I SA/Po 483/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSpółka R. Ż. złożyła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu VAT. Spółka nabyła nieruchomość w drodze licytacji komorniczej, płacąc cenę zawierającą VAT. Powołując się na wyrok TSUE C-397/21, spółka twierdziła, że zapłacony VAT był nienależny, a jego odzyskanie od dłużnika jest niemożliwe lub nadmiernie utrudnione. Organy podatkowe odmówiły wszczęcia postępowania, argumentując, że spółka nie jest właściwym podmiotem do złożenia wniosku o zwrot VAT, a prawo krajowe przewiduje możliwość dochodzenia zwrotu na drodze cywilnej od sprzedawcy. WSA w Poznaniu uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że organy podatkowe, odmawiając wszczęcia postępowania na podstawie art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, merytorycznie oceniły zasadność wniosku spółki, zamiast ograniczyć się do oceny formalnej. Analiza wyroku TSUE i stanu faktycznego sprawy przez organy stanowiła naruszenie prawa do sądu i zasad postępowania podatkowego. Sąd uchylił zaskarżone postanowienia, nakazując organom ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazanej wykładni.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWszelkie sprawy dotyczące odmowy wszczęcia postępowania podatkowego przez organy, gdy ocena zasadności wniosku wymaga postępowania wyjaśniającego, a także interpretacji art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej.
Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy wszczęcia postępowania podatkowego. Interpretacja art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej może być różnie stosowana w zależności od konkretnych okoliczności sprawy.
Zagadnienia prawne (2)
Czy organ podatkowy może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu VAT, merytorycznie oceniając zasadność wniosku i prawo strony do zwrotu, zamiast ograniczyć się do oceny formalnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ podatkowy nie może odmówić wszczęcia postępowania, merytorycznie oceniając zasadność wniosku i prawo strony do zwrotu. Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej ma charakter formalny i może nastąpić tylko w oczywistych przypadkach braku podstaw do prowadzenia postępowania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy podatkowe, odmawiając wszczęcia postępowania, merytorycznie oceniły zasadność wniosku spółki i prawo do zwrotu VAT, co stanowi naruszenie art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej. Taka ocena powinna nastąpić w toku merytorycznego postępowania, a nie przy formalnej odmowie jego wszczęcia.
Czy wyrok TSUE C-397/21 może stanowić podstawę do wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie zwrotu VAT, gdy stan faktyczny sprawy różni się od stanu faktycznego w wyroku TSUE?
Odpowiedź sądu
Wyrok TSUE C-397/21 może być podstawą do wszczęcia postępowania, jeśli stan faktyczny sprawy jest tożsamy lub zbliżony do stanu faktycznego w wyroku TSUE, a przesłanki warunkujące możliwość powołania się na uprawnienia podatnika są spełnione. W przypadku istotnych różnic, wyrok ten nie może stanowić samodzielnej podstawy do wszczęcia postępowania, ale może być elementem szerszej analizy prawnej.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że organy podatkowe analizowały wyrok TSUE C-397/21 i doszły do wniosku o odmienności stanów faktycznych. Jednakże, nawet jeśli stan faktyczny nie jest tożsamy, organy nie mogły odmówić wszczęcia postępowania, jeśli ustalenie tej odmienności wymagało złożonego procesu wykładni przepisów prawa i analizy dowodów, co powinno nastąpić w toku postępowania wyjaśniającego.
Przepisy (11)
Główne
P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia.
P.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga sprawę w zakresie kompetencji organu.
Ordynacja podatkowa art. 165 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Postępowanie wszczyna się z urzędu lub na żądanie strony.
Ordynacja podatkowa art. 165a § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Podstawa do odmowy wszczęcia postępowania, gdy żądanie wniesiono przez osobę niebędącą stroną lub z innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.
Ordynacja podatkowa art. 120
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa (zasada legalizmu).
Ordynacja podatkowa art. 121 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Organy podatkowe działają w sposób budzący zaufanie do organów państwowych (zasada zaufania do organów).
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.
P.p.s.a. art. 205 § § 2 i 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Szczegółowe zasady zasądzania kosztów postępowania.
Ordynacja podatkowa art. 207 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy orzeka w sprawie w drodze decyzji.
Ordynacja podatkowa art. 208 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Decyzja o umorzeniu postępowania podatkowego.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 2 § ust. 1 pkt 2
Podstawa do ustalenia wysokości kosztów zastępstwa procesowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy podatkowe naruszyły art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, merytorycznie oceniając zasadność wniosku o zwrot VAT zamiast formalnie odmówić wszczęcia postępowania. • Odmowa wszczęcia postępowania powinna mieć charakter formalny i wynikać z oczywistych przeszkód prawnych, a nie z merytorycznej oceny sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego.
Odrzucone argumenty
Organy podatkowe zasadnie odmówiły wszczęcia postępowania, ponieważ spółka nie była właściwym podmiotem do złożenia wniosku o zwrot VAT, a prawo krajowe przewiduje możliwość dochodzenia zwrotu na drodze cywilnej od sprzedawcy. • Stan faktyczny sprawy nie był tożsamy z wyrokiem TSUE C-397/21, a odzyskanie VAT od sprzedawcy nie było niemożliwe ani nadmiernie utrudnione.
Godne uwagi sformułowania
organy podatkowe dopuściły się naruszenia art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej • rozstrzygnięcie na tej podstawie jest wyłącznie orzeczeniem formalnym • uprawnienie do jego wydania istnieje wyłącznie wówczas, gdy w sposób oczywisty brak jest podstaw do prowadzenia postępowania • nie można odmówić wszczęcia postępowania, jeżeli ustalenie to wymaga podjęcia określonych czynności, czy dokonania złożonego procesu wykładni przepisów prawa, mogą być one dokonane wyłącznie w toku postępowania podatkowego
Skład orzekający
Barbara Rennert
sprawozdawca
Katarzyna Nikodem
członek
Waldemar Inerowicz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wszelkie sprawy dotyczące odmowy wszczęcia postępowania podatkowego przez organy, gdy ocena zasadności wniosku wymaga postępowania wyjaśniającego, a także interpretacji art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy wszczęcia postępowania podatkowego. Interpretacja art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej może być różnie stosowana w zależności od konkretnych okoliczności sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w postępowaniu podatkowym, a mianowicie granic odmowy wszczęcia postępowania przez organy podatkowe. Pokazuje, jak istotne jest przestrzeganie zasad postępowania i jak sąd administracyjny kontroluje działania organów.
“Organy podatkowe nie mogą merytorycznie oceniać wniosku, odmawiając wszczęcia postępowania!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.