I SA/Po 407/25
Podsumowanie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił interpretację podatkową, uznając odszkodowanie za utratę majątku (nie nabycie akcji) za zwolnione z podatku dochodowego.
Skarżący otrzymał odszkodowanie od spółki za niemożność nabycia akcji zgodnie z umową motywacyjną. Dyrektor KIS uznał to odszkodowanie za utracone korzyści, podlegające opodatkowaniu. Sąd uchylił interpretację, stwierdzając, że odszkodowanie to rekompensuje rzeczywistą stratę majątkową (utratę ekspektatywy nabycia akcji), a nie utracone korzyści, i tym samym korzysta ze zwolnienia podatkowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f.
Sprawa dotyczyła indywidualnej interpretacji podatkowej w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych, w zakresie zwolnienia z opodatkowania kwoty odszkodowania. Skarżący, S. K., zawarł umowę o świadczenie usług doradczych i został powołany na członka zarządu spółki, z programem motywacyjnym przewidującym nabycie akcji po preferencyjnej cenie. Spółka odmówiła mu możliwości realizacji tego prawa, co skutkowało sporem i zawarciem ugody mediacyjnej, na mocy której spółka zobowiązała się do zapłaty odszkodowania równego "rzeczywistej wartości utraconego majątku". Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał to odszkodowanie za utracone korzyści, podlegające opodatkowaniu, argumentując, że nie nastąpiło uszczuplenie majątku skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną interpretację. Sąd uznał, że skarżący poniósł rzeczywistą stratę majątkową w postaci utraty ekspektatywy nabycia akcji po preferencyjnej cenie, a wypłacone odszkodowanie miało na celu naprawienie tej straty, a nie rekompensatę utraconych korzyści. W związku z tym, odszkodowanie to korzysta ze zwolnienia podatkowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Sąd zasądził również od Dyrektora KIS na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, odszkodowanie to korzysta ze zwolnienia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że skarżący poniósł rzeczywistą stratę majątkową w postaci utraty ekspektatywy nabycia akcji po preferencyjnej cenie, a wypłacone odszkodowanie miało na celu naprawienie tej straty, a nie rekompensatę utraconych korzyści. W związku z tym, odszkodowanie to podlega zwolnieniu z opodatkowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (12)
Główne
u.p.d.o.f. art. 21 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą lub dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
u.p.d.o.f. art. 21 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Zastosowanie zwolnienia do odszkodowania za utratę majątku (nie nabycie akcji).
Pomocnicze
k.c. art. 361 § 1
Kodeks cywilny
Zakres odpowiedzialności odszkodowawczej.
k.c. art. 361 § 2
Kodeks cywilny
Naprawienie szkody obejmuje straty (damnum emergens) i korzyści (lucrum cessans).
o.p. art. 121 § 1
Ordynacja podatkowa
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez sąd.
p.p.s.a. art. 146 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie zaskarżonej interpretacji.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uchylenia zaskarżonej interpretacji.
p.p.s.a. art. 153
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie organu interpretacyjnego wykładnią sądu.
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zwrot kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie kosztów postępowania.
rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 1
Określenie wysokości opłat za czynności radców prawnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Odszkodowanie za niemożność nabycia akcji stanowi rzeczywistą stratę majątkową, a nie utracone korzyści. Utrata ekspektatywy nabycia akcji po preferencyjnej cenie jest szkodą majątkową. Odszkodowanie ustalone jako "rzeczywista wartość utraconego majątku" na podstawie ugody sądowej korzysta ze zwolnienia podatkowego.
Odrzucone argumenty
Odszkodowanie stanowi utracone korzyści, ponieważ nie nastąpiło uszczuplenie majątku skarżącego. Niewykonanie zobowiązania przez spółkę nie jest przesłanką do uznania rzeczywistej szkody w majątku.
Godne uwagi sformułowania
rzeczywista wartość utraconego majątku, tj. majątku jaki realnie skarżący stracił nie dokonując zbycia przysługujących mu udziałów nie występował w ramach roszczeń odszkodowawczych o wypłatę utraconych korzyści, tzn. najwyższej możliwej do uzyskania ceny sprzedaży akcji ekspektatywa nabycia lub objęcia akcji po preferencyjnej cenie nie nastąpiło bowiem wymagane w przypadku szkody rzeczywistej pomniejszenie majątku poprzez utratę, zniszczenie lub uszkodzenie już posiadanych określonych składników majątku albo obniżenie ich wartości
Skład orzekający
Katarzyna Wolna-Kubicka
przewodniczący
Małgorzata Bejgerowska
sprawozdawca
Waldemar Inerowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zwolnienia podatkowego odszkodowań za utratę majątku, w szczególności w kontekście utraty ekspektatywy nabycia akcji lub innych praw majątkowych."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy odszkodowanie jest ustalane na podstawie ugody sądowej i nie dotyczy utraconych korzyści, a rzeczywistej straty majątkowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu interpretacji przepisów podatkowych w kontekście odszkodowań, a rozstrzygnięcie sądu jest korzystne dla podatników w specyficznych sytuacjach utraty majątku.
“Odszkodowanie za nieotrzymane akcje: czy musisz zapłacić od niego podatek?”
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
I SA/Po 407/25 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2025-09-11 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2025-06-09 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Katarzyna Wolna-Kubicka /przewodniczący/ Małgorzata Bejgerowska /sprawozdawca/ Waldemar Inerowicz Symbol z opisem 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania 6560 Hasła tematyczne Interpretacje podatkowe Podatek dochodowy od osób fizycznych Skarżony organ Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej Treść wyniku Uchylono zaskarżoną interpretację Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 1061 art. 361 § 1 i 2 Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j.) Dz.U. 2025 poz 163 art. 21 ust. 1 pkt 3b Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j.) Dz.U. 2025 poz 111 art. 121 § 1 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.) Dz.U. 2024 poz 935 art. 134 § 1, art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 153, art. 200 w zw. z art. 205 § 2, Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2023 poz 1935 § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna – Kubicka Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska (spr.) Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Protokolant: starszy specjalista Barbara Dropek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2025 roku sprawy ze skargi S. K. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 2 kwietnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych I. uchyla zaskarżoną interpretację; II. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 697,- zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie 1. Zaskarżoną interpretacją indywidualną z dnia 2 kwietnia 2025 r., nr [...], Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej za nieprawidłowe uznał stanowisko S. K. (dalej jako: "wnioskodawca", "strona" lub "skarżący"), w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie zwolnienia z opodatkowania kwoty odszkodowania, należnej z tytułu rzeczywistej utraty majątku. Powyższa interpretacja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. 1.1. Z wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej wynika, że strona jest polskim rezydentem podatkowym i podlega nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Rzeczypospolitej Polskiej. Wnioskodawca zawarł ze spółką akcyjną oraz jej większościowym akcjonariuszem umowę o świadczenie usług doradczych na rzecz spółki, a wkrótce potem został powołany na członka zarządu spółki. Umowa przewidywała, że w spółce powstanie program motywacyjno-retencyjny, który będzie przewidywał uprawnienie wnioskodawcy do nabycia lub objęcia akcji spółki po określonej cenie pod warunkiem sprawowania funkcji członka zarządu (lub prowadzenia czynności doradczych na rzecz spółki) przez określony czas. Z uwagi na to, że wnioskodawca świadczył swoje usługi i pełnił funkcję członka zarządu na dzień 30 czerwca 2022 r. (w okresie objęcia go programem) uzyskał prawo do nabycia [...] akcji spółki po preferencyjnej cenie. Strona spełniła określone umową warunki uczestnictwa w programie i nabycia określonej puli (ilości) akcji spółki. Pomimo, że wnioskodawca znał ilość przydzielonych mu akcji oraz ich wartość, spółka i akcjonariusz większościowy - wbrew zapisom umowy - odmówili mu możliwości ich zrealizowania. Roszczenie strony było już w tamtym momencie prawem, które posiadało urealnioną i ustaloną wartość - akcje były przedmiotem obrotu i mogły podlegać dalszej odsprzedaży. W momencie wystąpienia z roszczeniem do spółki, zarząd miał obowiązek wywołać odpowiednią uchwałę walnego zgromadzenia akcjonariuszy w sprawie emisji i przydzielenia akcji, bądź zwrócić się do akcjonariusza większościowego o częściowe zbycie posiadanych przez niego akcji na rzecz strony. Na skutek zdarzeń, wynikających ze spraw wewnętrznych spółki, wnioskodawca przestał pełnić funkcję w zarządzie spółki oraz świadczyć usługi doradcze na jej rzecz. Spółka mimo spełnienia warunków, wynikających z zawartej umowy i posiadania przez wnioskodawcę roszczenia, nie przekazała mu zgodnie ze zobowiązaniem akcji, w efekcie czego wnioskodawca nie otrzymał akcji, które mógłby zbyć. Skutkiem tego zdarzenia utracił realną podstawę nie tylko do uzyskania przysługujących mu akcji po preferencyjnej cenie - zgodnej z warunkami programu, ale również do dysponowania nimi od momentu ich przydzielenia, w tym w szczególności ich sprzedaży po cenie rynkowej w dacie uzyskania roszczenia o przydział akcji. Realna szkoda, jaką poniósł była równa rynkowej wartości akcji w momencie, w którym możliwe było ich nabycie. Spółka rozpoczęła renegocjacje postanowień umowy, a wobec braku osiągnięcia porozumienia odwołała stronę z funkcji członka zarządu spółki. W konsekwencji wnioskodawca wystąpił o wypłatę przez spółkę odszkodowania, z tytułu niezrealizowania nabycia (lub objęcia) przez niego określonej ilości akcji (przysługujących mu zgodnie z warunkami programu), których nabycie (objęcie) było zagwarantowane umową o świadczenie usług doradczych na rzecz spółki. Pomiędzy stronami zaistniał spór, który był przedmiotem postępowania mediacyjnego, na skutek, którego doszło do zobowiązania się przez spółkę do zapłaty odszkodowania z tytułu niezrealizowania objęcia przez wnioskodawcę akcji spółki. Ustalona w postępowaniu mediacyjnym kwota odszkodowania została oszacowana jako "rzeczywista wartość utraconego majątku, tj. majątku jaki wnioskodawca realnie stracił, nie dokonując zbycia przysługujących mu udziałów". Strona zaznaczyła, że nie występowała w ramach roszczeń odszkodowawczych o wypłatę utraconych korzyści, tzn. najwyższej możliwej do uzyskania ceny sprzedaży akcji, które miała objąć w okresie pomiędzy ziszczeniem się warunku nabycia roszczenia o przekazanie akcji, a dniem wypłaty odszkodowania. Po sporządzeniu ugody przed mediatorem, mediator wystąpił do sądu o jej zatwierdzenie. W efekcie postępowania, ugoda została zatwierdzona przez sąd, a wnioskodawca otrzymał prawo do odszkodowania zgodnie z jej warunkami. 1.2. Na tle tak przedstawionego stanu faktycznego sformułowano pytanie, czy wypłacona kwota odszkodowania, należna z tytułu rzeczywistej utraty przez wnioskodawcę majątku na podstawie ugody sporządzonej przed mediatorem i zatwierdzonej przed sądem, pozostaje zwolniona z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych? 1.3. Zdaniem strony na powyższe pytanie należy udzielić odpowiedzi twierdzącej. Uzasadniając swoje stanowisko strona wyjaśniła, że zwolnienie od podatku dochodowego od osób fizycznych odszkodowań i zadośćuczynień, związane jest przede wszystkim z faktem, że są one formą naprawienia zaistniałej szkody, a zatem nie stanowią realnego przysporzenia majątkowego. Wypłacone odszkodowanie ma za zadanie wyłącznie zrekompensować utratę majątku, jaka faktycznie wystąpiła w związku z brakiem działania ze strony spółki i niemożliwością dysponowania nabytym już pierwotnie prawem do akcji (ekspektatywą ich uzyskania). O utraconych korzyściach można by mówić, gdyby wnioskodawca uzyskał odszkodowanie ponad realną wartość akcji lub ustalił wartość odszkodowania według najwyższej możliwej ceny sprzedaży z okresu po uzyskaniu ekspektatywy przeniesienia akcji na jego rzecz. W ocenie strony wypłata ma za zadanie rekompensatę utraty majątku. 1.4. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, w opisanej na wstępie interpretacji indywidualnej, uznał stanowisko strony za nieprawidłowe stwierdzając, że zaniechanie podjęcia działań przez spółkę, w wyniku których majątek wnioskodawcy zostałby powiększony o nowe walory (tj. własność papierów wartościowych), stanowi źródło szkody majątkowej doznanej przez wnioskodawcę, która polega na utracie spodziewanych korzyści. Szkoda nie polegała zatem na uszczupleniu majątku, bo go jeszcze nie było. Uszczuplenie majątku osoby uprawnionej może polegać tylko na doprowadzeniu do utraty konkretnych praw wchodzących w jego skład, nie może natomiast przejawiać się w pozbawieniu osoby uprawnionej możliwości nabycia prawa, które nie należy do takiej osoby, nie jest tym samym częścią jej majątku. Zdaniem organu nie można zatem uznać, że niewykonanie zobowiązania przez spółkę, stanowi przesłankę do uznania, że wystąpiła rzeczywista szkoda u wnioskodawcy. Nie nastąpiło bowiem wymagane w przypadku szkody rzeczywistej pomniejszenie majątku poprzez utratę, zniszczenie lub uszkodzenie już posiadanych określonych składników majątku albo obniżenie ich wartości. W pełni uzasadnione jest natomiast zdaniem organu stanowisko, że wnioskodawcę pozbawiono potencjalnej korzyści, którą mógłby osiągnąć, gdyby nie niewykonanie zobowiązania przez pozwaną spółkę. 2.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu strona reprezentowana przez pełnomocnika, zaskarżyła opisaną powyżej interpretację indywidualną, wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonej interpretacji indywidualnej zarzucono naruszenie: 1) art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. b) ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2025 r., poz. 163 ze zm. – dalej w skrócie: "u.p.d.o.f.") w zw. z art. 361 § 1 i § 2 oraz art. 363 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r., poz. 1061 – dalej w skrócie: "K.c.") poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe uznanie, że kwota odszkodowania jaką skarżący otrzymał od spółki akcyjnej, na mocy ugody zawartej przed mediatorem, która następnie została zatwierdzona przez Sąd, w celu pokrycia rzeczywistej straty poniesionej przez skarżącego na skutek zaniechania spółki, które uniemożliwiło skarżącemu nabycie lub objęcie akcji spółki, nie stanowiła rzeczywistej szkody w majątku skarżącego, tylko utracone korzyści i z tego względu nie korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych, na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. b) u.p.d.o.f., co doprowadziło do odmowy zastosowania zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych przez organ, mimo, że posiadane przez skarżącego