I SA/Po 453/25

I SA/Po 453/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-11-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Kucznerowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Bejgerowska
Waldemar Inerowicz
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 8, art. 9, art. 61a § 1 i 2, art. 63 § 1  - § 3a,
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2025 poz 132
art. 38 § 1, art. 40 § 1, art. 44, art. 80 § 1, art. 81 § 1, art. 81 § 1a, art. 168a
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1267
art. 1 § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 § 2 pkt 2, art. 119 pkt 3, art. 120, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Sędzia WSA Waldemar Inerowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 listopada 2025 r. sprawy ze skargi M. F. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 6 maja 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. postanowieniem z dnia 12 marca 2025 r., odmówił M. F. (dalej: strona, skarżący) wszczęcia postępowania w sprawie wyłączenia spod egzekucji prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego nr [...] prowadzonego przez [...] S.A., ponieważ żądanie zgłoszone zostało po realizacji tego prawa.
Podstawę prawną postanowienia stanowiły przepisy: art. 61a ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.) i art. 44 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2025 r. poz. 132 ze zm., dalej: u.p.e.a.).
W uzasadnieniu stwierdzono, że w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie własnego tytułu wykonawczego wobec J. F. organ dokonał 5 lutego 2025 r. zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...] S.A. Bank zrealizował zajęcie egzekucyjne w całości w dniach 11 i 12 lutego 2025 r. w łącznej kwocie 14.763,70 zł.
Wiadomością e-mail pt. "spr. zajęć egzekucyjnych: [...]" przesłaną 18 lutego 2025 r. o godz. 10:34 z adresu poczty elektronicznej: "[...]" na adres imienny poczty elektronicznej pracownika tutejszego organu: [...] strona zgłosiła żądanie natychmiastowego wstrzymania zajęcia komorniczego środków pochodzących z rachunku bankowego nr [...] oraz bezzwłoczny zwrot na wskazany rachunek bankowy pobranych z niego środków. Do wiadomości e-mail załączono dowody realizacji zajęć w kwotach 14.760,59 zł i 3,11 zł oraz skany aktu notarialnego.
W nawiązaniu do tej wiadomości organ poinformował stronę o możliwych formach wniesienia podania zgodnie z treścią art. 63 § 1 - § 3a k.p.a.
Podaniem z 19 lutego 2025 r., strona (data nadania za pośrednictwem operatora pocztowego: 28 lutego 2025 r.) zwróciła się na podstawie art. 38 § 1 u.p.e.a. o wyłączenie spod egzekucji zajętej w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec J. F. wierzytelności z ww. rachunku bankowego.
W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, że z opisu tytułów zajęć wynika, że dotyczą one J. F., która aktualnie nie ma żadnych uprawnień do tego rachunku bankowego, a wszystkie zgromadzone i wpływające tam środki, stanowią majątek osobisty strony. Natomiast pomiędzy stroną a J. F. zawarta została umowa ustanawiająca rozdzielność majątkową, a w wyroku z 6 listopada 2023 r. Sąd Okręgowy w P., I Wydział Cywilny orzekł rozwód (wyrok stał się prawomocny 14 listopada 2023 r.). Zgodnie z porozumieniem zawartym pomiędzy stroną a J. F., w którym dokonano m.in. podziału majątku wspólnego, przypadającym stronie na wyłączność składnikiem majątku wspólnego po podziale są środki pieniężne zgromadzone na rachunkach bankowych stanowiących własność małżonków F.. Na skutek dokonanego podziału majątku, strona stała się wyłącznym właścicielem przedmiotowego rachunku bankowego, którego zajęcia dokonano. Z historii tego rachunku wynika w sposób oczywisty, że zajęte środki pieniężne pochodzą z zasileń dokonanych przez stronę z majątku odrębnego, a zatem egzekucja została skierowana do przedmiotów stanowiących własność osoby trzeciej, a nie zobowiązanego. Strona podała numery rachunków bankowych, których właścicielem jest była małżonka J. F.. Z treści załączonych do wniosków dokumentów jednoznacznie wynika, iż J. F. nie ma żadnych uprawnień do zajętego rachunku bankowego i zgromadzonych na nim środków, a strona jest wyłącznym ich właścicielem, w związku z czym wniosek wyłączenie spod egzekucji jest, w świetle art. 38 § 1 u.p.e.a., w pełni uzasadniony i zasługuje na uwzględnienie. Wniosek składany jest w przepisanym terminie 14 dni od dnia powzięcia wiadomości o dokonanym zajęciu, które miało miejsce z dniem dokonania przedmiotowych zajęć, tj. 11 i 12 lutego 2025 r.
Organ stwierdził, że w niniejszej sprawie środki przekazane przez [...] S.A. 11 lutego 2025 r., organ rozliczył i przekazał 12 lutego 2025 r.: na wskazany w tytule wykonawczym rachunek bankowy kwotę 13.317,91 zł, na poczet kosztów egzekucyjnych kwotę 1.442,69 zł. Natomiast środki pieniężne przekazane przez Bank 12 lutego 2025 r. rozliczono oraz przekazano 17 lutego 2025 r.:
• na wskazany w tytule wykonawczym rachunek bankowy kwotę 2,83 zł, na poczet kosztów egzekucyjnych kwotę 0,28 zł.
W myśl art. 68a u.p.e.a., wpłata dokonana przez dłużnika zajętej wierzytelności do organu egzekucyjnego wywiera ten sam skutek, co wpłata dokonana przez zobowiązanego do rąk wierzyciela, chyba że wpłata ta nie podlega przekazaniu przez organ egzekucyjny do wierzyciela. Zaspokojenie organu egzekucyjnego, będącego jednocześnie wierzycielem jest wykonaniem prawa majątkowego, co stanowi przesłankę tamującą możliwość zgłoszenia wniosku o wyłączenie spod egzekucji. Art. 44 u.p.e.a. stanowi bowiem, że żądanie wyłączenia spod egzekucji rzeczy lub prawa majątkowego nie może być zgłoszone, jeżeli z rzeczy lub prawa przeprowadzona została egzekucja przez sprzedaż rzeczy lub wykonanie prawa majątkowego.
W przedmiotowej sprawie, żądanie wyłączenia spod egzekucji prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego złożone zostało po wykonaniu tego prawa majątkowego, zatem zgodnie z dyspozycją zawartą w przywołanym wyżej art. 44 u.p.e.a. nie może podlegać merytorycznemu rozpoznaniu.
Pismem z dnia 24 marca 2025 r. podatnik wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając organowi egzekucyjnemu, że w trakcie prowadzonego postępowania naruszył przysługujące mu uprawnienia.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z 6 maja 2025 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W ocenie organu Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. zasadnie uznał, że nie jest możliwe rozpoznanie i rozstrzygnięcie wniosku o wyłączenie prawa majątkowego spod egzekucji, dlatego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. należało odmówić wszczęcia postępowania w sprawie wyłączenia spod egzekucji środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym. Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Wynika z tego, że podstawą do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania jest, według art. 61a § 1 k.p.a., wystąpienie przesłanki o charakterze podmiotowym lub przesłanki o charakterze przedmiotowym. Przesłanki te mają charakter samoistny, co oznacza, że wystąpienie jednej zamyka dopuszczalność wszczęcia postępowania w sprawie. W rozpatrywanej sprawie istotne jest wystąpienie przesłanki przedmiotowej. Przesłanka przedmiotowa wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie jest spełniona, jeżeli przepisy prawa materialnego nie dają podstaw prawnych do wszczęcia postępowania w sprawie (wyrok SN z 9 września 2015 r., sygn. akt III UK16/15; wyrok NSA z 8 listopada 2018 r., sygn. akt II OSK 2691/16; wyrok WSA w Krakowie z 19 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 1095/18). Z taką sytuacją mamy do czynienia z rozpatrywanej sprawie, gdyż art. 44 u.p.e.a. wyklucza w rozpatrywanym przypadku możliwość wszczęcia postępowania o wyłączenie spod egzekucji prawa majątkowego. Dlatego też osoba roszcząca prawa do takiej rzeczy lub prawa może dochodzić jedynie odszkodowania za wyrządzoną w ten sposób szkodę od zobowiązanego na zasadach określonych w kodeksie cywilnym, o czym stanowi art. 168a u.p.e.a. (wyrok WSA w Łodzi z 7 lutego 2012 r., sygn. akt III SA/Łd 1074/11). W orzecznictwie sądowym wskazuje się też, że wykonaniem prawa majątkowego w rozumieniu art. 44 u.p.e.a. jest definitywne zaspokojenie wierzyciela (wyrok NSA z 18 grudnia 2014 r., sygn. akt II FSK 204/13).
W niniejszej sprawie definitywne zaspokojenie uprawnionego wierzyciela w zakresie wymienionej kwoty 14.763,70 zł w datach 12 i 17 lutego 2025 r. (przed złożeniem wniosku o wyłączenie), stanowiło wykonanie prawa majątkowego, co - w oparciu o art. 44 u.p.e.a. - wykluczało możliwość zgłoszenia wniosku o wyłączenie.
W uzasadnieniu postanowienia organ odniósł się też do zarzutów podniesionych w zażaleniu.
Pismem z 8 czerwca 2025 r. podatnik wniósł skargę na powyższe postanowienie, zarzucając:
1. Błędne uznanie, że organ egzekucyjny w toku prowadzonego postępowania nie naruszył przysługujących mu uprawnień, podczas gdy na podstawie przywołanych w zażaleniu - konkretnie w pkt. A uzasadnienia zażalenia, okoliczności faktycznych dotyczących działań organu egzekucyjnego, uprawnione jest postawienie tezy, że działanie/bierność organu było/była zaprzeczeniem tego jak działać winien organ mający na uwadze słuszny interes obywatela oraz należyte wykonywanie swoich zadań, wskutek czego takie działanie organu egzekucyjnego stanowiło naruszenie zasad praworządności i podważało zaufanie obywateli do państwa.
2. Naruszenie interesu strony poprzez uznanie, że dokonanie przez organ egzekucyjny rozliczenia i przekazania pieniędzy wierzycielowi, bez uwzględnienia istnienia w obrocie prawnym przepisu art. 38 §1 u.p.e.a., nie stanowi naruszenia przepisów postępowania uniemożliwiającego stronie skuteczną obronę interesów ekonomicznych w świetle obowiązywania przepisów zawartych w art. 44 u.p.e.a.
3. Celowo wydanie z pominięciem wyjaśnienia i ustosunkowania się do okoliczności podnoszonych przez stronę w zażaleniu - konkretnie w pkt. C uzasadnienia zażalenia.
4. Błędne uznanie, że cytuję: " Nadto w mojej ocenie w zaskarżonym postanowieniu organ egzekucyjny nie podał jakichkolwiek podstaw do jego interpretacji w taki sposób jakoby ,,zajęcie (zaspokojenie organu egzekucyjnego) pieniędzy, już w momencie zajęcia (nawet przed przekazaniem ich organowi egzekucyjnemu) skutkuje wyłączeniem możliwości zgłoszenia wniosku o wyłączenie spod egzekucji, " [vide: postanowienie Dyrektora, str. [...], wersy [...] do [...] od dołu], podczas gdy w treści postanowienia Naczelnika wyraźnie wskazano: "Zaspokojenie organu egzekucyjnego, będącego jednocześnie wierzycielem jest wykonaniem prawa majątkowego, co stanowi przesłankę tamującą możliwość zgłoszenia wniosku o wyłączenie spod egzekucji. " [vide: postanowienie Naczelnika, str. [...], wersy [...] do [...] od dołu].
W związku z tym strona wniosła o uchylenie zaskarżonego i poprzedzającego je postanowienia.
W uzasadnieniu skargi strona szczegółowo umotywowała podniesione zarzuty.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 953 ze zm. w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. Do tej kategorii postanowień należą bez wątpienia postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania – co wynika expressis verbis z art. 61a § 2 k.p.a. W sytuacji, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie administracyjne, sprawa może zostać rozpoznana przez sąd w postępowaniu uproszczonym (art. 119 pkt 3 p.p.s.a.) na posiedzeniu niejawnym (art. 120 p.p.s.a.) – co też miało miejsce w niniejszej sprawie.
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia, Sąd nie dopatrzył się przy jego wydaniu naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkowałyby koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności tego aktu, względnie stwierdzenia jego wydania z naruszeniem prawa.
Należy podkreślić, że organy obu instancji zbadały sprawę na podstawie akt sprawy. Ustalenia te Sąd w pełni podziela i czyni integralną częścią swoich ustaleń oraz podstawą faktyczną dalszych rozważań.
Spór w sprawie dotyczy możliwości uwzględnienia złożonego w terminie żądania wyłączenia spod egzekucji prawa majątkowego, z którego egzekucja została przeprowadzona.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., w myśl którego, gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z ich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Natomiast drugą przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 k.p.a. jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Należy zgodzić się z organem, że taką przyczyną jest w szczególności wystąpienie do organu egzekucyjnego z żądaniem wyłączenia spod egzekucji rzeczy lub prawa majątkowego, jeżeli z rzeczy lub prawa majątkowego przeprowadzona została egzekucja przez sprzedaż rzeczy lub wykonanie prawa majątkowego.
Zgodnie z art. 38 § 1 u.p.e.a., kto, nie będąc zobowiązanym, rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną, może wystąpić do organu egzekucyjnego - w terminie czternastu dni od dnia uzyskania wiadomości o czynności egzekucyjnej skierowanej do tej rzeczy lub tego prawa - z żądaniem ich wyłączenia spod egzekucji, przedstawiając lub powołując dowody na poparcie swego żądania. Organ egzekucyjny rozpozna żądanie i wyda postanowienie w sprawie wyłączenia w terminie czternastu dni od dnia złożenia żądania. Termin ten może być przedłużony o dalsze czternaście dni, gdy zbadanie dowodów w tym terminie nie było możliwe (§ 2). Do czasu wydania postanowienia w sprawie wyłączenia organ egzekucyjny zaniecha dalszych czynności egzekucyjnych w stosunku do rzeczy lub prawa majątkowego, których wyłączenia żądano; jednakże dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy (§ 3). Istotą regulacji z art. 38 § 1 u.p.e.a. jest ochrona osób trzecich w przypadku pomyłkowego kierowania egzekucji wobec praw majątkowych nienależących do zobowiązanego (por. wyrok NSA z 06.06.2013 r. II FSK 2026/11, CBOSA)
Stosownie do art. 40 § 1 u.p.e.a, na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie odmowy wyłączenia spod egzekucji rzeczy lub prawa majątkowego przysługuje zażalenie osobie, o której mowa w art. 38 § 1. Na ostateczne postanowienie w sprawie odmowy wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Osobie, której żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa nie zostało uwzględnione, przysługuje natomiast prawo żądania zwolnienia ich od zabezpieczenia lub egzekucji administracyjnej w trybie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Osoba ta odpis pozwu o zwolnienie kieruje równocześnie do organu egzekucyjnego (§ 2).
Na podstawie art. 44 u.p.e.a., żądanie wyłączenia spod egzekucji rzeczy lub prawa majątkowego nie może być zgłoszone, jeżeli z rzeczy lub prawa przeprowadzona została egzekucja przez sprzedaż rzeczy lub wykonanie prawa majątkowego.
W kontrolowanej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec J. F. na podstawie własnego tytułu wykonawczego z 5 lutego 2025 r., zawiadomieniem z 5 lutego 2025 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...] S.A. Bank zrealizował ww. zajęcie egzekucyjne w całości w dniach 11 i 12 lutego 2025 r. w łącznej kwocie 14.763,70 zł.
Środki przekazane przez bank organ egzekucyjny rozliczył 11 lutego 2025 r. i w dniu 12 lutego 2025 r. przekazał na wskazany w tytule wykonawczym rachunek bankowy kwotę 13.317,91 zł (na poczet kosztów egzekucyjnych kwotę 1.442,69 zł.). Następne środki przekazane przez bank 12 lutego 2025 r. organ rozliczył i przekazał 17 lutego 2025 r. na wskazany w tytule wykonawczym rachunek bankowy - kwotę 2.83 zł (na poczet kosztów egzekucyjnych kwotę 0,28 zł.). Nastąpiło zatem całkowite wykonanie dochodzonych należności.
W dniu 18 lutego 2025 r. z adresu poczty elektronicznej: "[...]" za pośrednictwem I. F.-G., na adres imienny poczty elektronicznej pracownika organu egzekucyjnego: "[...]", M. F. przesłał żądanie natychmiastowego wstrzymania zajęcia komorniczego środków pochodzących z rachunku bankowego nr [...] oraz bezzwłoczny zwrot na wskazany rachunek bankowy pobranych z niego środków. W treści wiadomości M. F. poinformował, że zajęcie komornicze dotyczy J. F., która nie jest już jego żoną, a wszystkie środki zgromadzone na ww. rachunku należą wyłącznie do niego. Do wiadomości e-mail strona załączyła dowody realizacji zajęć z [...] S.A. w kwotach 14.760,59 zł i 3,11 zł oraz skan aktu notarialnego z 8 sierpnia 2024 r. nr Rep. A. [...] (Aneks nr [...] do porozumienia małżonków).
Jak słusznie stwierdziły organy, na dzień wpływu wniosku o wyłączenie spod egzekucji, egzekucja w zakresie żądanej kwoty została już zrealizowana.
Zaspokojenie wierzyciela stanowi wykonanie prawa majątkowego, co stanowi - jak wynika to z art. 44 u.p.e.a. - przesłankę tamującą możliwość zgłoszenia wniosku o wyłączenie spod egzekucji. W sytuacji bowiem stwierdzenia, że wniosek o wyłączenie prawa majątkowego spod egzekucji złożony został już po wykonaniu tego prawa majątkowego, sprawa nie może podlegać merytorycznemu rozpoznaniu. Natomiast z wnioskiem o wyłączenie spod egzekucji żądanej kwoty skarżący wystąpił pismem z dnia 18 lutego 2025 r.
Podnieść należy, że jeżeli dokonanie przez osobę trzecią czynności złożenia wniosku o wyłączenie spod egzekucji administracyjnej rzeczy lub prawa majątkowego nastąpi w sytuacji, gdy z rzeczy lub prawa majątkowego przeprowadzona została egzekucja przez sprzedaż lub wykonanie prawa majątkowego, to mimo zachowania terminu, o którym mowa w art. 38 § 1 u.p.e.a, nie będzie ona wywierała skutku prawnego w postaci rozpoznania i rozstrzygnięcia wniosku o wyłączenie rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji. Sprzedaż rzeczy lub wykonanie prawa majątkowego zamyka osobie trzeciej drogę ochrony jej praw przed organem egzekucyjnym, co do tych rzeczy lub praw majątkowych. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że w sytuacji gdy wniosek o wyłączenie przedmiotów spod egzekucji złożony został już po wykonaniu prawa majątkowego, sprawa nie może podlegać merytorycznemu rozpoznaniu (por. wyrok NSA z 03.08.2016 r. II FSK 1810/14 oraz wyrok WSA z 18.06.2019 r. I SA/Sz 78/19, CBOSA). Wykonanie prawa rodzi nieodwracalne skutki prawne, które spowodowały, iż postępowanie w sprawie wniosku o wyłączenie spod egzekucji stało się bezprzedmiotowe w świetle art. 44 u.p.e.a.
W świetle powyższego, zasadnie organ egzekucyjny wydał postanowienie na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. o odmowie wszczęcia postępowania w zakresie żądania wyłączenia przedmiotowej kwoty spod egzekucji. Nie było podstaw do prowadzenia postępowania w zakresie złożonego żądania, skoro kwota, o której wyłączenie wnioskowano została już przekazana wierzycielowi. Zatem organ działał zgodnie z obowiązującym prawem.
Takie stanowisko wyraził też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26 lutego 2025 r., sygn. akt III FSK 1195/24. W wyroku tym NSA stwierdził, że żądanie osoby, nie będącej zobowiązanym, która rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną znajduje oparcie w przepisie art. 38 § 1 u.p.e.a. W świetle jednak art. 44 u.p.e.a. żądanie wyłączenia spod egzekucji rzeczy lub prawa majątkowego nie może być zgłoszone, jeżeli z rzeczy lub prawa przeprowadzona została egzekucja przez sprzedaż rzeczy lub wykonanie prawa majątkowego. Przepis ten określa konsekwencję okoliczności faktycznej polegającej na egzekucyjnej sprzedaży rzeczy lub wykonania prawa majątkowego. Ponieważ sprzedaż rzeczy lub wykonanie prawa rodzi nieodwracalne skutki prawne, zgłoszenie żądania o wyłączenie spod egzekucji rzeczy lub prawa po ich zbyciu jest w tym przypadku bezskuteczne. Oceny tej nie zmienia samo zachowanie terminu, o którym mowa w art. 38 § 1 u.p.e.a. Sprzedaż rzeczy lub wykonanie prawa majątkowego zamyka osobie trzeciej drogę ochrony jej praw co do tych rzeczy lub praw majątkowych przed organem egzekucyjnym. Osoba roszcząca prawa do takiej rzeczy lub prawa majątkowego może natomiast dochodzić wówczas odszkodowania za wyrządzoną szkodę od zobowiązanego na zasadach określonych w kodeksie cywilnym, o czym stanowi art. 168a u.p.e.a.
W związku z tym wydając zaskarżone postanowienie organ nie naruszył prawa i wskazanych w skardze przepisów.
Sąd nie podziela opinii skarżącego, że organ egzekucyjny w toku prowadzonego postępowania naruszył przysługujące mu uprawnienia (pkt 1 skargi).
Wniesienie podania przez osobę nieumocowaną do reprezentacji poprzez wiadomość e-mail nie mogło zostać rozpoznane w myśl art. 63 § 1 k.p.a. Organ egzekucyjny podjął działania informacyjne na temat możliwych form wniesienia podania zgodnie z treścią art. 63 § 1 - § 3a k.p.a., czym wykonał obowiązek wynikający z art. 9 k.p.a. - należycie i wyczerpująco poinformował skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych. Dopiero po wniesieniu podania w formie przewidzianej w art. 63 § 1 - § 3a k.p.a., organ I instancji poddał je rozpoznaniu.
Na uwzględnienie nie zasługuje zarzut wskazany w pkt 2 skargi.
Odnosząc się do poglądu skarżącego, według którego organ egzekucyjny miałby każdorazowo wstrzymywać się z rozliczeniem uzyskanych środków pieniężnych do czasu możliwego wpływu wniosku o wyłączenie spod egzekucji prawa majątkowego bądź upływu terminu na jego wniesienie, doprowadziłoby do podważenia podstawowych założeń postępowania egzekucyjnego. Dlatego w celu zapobiegnięciu takich sytuacji ustawodawca wprowadził zasadę zawartą w art. 44 u.p.e.a.
W ocenie Sądu, zarzut zawarty w pkt 3 skargi, odnoszący się do pkt C zażalenia jest niezasdany. Opierał się on na błędnej interpretacji przez skarżącego uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, w którym to organ I instancji zgodnie z stanem faktycznym podał:
• datę dokonanego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego,
• daty realizacji zajęcia przez bank,
• daty rozliczeń i przekazań uzyskanych środków pieniężnych,
• daty złożenia podań,
na podstawie których stwierdził, że w sprawie spełniła się przesłanka, o której mowa w art. 44 u.p.e.a., wyraźnie wskazując, że prawo majątkowe wykonane zostało przed złożeniem przez skarżącego wniosku o wyłączenie spod egzekucji prawa majątkowego w myśl art. 38 § 1 u.p.e.a. Zaznaczono, że pierwszy kontakt ze strony M. F. w tej sprawie wystąpił już po ostatecznym rozliczeniu uzyskanych środków pieniężnych.
Ponadto w zaskarżonym postanowieniu organ egzekucyjny nie podał jakichkolwiek podstaw do jego interpretacji w taki sposób jakoby "zajęcie (zaspokojenie organu egzekucyjnego) pieniędzy, już w momencie zajęcia (nawet przed przekazaniem ich organowi egzekucyjnemu) skutkuje wyłączeniem możliwości zgłoszenia wniosku o wyłączenie spod egzekucji."
Odnosząc się do zarzutu niewskazania informacji na temat wierzytelności zaspokojonych uzyskanymi środkami podnieść należy, że zaskarżone postanowienie, w myśl art. 9 k.p.a. - zawiera jedynie informacje niezbędne dla należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach, które miały wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania w sprawie złożonego wniosku o wyłączenie spod egzekucji prawa majątkowego, przy czym spełnia zasadę minimalizacji danych, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt lit. c RODO.
Nawiązując do zarzutów zawartych w pkt B zażalenia stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie wymienia jedynie przesłankę wykonania prawa majątkowego, tamującą możliwość zgłoszenia wniosku o wyłączenie egzekucji spod egzekucji. Przekonanie skarżącego, że w niniejszej sprawie do wykonania prawa majątkowego nie doszło bowiem uzyskane pieniądze nie pochodzą od dłużnika jest nieprawdziwe. Zgodnie z informacją otrzymaną od [...] S.A. na dzień dokonania zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, bank ten prowadził rachunek bankowy dla zobowiązanej. Zatem uzyskane środki pochodzą od zobowiązanej, będącej współposiadaczem rachunku. Potwierdzają to również informacje przekazane 24 lutego 2025 r. przez bank, w których wskazano, że zajęty rachunek należy do J. F. oraz przesłane przez M. F. potwierdzenia realizacji zajęcia (J. F. i skarżący widnieją jako współwłaściciele ww. rachunku bankowego). Strona nie skorzystała z uprawnienia wynikającego z art. 51a pkt 2 Prawa bankowego, zgodnie z którym każdy ze współposiadaczy rachunku może w każdym czasie wypowiedzieć umowę ze skutkiem dla pozostałych współposiadaczy. Istnienie umowy o podziale majątku, przy jednoczesnym niedopełnieniu formalności związanych ze zmianą umowy o prowadzenie rachunku bankowego nie może podważać prawidłowości dokonanego zajęcia.
Zgodnie z art. 81 § 1 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności jest skuteczne w odniesieniu do rachunków bankowych zobowiązanego prowadzonych przez bank, niezależnie od tego, czy organ egzekucyjny wskazał w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 80 § 1 zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, numery tych rachunków. Natomiast w art. 81 § 1a u.p.e.a. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest skuteczne w odniesieniu do rachunku bankowego prowadzonego dla kilku osób fizycznych, którego współposiadaczem jest zobowiązany. Skutek ten powstaje z mocy ustawy niezależnie od tego, czy inne osoby fizyczne będące współposiadaczami zajętego rachunku bankowego zostały wskazane w tytule wykonawczym. Organ egzekucyjny zajmując wierzytelność z rachunku bankowego przejmuje uprawnienie zobowiązanego do żądania wypłaty pieniędzy, które znajdują się na rachunku bankowym w chwili jego zajęcia - z zastrzeżeniem, że chodzi o kwotę w wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Z tego względu dla oceny prawidłowości czynności zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego nie ma znaczenia to, że inna osoba fizyczna jest współposiadaczem zajętego rachunku. Z prawnego punktu widzenia zajęte przez organ egzekucyjny uprawnienie zobowiązanego do żądania wypłaty pieniędzy z rachunku bankowego jest realizowane niezależnie od uprawnień innych współposiadaczy rachunku bankowego (wyrok NSA z 22 września 2020 r., sygn. akt II FSK1706/18).
Odpowiadając na zarzut wyrażony w pkt D zażalenia, zauważyć trzeba, że organ nadzoru poinformował M. F., że wskazanie w zaskarżonym postanowieniu na możliwość skorzystania z uprawnień wynikających z art. 168a u.p.e.a. miało jedynie charakter informacyjny, wynikający z zasady wyrażonej w art. 9 k.p.a. i pozostało bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.
W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie podjęto wszelkie niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia sprawy, przedstawiając w uzasadnieniu zaskarżonych postanowień w sposób wyczerpujący zgromadzony materiał dowodowy, dokonane na jego podstawie ustalenia, jak również podstawę prawną rozstrzygnięcia. Zrealizowano zatem zasadę pogłębiania zaufania wyrażoną w art. 8 k.p.a. Wydanie rozstrzygnięcia nie realizującego oczekiwań strony, ale zgodnego z prawem, w sposób oczywisty nie narusza żadnych powyższych regulacji.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. i art. 120 p.p.s.a., oddalił skargę.