I SA/PO 426/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2007-07-10
NSApodatkoweWysokawsa
podatek akcyzowynabycie wewnątrzwspólnotowesamochody osoboweprawo unijneTSUEdyskryminacja podatkowazasada niedyskryminacjistawka podatkowawartość rynkowa

WSA w Poznaniu uchylił decyzje organów celnych dotyczące podatku akcyzowego od wewnątrzwspólnotowego nabycia używanego samochodu osobowego, uznając polskie przepisy za dyskryminujące w świetle prawa unijnego.

Sprawa dotyczyła odmowy stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego od wewnątrzwspólnotowego nabycia używanego samochodu osobowego. Skarżąca spółka argumentowała, że polskie przepisy dotyczące akcyzy naruszają prawo unijne, w szczególności art. 25 i 90 Traktatu WE. Organy podatkowe utrzymywały, że polskie przepisy są zgodne z prawem. WSA w Poznaniu, opierając się na wyroku Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich, uchylił zaskarżone decyzje, stwierdzając, że polskie przepisy dyskryminują pojazdy używane nabyte z innych państw członkowskich.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę A sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym od wewnątrzwspólnotowego nabycia używanego samochodu osobowego. Spółka nabyła samochód w 2005 roku i zapłaciła podatek akcyzowy według stawki 37,6%, argumentując, że przepisy krajowe dotyczące nabycia wewnątrzwspólnotowego wyrobów akcyzowych niezharmonizowanych naruszają prawo unijne, w tym art. 25 i 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Organy podatkowe odrzuciły te argumenty, twierdząc, że podatek akcyzowy nie jest opłatą o skutku równoważnym cłu i nie narusza art. 90 TWE, ponieważ wszystkie samochody osobowe podlegają tej samej stawce. WSA, powołując się na wyrok TSUE z dnia 18 stycznia 2007 r. (sygn. C-313/05), uznał polskie przepisy za dyskryminujące. Sąd stwierdził, że podatek akcyzowy nałożony na używane samochody osobowe starsze niż dwuletnie, nabyte w innym państwie członkowskim, nie może przewyższać rezydualnej kwoty podatku zawartej w wartości rynkowej podobnych pojazdów zarejestrowanych w Polsce. W konsekwencji, dopuszczalne jest stosowanie wyłącznie niższych stawek (3,1% lub 13,6%) dla takich pojazdów. Sąd uchylił zaskarżone decyzje i zasądził koszty postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, polskie przepisy są niezgodne z art. 90 akapit pierwszy TWE w zakresie, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w innym Państwie Członkowskim, przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów zarejestrowanych wcześniej w Polsce.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na wyroku TSUE, który stwierdził, że polska ustawa o podatku akcyzowym narusza zakaz dyskryminacji wyrażony w art. 90 akapit pierwszy TWE, nakładając wyższe stawki na używane samochody sprowadzane z innych krajów UE niż na podobne samochody krajowe. Wymaga to zastosowania jednolitej stawki podatkowej i uwzględnienia rzeczywistej ceny nabycia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

u.p.a. art. 80 § ust. 1 i 2

Ustawa o podatku akcyzowym

Podatnikami akcyzy od samochodów osobowych są m.in. importerzy i podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego. Samochody osobowe podlegają akcyzie, jeśli nie są zarejestrowane na terytorium kraju.

TWE art. 25

Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską

Zakaz nakładania między Państwami Członkowskimi ceł przywozowych i wywozowych oraz opłat o skutku równoważnym.

TWE art. 90 § akapit pierwszy

Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską

Państwa członkowskie nie nakładają bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych Państw Członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe.

Pomocnicze

u.p.a. art. 75

Ustawa o podatku akcyzowym

Stawka akcyzy na wyroby akcyzowe niezharmonizowane wynosi 65% podstawy określonej w art. 10.

u.p.a. art. 76 § ust. 1

Ustawa o podatku akcyzowym

Obowiązek złożenia deklaracji uproszczonej i zapłaty akcyzy w terminie 5 dni od powstania obowiązku podatkowego.

u.p.a. art. 81 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o podatku akcyzowym

Obowiązek złożenia deklaracji uproszczonej przez podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego.

u.p.a. art. 10 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o podatku akcyzowym

Podstawa opodatkowania w przypadku stawki procentowej to kwota należna z tytułu sprzedaży na terytorium kraju wyrobów akcyzowych pomniejszona o VAT i akcyzę.

u.p.a. art. 82 § ust. 3

Ustawa o podatku akcyzowym

Podstawa opodatkowania w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego to kwota, jaką nabywca jest obowiązany zapłacić.

Konstytucja RP art. 87 § ust.1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Źródła prawa powszechnie obowiązującego.

Konstytucja RP art. 91 § ust.1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ratyfikowane umowy międzynarodowe stanowią część krajowego porządku prawnego i są bezpośrednio stosowane.

Konstytucja RP art. 91 § ust.2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Umowa międzynarodowa ratyfikowana za zgodą wyrażoną w ustawie ma pierwszeństwo przed ustawą, jeśli ustawy nie da się pogodzić z umową.

Konstytucja RP art. 91 § ust.3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo stanowione przez organizację międzynarodową ma pierwszeństwo nad ustawami.

TWE art. 28

Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską

Zakaz ograniczeń ilościowych w przywozie oraz wszelkich środków o skutku równoważnym między Państwami Członkowskimi.

rozp. MF art. 7 § ust. 2 i 3

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r.

Uzasadniało wątpliwości co do zgodności z prawem unijnym, uzależniając stawki akcyzowe od wieku sprowadzanych samochodów.

Dyrektywa 92/12/EWG art. 3 § ust. 3

Dyrektywa Rady 92/12/EWG

Dopuszcza nakładanie podatków akcyzowych na towary inne niż wymienione w art. 3 ust. 1, pod warunkiem niezwiększenia formalności granicznych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Polskie przepisy dotyczące podatku akcyzowego od wewnątrzwspólnotowego nabycia używanych samochodów osobowych naruszają zasadę niedyskryminacji wynikającą z art. 90 TWE. Stawka podatku akcyzowego na używane samochody osobowe nabyte z innych państw UE nie może być wyższa niż na podobne samochody krajowe.

Odrzucone argumenty

Organy podatkowe argumentowały, że polskie przepisy nie naruszają prawa unijnego, ponieważ podatek akcyzowy nie jest opłatą o skutku równoważnym cłu i wszystkie samochody osobowe podlegają tej samej stawce.

Godne uwagi sformułowania

polskie przepisy dyskryminują pojazdy używane nabyte z innych państw członkowskich w świetle prawa unijnego podatek akcyzowy w zakresie, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w Państwie Członkowskim innym niż Polska, przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w Państwie Członkowskim, które nałożyło podatek.

Skład orzekający

Gabriela Gorzan

sprawozdawca

Katarzyna Wolna-Kubicka

przewodniczący

Roman Wiatrowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 90 TWE w kontekście opodatkowania akcyzą wewnątrzwspólnotowego nabycia używanych samochodów osobowych oraz zasada niedyskryminacji podatkowej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji przepisów i specyficznej sytuacji nabycia używanych samochodów osobowych starszych niż dwuletnie. Wyrok TSUE stanowił podstawę dla sądu krajowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia zgodności polskiego prawa podatkowego z prawem unijnym, z bezpośrednim wpływem na konsumentów kupujących samochody z zagranicy. Wyrok TSUE jest kluczowy dla zrozumienia tej kwestii.

Polski podatek akcyzowy od używanych aut z UE niezgodny z prawem unijnym – co to oznacza dla kierowców?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Po 426/07 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2007-07-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-02-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Gabriela Gorzan /sprawozdawca/
Katarzyna Wolna-Kubicka /przewodniczący/
Roman Wiatrowski
Symbol z opisem
6111 Podatek akcyzowy
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędziowie NSA Gabriela Gorzan /spr./ as. sąd. WSA Roman Wiatrowski Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2007r. sprawy ze skargi A sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym od wewnątrzwspólnotowego nabycia towaru I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej spółki kwotę 1.417,- zł (jeden tysiąc czterysta siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. wstrzymuje wykonanie decyzji wymienionych w punkcie I do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/ R.Wiatrowski /-/ K.Wolna-Kubicka /-/ G.Gorzan
Uzasadnienie
A sp. z o.o. nabyła w 2005 r. w obrocie wewnątrzwspólnotowym oraz sprowadziła na obszar Rzeczypospolitej Polskiej samochód osobowy [...], E [...] rok produkcji [...], pojemność silnika [...] cm3 i zapłaciła podatek akcyzowy od nabycia wewnątrzwspólnotowego przy zastosowaniu stawki: 37,6 % w kwocie [...] zł.
W 2005 roku skarżąca złożyła wniosek o stwierdzenie nadpłaty i zwrot podatku
akcyzowego pobranego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego wymienionego wyżej
samochodu osobowego uzasadniając to faktem, iż od 1 maja 2004 r. zaczęło
obowiązywać w Polsce prawo Unii Europejskiej. Podatnik wskazywał, że przepisy
dotyczące nabycia wewnątrzwspólnotowego wyrobów akcyzowych
niezharmonizowanych naruszają akt wyższego rzędu, między innymi art. 25 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, a w konsekwencji nie mają mocy prawnej. W toku postępowania podatkowego podatnik podniósł również, iż przepisy ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego, na podstawie których wydano decyzje są także sprzeczne z art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską.
Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] Nr [...] odmówił stwierdzenia nadpłaty oraz zwrotu podatku akcyzowego, a Dyrektor Izby Celnej po rozpoznaniu odwołania podatnika od decyzji organu I instancji decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy (k. [...] akt adm.).
Według organów podatkowych prawo wspólnotowe ma charakter nadrzędny w stosunku do przepisów prawa krajowego państw członkowskich, a w przypadku ich konfliktu normy prawa wspólnotowego mają pierwszeństwo w zastosowaniu. Pomimo tego nie można przyjąć, że art. 80 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29 poz. 257, ze zmn.) i rozporządzenie z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżania stawek podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 87, poz 825, ze zmn.) naruszył postanowienia TWE. W sprawie nie zostały naruszone prawo europejskie,
gdyż nie każda opłata nałożona przez państwo członkowskie na towary przywożone lub wywożone jest opłatą o podobnym skutku. Do tego typu opłat nie należy podatek akcyzowy. Organy podatkowe wskazały również, że nie naruszono art. 90 ust.1 TWE, gdyż jedynie gdy okaże się, że opłaty obciążające towary importowane są wyższe, to regulacja krajowa jest sprzeczna z prawem wspólnotowym. Poza tym w myśl art. 80 ust. 1 i 2 ustawy o podatku akcyzowym podlegają samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym. Wszystkie samochody osobowe są obciążone tą samą stawką podatku akcyzowego, bez względu na kraj z którego podchodzą, tj. 3,1 % lub 13,6 %, W konsekwencji została zachowana bezstronność systemu podatkowego i nie doszło do naruszenia art. 90 TWE.
W skardze na decyzję Dyrektora Izby Celnej skarżąca wnosiła o jej uchylenie w całości oraz poprzedzającej ją decyzję I instancji, jak również zasądzenia kosztów postępowania sądowego oraz kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisowych. Skarżąca podtrzymała zarzuty podniesione w trakcie postępowania podatkowego, powołując się dodatkowo między innymi na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 25 maja 2005 r. (sygn. akt I SA/Lu 77/2005).
Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W niniejszej sprawie opisane wyżej okoliczności faktyczne są niesporne. Spór między stronami dotyczy natomiast opodatkowania w Polsce podatkiem akcyzowym wewnątrzwspólnotowego nabycia używanych samochodów osobowych.
Na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym /Dz.U. Nr 29, poz. 257 ze zm./ opodatkowaniu podatkiem akcyzowym podlega między innymi nabycie wewnątrzwspólnotowe. Niesporne winno być, że samochody osobowe są wyrobami akcyzowymi niezharmonizowanymi w rozumieniu ustawy. Stawka akcyzy na wyroby akcyzowe niezharmonizowane wynosi 65% podstawy określonej w art. 10 /art. 75 ustawy/.
Na podatnikach dokonujących nabycia wewnątrzwspólnotowego wyrobów akcyzowych niezharmonizowanych - po ich przywozie do kraju - ciąży na podstawie art. 76 ust. 1 ustawy obowiązek złożenia deklaracji uproszczonej do właściwego
naczelnika urzędu celnego i zapłaty akcyzy w terminie 5 dni, licząc od dnia powstania obowiązku podatkowego.
Obowiązkowi zapłacenia akcyzy podlegają samochody osobowe niezarejestrowane na terenie kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym.
Podatnikami akcyzy od samochodów osobowych są:
1. podmioty dokonujące każdej sprzedaży samochodu osobowego przed pierwszą rejestracją na terenie kraju,
2. importerzy i podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego /art. 80 ust. 1 i 2 ustawy/,
Z powyższych uregulowań wynika jednoznacznie, że akcyzie podlegają /na gruncie ustawy o podatku akcyzowym w Polsce/ zarówno samochody osobowe nowe, jak i używane sprzedawane na terenie kraju /pkt 1/ oraz importowane i nabyte na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej /pkt 2/.
Akcyzie podlegają w Polsce samochody osobowe niezarejstrowane na terytorium kraju. W przypadku krajowej sprzedaży samochodów osobowych podatnikami są tylko te podmioty, które dokonują nabycia samochodów przed ich pierwszą rejestracją. Z tego uregulowania wynika, że krajowa sprzedaż samochodów osobowych używanych nie podlega akcyzie, skoro jej przedmiotem są samochody już wcześniej zarejestrowane.
Nabycie samochodu osobowego używanego w innym państwie Unii Europejskiej - a więc nabycie wewnątrzwspólnotowe - podlega /według polskiego porządku prawnego/ akcyzie, gdy przedmiotem nabycia są pojazdy niezarejestrowane w Polsce.
Powyższe uregulowania wzbudziły wątpliwości dotyczące ich zgodności z prawem unijnym.
Wątpliwości te wynikają z treści § 7 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego /Dz.U. Nr 87, poz. 825 ze zm./, który wysokość stawek akcyzowych uzależnia od m.in. wieku sprowadzanych w ramach nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodów osobowych lub ich importu dokonywanych po upływie 2 lat kalendarzowych od ich produkcji.
Stosownie do treści art. 87 ust.1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. źródłami prawa powszechnie obowiązującego są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Ratyfikowane umowy międzynarodowe, po ich ogłoszeniu w dzienniku ustaw stanową część krajowego porządku prawnego i są bezpośrednio stosowane chyba, że ich stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy ( art. 91 ust.1 Konstytucji).
Umowa międzynarodowa ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie ma pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z umową ( art. 91 ust.2 Konstytucji).
Na podstawie art. 91 ust. 3 Konstytucji RP ustanawiającego pierwszeństwo prawa stanowionego przez organizację międzynarodową, w przypadku kolizji z ustawami od daty przystąpienia Polski do Unii Europejskiej prawo wspólnotowe Unii obowiązuje także w Polsce i powinno być stosowane bezpośrednio przez organy polskiej władzy publicznej. Prawo wspólnotowe spełnia więc funkcję nadrzędną nad ustawodawstwem krajowym. W dniu 16 kwietnia 2003r. Rzeczpospolita Polska podpisała z Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej Traktat o przystąpieniu do Unii Europejskiej ( Dz. U. Nr 90, poz. 864 z 2004r.). Stosowanie do art. 2 Aktu o warunkach przystąpienia, stanowiącego część Traktatu od dania przystąpienia do Unii Polska jest związana postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny. Od dnia 01 maja 2004r. normy prawa wspólnotowego stały się częścią polskiego porządku prawnego. Traktat Wspólnot Europejskich został ratyfikowany przez Prezydenta RP w dniu 23 lipca 2003r.
Zgodnie z powyższymi uregulowaniami, na co słusznie zwróciła uwagę skarżący, pierwszeństwo przed przepisami zawartymi w krajowym systemie prawa podatkowego ma więc art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Wynika z niego, że Państwa członkowskie nie nakładają bezpośrednio lub pośrednio na towary z Państw Członkowskich jakichkolwiek podatków wewnętrznych wyższych od tych, które nakładają bezpośrednio lub pośrednio na podobne towary krajowe (zasada niedyskryminacji w ramach wspólnego rynku).
Powyższa kwestia wzbudziła wątpliwości natury prawnej co do zgodności polskich rozwiązań z prawem unijnym i w konsekwencji stała się przedmiotem pytania
prejudycjalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 234
Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejska postanowieniem z dnia 22 czerwca
2005r. wystąpił do Trybunału Sprawiedliwości o rozstrzygnięcie następujących
zagadnień:
1. Czy przepis art. 25 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską, w którym
został zawarty zakaz nakładania między Państwami Członkowskimi ceł przywozowych i
wywozowych oraz opłat o skutku równoważnym zakazuje Państwu Członkowskiemu
stosowania art. 80 ust. 1 ustawy z 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr
29, poz. 257 ze zm.), z którego wynika, że akcyzie podlegają samochody osobowe
niezarejestrowane na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym, w
sytuacji, kiedy podatek akcyzowy pobierany jest od nabycia każdego samochodu, niezależnie od miejsca jego pochodzenia przed pierwsza rejestracją na terenie kraju?
2. Czy przepis art. 90 zdanie pierwsze Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę
Europejską, zgodnie z którym żadne Państwo Członkowskie nie nakłada bezpośrednio
lub pośrednio na produkty innych Państw Członkowskich podatków wewnętrznych
jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na
podobne produkty krajowe zezwala Państwu Członkowskiemu na nałożenie podatku
akcyzowego na samochody używane sprowadzane z innych Państw Członkowskich przy
jednoczesnym nieobciążaniu tym podatkiem sprzedaży samochodów używanych
zarejestrowanych już w Polsce, w sytuacji, kiedy podatek akcyzowy został nałożony na
wszystkie samochody niezarejestrowane na terytorium kraju, zgodnie z treścią art. 80 ust.
1 polskiej ustawy o podatku akcyzowym?
3. Czy przepis art. 90 zdanie drugie Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zgodnie z którym żadne Państwo Członkowskie nie nakłada na produkty innych Państw Członkowskich podatków wewnętrznych, które pośrednio chronią inne produkty, zezwala Państwu Członkowskiemu na nałożenie podatku akcyzowego według zmiennej stawki procentowej ze względu na wiek pojazdu i pojemność silnika, wyrażonej w polskim rozporządzeniu wykonawczym § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 kwietnia 2004r. w sprawie obniżenia podatku akcyzowego - Dz.U. Nr 87, poz.825 ze zm.) na samochody używane sprowadzane z innych Państw Członkowskich, jeżeli według podobnego wzoru obliczany jest podatek dla sprzedaży samochodów używanych w kraju dokonanej przed ich pierwszą rejestracją na terenie kraju i ten podatek wpływa następnie na cenę tego samochodu przy dalszej jego odsprzedaży?
4. Czy przepis art. 28 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską dotyczący tego, że ograniczenia ilościowe w przywozie oraz wszelkich środków o skutku równoważnym są zakazane między Państwami Członkowskimi oraz jednocześnie przy uwzględnieniu treści art. 3 ust. 3 Dyrektywy Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania dotyczący tego, że dopuszczalne jest nakładanie przez Państwa Członkowskie podatków akcyzowych na towary inne niż wymienione w art. 3 ust. 1 tej Dyrektywy pod warunkiem niezwiększenia - na skutek tego - formalności związanych z przekraczaniem granicy w handlu między Państwami Członkowskimi, zakazuje Państwu Członkowskiemu utrzymania w mocy art. 81 polskiej ustawy o podatku akcyzowym, zgodnie z którym podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodów osobowych niezarejestrowanych na terytorium
kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym, są obowiązane po przywozie na terytorium kraju złożyć deklarację uproszczoną do właściwego Naczelnika Urzędu Celnego w terminie pięciu dni, licząc od dnia nabycia wewnątrzwspólnotowego?
Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich wyrokiem z dnia 18 stycznia 2007r. sygn. C - 313/05, przytoczonym w skardze, orzekł, co następuje:
1) Podatek akcyzowy, taki jak ustanowiony w Polsce ustawą z dnia 23 stycznia
2004r. o podatku akcyzowym, który nie jest nakładany na pojazdy osobowe w związku z
przekroczeniem granicy, nie stanowi cła przywozowego ani opłaty o skutku
równoważnym w rozumieniu art. 25 WE.
2) Artykuł 90 akapit pierwszy WE należy interpretować w ten sposób, że
sprzeciwia się on podatkowi akcyzowemu w zakresie, w jakim kwota podatku nakładana
na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w państwie członkowskim innym niż to,
które wprowadziło taki podatek, przewyższa rezydualną kwotę zawartą w wartości
rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie
członkowskim, które nałożyło podatek. Do sądu krajowego należy zbadanie, czy
uregulowanie sporne w postępowaniu przed sądem krajowym, a w szczególności
stosowanie § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004r. w sprawie
obniżenia stawek podatku akcyzowego, ma takie skutki.
3) Artykuł 28 WE nie znajduje zastosowania do deklaracji uproszczonej, takiej jak
przewidziana w art. 81 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2004r. o podatku
akcyzowym. A art. 3 ust. 3 dyrektywy Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992r. w sprawie
ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich
przechowywania, przepływu oraz kontrolowania nie sprzeciwia się takiej deklaracji, jeżeli
sporne uregulowanie należy interpretować w ten sposób, że deklarację tę należy złożyć z
chwilą nabycia prawa do rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel, nie
później jednak niż z chwilą jego rejestracji na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o
ruchu drogowym.
Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę w analogicznym stanie faktycznym i prawnym jak Sąd ,który skierował przedmiotowe pytanie prejudycjalne, jest związany wyrokiem ETS z dnia 18 stycznia 2007r.
Mając na uwadze orzeczenie ETS Sąd orzekający wskazuje, iż podatek akcyzowy, nałożony ustawą o podatku akcyzowym, nie stanowi cła przywozowego, ani opłaty o skutku równoważnym w rozumieniu art. 25 TWE, ani też nie sprzeciwia się art. 28 TWE, ustanawiającemu zakaz wprowadzania ograniczeń ilościowych w przywozie oraz wszelkich środków o skutku równoważnym.
Natomiast polska ustawa o podatku akcyzowym narusza zakaz dyskryminacji wyrażony w art. 90 akapit pierwszy TWE. Dlatego w punkcie drugim sentencji wyroku ETS orzekł, iż artykuł 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on podatkowi akcyzowemu w zakresie, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w Państwie Członkowskim innym niż to, które wprowadziło taki podatek, przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w Państwie Członkowskim, które nałożyło podatek.
Takie stanowisko nie sprzeciwia się co do zasady opodatkowaniu akcyzą nabycia wewnątrzwspólnotowego. Jednak zgodnie z wykładnią przedstawioną w powyższym wyroku przez ETS podatek nakładany w Polsce nie może w sposób mniej korzystny traktować towarów nabywanych w innych Państwach Członkowskich Wspólnoty Europejskiej i następnie wwożonych na teren kraju, od towarów nabywanych na jego terytorium. Oznacza to, że niezgodne z prawem wspólnotowym są te postanowienia polskiej ustawy podatkowej, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w Państwie Członkowskim innym niż Polska, przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w Państwie Członkowskim, które nałożyło podatek.
Powyższe sformułowania rodzą szereg konsekwencji na gruncie rozpatrywanej sprawy.
Po pierwsze, omawiany wyrok ETS nie sprzeciwia się co do zasady obowiązywaniu w Polsce podatku akcyzowego w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia używanych samochodów osobowych starszych niż dwuletnie. Podatek taki jest dopuszczalny w świetle art. 90 akapit 1 TWE, pod warunkiem, że zostanie nałożony według określonych w wyroku przez ETS reguł.
Po drugie, kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w Państwie Członkowskim innym niż Polska, nie może przewyższać rezydualnej kwoty tego podatku zawartej w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w Polsce. Miarodajna ocena polskich uregulowań podatkowych, z punktu widzenia zasady niedyskryminacji podatkowej wyrażonej w art. 90 akapit 1 TWE, może odbyć się dzięki porównaniu dwóch podstawowych elementów konstrukcji podatku, które wpływają na wysokość zobowiązania podatkowego, a zatem nie tylko stawki podatkowej, ale również podstawy opodatkowania. Skoro więc nabywcy używanych samochodów osobowych starszych niż dwuletnie na terenie kraju nie są
zobowiązani do uiszczenia podatku według podwyższonej, na podstawie §7 powołanego powyżej rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004r. (w brzmieniu obowiązującym do 30 listopada 2006 r.), stawki to zwiększona stawka podatkowa, sięgająca nawet 65% podstawy opodatkowania, nie może również znaleźć zastosowania do używanych samochodów osobowych starszych niż dwuletnie nabywanych w innych Państwach Członkowskich Wspólnoty Europejskiej. W konsekwencji, wobec używanych samochodów osobowych nabywanych w ramach wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów dopuszczalne jest stosowanie wyłącznie stawki w wysokości 13,6% dla samochodów osobowych o pojemności silnika powyżej 2.000 cm3 i 3,1% dla pozostałych samochodów osobowych.
Zrównanie stawki podatku na samochody osobowe nabywane w kraju i w innych Państwach Członkowskich nie daje jednak jeszcze gwarancji zgodności opodatkowania z zasadą niedyskryminacji podatkowej. Istotnym problemem jest również to, czy "kwota podatku zawarta w wartości rynkowej podobnych pojazdów" jest taka sama. Spełnienie tego warunku opisanego w wyroku ETS jest możliwe dopiero po ujednoliceniu podstaw opodatkowania samochodów osobowych nabywanych w Polsce i w innych Państwach Członkowskich Wspólnoty Europejskiej. Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę zauważa, że polska ustawa nie posługuje się pojęciem "wartości rynkowej" pojazdu ani w odniesieniu do samochodów nabywanych w kraju, ani tym bardziej do samochodów nabywanych w innych Państwach Członkowskich Wspólnoty Europejskiej. Zgodnie żart. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku akcyzowym podstawą opodatkowania w przypadku wyrażenia stawki akcyzy w procencie podstawy opodatkowania jest kwota należna z tytułu sprzedaży na terytorium kraju wyrobów akcyzowych pomniejszona o kwotę podatku od towarów i usług oraz o kwotę akcyzy, należne od tych wyrobów. Natomiast na podstawie art. 82 ust. 3 ustawy o podatku akcyzowym w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego podstawą opodatkowania jest kwota, jaką nabywca jest obowiązany zapłacić. Określając podstawę opodatkowania polski ustawodawca, zarówno w przypadku nabycia krajowego, jak i nabycia wewnątrzwspólnotowego, nie stosuje kryterium "wartości rynkowej" towaru, lecz posługuje się kryterium "kwoty należnej z tytułu sprzedaży na terytorium kraju wyrobów akcyzowych pomniejszonej o kwotę podatku od towarów i usług oraz o kwotę akcyzy, należne od tych wyrobów" i "kwoty, jaką nabywca jest obowiązany zapłacić". Mając na względzie powyższe uregulowania dotyczące polskiego podatku akcyzowego, przez "wartość rynkową podobnych pojazdów", do której nawiązuje ETS w drugim punkcie sentencji wyroku należy rozumieć odpowiednio kwotę należną z tytułu sprzedaży na terytorium kraju
wyrobów akcyzowych pomniejszoną o kwotę podatku od towarów i usług oraz o kwotę akcyzy, należne od tych wyrobów i kwotę, jaką nabywca jest obowiązany zapłacić w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego. Także z wyroku ETS nie można wnioskować o niezgodności podstaw opodatkowania określonych jakimkolwiek przepisem prawa wspólnotowego. ETS zakwestionował jedynie uregulowania dotyczące stawki , a nie podstawy opodatkowania.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd stwierdza, że omawiany wyrok ETS zakazuje stosowania wyższej stawki na używane samochody osobowe nabywane w innych Państwach Członkowskich Wspólnoty Europejskiej, niż na podobne pojazdy nabywane w Polsce. Wyrok ten nie rozstrzyga kwestii możliwości weryfikacji podstawy opodatkowania, gdyż ten element konstrukcji podatku nie wpływa na dyskryminację podatkowa samochodów nabywanych w innych Państwach Członkowskich Wspólnoty Europejskiej.
Po trzecie, omawiany wyrok ETS odnosi się wyłącznie do opodatkowania używanych samochodów osobowych starszych niż dwuletnie nabywanych w innych Państwach Członkowskich Wspólnoty Europejskiej. Oznacza to, że w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia nowych samochodów osobowych (nie starszych niż dwuletnie) podatek akcyzowy nakładany w Polsce nie sprzeciwia się zasadzie niedyskryminacji podatkowej wyrażonej w art. 90 akapit 1 TWE, Tym samym omawiany wyrok ETS nie stanowi podstawy weryfikowania wysokości opodatkowania w tym zakresie.
Mając na uwadze powyższe rozważania, organy podatkowe, rozpatrując ponownie wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku akcyzowym pobranym od wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodów osobowych, są zatem zobowiązane do zastosowania jednolitej stawki podatkowej bez względu na wiek nabytego w innym Państwie Członkowskim Wspólnoty Europejskiej samochodu osobowego. Podstawę opodatkowania powinna stanowić kwota, jaką nabywca jest zobowiązany zapłacić w przypadku wewnątrzwspólnotowego, a więc rzeczywista cena uiszczona w związku z nabyciem samochodu.
Podobny do powyższego pogląd został wyrażony w uzasadnieniu wyroku z dnia 9 listopada 2005r. sygn. akt I SA/Łd 980/05, gdzie stwierdzono że " W przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego akcyza obliczana jest od wartości jaką nabywca
zobowiązany jest zapłacić za towar wg umowy lub faktury." Powyższy pogląd został zaakceptowany w wyroku NSA z dnia 26 października 2006r. sygn. akt I FSK 146/06.
Z tych powodów Sąd wniesioną skargę uznał za uzasadnioną i na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. "a", art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.
/-/ K.Wolna-Kubicka /-/ G.Gorzan /-/ R.Wiatrowski

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI