie pieniężne, (3) przepadek, (4) środek kompensacyjny, (5) zwrot pokrzywdzonemu lub innemu uprawnionemu podmiotowi korzyści majątkowej, jaką sprawca osiągnął z popełnionego przestępstwa albo jej równowartości – może z urzędu nastąpić zabezpieczenie wykonania tego orzeczenia na mieniu oskarżonego (...). Natomiast w myśl art. 131 § 1 K.k.s. w razie popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego można zabezpieczyć także środek karny, o którym mowa w art. 22 § 2 pkt 2-4a, obowiązek zwrotu korzyści majątkowej oraz uiszczenie należności publicznoprawnej uszczuplonej czynem zabronionym, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że bez takiego zabezpieczenia wykonanie zabezpieczenia w zakresie tych środków, obowiązku ściągnięcie uszczuplonej należności publicznoprawnej będzie niemożliwe lub znacznie utrudnione. Przytoczone wyżej przepisy stanowiły podstawę prawną dokonanego przez P. P. zabezpieczenia kary grzywny oraz zabezpieczenia uiszczenia należności publicznoprawnej uszczuplonej czynem zabronionym. Należy zwrócić uwagę, że P. P. nie zabezpieczył ani przepadku przedmiotów, ani przepadku korzyści majątkowej, tj. środków karnych, o których mowa w art. 22 § 2 pkt 2 i 4 K.k.s., ani nawet ściągnięcia ich równowartości pieniężnej (art. 22 § 2 pkt 3 i 4a K.k.s.).
Etap wykonawczy postanowień o zabezpieczeniu majątkowym reguluje art. 178 i nast. K.k.s. I tak, zgodnie z jego art. 178 § 1, do wykonania orzeczeń w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe stosuje się odpowiednio przepisy K.k.w., jeżeli przepisy niniejszego kodeksu nie stanowią inaczej. W myśl art. 179 § 1 K.k.s. organem wykonującym zabezpieczenie majątkowe jest naczelnik urzędu skarbowego, chyba że kodeks stanowi inaczej, a stosownie do treści art. 180 § 1 tej ustawy, do zabezpieczenia i egzekucji środka karnego ściągnięcia równowartości pieniężnej przepadku przedmiotów, środka karnego ściągnięcia równowartości pieniężnej przepadku korzyści majątkowej uszczuplonej czynem zabronionym stosuje się odpowiednio art. 27 K.k.w., zgodnie z którym egzekucję przepadku oraz nawiązki na rzecz Skarbu Państwa prowadzi naczelnik urzędu skarbowego według przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli niniejsza ustawa nie stanowi inaczej. Natomiast w myśl art. 27a § 1 K.k.w. do wykonania postanowień o zabezpieczeniu grzywny, świadczenia pieniężnego, środka kompensacyjnego oraz kosztów sądowych mają zastosowanie przepisy K.p.c., jeżeli niniejsza ustawa nie stanowi inaczej, a zgodnie z § 2 tego artykułu, do wykonania postanowień o zabezpieczeniu przepadku mają zastosowanie przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli niniejsza ustawa nie stanowi inaczej.
Odnosząc powyższe regulacje do stanu faktycznego kontrolowanej sprawy zauważyć należy, że postanowienie zabezpieczające na mieniu podejrzanego grzywnę - zgodnie z powołanym wyżej art. 27a § 1 K.k.w., do odpowiedniego stosowania którego odsyła art. 178 § 1 K.k.s. - wykonywane jest na podstawie przepisów K.p.c. a nie u.p.e.a., czyli wykonywane jest przez komornika sądowego. Natomiast postanowienie zabezpieczające na mieniu podejrzanego należności publicznoprawnej uszczuplonej czynem zabronionym – zgodnie z cytowanym wyżej art. 27 K.k.w., stosowanym odpowiednio z mocy art. 180 § 1 K.k.s. – wykonywane jest przez naczelnika urzędu skarbowego według przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Obie znajdujące zastosowanie w niniejszej sprawie regulacje, tj. art. 27 i art. 27a § 1 K.k.w. zastrzegają jednak w odesłaniu do odpowiedniego ich stosowania "jeżeli niniejsza ustawa nie stanowi inaczej". Jest to istotne w stanie faktycznym kontrolowanej sprawy, ponieważ P. P. zabezpieczył na mieniu podejrzanego dwie przyszłe należności (grzywnę i obowiązek uiszczenia należności publicznoprawnej), do wykonania których powołane wyżej przepisy stosują odrębne procedury egzekucyjne, bowiem zabezpieczenie grzywny dokonywane jest w oparciu o przepisy K.p.c., czyli właściwy jest komornik sądowy, zaś zabezpieczenie uiszczenia należności publicznoprawnej dokonywane jest w oparciu o przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, czyli właściwy jest naczelnik urzędu skarbowego. W kontrolowanej sprawie doszło zatem do kolizji dwóch odrębnych procedur wykonania zabezpieczenia (cywilnej i administracyjnej), czy postanowienie P. P. powinien wykonać naczelnik urzędu skarbowego.
Dla rozstrzygnięcia tego problemu niezbędne jest odwołanie się do art. 195a § 1 K.k.w., w którym ustawodawca odpowiada na konflikt organów egzekucyjnych jaki nastąpił również w kontrolowanej sprawie. Otóż, zgodnie z tą regulacją, jeżeli jednym postanowieniem zabezpieczono grożący przepadek oraz grzywnę, obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, świadczenie pieniężne, nawiązkę lub wykonanie orzeczenia o kosztach sądowych w postępowaniu karnym sąd lub prokurator, który wydał to postanowienie, może zlecić jego wykonanie w całości naczelnikowi urzędu skarbowego określonemu zgodnie z art. 22 § 2 i 2a u.p.e.a. Zatem ustawodawca decyzję o wykonaniu kolizyjnego postanowienie pozostawia prokuratorowi, ale tylko w sytuacji, gdy w jednym postanowieniu zabezpieczono wykonanie grożących kar, środków karnych i należności wyszczególnionych w tym przepisie. Podkreślenia wymaga, że w kontrolowanej sprawie P. P. nie zabezpieczył na mieniu podejrzanego ani przepadku przedmiotów, ani przepadku korzyści majątkowej, tj. środków karnych stosowanych wobec sprawców popełniających przestępstwa skarbowe.
W tym miejscu należy przypomnieć, że w dniu 7 grudnia 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę 7 sędziów o sygn. akt II FPS 6/09, zgodnie z którą: (1) przepis art. 195a K.k.w. może stanowić podstawę zlecenia wykonania zabezpieczenia administracyjnemu organowi egzekucyjnemu tylko wówczas, gdy jednym postanowieniem zabezpieczono grożący przepadek oraz inne wymienione w nim obowiązki; (2) zabezpieczenie grożącego środka karnego przepadku, według przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, administracyjny organ egzekucyjny przeprowadza na podstawie art. 2 § 1 pkt 5 i art. 2 § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 27 K.k.w. W uzasadnieniu powyższej uchwały NSA wskazał, że w celu wyeliminowania zbiegu i konkurencji cywilnych i egzekucyjnych postępowań zabezpieczających organ orzekający zabezpieczenie może na podstawie art. 195a § 1 K.k.w. zlecić w całości jego wykonanie jednemu organowi wykonawczemu, określonemu w art. 187 K.k.w., to jest urzędowi skarbowemu, czyli organowi egzekucyjnemu w rozumieniu art. 1a pkt 7 ustawy egzekucyjnej, obejmującemu zarówno organ wykonujący zabezpieczenie, jak i egzekucję administracyjną. Kumulacja podstaw czy też powodów zabezpieczenia, przewidziana w art. 195a § 1 K.k.w., nie jest przesłanką zastosowania administracyjnego albo cywilnego trybu zabezpieczenia w poszczególnych przypadkach objętych jej zakresem, ale wyłącznie regulacją na wypadek zbiegu kary i środków karnych, które uzasadniają różne tryby postępowania zabezpieczającego, w tym – odmienne organy wykonujące zabezpieczenie. Jeżeli więc jednym postanowieniem, o którym mowa w art. 291 § 1 K.p.k. i w art. 195a § 1 K.k.w., zabezpieczono grożący przepadek oraz nawiązkę na rzecz Skarbu Państwa, do których adekwatne jest administracyjne postępowanie zabezpieczające, a następnie administracyjne postępowanie egzekucyjne (oba prowadzone przez administracyjny organ egzekucyjny) oraz zabezpieczono grożącą grzywnę, obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, świadczenia pieniężne albo nawiązkę (inną aniżeli na rzecz Skarbu Państwa), które zabezpieczane i wykonywane są według przepisów K.p.c., wydający to postanowienie, zamiast rozdzielać jego wykonanie na różne organy odmiennych postępowań prawnych, może na podstawie szczególnego uregulowania z art. 195a § 1 K.k.w. zlecić w całości jego wykonanie jednemu organowi, to jest urzędowi skarbowemu określonemu w art. 187 K.k.w.
Zaznaczyć należy, że w stanowiącym podstawę zabezpieczenia postanowieniu z 18 listopada 2024 r. P. P. powołał się jedynie na regulację zawartą w na art. 179 § 1 K.k.s., który jest przepisem ogólnym wskazującym, że organem wykonującym zabezpieczenie majątkowe jest naczelnik urzędu skarbowego, chyba że kodeks stanowi inaczej. Powołana przez P. P. regulacja nie daje, zdaniem Sądu, podstaw do przyjęcia, że to Naczelnik zobowiązany jest do wykonania wydanego przez P. P. postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym, ponieważ (co już wyżej Sąd wyjaśnił) wykonanie zabezpieczenia grzywny należy do właściwości komornika sądowego, albowiem mają do tego wykonania zastosowanie przepisy K.p.c. Art. 180 § 1 K.k.s. odsyła do odpowiedniego stosowania art. 27 K.k.w. do zabezpieczenia należności publicznoprawnej uszczuplonej czynem zabronionym, który to przepis mówi o właściwości naczelnika urzędu skarbowego i prowadzeniu postępowania według przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W przepisie tym nie ma natomiast mowy o wykonaniu postanowień o zabezpieczeniu grzywny, które – z mocy art. 27a § 1 K.k.w. –wykonuje się według przepisów K.p.c., jeżeli K.k.w. nie stanowi inaczej. Inaczej stanowi natomiast art. 195a § 1 tej ustawy, który pozwala prokuratorowi na zlecenie wykonania w całości postanowienia zabezpieczającego, ale w sytuacji, gdy tym postanowieniem zabezpieczono grożący przepadek oraz grzywnę, obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, świadczenie pieniężne, nawiązkę lub wykonanie orzeczenia o kosztach sądowych w postępowaniu karny. Natomiast w kontrolowanej sprawie P. P. nie objął zabezpieczeniem majątkowym przepadku, zatem nie może skorzystać z możliwości zlecenia wykonania całości postanowienia Naczelnikowi.
Należy zwrócić uwagę, że w uzasadnieniu skargi P. P. wskazał, iż zabezpieczenie majątkowe na udziałach przysługujących podejrzanemu w dwóch spółkach prawa handlowego posłużyć miało realizacji wykonania zarówno orzeczonej w przyszłości kary grzywny i orzekanemu przez sąd na zasadzie art. 33 § 1 w zw. z art. 22 § 2 pkt 4a K.k.s. ściągnięciu równowartości pieniężnej przepadku korzyści majątkowej odniesionej z przestępstwa odpowiadającej łącznej wysokości spowodowanego uszczuplenia podatkowego, co wynikało wprost z uzasadnienia postanowienia, albowiem wnioskowany przez niego wymiar kary będzie dotyczył również orzeczenia takiego środka karnego przez sąd. Argumentacja ta nie może służyć poparciu stanowiska skarżącego P. P. , że to Naczelnik jest zobowiązany do wykonania postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym. Czym innym jest bowiem środek karny, jakim jest m. in. ściągnięcie równowartości pieniężnej przepadku korzyści majątkowej (art. 22 § 1 pkt 4a K.k.s.) a czym innym obowiązek uiszczenia należności publicznoprawnej uszczuplonej czynem zabronionym.
Odnosząc się natomiast do jedynego zarzutu skargi, a mianowicie zarzutu naruszenia art. 29 § 2 pkt 1 i § 2a u.p.e.a., Sąd stwierdza, że nie jest on zasadny. W myśl art. 29 § 2 pkt 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny niebędący jednocześnie wierzycielem nie przystępuje do egzekucji i zawiadamia wierzyciela o przyczynach nieprzystąpienia do egzekucji, jeżeli obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej. Przepis ten poprzedzony jest § 1 ww. artykułu, zgodnie z którym organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Natomiast art. 29 § 2a u.p.e.a. stanowi, że na wniosek wierzyciela niebędącego jednocześnie organem egzekucyjnym, złożony w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o przyczynach nieprzystąpienia do egzekucji, organ egzekucyjny wydaje postanowienie o nieprzystąpieniu do egzekucji lub przystępuje do egzekucji. Powyższe regulacje stosuje się odpowiednio w zakresie wykonywania postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym z mocy odesłania zawartego w art. 166n pkt 1 u.p.e.a. Skoro zatem Naczelnik uznał, zdaniem Sądu prawidłowo, że nie jest organem rzeczowo właściwym do wykonania postanowienia P. P. z 18 listopada 2024 r. o zabezpieczeniu majątkowym na podstawie przepisów K.p.c., nie naruszył ww. regulacji.
Zważywszy powyższe, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI