I SA/Po 406/22

I SA/Po 406/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-11-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Barbara Rennert /przewodniczący/
Izabela Kucznerowicz
Katarzyna Wolna-Kubicka /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c), art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2018 poz 1445
art. 7 pkt 10, art. 7, art. 1a ust. 3 pkt 3,4 i 5
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 725
art. 21 ust. 1, art. 22 ust. 2
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 900
art. 122, art. 194 par. 3,
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Dz.U. 2016 poz 1034
par. 10, par. 12, par. 46
Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 listopada 2022 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za rok 2013 I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz strony skarżącej kwotę 7.417,- zł (siedem tysięcy czterysta siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
I SA/Po [...]
Uzasadnienie
Prezydent Miasta [...] decyzją z 21 grudnia 2018 r., nr [...] określił A. W. (dalej: "skarżący") wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2013 r. na kwotę [...]zł. W ocenie Prezydenta korzystanie przez skarżącego ze zwolnienia z art. 7 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1445 ze zm. – dalej: "u.p.o.l.") w odniesieniu do gruntów o pow. 272.680,00 m2 było nieuprawnione. Zdaniem Prezydenta cała wskazana powierzchnia z uwagi na nieprowadzenie na niej działalności gospodarczej powinna zostać opodatkowana według stawki przewidzianej w art. 5 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. Prezydent powołał się również na art. 1a ust. 3 u.p.o.l. i art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 725 ze zm. – dalej: "p.g.k.") i uwzględnił stanowcze związanie organu podatkowego treścią ewidencji gruntów i budynków. Mając na uwadze sklasyfikowanie spornych gruntów jako terenów różnych stwierdził , że nie mogą one korzystać ze zwolnienia z art. 7 ust. 1 pkt 10 u.p.o.l. Wyjaśnienia skarżącego, że to na Mieście [...], jako właścicielu nieruchomości, spoczywał obowiązek zgłoszenia zmian w ewidencji ocenił jako niemające znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Prezydent wskazał o również, że do czasu zawarcia z Miastem [...] umowy najmu z 28 listopada 2016 r. skarżący uważał się za samoistnego posiadacza nieruchomości. Tym samym skarżącemu przysługiwało prawo do złożenia wniosku aktualizacyjnego do organu ewidencyjnego. Stwierdził również, że skarżący deklaruje do zwolnienia grunty o pow. 272.680,00 m2 gdy tymczasem zgodnie z przedstawionym geodezyjnym zestawieniem jako nieużytki sklasyfikowany został grunt o pow. 2.061 m2. Sporne grunty nie są w żaden sposób wykorzystywane przez skarżącego do prowadzenia działalności gospodarczej.
Pismem z 4 stycznia 2019 r. pełnomocnik skarżącego wniósł odwołanie od wymienionej na wstępie decyzji organu pierwszej instancji wnosząc o jej uchylenie Decyzji Prezydenta zarzucił naruszenie art. 7 ust. 1 pkt 10 w zw. z art. 1a ust. 3 pkt 3 u.p.o.l. poprzez ich błędne zastosowanie, co miało wpływ na treść orzeczenia, jak też naruszenie zasad postępowania podatkowego, w tym zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia 27 września 2019 r., uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie w sprawie, z uwagi na przedawnienie zobowiązania podatkowego za rok 2013.
Prokurator Okręgowy [...] pismem z dnia 16 stycznia 2020 r., wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję SKO. Prokurator zarzucił skarżonej decyzji naruszenie art. 70 § 1 w zw. z art. 127 o.p. poprzez przyjęcie, że w niniejszej sprawie zobowiązanie stowarzyszenia A. W. z siedzibą w P. z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2013 uległo przedawnieniu, podczas gdy prawidłowe zbadanie niniejszej sprawy, nieograniczone wyłącznie do kontroli akt organu I instancji, przemawiało za uznaniem, iż z uwagi na zastosowanie środka egzekucyjnego, o którym podatnik został prawidłowo zawiadomiony, doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia.
Wojewódzki Sad Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 30 lipca 2020r w sparwie I SA/Po 124/20 uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd zgodził się z Prokuratorem, że Kolegium, zauważając postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności przedmiotowej decyzji, było zobowiązane poczynić dodatkowe ustalenia, zanim umorzyło postępowanie z uwagi na przedawnienie zobowiązania podatkowego. Sąd zobowiązał SKO, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy dokonał rzeczywistego zbadania kwestii upływu terminu przedawnienia. W przypadku stwierdzenia, że termin ten nie upłynął, aby organ dokonał merytorycznego rozpoznania sprawy.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 31 stycznia 2022 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Kolegium wyjaśniło, że w związku ze skutecznym zastosowaniem środka egzekucyjnego nie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego. Następnie Kolegium powołało się na regulacje art. 21 ust. 1 p.g.k i podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, że skoro sporne grunty zostały w ewidencji gruntów i budynków sklasyfikowane jako tereny różne, to nie można ich było uznać za nieużytki, użytki ekologiczne czy grunty zadrzewione i zakrzewione. W konsekwencji sporne grunty nie korzystały ze zwolnienia przewidzianego w art. 7 ust. 1 pkt 10 u.p.o.l.
Pismem z 25 kwietnia 2022r. pełnomocnik skarżącego wniósł skargę na omówioną powyżej decyzję SKO [...] W skardze wniósł m. in. o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych a ponadto rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 ppsa
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:
I) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w szczególności:
1) art. 7 ust. 10 pkt 10 w zw. z art. 1a ust. 3 pkt. 3 u.p.o.l. poprzez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, że skoro w ewidencji gruntów i budynków sporne grunty zostały sklasyfikowane jako "tereny różne", skarżący nie może skorzystać ze zwolnienia od podatku od nieruchomości, mimo że faktycznie sporne grunty są sklasyfikowane jako nieużytki i tereny zadrzewione, co nigdy nie budziło wątpliwości Prezydenta Miasta [...] (właściciela nieruchomości oraz jednocześnie poborcy podatku), ale fakt ten, z powodu zaniechania kolejnych właścicieli gruntu, nie został ujawniony w ewidencji gruntów i budynków;
2) art. 22 ust. 2 w zw. z art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k. poprzez ich niezastosowanie i błędne przyjęcie przez oba organy, że skarżący posiadał legitymację do złożenia wniosku o sprostowanie zmianę zapisów w ewidencji geodezyjnej, nie czekając na działania właściciela, mimo że świetle przepisów skarżący jako posiadacz samoistny nie posiadał i nie posiada legitymacji do zgłaszania zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków;
II) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
1) art. 120, art. 121 § 1 i art. 122 O.p. w zw. z art. 187§ 1 O.p poprzez niezbadanie przez organy obu instancji stanu faktycznego i prawnego sprawy w ujęciu całościowym, w szczególności poprzez brak pogłębionej analizy przez organy obu instancji przyczyn nieujawnienia w ewidencji gruntów właściwej klasyfikacji spornych gruntów (zamiast "terenów różnych" powinny być wpisane "nieużytki, tereny zadrzewione"), istnienia przeszkód formalnoprawnych do zainicjowania postępowania w przedmiocie dokonania zmiany tej klasyfikacji przez skarżącego, mimo że wszystkie okoliczności faktyczne i prawne przedmiotowej spraw są znane organowi pierwszej i drugiej instancji - będącemu jednocześnie właścicielem spornych gruntów i poborcą podatku.
W odpowiedzi na skargę SKO [...] podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Rozstrzygnięcie sporu wymagało dokonania kontroli legalności zaskarżonej decyzji, mocą której Kolegium utrzymało w mocy decyzję Prezydenta. W ocenie organów podatkowych skarżącemu nie przysługuje prawo do skorzystania ze zwolnienia uregulowanego w art. 7 ust. 1 pkt 10 u.p.o.l. bowiem grunty, nie są sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako grunty stanowiące nieużytki, użytki ekologiczne, grunty zadrzewione i zakrzewione. Skarżący podjął działania w kierunku zmiany klasyfikacji gruntów uwidocznionej w ewidencji gruntów jednak działania ta okazały się bezskuteczne z uwagi na fakt, że skarżący nie jest ich właścicielem.
Sąd rację w niniejszym sporze przyznał skarżącemu.
W tym miejscu Sąd wskazuje, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznawał w 2020r skargi A. W. na decyzje określające zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za lata 2014, 2015 i 2016 w sprawach I SA/Po 352/20, ISA/Po 353/20 i I SA/Po 354/20 wydane w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela argumentację zawartą w uzasadnieniach w/w wyroków i czyni ją częścią niniejszego uzasadnienia
Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 10 u.p.o.l. zwalnia się od podatku od nieruchomości grunty stanowiące nieużytki, użytki ekologiczne, grunty zadrzewione i zakrzewione, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. W świetle art. 1a ust. 3 pkt 3, 4 i 5 powołanej ustawy przez nieużytki, użytki ekologiczne oraz grunty zadrzewione i zakrzewione rozumie się grunty sklasyfikowane w ten sposób w ewidencji gruntów i budynków. W stanie faktycznym sprawy istotna jest także regulacja prawna art. 21 ust. 1 p.g.k. Zgodnie z tym przepisem, podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Sąd podkreśla, że orzecznictwo sądów administracyjnych przyjmuje, że dane wynikające z ewidencji - w szczególności w przypadku wymiaru podatku od nieruchomości - mają dla organu podatkowego charakter wiążący i nie mogą być przezeń samodzielnie korygowane w ramach postępowania podatkowego, bez zmiany tych wpisów w ewidencji gruntów [por. uchwała NSA z 27 kwietnia 2009 r., II FPS 1/09, orzeczenia sądów administracyjnych dostępne na stronie internetowej Dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków można podzielić na dwie kategorie. Pierwszą z nich tworzą dane bezwzględnie wiążące organ podatkowy (ich zmiana może mieć miejsce tylko w stosownym trybie administracyjnym, a organy podatkowe nie mają możliwości ich samodzielnego korygowania). Do kategorii tej zaliczyć można dane ewidencyjne dotyczące przeznaczenia, funkcji, obszaru i granic działek gruntu, a także rodzaju zabudowy i powierzchni użytkowej położonych na tych gruntach budynków. Drugą kategorię stanowią dane o względnej mocy wiążącej, tj. takie, których zgodność z rzeczywistym stanem prawnym lub faktycznym może być w pewnych - niejako wyjątkowych - sytuacjach przy wymiarze podatku weryfikowana, przy zastosowaniu dopuszczalnych instrumentów proceduralnych. Może to mieć miejsce m.in. w sytuacji, gdy dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków pozostają w sprzeczności z danymi zamieszczonymi w innych rejestrach publicznych, których pierwszeństwo (przed danymi ewidencyjnymi) wynika z regulujących ich prowadzenie bezwzględnie obowiązujących przepisów, lub też w przypadku, gdy posłużenie się wyłącznie danymi ewidencyjnymi musiałoby się wiązać z pominięciem przepisów zawartych w ustawie podatkowej, mających wpływ na wymiar podatku (np. możliwe do zastosowania symbole ewidencyjne nie przewidują oznaczenia dla pewnych przedmiotów opodatkowania, wymienionych wprost w ustawie podatkowej). W takiej sytuacji organ podatkowy zobligowany jest do pominięcia informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, sprzecznych z prawnie wiążącymi danymi innego rejestru publicznego lub tych danych ewidencyjnych, które wykluczają zastosowanie regulacji zawartych w ustawie podatkowej, mających znaczenie dla wymiaru podatku [por. wyrok NSA z 01 marca 2018 r., II FSK 458/16]. Sąd podkreśla jednak , że w sytuacji, gdy podatnik uprawdopodobni, że w przewidzianej prawem procedurze zainicjował uzgodnienie klasyfikacji danej nieruchomości w ewidencji gruntów ze stanem rzeczywistym, a wbrew przesłankom do takiej zmiany organy ewidencyjne nie skorygowały klasyfikacji, to organy podatkowe są zobowiązane do krytycznej oceny danych z ewidencji gruntów, aby uczynić zadość naczelnej zasadzie postępowania podatkowego, tj. zasadzie prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 122 O.p. W takiej sytuacji ewidencja gruntów ma moc dokumentu urzędowego, przeciwko treści którego mogą być przeprowadzone dowody przeciwne, zgodnie z art. 194 § 3 O.p. Przeciwna wykładnia systemowa ww. przepisów prawa prowadziłaby do zbytniego formalizmu, który godziłby nie tylko w zasadę prawdy obiektywnej, ale także w zasadę praworządności wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP. Nie można bowiem przyjąć, że ze względu na silnie formalistyczną wykładnię art. 21 p.g.k. ograniczenia może doznać fundamentalna dla postępowania podatkowego zasada prawdy obiektywnej. Wniosek ten potwierdza możliwość przeprowadzenia na podstawie art. 194 § 3 O.p. przeciwdowodu względem dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 § 1 powołanego ostatnio aktu. Wyrażona powyżej wykładnia jest zgodna z zasadą ekonomii procesowej, bowiem w takim przypadku organy podatkowe nie muszą czekać na wyczerpanie środków prawnych przez podatników w postępowaniu przed organami ewidencyjnymi. Tym samym możliwa jest realizacja art. 125 O.p. na etapie postępowania podatkowego, a w przypadku kontroli decyzji zapadłej w tym postępowaniu przez sąd administracyjny - art. 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.") i art. 45 Konstytucji RP [tak: wyrok NSA z 13 września 2018 r., II FSK 552/18 oraz powołane tam orzeczenia].
W opinii Sądu skarżący w uzasadnieniu skargi przekonująco wykazał wystąpienie okoliczności mogących podważyć prawidłowość kwalifikacji spornych gruntów w ewidencji, o której mowa w art. 21 ust. 1 p.g.k. Skarżący przedstawił złożoność stanu prawnego spornej nieruchomości. Także z dołączonych do skargi dokumentów wynika , że skarżący 24 sierpnia 2007 r. i 07 listopada 2007 r. występował z wnioskami do Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego o przeprowadzenie reklasyfikacji gruntów położonych w obrębie Ł. . Z dokumentów wynika również, że 30 maja 2006 r. organ prowadzący ewidencję gruntów wskazał, że zgodnie z art. 22 ust. 2 p.g.k. wniosek o przeprowadzenie klasyfikacji winien zostać złożony przez właścicieli nieruchomości. Pismem z 20 czerwca 2006 r. skarżący poinformował organ pierwszej instancji, że na jego zlecenie została wykonana geodezyjna ewidencja rejonów lasu, zadrzewień i nieużytków. Z wyjaśnień zawartych w skardze wynika jednak, że Zarząd Geodezji i Katastru Miejskiego G. odmówił podjęcia czynności w przedmiocie weryfikacji klasyfikacji gruntów, m.in. z powodu faktu, że skarżący nie jest właścicielem nieruchomości. Z kolei prawo własności nieruchomości Skarbu Państwa nie zostało na tamten czas ujawnione w księdze wieczystej z uwagi na trwające postępowanie administracyjne. W piśmie z 4 kwietnia 2007 r., stanowiącym odpowiedź na pismo skarżącego z 6 marca 2007 r., Biuro Katastru Nieruchomości poinformowało, że skarżący nie figuruje w ewidencji gruntów i budynków jako właściciel lub władający gruntami zapisanymi w KW nr [...], [...], [...] Grunty te według stanu na 04 kwietnia 2007 r. nie były własnością Skarbu Państwa. W piśmie z 18 października 2007 r. Biuro Katastru Nieruchomości podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko, wskazując ponadto, że skarżący nie posiada legitymacji do zgłoszenia zmian w ewidencji gruntów i budynków zgodnie z § 10 i 12 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, ponieważ prawa osób władających gruntem wykazuje się w ewidencji gruntów i budynków w drodze decyzji starosty jedynie w przypadku braku danych o właścicielu gruntu.
Skarżący w uzasadnieniu skargi podniósł również, że jego wniosek o aktualizację oznaczenia w ewidencji gruntów i budynków nie został nigdy formalnie załatwiony. Nie zostało wszczęte postępowanie administracyjne, w toku którego możliwe byłoby przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i zebranie dowodów, a następnie, wydanie orzeczenia kończącego postępowanie, od którego przysługiwałoby prawo złożenia środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym. Pomiędzy stronami miała miejsce wyłącznie wymiana korespondencji.
Sąd w świetle powyższych wyjaśnień skargi przyjmuje, że skarżący podjął działania celem aktualizacji zapisów ewidencji gruntów. Mimo inicjatywy w tym zakresie nie doszło do merytorycznego rozpoznania argumentów skarżącego odnośnie błędnej kwalifikacji spornych gruntów. Zdaniem Sądu okoliczności tego rodzaju winny skłonić organ podatkowy do zweryfikowania zapisów ewidencji gruntów, celem realizacji zasady prawdy obiektywnej. Oceny tej nie podważa powołany przez organ pierwszej instancji § 46 w zw. z § 10 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t.j. Dz. U. 2016 poz. 1034) w brzmieniu obowiązującym w 2013 r. Jak wynika bowiem ze skargi oraz dołączonych do niej dokumentów podjęte przez skarżącego próby zmiany klasyfikacji spornych gruntów okazały się bezskuteczne.
Podsumowując Sąd stwierdza, że zasadne okazały się zarzuty naruszenia przepisów postępowania.
W toku powtórnego postępowania obowiązkiem organu będzie uwzględnienie wykładni prawa zawartej w niniejszym uzasadnieniu oraz przeprowadzenie postępowania dowodowego ukierunkowanego na ustalenie czy dane zawarte w ewidencji gruntów odnośnie przeznaczenia spornych nieruchomości są zgodne ze stanem rzeczywistym, że odpowiadają prawdzie. W opinii Sądu na obecnym etapie postępowania niemożliwe jest dokonanie oceny trafności zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego. Ocena w tym zakresie musi bowiem zostać poprzedzona przeprowadzeniem rzetelnego postępowania dowodowego celem zbadania prawidłowości klasyfikacji spornych gruntów wykazanej w ewidencji, o której mowa w art. 21 ust. 1 p.g.k.
Z powyższych powodów sąd podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł, jak w pkt I. sentencji. O kosztach orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy. Na kwotę zasądzonych kosztów składa się wpis od skargi w kwocie [...]zł, równowartość opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa procesowego w kwocie [...]zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie [...]zł wynikającej z postanowień § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265).