I SA/Po 481/24

I SA/Po 481/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-01-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Barbara Rennert /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Nikodem
Katarzyna Wolna-Kubicka
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Opłaty administracyjne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 21 ust. 1 pkt 1, art. 70 § 1 ,§ 2-4 i § 6,art. 127,art. 210 § 1 pkt 6 w zw. z art. 210 § 4,art. 122, art. 187 § 1 i art. 191,art. 187 § 1, art. 181,art. 233 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Dz.U. 2012 poz 391
art. 6c ust. 2,art. 6m ust. 1,art. 6 ust. 12 ,art. 6o ust. 1,art. 6h,art. 2 ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert (spr.) Sędziowie WSA Katarzyna Wolna-Kubicka WSA Katarzyna Nikodem Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Walocha po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi F. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
W dniu 20 czerwca 2024 r. F. B. wniosła skargę na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze z 6 maja 2024 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Z. Z. M. "E. " z 24 sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Powyższa skarga została wniesiona na tle stanu faktycznego, w którym w dniu 6 sierpnia 2021 r. organ pierwszej instancji wydał decyzję, w której określił skarżącej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej w miejscowości B. , [...] za okres od lipca 2013 r. do maja 2020 r. Na skutek odwołania od ww. decyzję SKO ją uchyliło i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia ww. organowi, którą ten zakończył wydaniem z dniu 24 sierpnia 2022 r. decyzji ponownie określającej ww. opłatę. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z zaleceniami SKO dwukrotnie wezwał świadków, których strona wskazała na okoliczność bezprawnego zajęciu nieruchomości. Pomimo skierowania do firm A. i B. K. wezwań, nikt się nie stawił się w wyznaczonych terminach, a strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa uczestniczenia w przesłuchaniu ww. świadków. Ponadto Związek wezwał skarżącą do złożenia zeznań w prowadzonym postępowaniu, ale mimo dwukrotnego awizowania przesyłki, spółka nie stawiła się w wyznaczonym terminie. W związku z brakiem nowych dowodów, organ oprał się na dotychczas ustalonym stanie faktycznym, który – jego zdaniem - nie uległ zmianie. Podkreślił, że strona postępowania mailowo kontaktowała się z organem w sprawie wydania określonych pism, przy jednoczesnym braku współpracy w sprawach istotnych takich, jak składanie zeznań. Natomiast w okresie objętym postępowaniem organ nie miał uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji - znany był właściciel nieruchomości oraz nie doszło do sytuacji tzw. podwójnej opłaty, gdzie deklarację złożyłyby dwa podmioty (np. właściciel oraz podmiot władający nieruchomością). Odnosząc się do treści art. 3 ust. 2a, art. 6q ust. 1, art., art. 6m, art. 6o ust. 1 i 2 i art. ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2012 r. poz.391 ze zm.; dalej: "u.c.p.g.) oraz art. 4, art., 5, art. 21 § 3, art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.; dalej: "Ordynacja podatkowa") wskazał, że w 2013 r. skarżąca złożyła pierwszą deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w której wskazała, że odpady będą zbierane w sposób niesegregowany - 1 pojemnik 120 l na miesiąc. W 2014 r. została złożona kolejna deklaracja, że odpady będą zbierane w sposób selektywny (segregowany). W dniu 21 kwietnia 2016 r. strona otrzymała zawiadomienie o zmianie Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy. Pismem z 28 kwietnia 2016 r. skarżąca poinformowała organ, że nieruchomość zastała bezprawnie zajęta przez firmy B. K. i A. w Z. oraz, że odpady z terenu nieruchomości B. są niewystawiane i nieodbierane. W odpowiedzi na pismo organ poinformował, że nie może rozstrzygać konfliktów między właścicielem a wynajmującym, ponieważ są to sprawy z zakresu prawa cywilnego. Obowiązek uiszczenia opłaty w przypadku nieruchomości, w której zamieszkuje mieszkaniec, powstaje za każdy miesiąc zamieszkiwania w nieruchomości i nie jest uzależniony od przekazania przez mieszkańca odpadów komunalnych, jak również do tego, czy odpady są na nieruchomości wytwarzane czy też nie. Spoczywający na właścicielu obowiązek uiszczenia opłaty nie jest zatem uzależniony od wykonania, częściowego wykonania czy też niewykonania przez Związek obowiązku odbioru odpadów od właściciela nieruchomości. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie jest bowiem ceną za wykonaną usługę. Uprawnienie do pobierania opłat nie wynika z umowy cywilnoprawnej zawartej pomiędzy Związkiem i właścicielem nieruchomości, lecz z przepisów u.c.p.g. oraz unormowań zawartych w uchwałach.
W dniu 11 lipca 2019 r. podczas rozmowy telefonicznej z prokurentem podatnika, organ poinformował spółkę o konieczności złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w przypadku likwidacji działalności. Podatnik wymagalnej deklaracji nie złożył. Kierując się art. 6m ust. 2a u.c.p.g. organ dostarczył stronie zawiadomienia o zmianie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z 6 lipca 2018 r., z 10 września 2019 r. oraz z dnia 18 listopada 2020 r.
W marcu 2021 r. Związek otrzymał do skarżącej pismo informujące, że 19 kwietnia 2019 r. nieruchomość w miejscowości B. została zlicytowana, a 31 stycznia 2020 r. zostało wydane przez Sąd Rejonowy w K. postanowienie o sygn. akt [...] o przysądzeniu własności ww. nieruchomości na rzecz F. spółki z o.o. w K.. W odpowiedzi z dnia 12 kwietnia 2021 r. Związek udzieli informacji o konieczności złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Przekazany przez organ egzekucyjny zarzut skarżącej w sprawie egzekucji administracyjnej Zarząd jako wierzyciel oddalił postanowieniem z 26 kwietnia 2021 r., albowiem nie zachodziły okoliczności, które pozwalałby na umorzenie postępowania egzekucyjnego. Obowiązek jest wymagalny, a wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego uzasadnione. Postanowieniem z 20 maja 2021 r. SKO uchyliło zaskarżone postanowienia w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W dniu 31 maja 2021 r. Zarząd Związku wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, a następnie wezwał skarżącą do osobistego stawienia się w celu złożenia zeznań w charakterze strony. Strona nie skorzystała z tej możliwości ani osobiście, ani pisemnie, informując telefonicznie, że nie wyraża zgodny na przesłuchanie i nie stawi się w wyznaczonym terminie. Po uzyskaniu odpisu postanowienia Sądu Rejonowego w K. z 31 stycznia 2020 r. o przysądzeniu własności (sygn. akt [...]), wskutek którego skarżąca utraciła status właściciela ww. nieruchomości, ze stwierdzeniem jego prawomocności w dniu 11 maja 2020 r., organ stwierdził, że należność z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powinna być uiszczana do maja 2020 r., gdyż od czerwca 2020 r. strona nie była zobowiązana do uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia, powołaną na wstępie decyzją Zarząd Związku określił skarżącej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi: a) od lipca 2013 r. do lutego 2014 r. w kwocie [...]zł miesięcznie; b) od marca 2014 r. do maja 2020 r. w kwotach: [...] zł miesięcznie w okresie od marca 2014 r. do lipca 2018 r. oraz [...] zł miesięcznie w okresie od sierpnia 2018 r. do sierpnia 2019 r. i [...] zł miesięcznie w okresie od września 2019 r. do maja 2020 r.; c) od czerwca 2020 r. w zerowej wysokości.
Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, w którym zarzuciła naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego. Postanowieniem z 3 listopada 2022 r. SKO stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania, które wyrokiem tut. Sądu z 24 sierpnia 2023 r., I SA/Po 33/23 zostało uchylone.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy SKO utrzymało w mocy zaskarżoną decyzje, podkreślając zebranie kompletnego materiału dowodowego przez organ pierwszej instancji. Kolegium zaznaczyło, że o fakcie, iż do maja 2020 r. skarżąca władała ww. nieruchomością świadczą informacje pozyskane w toku prowadzonego postępowania, w tym postanowienie o przysądzeniu własności nieruchomości, które stało się prawomocne w dniu 11 maja 2020 r. Dopiero ten fakt prawny spowodował, że spółka przestała być właścicielem zlicytowanej nieruchomości. W związku z powyższym, zgodnie z art. 6m ust.1 i nast. u.c.p.g. wszelkie obowiązki związane z pozycją właściciela nieruchomości, w tym także związane z dokonywaniem opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi do końca maja 2020 r. spoczywały na skarżącej. To na niej spoczywał obowiązek składania deklaracji, a jego niedopełnienie doprowadziło do skutków w postaci określenia wysokości opłaty w drodze decyzji. Zgłoszone przez stronę wnioski dowodowe zostały uwzględnione, jednakże dowodu z zeznań świadków nie udało się przeprowadzić z uwagi na to, iż osoby te nie stawiły się na wyznaczony termin, podobnie jak sama skarżąca.
W skardze na opisaną wyżej decyzję, wnosząc o jej uchylenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych i przeprowadzenie dowodu z przedłożonych dokumentów, strona zarzuciła naruszenie przepisów postępowania i przepisów prawa materialnego, które legły u podstaw wydania decyzji, przez:
1. niedostrzeżenie, że postępowanie podatkowe nie było prowadzone w sposób prawidłowy, a mianowicie organ podatkowy nie podjął wszelkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz nie podjął wszelkich działań, aby zebrać cały materiał dowodowy, począwszy od wystosowania zawiadomienia z 8 kwietnia 2016 r. o konieczności oznaczenia pojemników z nazwą firmy do czasu przysądzenia własności nieruchomości na rzecz licytanta, a znajdujący się w aktach cały materiał dowodowy nie rozpatrzył co do istoty sprawy w sposób wyczerpujący, budzący zaufanie do organu podatkowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności i stan faktyczny;
2. niedostrzeżenie, że organ podatkowy w sposób dowolny a nie swobodny ocenił zgromadzony w aktach materiał dowodowy, albowiem nie został on wszechstronnie zebrany, co wpłynęło na wynik sprawy;
3. niedostrzeżenie, że organ podatkowy wbrew ciążącemu na nim obowiązku nie ocenił materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, co w konsekwencji doprowadziło do niewyjaśnienia stanu faktycznego oraz niezałatwienia sprawy w oparciu o przedłożone przez podatnika dowody, wskazujące na zaistniałe zdarzenie, potwierdzające rzeczywisty brak podstawy do ustalenia spornej opłaty.
W uzasadnieni skargi oraz piśmie ją uzupełniającym strona zarzuciła organowi pominięcie wszystkich złożonych przez nią dowodów potwierdzających stan faktyczny. Natomiast samo wezwanie świadków, którzy zresztą się nie stawili, nie stanowi dowodu, że nie władali oni nieruchomością. Podczas, gdy skarżąca przedstawiła dowód potwierdzający niewładnie przez nią nieruchomością - notatkę urzędową z 20 stycznia 2014 r. w sprawie [...] z zawiadomienia skarżącej o podejrzeniu pełnienia przestępstwa przez B. K. sp. z o. o. w Z. polegającego m. in. na bezprawnym zajęciu nieruchomości, samowoli budowlanej, niszczeniu bezprawnie zajętych budynków i budowli itd. Strona dodatkowo wyjaśniła, że przed wejściem nowego systemu gospodarowania odpadami otrzymała informację, że zarówno właściciele, zarządcy oraz inne podmioty gospodarcze władające nieruchomością zobowiązane są złożyć wypełnioną deklarację. Już pismem z 6 lipca 2012 r. poinformowała Urząd o m. in. niezgodnym z zawartą roczną umową korzystaniu tylko z części nieruchomości. Posiadając swoje biuro oddalone tylko 5 km od ww. nieruchomości wręcz świadomie i celowo nigdy nie dokonał oględzin nieruchomości, gdyż musiałby potwierdzić, że pracujący na niej sprzęt do rozładunku, załadunku, sortowania i pakowania węgla, środki transportowe oraz workowany węgiel oznakowane były nazwą właściciela, tj. B. K. spółki z o.o. w Z., a wszystkie przebywające tam osoby zatrudnione były przez ww. spółkę. W kwietniu 2016 r. skarżąca powiadomiła organ o bezprawnym zajęciu całej nieruchomości przez B. K., a pismami z grudnia 2016 r. i maja 2021 r., K. Sądowego, który udzielając odpowiedzi pismem z 29 czerwca 2021 r. pominął fakt zajęcia nieruchomości w 2011 r. i braku ustanowienia zarządcy nad nieruchomością. Nadto skarżąca wystosowała w maju 2021 r. pismo do nabywcy licytacyjnego nieruchomości, które pozostało bez odpowiedzi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc dotychczasowe argumenty.
Sąd zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Istotą sporu w kontrolowanej sprawie jest zasadność obciążenia skarżącej opłatami za gospodarowanie odpadami komunalnymi w okresie od lipca 2013 r. do maja 2020 r.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowią przepisy u.c.p.g. oraz powołane w rozstrzygnięciu organu pierwszej instancji akty prawa miejscowego. Zaskarżona decyzja obejmuje miesięczne opłaty za wieloletni okres, w którym zmieniały się ww. przepisy.
Należy podkreślić, że nieruchomości zamieszkałe zostały objęte na mocy u.c.p.g. obowiązkiem zorganizowania odbioru odpadów przez gminę. Natomiast w stosunku do nieruchomości niezamieszkałych, na których powstają odpady komunalne, zgodnie z art. 6c ust. 2 ww. ustawy, ustawodawca pozostawił gminie (związkowi międzygminnemu) podjęcie decyzji, czy będzie odbierać odpady również z takich nieruchomości. Jeżeli gmina (związek międzygminny) się na to zdecyduje, regulację tę zawiera w uchwale, stanowiącej akt prawa miejscowego. Uchwała podjęta na podstawie powołanego wyżej przepisu decyduje o zakresie gminnego systemu gospodarki odpadami. W przypadku jej podjęcia cały obszar gminy zostaje objęty kompleksowym systemem odbioru odpadów, wyłączając możliwość pozbywania się odpadów komunalnych w sposób inny niż zorganizowany przez gminę. W kontrolowanej sprawie Z. Z. M. "E." w K. regulację taką zawarło w uchwale nr [...] z 6 maja 2013 r. (Dz. Urz. Woj. [...] z 2013 r. Nr [...]). W § 1 pkt 1 Zgromadzenie postanowiło o odbieraniu z dniem 1 lipca 2013 r. odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości położonych na terytorium gmin uczestników Związku, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne. Natomiast w powołanych w decyzji Zarządu Związku z 24 sierpnia 2022 r. uchwałach organ ustalił m. in. stawki tej opłaty oraz stawki za pojemniki. W związku z tymi regulacjami skarżąca, która w okresie objętym zaskarżoną decyzją była właścicielką nieruchomości w B. , z mocy art. 6m ust. 1 u.c.p.g. była zobowiązana do złożenia Zarządowi deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Obowiązku tego dopełniła, składając taką deklarację w dniu 7 sierpnia 2013 r., a skorygowała ją 1 kwietnia 2014 r., zmieniając jej dane dotyczące segregacji odpadów.
Regulacje powołanych ww. uchwał Zgromadzenia Związku oraz przepisy u.c.p.g. przesądzają o publicznoprawnym charakterze spornych opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, określonych spółce w zaskarżonej decyzji. Związek zorganizował gospodarowanie odpadami komunalnymi w taki sposób, który uniemożliwiał unikanie przez właściciela nieruchomości, na której nie zamieszkują mieszkańcy, ponoszenia na rzecz tego Związku Międzygminnego opłat za gospodarowanie nieruchomościami, bez względu na to czy pojemniki są wystawiane przed teren posesji, czy nie. Publicznoprawny charakter tej opłaty powoduje, że jest ona oderwana od faktycznej ilości wytwarzanych i odbieranych przez gminę odpadów, zaś podmioty zobowiązane do jej uiszczenia nie mają swobody kształtowania treści stosunku prawnego, w szczególności wysokości opłaty, ewentualnego jej obniżenia lub odstąpienia od jej pobrania (por. wyrok WSA w Gdańsku z 21 września 2016 r., I SA/Gd [...] – dostępny w bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy zaznaczyć, że w złożonej deklaracji skarżąca oświadczyła, że na terenie nieruchomości prowadzona jest działalność polegająca na składowaniu opału, a zatem nie była to nieruchomość, z której nikt nie korzystał.
Podkreślenia wymaga, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji odnoszą się do nałożenia na stronę skarżącą obowiązku ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od lipca 2013 r. do maja 2020 r. Z art. 6 ust. 12 u.c.p.g. wynika, że do opłat stosuje się przepisy działu III Ordynacji podatkowej, który reguluje zobowiązania podatkowe. Powyższe odesłanie - wobec braku regulacji szczególnych – oznacza, że do ww. opłat będą miały zastosowanie m. in. przepisy regulujące przedawnienie.
Zobowiązanie z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje z mocy prawa w sposób wskazany w art. 21 ust. 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, dlatego też przedawnienie opłat uregulowane jest w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Jednakże upływ terminu przedawnienia spornych opłat może zostać przerwany, bądź ulec zawieszeniu, a przesłanki tego przerwania bądź zawieszenia ustawodawca uregulował w § 2-4 i § 6 art. 70 Ordynacji podatkowej.
Mając na uwadze powyższe regulacje, należy podkreślić, że ani organ pierwszej instancji, ani Kolegium w zaskarżonej decyzji w ogóle nie zainteresowały się problemem przedawnienie opłat, w przedmiocie których orzekały, mimo objęcia prowadzonym postępowaniem należności za prawie 7 lat. Tymczasem, w myśl art. 127 Ordynacji podatkowej postępowanie podatkowe jest dwuinstancyjne, co oznacza, że organ odwoławczy jest zobowiązany do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, a nie tylko do oceny zarzutów odwołania. Tej ogólnej zasadzie prowadzenia postępowania Kolegium nie sprostało, gdyż nie wykazało, czy w sprawie miały miejsce jakiekolwiek okoliczności, które skutkowały zawieszeniem, bądź przerwaniem biegu terminu przedawnienia należności z tytułu opłat, a przede wszystkim kwestią przedawnienia spornych zobowiązań w ogóle się nie zajęło. Żaden z organów nie ustalił również ustawowych okresów przedawnienia opłat za kolejne lata, których dotyczą ich rozstrzygnięcia. Tymczasem, aby ustalić kiedy upływał ustawowy termin przedawnienia, należy wyjaśnić, w którym roku upływał termin płatności danej opłaty i do obliczenia terminu przedawnienia zastosować art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej. Dopiero w następnej kolejności, po sprawdzeniu, czy bieg któregokolwiek z terminów przedawnienia nie został zawieszony, bądź przerwany, można stwierdzić czy i które z objętych postępowaniem opłat uległy przedawnieniu. Jeżeli taka okoliczność, tj. przedawnienie którejkolwiek opłaty, wystąpiła, to organ zobowiązany jest do umorzenia postępowania podatkowego w zakresie tej opłaty.
Jeszcze raz należy podkreślić, że w zaskarżonej decyzji Kolegium nie odniosło się ani do ewentualnego zawieszenia biegu terminu przedawnienia, ani do jego przerwania, pomijając kwestię upływu czasu wieloletnich zobowiązań całkowitym milczeniem. Zauważyć należy, że postępowanie w kontrolowanej sprawie zostało wszczęte przez Zarząd Związku w maju 2021 r., a zatem już po upływie ustawowego terminu przedawnienia zobowiązań za pierwsze lata, podobnie jak decyzja organu pierwszej instancji (sierpień 2022 r.), a organu odwoławczego (maj 2024 r.) – za kolejne lata.
Natomiast nie jest rolą Sądu - przy rozpoznawaniu skargi spółki na decyzję określającą opłatę za 7 lat - przeprowadzanie samodzielnej analizy w tym zakresie, tym bardziej, że w aktach administracyjnych dołączonych przez organ do skargi nie ma dokumentów tej kwestii dotyczących. Treść uzasadnienia decyzji organu odwoławczego zdaje się wskazywać, że organowi całkowicie umknął wątek ewentualnego przedawnienia zobowiązań będących przedmiotem postępowania w sprawie. W konsekwencji powyższego, w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przez SKO przepisów art. 127 oraz art. 210 § 1 pkt 6 w zw. z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy nie pozwala na ustalenie czy w sprawie miały miejsce zdarzenia (i – jakie), które miałyby wpływ na bieg terminu przedawnienia. Nieprzeprowadzenie postępowania celem rzetelnego wyjaśnienia zagadnienia przedawnienia spornych opłat, stanowi o istotnym naruszeniu przez Kolegium przepisów art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z wynikającą z art. 122 tej ustawy zasadą prawdy obiektywnej, w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Została ona skonkretyzowana w art. 187 § 1, który nakłada na organ podatkowy obowiązek zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Tym samym organ prowadzący postępowanie jest obowiązany zebrać materiał dowodowy dotyczący wszystkich okoliczności, z którymi – na podstawie obowiązujących przepisów – wiążą się skutki prawne (por. S. Babiarz i in., Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. X, WKP 2017). Zdaniem Sądu nie może również budzić wątpliwości, że wskazane naruszenia mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z uwagi na to, że zaskarżona decyzja ma charakter retrospektywny, ponieważ dotyczy określenia skarżącej opłaty za wieloletni, podzielony na miesiące, okres – począwszy od lipca 2013 r. do maja 2020 r., Sąd zwraca uwagę, że w aktach administracyjnych znajduje się pismo skarżącej z 8 marca 2021 r. skierowane do organu pierwszej instancji i dołączone do odwołania, w którym skarżąca informuje, że składała deklaracje i regulowała opłaty za gospodarowanie odpadami do połowy 2019 r. P. to skarżąca dołączyła do odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, jednakże żaden z organów rozstrzygających kontrolowaną sprawę kwestii tej nie wyjaśnił – ani związek w piśmie do SKO, którym przekazywał odwołanie strony, ani Kolegium to odwołanie rozpatrujące. Natomiast w sytuacji uiszczenia przez skarżącą opłat za jakikolwiek okres, nie powinien on być objęty decyzją określającą wysokość tych opłat (jest to okoliczność, która wymaga koniecznego wyjaśnienia), chyba że organ powziął uzasadnione wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji z 2014 r.
Zwrócić należy bowiem uwagę, że zgodnie z art. 6o ust. 1 u.c.p.g. w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku - uzasadnione szacunki, w tym w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze. Z powyższego przepisu wynika, że postępowanie w przedmiocie określenia wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi może zostać wszczęte w sytuacji niezłożenia deklaracji (co w kontrolowanej sprawie nie miało miejsca, bo skarżąca taką deklarację złożyła, o czym Sąd wspomniał wyżej), zatem organ zapewne miał uzasadnione wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji z 2014 r. Niestety z wydanego 31 maja 2021 r. postanowienia Zarządu Związku o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości spornej opłaty powód wszczęcia tego postępowania nie wynika, tzn. organ nie wyjaśnia w nim, jakie to uzasadnione wątpliwości spowodowały konieczność wszczęcia postępowania, skoro pozostaje w mocy deklaracja złożona przez skarżącą w 2014 r. W postanowieniu brak też wskazania jakiego okresu wszczynane postępowanie dotyczy.
Jeżeli jednak uzasadnioną wątpliwością było ustalenie podmiotu zobowiązanego do uiszczania opłat, to organ tę wątpliwość powinien wyjaśniać. Skoro skarżąca informowała go, że do maja 2020 r. pozostawała właścicielką nieruchomości, lecz ta była od wielu lat we władaniu innego podmiotu, to organ powinien zobowiązać ją do dokładnego wskazania jakiego podmiotu, a jeśli takimi danymi dysponował, to czynić ustalenia w tym zakresie. Zgodnie bowiem z art. 6h u.c.p.g. właściciele nieruchomości, o których mowa w art. 6c, są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W myśl art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. ilekroć w ustawie jest mowa o właścicielach nieruchomości – rozumie się przez to także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością. Z brzmienia tego przepisu wynika, że zamiarem ustawodawcy było objęcie przepisami u.c.p.g. wszystkich podmiotów mających jakiekolwiek uprawnienia do władania nieruchomością lub faktycznie posiadających nieruchomość, aby jak najszerzej zagwarantować wykonanie obowiązków związanych z utrzymaniem czystości i porządku. Zatem zawarta w art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. definicja właściciela nieruchomości obejmuje również podmiot władający nieruchomością, co oznacza posiadacza nieruchomości. Osobą władającą nieruchomością jest zarówno posiadacz samoistny nieruchomości, jak i posiadacz zależny (użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą)., a także dzierżyciel.
Dodatkowo Sąd zaznacza, że zeznania świadków są jednym z dowodów, których przeprowadzenie umożliwia organowi art. 181 Ordynacji podatkowej. Jednakże świadkiem nie może być osoba prawna. Może nim być jedynie osoba fizyczna, a jeśli zeznania mają dotyczyć działań osoby prawnej, to musi być to osoba fizyczna, która tę osobę prawną reprezentuje lub inna wskazana przez nią osoba. Zatem wystosowanych przez organ pierwszej instancji pism, w których wzywa on "Firmę A. sp. z o.o. do osobistego stawienia się jako świadka", czy w taki sam sposób firmę B. K. sp. z o.o., nie można potraktować jako wezwań skierowanych do świadków. W przypadku spółek z o.o. dane osób podmioty te reprezentujących Zarząd Związku powinien ustalić w pierwszej kolejności wzywając o ich podanie skarżącą, a jeśli nie będzie dysponowała takimi informacjami, powinien to uczynić na podstawie zapisów w Krajowym Rejestrze Sądowym i dopiero po uzyskaniu tych danych wezwać stosowne osoby na przesłuchanie.
Przedstawionych powyżej uchybień w postępowaniu organu pierwszej instancji nie dostrzegł jednak organ odwoławczy i tym samym, utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję, naruszył – oprócz powołanych wyżej przepisów – art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Omówione naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawny i z tego powodu Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") uchylił zaskarżoną decyzję.
Ponownie rozpatrując sprawę, SKO będzie zobowiązane wziąć pod uwagę przedstawioną wyżej ocenę prawną, jak i wskazania co do dalszego postępowania, celem dokonania ustaleń dotyczących terminów przedawnienia objętych decyzją Zarządu Związku opłat za gospodarowanie odpadami, pamiętając w tym zakresie o dyspozycji art. 229 Ordynacji podatkowej. Po dokonaniu ustaleń dotyczących przedawnienia, Kolegium będzie zobowiązane ponownie ocenić czy i w jakim zakresie decyzja organu pierwszej instancji odpowiada prawu.