roszczenie w stosunku do spółki o przeniesienie na jego rzecz akcji spółki stanowi składnik majątku skarżącego, a co za tym idzie, doszło do uszczuplania tego majątku, a przyznane odszkodowanie dotyczyło naprawienia rzeczywistej szkody powstałej w majątku skarżącego na skutek braku działania ze strony spółki, nie utraconych korzyści, które skarżący mógłby osiągnąć, gdyby szkoda nie została wyrządzona, ponadto wysokość odszkodowania przyznana skarżącemu została ustalona na kwotę równą rynkowej wartości akcji, w momencie, w którym możliwe było ich nabycie, a nie najwyższą możliwą do uzyskania cenę sprzedaży akcji, która świadczyłaby o tym, że odszkodowanie dotyczy utraconych korzyści; 2) art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r., poz. 111 – dalej w skrócie; "o.p.") poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych przez dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego, pominięcie rzeczywistej intencji ustawodawcy i celu przepisu dotyczącego zwolnienia z podatku dochodowego otrzymywanych odszkodowań, a także nieuwzględnienie w wydanej interpretacji podatkowej orzecznictwa sądów administracyjnych, a co za tym idzie brak przyjęcia, że w sprawie ma zastosowanie art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął i umotywował powyższe zarzuty, zgodnie ze wcześniejszym stanowiskiem. 2.2. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowy pogląd i argumentację w sprawie. 2.3. Podczas rozprawy zarówno pełnomocnik organu interpretacyjnego, jak i skarżącego podtrzymali dotychczasowe stanowiska w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozważył co następuje: 3. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - dalej w skrócie: "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Stosownie do ostatniej regulacji skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Rozpoznając zatem skargę na interpretację indywidualną, Sąd administracyjny, badając jej zgodność z prawem, jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Innymi słowy kognicja kontroli przez Sąd indywidualnych interpretacji jest ograniczona i zawęża się do rozpoznania podniesionych w skardze zarzutów i powołanej podstawy prawnej. 3.1. Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy instytucji zwolnienia od opodatkowania odszkodowania z tytułu niezrealizowania objęcia przez skarżącego akcji spółki, wypłaconego na podstawie ugody sporządzonej przed mediatorem i zatwierdzonej przed sąd cywilny. W ocenie skarżącego środki pieniężne pozyskane z odszkodowania stanowią przychód zwolniony z opodatkowania przez ustawodawcę, na podstawie przewidzianej w art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. Z kolei zdaniem Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, sporny przychód nie może być zwolniony z opodatkowania, ponieważ wypłacone odszkodowanie nie dotyczy szkody rzeczywistej, bowiem nie sposób uznać, że niewykonanie zobowiązania przez spółkę, tj. nieprzekazanie skarżącemu akcji, stanowi przesłankę do uznania, że wystąpiła rzeczywista szkoda w jego majątku. W ocenie organu interpretacyjnego nie nastąpiło bowiem, wymagane w przypadku szkody rzeczywistej, pomniejszenie majątku skarżącego. Rozstrzygając niniejszy spór, zdaniem Sądu, rację należy przyznać skarżącemu. 3.2. Zasadą jest, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają wszelkie dochody osiągane przez podatnika, z wyjątkiem tych dochodów, które zostały enumeratywnie wymienione przez ustawodawcę jako zwolnione od podatku, bądź od których zaniechano poboru podatku. W przepisie art. 21 u.p.d.o.f. ustawodawca sformułował katalog zwolnień podatkowych. Stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień: a) otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, b) dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Kluczowe znaczenie na gruncie niniejszej sprawy ma sytuacja, gdy wysokość lub zasady ustalania odszkodowania lub zadośćuczynienia nie wynikają wprost z odrębnych ustaw lub aktów wykonawczych wydanych na podstawie tych odrębnych ustaw, a podstawą ich otrzymania jest wyrok lub ugoda sądowa, wówczas odszkodowanie (zadośćuczynienie) korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. Nie budzi wątpliwości, że skarżący uzyskał odszkodowanie na podstawie ugody sporządzonej przed mediatorem i zatwierdzonej przez sąd cywilny oraz, że odszkodowanie to nie zostało otrzymane w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. Spór koncentruje się wokół tego, czy odszkodowanie wypłacone zostało w celu naprawienia szkody w postaci straty rzeczywistej (jak twierdzi skarżący), czy też utraconych korzyści (jak uważa organ). Ustawa podatkowa nie definiuje pojęcia odszkodowania, szkody i utraconych korzyści. Pojęciami tymi posługuje się prawo cywilne i, co również nie budzi wątpliwości, przy wykładni wskazanego przepisu ustawy podatkowej pojęciom tym należy nadać takie znaczenie, jakie mają w języku prawnym i prawniczym, poprzez odwołanie się zasad wykładni systemowej zewnętrznej, pozwalającej na zachowanie spójności systemu prawa. Zgodnie z przepisem art. 361 § 1 K.c. zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. Stosownie do regulacji z art. 361 § 2 K.c. w powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł (damnum emergens), oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono (lucrum cessans). Za szkodę uznaje się zatem uszczerbek w dobrach poszkodowanego, polegający na różnicy między stanem tych dóbr, powstałym wskutek zdarzenia szkodzącego a stanem, jaki by istniał, gdyby nie zaszło to zdarzenie. Nie każde naruszenie dobra należącego do sfery prawnej poszkodowanego prowadzi do powstania po jego stronie uszczerbku. O tym, czy i z jaką szkodą ma się do czynienia w danym wypadku decydują skutki naruszenia, czyli w jaki sposób wpłynęło na stan dóbr poszkodowanego, czyli jakie następstwa spowodowało w całokształcie interesów poszkodowanego (por. wyrok SN z dnia 22 maja 2019 r., o sygn. akt IV CSK 80/18, LEX nr 2671093). Strata polega na niekorzystnej zmianie układu stosunków istniejącego przed naruszeniem sfery prawnej poszkodowanego, natomiast utrata korzyści przejawia się w braku korzystnej zmiany, której nastąpienie, bez udziału czynnika szkodzącego, byłoby wysoce prawdopodobne. Utrata korzyści uznawana jest za szkodę pośrednią, podczas gdy rzeczywista strata stanowi szkodę bezpośrednią (por. wyrok SN z dnia 26 kwietnia 2018 r., o sygn. akt I CSK 407/17, LEX nr 2483338). 3.3. Dobrem, które utracił skarżący w wyniku niewykonania umowy przez spółkę była ekspektatywa nabycia lub objęcia akcji po określonej - preferencyjnej cenie. Skarżący zawarł bowiem ze spółką oraz jej większościowym akcjonariuszem umowę o świadczenie usług doradczych na rzecz spółki, a wkrótce potem został powołany na członka zarządu spółki. Zgodnie z zapisami umowy skarżącemu przysługiwało uprawnienie do nabycia lub objęcia akcji spółki po określonej cenie pod warunkiem sprawowania funkcji członka zarządu (lub prowadzenia czynności doradczych na rzecz spółki) przez określony czas. Z uwagi na spełnienie przez niego warunków umowy, uzyskał on prawo do nabycia [...] akcji spółki po preferencyjnej cenie. Pomimo tego, spółka odmówiła mu możliwości zrealizowania swojego uprawnienia. Zawarta pomiędzy skarżącym, a spółką ugoda, na podstawie której skarżący otrzymał odszkodowanie, potwierdza, że spółka z ciążącego na niej obowiązku się nie wywiązała, a tym samym pozbawiła skarżącego możliwości nabycia akcji spółki po preferencyjnej cenie. Ustalona w postępowaniu mediacyjnym kwota odszkodowania została oszacowana jako "rzeczywista wartość utraconego majątku, tj. majątku jaki realnie skarżący stracił nie dokonując zbycia przysługujących mu udziałów". Istotne w niniejszej sprawie jest, odniesienie się do realności utraconego majątku, które wynikało z realnej możliwości natychmiastowej sprzedaży akcji w momencie wejścia w ich posiadanie (tj. w momencie nabycia lub objęcia). Skarżący, jak trafnie podkreśla, nie występował w ramach roszczeń odszkodowawczych o wypłatę utraconych korzyści, tzn. najwyższej możliwej do uzyskania ceny sprzedaży akcji, które mógłby objąć w okresie pomiędzy ziszczeniem się warunku nabycia roszczenia o przekazanie akcji, a dniem wypłaty odszkodowania. Kluczowe jest, że zatwierdzona przez sąd cywilny ugoda, na podstawie której strona otrzymała prawo do odszkodowania potwierdza, że spółka nie wywiązała się z umowy, wbrew zasadzie pacta sunt servata, czym pozbawiła skarżącego możliwości nabycia lub objęcia akcji po określonej cenie. Ekspektatywa, o której w istocie mowa, jest jednym z przykładów praw podmiotowych majątkowych niematerialnych, zaś w postaci w pełni ukształtowanej należy jej przyznać najsilniejsze i najbardziej kompleksowe ujęcie sytuacji prawnej podmiotu, któremu prawo to przysługuje (J. Bocianowska, Rozdział 4 Ekspektatywa a prawa podobne [w:] Ekspektatywa oraz inne prawa wynikające z umów realizatorskich w budownictwie mieszkaniowym, Warszawa 2021, LEX). Skarżącemu przysługiwała ekspektatywa nabycia lub objęcia akcji spółki po preferencyjnych cenie. Prawo to utracił w wyniku niewykonania umowy przez spółkę. Tym samym doszło do niekorzystnej zmiany układu stosunku istniejącego przed naruszeniem sfery prawnej poszkodowanego. Skarżący poniósł zatem rzeczywistą stratę w postaci utraty określonego prawa i tę właśnie stratę zrekompensować miało mu wypłacone przez spółkę odszkodowanie. Powyższe okoliczności zostały pominięte przez organ interpretacyjny, co doprowadziło do błędnej wykładni przepisów u.p.d.o.f. 3.4. Wbrew stanowisku zawartemu w zaskarżonej interpretacji w niniejszej sprawie nie można uznać, że wypłacone skarżącemu odszkodowanie stanowiło utracone korzyści, pozostające w związku z niemożnością późniejszej sprzedaży akcji spółki. Na gruncie przepisu art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. wystarczającym warunkiem w odniesieniu do kwoty odszkodowania lub zadośćuczynienia jest, by kwota rekompensaty, uwzględniająca wartość akcji z dnia nabycia prawa do ich nabycia lub objęcia, była wskazana w zatwierdzonej ugodzie. W konsekwencji Sąd w składzie orzekającym stoi na stanowisku, że organ interpretacyjny nie dokonał prawidłowej wykładni regulacji z art. 21 ust.1 pkt 3b u.p.d.o.f. Wobec powyższego na uwzględnienie zasługuje zarzut obrazy prawa materialnego, przyjmując, że strona początkowo omyłkowo powołała jednostkę redakcyjną "pkt 3 lit. b", ale w drugim zarzucie skargi właściwie wskazała przepis art. 21 ust.1 pkt 3b u.p.d.o.f. Za zasadny uznać należy również zarzut natury procesowej, a mianowicie uchybienie art. 121 § 1 o.p., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem przy dokonywaniu wykładni art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. organ pominął kwestię opisanej powyżej ekspektatywy prawa, której analiza winna doprowadzić do odmiennych wniosków, przez co sposób przeprowadzonego postępowania można uznać za niebudzący zaufanie do organów podatkowych. Mając na uwadze uznanie skargi za uzasadnioną, na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną interpretację w całości. Rozpatrując ponownie wniosek skarżącego, organ interpretacyjny winien mieć na względzie wskazaną powyżej wykładnię przepisów u.p.d.o.f., stosownie do art. 153 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego zasądzonych na rzecz skarżącego, orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę