I SA/Po 416/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2020-10-14
NSApodatkoweWysokawsa
VATodliczenie podatku naliczonegousługi turystyczneusługi hotelarskieusługi gastronomiczneinterpretacja indywidualnazasada neutralności VATprawo do odliczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił interpretację indywidualną Dyrektora KIS, przyznając podatnikowi prawo do odliczenia VAT naliczonego od nabytych usług gastronomicznych i noclegowych przeznaczonych do odsprzedaży, uznając je za usługi turystyki.

Sprawa dotyczyła prawa do odliczenia VAT naliczonego przez hotelarza od nabytych usług gastronomicznych i noclegowych, które zamierzał odsprzedać gościom. Dyrektor KIS odmówił prawa do odliczenia, uznając, że usługi te nie stanowią usług turystyki w rozumieniu przepisów. WSA w Poznaniu uchylił interpretację, stwierdzając, że hotelarz ma prawo do odliczenia VAT, ponieważ świadczone przez niego usługi hotelarskie, w tym gastronomiczne, mieszczą się w pojęciu usług turystyki, a odmowa odliczenia naruszałaby zasadę neutralności VAT.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę podatnika na indywidualną interpretację Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej dotyczącą prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego od nabytych usług gastronomicznych i noclegowych, które były przeznaczone do dalszej odsprzedaży gościom hotelowym. Podatnik prowadzący hotel, który przygotowuje śniadania we własnym zakresie i nabywa od podmiotów trzecich usługi gastronomiczne oraz noclegowe do odsprzedaży, a także stosuje overbooking, zapytał o możliwość odliczenia VAT. Dyrektor KIS uznał stanowisko podatnika za nieprawidłowe, argumentując, że nabywane usługi nie są związane ze świadczeniem usług turystycznych w rozumieniu przepisów. Sąd uchylił zaskarżoną interpretację, przyznając rację skarżącemu. Sąd uznał, że pojęcie 'usługi turystyki' nie zostało zdefiniowane w ustawie podatkowej, dlatego należy odwołać się do definicji z ustawy o usługach turystycznych. Stwierdził, że usługi hotelarskie, w tym gastronomiczne, stanowiące podstawowy składnik szerszej kategorii usług turystyki, uprawniają do odliczenia VAT naliczonego od nabytych usług gastronomicznych, o ile nie są opodatkowane na zasadach szczególnych (art. 119 u.p.t.u.). Sąd podkreślił, że odmowa prawa do odliczenia naruszałaby zasadę neutralności podatku VAT, która stanowi podstawę tego podatku. Wskazał, że ograniczenie prawa do odliczenia może wynikać tylko z wyraźnej regulacji ustawowej zgodnej z dyrektywami UE, a w tym przypadku takiej regulacji brak.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, podatnik ma prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że usługi hotelarskie i gastronomiczne świadczone przez hotelarza na rzecz gości, nawet jeśli nie są częścią kompleksowej usługi turystycznej w rozumieniu przepisów o biurach podróży, mieszczą się w pojęciu usług turystyki w rozumieniu art. 88 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.t.u. (w brzmieniu obowiązującym do 30.11.2008 r.) oraz art. 176 Dyrektywy 112. Odmowa prawa do odliczenia naruszałaby zasadę neutralności podatku VAT.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

u.p.t.u. art. 88 § 1 pkt 4 lit a

Ustawa o podatku od towarów i usług

Przepis ten, w brzmieniu obowiązującym do 30.11.2008 r., wyłączał prawo do odliczenia VAT naliczonego przy nabyciu usług hotelowych i gastronomicznych, jeśli nie były one opodatkowane na zasadach art. 119 u.p.t.u. Sąd uznał, że mimo uchylenia przepisu, prawo do odliczenia nadal przysługuje na podstawie art. 176 Dyrektywy 112.

Pomocnicze

Dyrektywa 112 art. 176

Dyrektywa Rady 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej

Stanowi podstawę do utrzymania prawa do odliczeń podatku naliczonego, nawet po zmianach w prawie krajowym, jeśli prawo unijne tego wymaga.

Ustawa o usługach turystycznych art. 3 § pkt 1

Wykorzystana do interpretacji pojęcia 'usługi turystyczne' w kontekście usług hotelarskich i gastronomicznych.

P.p.s.a. art. 57a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kontroli sądu w sprawach skarg na interpretacje indywidualne.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonej interpretacji.

P.p.s.a. art. 146 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonej interpretacji.

P.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzeczenia o kosztach postępowania.

u.p.t.u. art. 119

Ustawa o podatku od towarów i usług

Szczególna procedura opodatkowania usług turystyki, która nie miała zastosowania w sprawie.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Usługi hotelarskie i gastronomiczne świadczone przez hotelarza na rzecz gości mieszczą się w pojęciu usług turystyki. Odmowa prawa do odliczenia VAT naliczonego od nabycia tych usług narusza zasadę neutralności podatku VAT. Prawo do odliczenia podatku naliczonego wynika z art. 176 Dyrektywy 112, nawet po uchyleniu krajowego przepisu wyłączającego to prawo.

Odrzucone argumenty

Nabywane usługi gastronomiczne i noclegowe nie mają związku ze świadczeniem przez wnioskodawcę usług turystycznych w rozumieniu organu. Usługi świadczone przez skarżącego są usługami pojedynczymi, a nie złożonymi usługami turystycznymi.

Godne uwagi sformułowania

zasada neutralności tego podatku podatek ten obciąża ostatecznego konsumenta, a nie podmioty, które uczestniczą we wcześniejszych fazach obrotu ograniczenie tego prawa może wynikać tylko z konkretnego przepisu prawa unijnego

Skład orzekający

Barbara Rennert

przewodniczący

Karol Pawlicki

sprawozdawca

Katarzyna Wolna-Kubicka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie prawa do odliczenia VAT naliczonego przez podmioty świadczące usługi hotelarskie i gastronomiczne, nawet jeśli nie są formalnie biurami podróży, w kontekście zasady neutralności VAT i przepisów unijnych."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego i faktycznego sprawy, interpretacji przepisów VAT w kontekście usług turystycznych i hotelarskich.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu odliczania VAT w branży hotelarskiej i gastronomicznej, a wyrok opiera się na ważnych zasadach prawa unijnego i krajowego, takich jak neutralność VAT.

Hotelarze odzyskali prawo do odliczenia VAT od zakupów. Kluczowa zasada neutralności podatku.

Sektor

hotelarstwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Po 416/20 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2020-10-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-07-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Barbara Rennert /przewodniczący/
Karol Pawlicki /sprawozdawca/
Katarzyna Wolna-Kubicka
Symbol z opisem
6560
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I FSK 177/21 - Wyrok NSA z 2025-11-20
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną interpretację
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 106
art. 88 ust. 1 pkt 4 lit a, art. 119
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - t.j.
Dz.U. 2014 poz 196
art. 3 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych - tekst jedn
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 57a, art. 146 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Agnieszka Walocha po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2020 r. sprawy ze skargi Ł. A. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżoną interpretację; 2. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz skarżącego Ł. A. kwotę [...]zł ([...]) tytułem uiszczonego wpisu.
Uzasadnienie
Ł. A. wnioskiem złożonym w dniu [...] stycznia 2020 r. wystąpił o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od towarów i usług.
W opisie zdarzenia przyszłego wskazano, że wnioskodawca jest polskim rezydentem podatkowym i czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług. Od [...] października 2008 r. wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą w zakresie zakwaterowania (PKD 55). Wnioskodawca jest właścicielem hotelu, świadczy usługi zakwaterowania (usługi hotelarskie) zarówno na rzecz konsumentów, jak i podmiotów będących podatnikami podatku od towarów i usług. W zależności od wybranej przez gościa hotelowego opcji zakwaterowania, wnioskodawca oferuje zakwaterowanie z wliczonym w cenę noclegu śniadaniem lub zakwaterowanie bez śniadania. Wnioskodawca przygotowuje śniadania we własnym zakresie.
W ramach świadczonych usług hotelarskich, poza śniadaniami, wnioskodawca zamierza oferować gościom hotelowym także inne posiłki, w tym obiady oraz kolacje. Dążąc do zapewnienia gościom hotelowym posiłków, zainteresowany planuje nabywać od podmiotu trzeciego usługi gastronomiczne (obiady, kolacje, etc.), które to usługi odsprzedawane będą gościom hotelowym.
Wnioskodawca planuje również stosować tzw. "overbooking", tj. przyjmować rezerwacje większej liczby gości niż jest w stanie pomieścić w hotelu. Celem powyższego jest maksymalizacja przychodów oraz ograniczenie strat, które powstają wskutek niezrealizowania niektórych rezerwacji (no show). W przypadku pełnej realizacji rezerwacji w hotelu, wnioskodawca zobowiązany będzie nabywać we własnym imieniu usługi zakwaterowania (hotelowe) dla gości objętych overbookingiem. Podmioty, od których wnioskodawca będzie nabywać usługi gastronomiczne oraz noclegowe będą czynnymi podatnikami podatku od towarów i usług. Nabywane przez wnioskodawcę usługi będą dokumentowane fakturami.
Działalność wnioskodawcy opodatkowana jest na zasadach innych niż określone w art. 119 ustawy o podatku od towarów i usług.
W uzupełnieniu wniosku z [...] kwietnia 2020 r. wnioskodawca poinformował, że:
1). Świadczy/będzie świadczyć usługi turystyki obejmujące usługi zakwaterowania lub gastronomiczne.
2). Usługi turystyki polegają/będą polegały na zapewnieniu gościom hotelowym pokoi lub posiłków.
3). Na świadczone przez wnioskodawcę usługi turystyczne składają się/będą się składać udostępnianie gościom hotelowym pokoi lub podawanie im posiłków.
4). Wnioskodawca świadcząc usługi na rzecz nabywcy działa/będzie działał we własnym imieniu i na własny rachunek.
5). Z nabywanych przez wnioskodawcę od innych podatników usług zakwaterowania lub gastronomicznych korzystać będzie bezpośrednio gość hotelowy.
6). Usługi hotelowe lub gastronomiczne wnioskodawca odsprzedaje/będzie odsprzedawał jako odrębne usługi.
Na tle przestawionego opisu zdarzenia przyszłego zadano pytanie: czy wnioskodawcy będzie przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego wynikającego z faktur dokumentujących nabycie od podmiotów trzecich usług gastronomicznych i noclegowych przeznaczonych do dalszej odprzedaży gościom hotelowym?
Zdaniem wnioskodawcy na przedstawione powyżej pytanie należy udzielić odpowiedzi twierdzącej. Uzasadniając swój pogląd wnioskodawca wskazał, że pomimo uchylenia z dniem 1 grudnia 2008 r. przepisu art. 88 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy, w aktualnym stanie prawnym, z uwagi na treść art. 176 dyrektywy 2006/112/WE, będzie przysługiwało prawo do odliczeń określonych w uchylonym przepisie. Na potwierdzenie swojego stanowiska wnioskodawca przywołał wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) z 2 maja 2019 r. sygn. akt C-225/18, a także liczne orzecznictwo sądów administracyjnych.
W interpretacji indywidualnej z [...] maja 2020 r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe.
W uzasadnieniu interpretacji organ powołał m.in. art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 8 ust. 2a, art. 15 ust. 1, art. 15 ust. 2, art. 86 ust. 1, art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a, art. 88 ust. 1 pkt 4, art.119 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 106 ze zm. – dalej: "u.p.t.u."), art. 168 lit. a, art. 176 dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 z 2006, str. 1 ze zm. – dalej: "Dyrektywa 2006/112/WE"). Ponadto organ przywołał obszerne fragmenty wyroku TSUE z 2 maja 2019 r. sygn. C-225/18 Grupa Lotos, który rozstrzygał w kwestii odliczenia podatku naliczonego od nabywanych przez podatnika usług noclegowych i gastronomicznych refakturowanych na rzecz innych podatników.
Z tez powyższego wyroku organ wywiódł, że przewidują one dwie sytuacje, tzn. dotyczące prawa do odliczenia podatku naliczonego związanego z nabyciem usług noclegowych i gastronomicznych, wykorzystywanych w późniejszym etapie do świadczenia usług turystyki oraz niewykorzystywanych w tego typu działalności.
Za konieczne organ uznał dokonanie oceny, czy skarżący nabywane usługi noclegowe i gastronomiczne odsprzedaje w związku ze świadczeniem usług turystycznych. Rozważając to zagadnienie organ stwierdził, że wobec braku legalnej definicji "usług turystyki" zasadne jest odwołanie się do art. 307 Dyrektywy 112.
W związku z powyższym organ stwierdził, że za usługi turystyki należy uznać zorganizowane lub indywidualne wyjazdy wypoczynkowe połączone z rekreacją i rozrywką. Wobec tego aby daną usługę uznać za usługę turystyki, powinna ona być usługą składającą się z więcej niż jednego świadczenia, świadczący usługę musi działać na rzecz nabywcy we własnym imieniu i na własny rachunek, oraz przy świadczeniu usługi musi nabywać towary i usługi od innych podmiotów dla bezpośredniej korzyści turysty. A contrario, w sytuacji gdy świadczący usługę nie działa we własnym imieniu i na własny rachunek, nie nabywa usług dla bezpośredniej korzyści turysty od innych podmiotów, a także usługa ta jest usługą pojedynczą (nie jest złożona z co najmniej dwóch świadczeń), usługa taka nie może być uznana za usługę turystyki.
W opinii organu nie można samych usług zakwaterowania czy wyżywienia utożsamiać z usługami turystyki, o których mowa w art. 88 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.t.u., w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 listopada 2008 r., gdyż stanowią one usługi o odmiennym charakterze. Na poparcie swych racji organ wskazał na orzeczenie TSUE z 22 października 1998 r. w sprawach C-308/96 i C-94/97, z którego wynika, wprost, że podmiotu prowadzącego hotel nie można niejako "z urzędu" uznawać za świadczącego usługi turystyczne, jeżeli oferuje wyłącznie usługę hotelową, a nie usługę kompleksową, której jednym z elementów jest nocleg. Trybunał orzekł także, że art. 26 VI Dyrektywy ma zastosowanie również do tych podmiotów, które nie są formalnie biurami podróży, ale oferują zorganizowany wypoczynek we własnym imieniu i w tym celu nabywają usługi od innych podatników. Zdaniem Trybunału, powyższy przepis ma zastosowanie do podatnika będącego właścicielem hotelu, który w zamian za cenę obejmującą pakiet usług w sposób ciągły oferuje swoim klientom, poza zakwaterowaniem, również np. transport oraz wycieczki autokarowe, gdy usługi transportowe nabywane są od innego podatnika.
Mając na uwadze przedstawiony opis sprawy organ stwierdził, że nabywając usługi noclegowe i gastronomiczne przeznaczone do dalszej odprzedaży gościom hotelowym, które nie mają związku ze świadczeniem przez wnioskodawcę usług turystycznych - wnioskodawca nie ma prawa od odliczenia podatku naliczonego z faktur dokumentujących zakup tych usług od innych podmiotów.
Podsumowując, organ stwierdził, że wnioskodawcy nie będzie przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego wynikającego z faktur dokumentujących nabycie od podmiotów trzecich usług gastronomicznych i noclegowych przeznaczonych do dalszej odprzedaży gościom hotelowym.
W skardze z dnia [...] czerwca 2020 r. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej, zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, a także o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Zaskarżonej interpretacji skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 86 ust. 1, art. 88 ust. 1 pkt 4 u.p.t.u. w zw. z art. 176 Dyrektywy 112 poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że z tytułu zakupu usług gastronomicznych i noclegowych nabywanych na potrzeby świadczenia usług hotelarskich skarżący nie będzie uprawniony do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego i w konsekwencji poprzez ich niewłaściwe zastosowanie.
Na potwierdzenie swojego stanowiska skarżący powołał liczne orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz wojewódzkich sądów administracyjnych.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej interpretacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zważył co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 57a ustawy z dnia 30 sierpnia 2017 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej: "P.p.s.a.") skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W sprawach ze skarg na interpretacje indywidualne granice orzekania Sądu zostały zawężone do zarzutów i wniosków skargi. Zakres sprawy w postępowaniu interpretacyjnym wyznaczany jest przez stan faktyczny, zdarzenie przyszłe podane przez wnioskodawcę, wskazane przez niego przepisy prawa podatkowego oraz treść zadanego pytania. Zakreślając w treści wniosku granice udzielanej interpretacji wnioskodawca wyznacza też granice, w jakich wydana zostanie następnie interpretacja indywidualna. Zakresem tym związany jest również wojewódzki sąd administracyjny rozpoznający skargę na interpretację indywidualną. W konsekwencji powyższych założeń kontrola sprawowana w tej kategorii aktów przez sąd administracyjny polega na ocenie, czy za podstawę udzielonej interpretacji podatkowej posłużył stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe przedstawiony przez podatnika we wniosku o interpretację, a w następnej kolejności, czy organ prawidłowo zinterpretował przepisy prawa podatkowego, które budziły wątpliwość wnioskodawcy.
Istota sporu dotyczy zasadności odliczenia podatku naliczonego z tytułu zakupu usług noclegowych i gastronomicznych świadczonych następnie na rzecz klientów skarżącej. Wątpliwości budzi fakt czy świadczenie ww. usług mieści się w pojęciu usług turystyki, o których stanowił art. 88 ust. 1 pkt 4 lit a u.p.t.u.
W opinii strony skarżącej świadczenie na rzecz klientów usług hotelowych i gastronomicznych, nabywanych przez nią w procedurze overbookingu, mieści się w pojęciu usług turystycznych, którym posługiwał się uchylony z dniem 1 grudnia 2008 r. art. 88 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.t.u. Zatem odmowa prawa do odliczenia podatku naliczonego przy zakupie ww. usług stanowi rozszerzenie wyłączenia obowiązującego w dniu akcesji Polski do Unii Europejskiej, co potwierdził TSUE w wyroku z 2 maja 2019 r. sygn. akt C- 225/18.
W ocenie organu skarżący nie dokonywał świadczenia usług turystycznych, ale usługi hotelowe i gastronomiczne. Odwołując się do wykładni językowej pojęcia usług turystycznych wskazywał, że muszą mieć one charakter złożony, zaś realizowane przez skarżącego usługi takiej cechy nie posiadają, są to świadczenia pojedyncze, a nie złożone. W konsekwencji w rozpoznawanym przypadku zmiana przepisu art. 88 ust. 1 pkt 4 u.p.t.u. od 1 grudnia 2008 r. nie doprowadziła do rozszerzenia klauzuli "standstill".
Rozpoznając tak nakreślony spór, na tle opisanych okoliczności faktycznych, należy przyznać rację skarżącemu. Zdaniem Sądu będzie mu przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego z tytułu nabywanych usług noclegowych i gastronomicznych w ramach prowadzonej działalności hotelowej.
Wyjaśnić należy, że pojęcie "usługi turystyki" nie zostało zdefiniowane w ustawie podatkowej. Dlatego też wykładnia tego pojęcia była przedmiotem wypowiedzi sądów administracyjnych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 4 września 2009 r. sygn. akt I FSK 1252/07, z 20 czerwca 2011 r. sygn. akt I FSK 897/10, z 2 lipca 2015 r. I FSK 763/14 - wszystkie wskazane w niniejszym uzasadnieniu wyroki sądów administracyjnych dostępne są na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela wynikające z nich stanowisko, zgodnie z którym usługi hotelarskie, w ramach których świadczone są tylko usługi gastronomiczne, bez usług dodatkowych, właściwych biurom podróży (jak transport, organizacja wypoczynku) są usługami turystyki, o których mowa w art. 88 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.p.t.u. Sąd zgadza się również z wykładnią tego przepisu przedstawioną we wskazanych wyrokach.
Z przepisu art. 88 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.p.t.u., w brzmieniu obowiązującym do 30 listopada 2008 r., nie wynika, aby odsyłał on do definicji usług turystyki, zawartej w art. 119 u.p.t.u. Z treści tego przepisu można natomiast wyprowadzić wniosek, że na jego podstawie prawo od odliczenia podatku naliczonego z faktur zakupu usług gastronomicznych przysługiwało wszystkim tym podatnikom, którzy nabywali usługi gastronomiczne, świadcząc usługi turystyki, które nie były opodatkowane za zasadach z art. 119 u.p.t.u. Oznacza to, że podatnik, który nie świadczy kompleksowych usług w zakresie właściwym dla biur podróży, obejmujących transport, zakwaterowanie, wyżywienie, ubezpieczenie turystów, nie świadczy usług, o których mowa w art. 119 u.p.t.u. W konsekwencji świadczone przez takiego podatnika usługi nie mogą być definiowane przy pomocy unormowań zawartych w art.119 u.p.t.u.
W art. 119 u.p.t.u. unormowana została szczególna procedura opodatkowania usług turystyki. Jak wskazał TSUE w wyroku z 25 października 2012 r. w sprawie C-557/11, procedura opodatkowania biur podróży uregulowana w art. 306 – art. 310 Dyrektywy 112, których implementacją jest właśnie art. 119 u.p.t.u., co do istoty, stanowi powtórzenie regulacji z art. 26 VI Dyrektywy. Procedura ta jest procedurą szczególną, przewidującą uregulowania specyficzne dla działalności biur podróży i będące odstępstwem od ogólnych zasad opodatkowania podatkiem od wartości dodanej (pkt 16). Zgodnie z art. 306 Dyrektywy 112 państwa członkowskie stosują tę procedurę do transakcji dokonywanych przez biura podróży, o ile biura te występują we własnym imieniu wobec nabywców oraz gdy wykorzystują one do realizacji podróży towary dostarczane i usługi świadczone przez innych podatników (pkt 17). TSUE podkreślił, że z samego brzmienia tego przepisu wynika, iż dotyczy on świadczeń nabywanych od innych podatników (pkt 18).
TSUE przypomniał swoje orzecznictwo, w którym stwierdzał, że szczególna procedura opodatkowania biur podróży znajduje zastosowanie wyłącznie do świadczeń nabywanych od podmiotów trzecich – zob. pkt 35 wyroku w sprawach połączonych [...] (pkt 21). W tym wyroku uznano, że art. 306 – art. 310 Dyrektywy 112 należy interpretować w ten sposób, że własne usługi przewozu stanowiące element składowy usługi turystycznej świadczonej podróżnym przez biuro podróży za cenę ryczałtową, opodatkowanej zgodnie ze wskazanymi przepisami, podlegają ogólnym zasadom opodatkowania podatkiem od wartości dodanej, w szczególności w odniesieniu do stawki podatku, a nie szczególnej procedurze opodatkowania transakcji dokonywanych przez biura podróży. Zgodnie z art. 98 Dyrektywy 112, jeżeli państwo członkowskie wprowadziło obniżoną stawkę podatku od wartości dodanej dla usług przewozu, to stawka ta znajduje zastosowanie również do omawianych usług własnych biura podróży (pkt 27).
Uwzględniając powyższe, Sąd za zasadną uznał możliwość wykorzystania, obowiązującej w stanie prawnym i faktycznym istotnym w rozpoznanej sprawie, definicji zawartej w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych (Dz. U. z 2014 r. poz. 196 ze zm.). W art. 3 pkt 1 tej ustawy usługi turystyczne określone były jako "usługi przewodnickie, usługi hotelarskie oraz wszystkie inne usługi świadczone turystom lub odwiedzającym" (dla porządku odnotować należy, że obecnie nowa definicja usługi turystycznej znajduje się w art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 24 listopada 2017 r. o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych; Dz.U. z 2019 r., poz. 548, obowiązującej od 1 lipca 2018 r.). Za powyższym rozwiązaniem przemawia zwłaszcza to, że pojęcie "usługi turystyczne" w rozumieniu ustawy o usługach turystycznych zasadniczo jest tożsame z terminem wykorzystanym przez ustawodawcę w analizowanym art. 88 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.p.t.u. Pojęcia tożsame, wobec braku szczególnych, podatkowych unormowań, powinny być rozumiane jednakowo. Wykorzystanie definicji zawartej w szczegółowym unormowaniu źródłowym, mającym postać definicji legalnej, miało więc uzasadnienie.
Trafny jest pogląd, zgodnie z którym podatnik podatku od towarów i usług świadczący usługi hotelowe, stanowiące podstawowy składnik szerszej kategorii usług turystyki, o których traktuje art. 88 pkt. 1 pkt 4 lit. a) u.p.t.u., może, o ile usługi te są opodatkowane na zasadach innych niż określone w art. 119 u.p.t.u., rozliczyć podatek naliczony od nabytych usług gastronomicznych. Do takiej kategorii podatników adresowane jest wyłączenie, wynikającej z początkowej części normy art. 88 ust. 1 pkt 4 u.p.t.u. restrykcji (polegającej na pozbawieniu prawa do rozliczenia podatku naliczonego), a stanowisko takie znajduje oparcie zarówno w wykładni językowej i systemowej, jak też w wykładni celowościowej tego przepisu.
W konsekwencji akceptacja wykładni prezentowanej przez organ doprowadziłaby do wniosków, które pozostawałyby w rażącej sprzeczności z podstawową zasadą podatku od wartości dodanej, tj. zasadą neutralności tego podatku. Nie budzi bowiem wątpliwości, że istota podatku od wartości dodanej sprowadza się do tego, że podatek ten obciąża ostatecznego konsumenta, a nie podmioty, które uczestniczą we wcześniejszych fazach obrotu. Podmioty te mają prawo rozliczyć uiszczony podatek naliczony i tylko wyraźna regulacja ustawowa, zgodna z dyrektywami Unii Europejskiej, może je tego prawa pozbawić.
Niedopuszczalna jest więc sytuacja, w której podatnik prowadzący działalność hotelarską i w związku z tym nabywający usługi gastronomiczne w celu ich odprzedaży na rzecz swoich klientów, pozbawiony byłby prawa do odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu tych usług. W ten sposób ciężar ekonomiczny podatku poniósłby nie ostateczny konsument, jakim jest gość hotelowy, a przedsiębiorca. Jak już wskazano, najważniejszą cechą podatku od wartości dodanej jest jego neutralność, której realizacja polega na umożliwieniu podatnikowi obniżenia podatku należnego o kwoty podatku zapłaconego przy nabyciu towarów i usług, związanych z jego działalnością gospodarczą. Skoro w prawie unijnym takie uprawnienie stanowi zasadę, to ograniczenie tego prawa może wynikać tylko z konkretnego przepisu prawa unijnego. Jeśli zatem w prawie unijnym nie ma regulacji pozwalającej wprost na ograniczenie prawa podatników do odliczenia, to prawo do odliczenia powinno być w pełni respektowane.
W konsekwencji stanowisko organu jako sprzeczne z zasadą neutralności podatku od towarów i usług, nie może być uznane za prawidłowe i zaakceptowane.
Konkludując stwierdzić należy, że pomimo uchylenia z dniem 30 listopada 2008 r. art. 88 ust. 1 pkt. 4 lit a u.p.t.u., w aktualnym stanie prawnym podatnik prowadzący działalność hotelową, który korzystał z prawa do odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu usług noclegowych i gastronomicznych, z uwagi na treść art. 176 Dyrektywy 112 nadal ma prawo do odliczeń określonych w uchylonym przepisie, o ile tylko w dalszym ciągu spełnia przesłanki przewidziane w tym przepisie. Analogiczne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z 18 października 2019 r. sygn. akt I FSK 1921/16; z 22 listopada 2019 r. sygn. akt I FSK 1259/17, z 27 listopada 2019 r. sygn. akt I FSK 391/18, z 21 stycznia 2020 r. o sygn. I FSK 1393/17).
W toku ponownego postępowania obowiązkiem organu będzie konieczność dokonania powtórnej oceny stanowiska strony zaprezentowanego we wniosku o wydanie interpretacji z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej w uzasadnieniu niniejszego orzeczenia.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 146 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 200 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI