I SA/PO 399/24

I SA/Po 399/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-11-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Kucznerowicz
Małgorzata Bejgerowska /przewodniczący sprawozdawca/
Waldemar Inerowicz
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Podatek od czynności cywilnoprawnych
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1805
art. 365
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego
Dz.U. 2022 poz 111
art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. f, art. 1 ust. 1 pkt 3, art. 4 pkt 5 , art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 6 ust. 3
Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 121, art. 122, art. 123, art. 187, art. 191, art. 194 i art. 197, art. 210 § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1061
art. 212 § 1 zd. 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Protokolant: st. sekretarz sądowy Marta Ziewińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 listopada 2024 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 8 kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych oddala skargę.
Uzasadnienie
1. Zaskarżoną decyzją z dnia 8 kwietnia 2024 r., nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 21 sierpnia 2023 r., nr [...], w przedmiocie określenia E. S. (dalej jako: "Strona" lub "Skarżąca") zobowiązania w podatku od czynności cywilnoprawnych w wysokości [...] zł z tytułu odpłatnego zniesienia współwłasności nieruchomości położnej we W. - P. o łącznej powierzchni 57,5603 ha, dokonanego postanowieniem Sądu Rejonowego w G. z dnia 26 kwietnia 2022 r., o sygn. [...]
1.1. Organ I instancji ustalił, że w dniu 26 kwietnia 2022 r. Sąd Rejonowy w G. dokonał zniesienia współwłasności powyższej nieruchomości, a orzeczenie to zostało wydane na zgodny wniosek stron z uwzględnieniem warunków przejęcia rzeczy, w szczególności odnoszące się do jej wartości i decydujące o wysokości dopłaty. W wyniku zniesienia współwłasności działkę numer [...] o powierzchni 1,9103 ha nabyła na wyłączną własność H. R., natomiast Strona nabyła na wyłączną własność działki o numerach [...], [...], [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 55,65 ha. Dokonując zniesienia współwłasności powyższej nieruchomości Sąd Rejonowy w G. w postanowieniu z dnia 26 kwietnia 2022 r., o sygn. akt [...] zasądził od Strony na rzecz H. R. kwotę [...]zł. W tym stanie rzeczy organ I instancji stwierdził, że prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych, także inne osoby. W sytuacji, gdy zachodzi związanie prawomocnym orzeczeniem sądu i ustaleniami faktycznymi, które legły u jego podstaw, niedopuszczalne jest w innej sprawie o innym przedmiocie dokonywanie ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z prawomocnie osądzoną sprawą. Rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. W rezultacie organ I instancji przyjął, że zasądzona w powyższym postanowieniu od Strony kwota [...]zł stanowi podstawę opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Tym samym nie akceptowano podanej przez Stronę kwoty [...]zł w deklaracji w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych z dnia 4 maja 2022 r., w której wskazano jako rodzaj czynności cywilnoprawnej – orzeczenie Sądu Rejonowego w G., sygn. akt [...] z dnia 26 kwietnia 2022 r., prawomocne 4 maja 2022 r.
1.2. W odwołaniu od decyzji organu I instancji Strona wniosła o zmianę decyzji, ewentualnie uchylenie jej i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Kwestionowanej decyzji zarzucono naruszenie art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 1805 – dalej w skrócie: "K.p.c.") w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 1 pkt 1 lit. f) w zw. z art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 111 ze zm. – dalej w skrócie: "u.p.c.c."). oraz art. 122 w zw. z art. 123 w zw. z art. 187 w zw. z art. 197 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm. – dalej w skrócie: "O.p.").
Zdaniem odwołującej się Strony, Sąd Rejonowy w G. nie dokonywał ustaleń faktycznych dotyczących ustalenia rzeczywistej wartości gruntów, bowiem postanowienie Sądu zostało wydane na zgodny wniosek stron, w oparciu o zgodny projekt podziału. Kwota spłaty została określona przez strony postępowania podziałowego zgodnie i bez uwzględnienia rzeczywistej wartości gruntów, która jest niższa od wskazanej spłaty. W tej sytuacji, zdaniem Strony, organ podatkowy nie jest związany ustaleniami Sądu, w zakresie spłaty. Dopiero, gdyby w postępowaniu sądowym została wyjaśniona kwestia wartości rynkowej, to wówczas można byłoby uznać, że orzeczenie jest wiążące dla organów podatkowych.
1.3. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, w opisanej na wstępie decyzji, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W motywach decyzji organ odwoławczy podkreślił, że zniesienie współwłasności podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych tylko wówczas, gdy ustalono dopłatę lub spłatę. Zwrócono uwagę, że w przedmiotowej sprawie rozliczenie Strony oraz H. R. jako współwłaścicieli nieruchomości położonej we W. - P. nastąpiło postanowieniem Sądu Rejonowego w G. z dnia 26 kwietnia 2022 r., o sygn. akt [...] po uwzględnieniu wniosku o zgodny podział. Sąd zobowiązał stronę (zgodnie z jej wnioskiem) do zapłaty kwoty [...]zł, która stanowiła dopłatę na rzecz drugiego współwłaściciela. Zdaniem organu II instancji uzgodniona przez współwłaścicieli kwota dopłaty została poddana ocenie Sądu, który nie stwierdził, aby plan podziału sprzeciwiał się prawu, zasadom współżycia społecznego, czy też naruszał interes osób uprawnionych.
Odnosząc się do błędnego, zdaniem Strony, ustalenia przez organy podatkowe podstawy opodatkowania w wysokości [...] zł z tytułu zniesienia współwłasności, organ odwoławczy powołał się na art. 365 § 1 K.p.c., z którego wynika moc wiążąca prawomocnego orzeczenia sądu jako aktu władzy państwowej. Co oznacza, że inne sądy i inne organy państwowe, w tym również orzekające w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym, muszą brać pod uwagę nie tylko fakt istnienia, ale i treść prawomocnego orzeczenia sądu. Podmioty te są zatem związane faktem i treścią prawomocnego orzeczenia sądu, co implikuje w sposób bezwzględny wzięcie postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia 26 kwietnia 2022 r. pod uwagę w wydawanych rozstrzygnięciach. Zasądzona zatem na rzecz Strony wysokość dopłaty, wskazana wprost w orzeczeniu sądowym, ma bezpośredni wpływ na ustalenie podstawy opodatkowania. Organ odwoławczy wyjaśnił ponadto, że w postępowaniu sądowym, orzeczona spłata lub dopłata wynika z ustalenia wartości rzeczy i praw, podlegających podziałowi według cen z daty dokonania działu i uwzględnienia rozliczeń pomiędzy współwłaścicielami, np. związanych z nakładami poniesionymi z ich majątków odrębnych na majątek objęty działem, albo też przeciwnie - pochodzących z nakładów poczynionych na ich majątek odrębny, kosztem majątku podlegającego podziałowi. Sąd w ramach postępowania o zniesienie współwłasności zobowiązany jest do nakłonienia stron do zgodnego podziału i jeśli taki kompromis zostanie osiągnięty wówczas stanowisko stron jest dla sądu wiążące. W przedmiotowej sprawie Strona oraz H. R. dokonały zgodnego podziału nieruchomości będącej we współwłasności i jak sama strona wskazała w toku postępowania na taki podział rzeczy, a w konsekwencji na wysokość dopłaty, wpływ miał również podział "kwoty pozostałej po likwidacji spółki cywilnej". Oznacza to, że dokonany pomiędzy współwłaścicielkami podział nieruchomości oraz kwota dopłaty wskazana w postanowieniu Sądu Rejonowego w G. odpowiadały wzajemnym ich rozliczeniom.
2.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Skarżąca, reprezentowana przez adwokata, wniosła o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W skardze sformułowano zarzuty naruszenia przepisów:
1) art. 1 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 1 pkt 1 lit. f) w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 5 u.p.c.c., poprzez bezpodstawne uznanie, że podstawę opodatkowania stanowi wskazana w postanowieniu Sądu Rejonowego w G. z dnia 26 kwietnia 2022 r., o sygn. akt [...] kwota dopłat ([...] zł) w sytuacji, w której organ II instancji wskazał, iż dla określenia wysokości należnego podatku od czynności cywilnoprawnych niezbędne ustalenie jest rzeczywistej wartości rzeczy podlegającej podziałowi;
2) art. 1 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 1 pkt 1 lit. f) w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 5 u.p.c.c., poprzez bezpodstawne przyjęcie, że podstawę opodatkowania stanowi wskazana w postanowieniu Sądu Rejonowego w G. z dnia 26 kwietnia 2022 r., o sygn. akt [...] kwota dopłat w sytuacji, w której organy administracji podatkowej nie dokonały skonkretyzowania przedmiotu opodatkowania, jak również jego wartości, uznając, że wysokość dopłat odpowiadała wzajemnym rozliczeniom współwłaścicieli związanym z podziałem kwoty pozostałej po likwidacji spółki cywilnej, co doprowadziło jednocześnie do przyjęcia niewłaściwej podstawy opodatkowania, a co za tym idzie zawyżonego określenia wysokości podatku należnego do odprowadzenia przez Skarżącą;
3) art. 365 § 1 K.p.c., poprzez wyrażenie błędnego poglądu, że podstawą ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych, w związku z odpłatnym zniesieniem współwłasności jest suma spłat określona ponad wartość przysługującego Stronie prawa, określona w postanowieniu Sądu Rejonowego w G., I Wydział Cywilny z dnia 26 kwietnia 2022 r., o sygn. akt [...] nie zaś wartość rynkowa nieruchomości nabyta przez Skarżącą ponad przypadający jej udział we współwłasności nieruchomości;
4) art. 365 § 1 K.p.c. w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 1 pkt 1 lit. f) u.p.c.c., poprzez wyrażenie błędnego poglądu, jakoby organy podatkowe, będąc związane orzeczeniami sądów cywilnych, dokonują określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych w oparciu o sumę dopłat wskazaną w treści postanowienia Sądu Rejonowego w G., I Wydział Cywilny z dnia 26 kwietnia 2022 r., o sygn. akt [...] o zniesieniu współwłasności nieruchomości, w sytuacji gdy sąd cywilny nie czynił przedmiotem ustaleń faktycznych wartości rynkowej nieruchomości, opierając się wyłącznie na umownej kwocie spłat wskazanej przez strony postępowania o zniesienie współwłasności nieruchomości;
5) art. 6 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 1 pkt 1 lit. f) w zw. z art. 4 pkt 5 u.p.c.c., poprzez brak jego zastosowania, w sytuacji w której podstawę opodatkowania w podatku od czynności cywilnoprawnych stanowi wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego nabytego ponad wartość udziału we współwłasności w przypadku dokonania zniesienia współwłasności nieruchomości, a nie kwota spłat wskazana w orzeczeniu sądowym;
6) art. 122 w zw. z art. 123 w zw. z art. 187 w zw. z art. 197 O.p. w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 5 u.p.c.c., poprzez całkowite zaniechanie ustalenia relewantnych okoliczności sprawy, przejawiające się w bezzasadnej odmowie przeprowadzenia dowodu z pisemnej opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego na okoliczność ustalenia wartości nieruchomości, będącej przedmiotem postępowania o zniesienie współwłasności, jak również ustalenia wartości rynkowej nieruchomości nabytej przez Skarżącą ponad przypadający jej udział, w sytuacji w której podstawą określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych jest rynkowa wartość nieruchomości nabytej ponad wartość udziału we współwłasności;
7) art. 122, art. 187 i art. 191 O.p., poprzez zaniechanie skonkretyzowania przedmiotu opodatkowania oraz właściwego ustalenia podstawy opodatkowania, a co za tym idzie błędnego określenia wysokości zobowiązania w podatku od czynności cywilnoprawnych i uznanie z jednej strony, że przedmiot opodatkowania stanowi wartość dopłat określoną w postanowieniu Sądu Rejonowego w G., I Wydział Cywilny z dnia 26 kwietnia 2022 r., o sygn. akt [...] z drugiej zaś strony wskazanie, iż przedmiotem opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych są wzajemne rozliczenia stron związane również ze spłatą kwoty pozostałej po likwidacji spółki cywilnej, której Skarżąca była wspólnikiem.
W uzasadnieniu skargi Strona skarżąca szczegółowo rozwinęła argumentację podniesionych w petitum zarzutów, zbieżną z uzasadnieniem odwołania.
2.2. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację w sprawie.
2.3. Podczas rozprawy pełnomocnicy stron podtrzymali wnioski i argumenty zawarte w powyższych pismach procesowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozważył, co następuje:
3. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 – dalej w skrócie: "P.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uznanie skargi za zasadną następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź uchybienia prawu materialnemu (art. 145 § 1 P.p.s.a.). W sytuacji braku powyższych uchybień, na podstawie art. 151 P.p.s.a., sąd oddala skargę w całości albo w części, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie.
Badając zaskarżoną decyzję według powyżej opisanych kryteriów, Sąd nie stwierdza naruszeń prawa, które dawałyby podstawę do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
3.1. Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.p.c.c. podatkowi (od czynności cywilnoprawnych) podlegają wymienione tam czynności cywilnoprawne, w tym umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności – w części dotyczącej spłat lub dopłat (lit. f). Podatkowi podlegają również orzeczenia sądów, w tym również polubownych, oraz ugody, jeżeli wywołują one takie same skutki prawne jak czynności cywilnoprawne (art. 1 ust. 1 pkt 3 u.p.c.c.). Stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.c.c. obowiązek podatkowy powstaje, co do zasady, z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej (pkt 1), a w myśl pkt 3 - z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia sądu, doręczenia wyroku sądu polubownego lub zawarcia ugody - od przedmiotów opodatkowania określonych w art. 1 ust. 1 pkt 3. Natomiast podstawę opodatkowania przy umowie zniesienia współwłasności stanowi, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 5 u.p.c.c., wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego nabytego ponad wartość udziału we współwłasności.
Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2022 r., o sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w G. dokonał zniesienia współwłasności nieruchomości, uwzględniając wniosek Strony i drugiej współwłaścicielki, odnoszący się w szczególności do wysokości dopłaty. Dokonując zatem zniesienia współwłasności powyższej nieruchomości Sąd Rejonowy w G., działając na zgodny wniosek, zasądził od Strony na rzecz H. R. kwotę [...]zł. Opierając się na treści powyższego orzeczenia Sądu Rejonowego w G., słusznie Dyrektor Izby administracji Skarbowej uznał, iż powyższe orzeczenie sądu cywilnego jest wiążące dla organów podatkowych. Trafnie w zaskarżonej decyzji wskazano, że w przypadku prawomocnych orzeczeń sądowych w sprawie zastosowanie znajdzie art. 365 K.p.c., który stanowi, iż orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Organy podatkowe, wbrew twierdzeniom Skarżącej, nie mogły zatem przyjąć odmiennych ustaleń w zakresie zniesienia współwłasności oraz zasądzonej kwoty [...]zł, niż wynikało to z prawomocnego postanowienia sądu cywilnego z dnia 26 kwietnia 2022 r., o sygn. akt [...]
Sąd zauważa także, że z art. 194 O.p. wynika, że dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Dokumentem takim jest bez wątpienia orzeczenie sądowe, które tym samym korzysta z domniemania autentyczności i zgodności z prawdą treści w nim zawartych. W tym stanie rzeczy uwzględnienie przez organy podatkowe prawomocnego postanowienia z dnia 26 kwietnia 2022 r. Sądu Rejonowego w G., o sygn. akt [...] w przedmiocie zniesienia współwłasności w zakresie zasądzonej w nim kwoty [...]zł, jako podstawy opodatkowania, było uprawnione.
3.2. Wprawdzie sąd cywilny nie użył w pkt [...] sentencji postanowienia z dnia 26 kwietnia 2022 r., o sygn. akt [...] zwrotu "spłata" lub "dopłata", którym ustawodawca posłużył się w art. 1 ust. 1 lit. f) u.p.c.c., nie mniej mając na uwadze przedmiot sprawy - "zniesienie współwłasności" oraz treść wniosku inicjującego postępowanie cywilne w tym przedmiocie, nie sposób przyjąć, że kwota [...]zł stanowi inne świadczenie, niż dopłata czy spłata jako ściśle związane ze zniesieniem współwłasności.
Ze spłatą mamy do czynienia, gdy współwłasność zostaje zniesiona poprzez przyznanie rzeczy objętej współwłasnością jednemu z dotychczasowych współwłaścicieli, z jednoczesnym obowiązkiem wypłacenia pozostałym współwłaścicielom równowartości przypadających im udziałów w rzeczy wspólnej. W takiej sytuacji zawarcie umowy lub wydanie orzeczenia, w których ustalono, że współwłaściciele otrzymają przysługujące im udziały w postaci kwot pieniężnych wypłaconych przez osobę, w niniejszej sprawie Skarżącą, na rzecz której została przyznana, rodzi obowiązek zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych.
3.3. Skarżąca nie kwestionuje w istocie, że w prawomocnym orzeczeniu z dnia 26 kwietnia 2022 r. Sąd Rejonowy w G., uwzględnił zgodny wniosek stron, zasądzając od Strony kwotę [...]zł. Wbrew jednak twierdzeniom Skarżącej brak jest podstaw do przyjęcia jej stanowiska, że sąd cywilny nie poddał ocenie treść wniosku inicjującego postępowanie i nie zweryfikował wysokości uzgodnionej dopłaty. Zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 13 marca 2024 r., o sygn. akt [...] sąd cywilny jest związany zgodną wolą współwłaścicieli co do sposobu zniesienia współwłasności, o ile jest to zgodne z prawem i zasadami współżycia społecznego. Stosownie do art. 212 § 1 zd. 1 Kodeksu cywilnego, jeżeli zniesienie współwłasności następuje na mocy orzeczenia sądu, wartość poszczególnych udziałów może być wyrównana przez dopłaty pieniężne. Skoro zatem strony postępowania cywilnego dokonały zgodnego podziału nieruchomości, stanowiącej współwłasność i sąd cywilny zaakceptował uzgodnioną wysokość dopłaty/spłaty na kwotę [...]zł, to kwestionowanie powyższej kwoty jako podstawy opodatkowania uznać należy za bezskuteczne. Organy podatkowe były uprawnione przyjąć kwotę określoną w powyższym prawomocnym orzeczeniu sądowym za rzetelną podstawę opodatkowania. Natomiast okoliczność, że suma ta skutkuje zobowiązaniem podatkowym wyższym niż oczekuje Skarżąca, nie może zostać uwzględniona. Bez znaczenia na gruncie podatkowym pozostają wywody Strony, że na wysokość dopłaty/spłaty miał wpływ również podział "kwoty pozostałej po likwidacji spółki cywilnej". Przyjęcie powyższego stanowiska Skarżącej prowadziłoby do wniosku, że sąd cywilny rozpoznał sprawę należącą do właściwości sądu gospodarczego i co więcej został wprowadzony w błąd co do tytułu wzajemnych rozliczeń. Konkludując, za trafny uznać należy pogląd organów podatkowych, że dokonany przez Sąd Rejonowy w G. podział nieruchomości pomiędzy dotychczasowymi współwłaścicielami oraz zasądzona kwota [...]zł, w pkt [...] sentencji prawomocnego postanowienia, odpowiadały wzajemnym rozliczeniom współwłaścicieli, a nie byłych wspólników spółki cywilnej.
Z przepisów art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. f) i art. 6 ust. 1 pkt 5 u.p.c.c., powołanych w skardze wynika, iż podstawą opodatkowania przy umowie zniesienia współwłasności jest wysokość spłaty, określana jako wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego nabytego ponad wartość udziału we współwłasności, a nie wartość spłaty (dopłaty), określona przez strony w umowie zniesienia współwłasności. Przyjęta w umowie wartość jest co do zasady subiektywna, a nie obiektywnie określona przez przepisy prawa podstawa opodatkowania. Tymczasem odpowiedzialność podatkowa ma ze swej istoty charakter obiektywny i normatywny, bo kształtują ją przepisy prawa, a nie wola stron. W niniejszej sprawie zgodny wniosek stron został zaakceptowany w prawomocnym postanowieniu Sądu Rejonowego w G. z dnia 26 kwietnia 2022 r., o sygn. akt [...] co oznacza, że zachodzą obiektywne podstawy do przyjęcia zasądzonej kwoty [...]zł jako podstawy opodatkowania. Prawidłowo zatem, w przypadku dokonania zniesienia współwłasności orzeczeniem sądu, jako podstawę opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych przyjęto wysokość dopłaty/spłaty wynikającej z treści powyższego orzeczenia (art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. f) i pkt 3 u.p.c.c.). Przepis art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. f) u.p.c.c. reguluje bowiem zakres opodatkowania, czyli zdarzenie faktyczne lub prawne, którego zaistnienie skutkuje powstaniem obowiązku podatkowego, a którym w niniejszej sprawie jest prawomocne orzeczenie sądowe.
3.4. Wbrew oczekiwaniom Strony organ podatkowy nie był uprawniony do przyjęcia jako podstawy opodatkowania kwoty [...]zł określonej przez Stronę, w deklaracji w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych z dnia 4 maja 2022 r. W deklaracji tej wskazano jako rodzaj czynności cywilnoprawnej – orzeczenie Sądu Rejonowego w G., o sygn. akt [...] z dnia 26 kwietnia 2022 r. prawomocne 4 maja 2022 r. Jednocześnie w rubryce C wyjaśniono, że chodzi o "zniesienie współwłasności nieruchomości po likwidacji spółki cywilnej, na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w G., o sygn. akt [...] wydanego na zgodny wniosek stron w oparciu o zgodny projekt podziału i podział kwoty pozostałej po likwidacji spółki cywilnej". Sąd zauważa, że Skarżąca w żaden sposób nie wykazała w toku postępowania podatkowego, w oparciu o jakie dane dokonała wyliczenia kwoty [...]zł, wskazanej w powyższej deklaracji jako podstawa opodatkowania i na podstawie jakich dokumentów źródłowych przyjęła cenę [...] zł za 1 ha gruntu.
W art. 6 ust. 1 pkt 5 u.p.c.c. wskazano, że podstawę opodatkowania stanowi - przy umowie o zniesienie współwłasności - wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego nabytego ponad wartość udziału we współwłasności. Przy czym jak już wyjaśniono, Skarżąca nie zawarła umowy o zniesienie współwłasności, do której odnosi się zarówno art. 6 ust. 1 pkt 5 u.p.c.c., jak i art. 4 pkt 5 u.p.c.c. Wobec powyższego regulacje te nie mogły znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie, a tym samym zostać naruszone przez organy podatkowe, albowiem do zniesienia współwłasności nieruchomości doszło na skutek prawomocnego orzeczenia sądowego.
Reasumując, wbrew oczekiwaniom Strony skarżącej, organy podatkowe miały podstawy do przyjęcia zasądzonej, w pkt [...] sentencji prawomocnego postanowienia z dnia 26 kwietnia 2022 r., kwoty [...]zł jako podstawy opodatkowania. W tym zakresie prawidłowo organy podatkowe, powołując się na zasadę wiążącego charakteru prawomocnych orzeczeń sądowych, uregulowaną w art. 365 K.p.c., przyjęły jako podstawę opodatkowania wspomnianą kwotę [...]zł jako zweryfikowaną przez sąd cywilny. W tym kontekście przyjąć należy, że odpowiedzialność podatkowa Strony ma charakter obiektywny, czyli związany z rzeczywistym wymiarem podstawy opodatkowania oraz normatywny, czyli ma oparcie w art. 1 ust. 1 pkt 3 i pkt 1 lit. f) u.p.c.c. w związku z wiążącym organy podatkowe prawomocnym orzeczeniem sądowym. Sąd stoi na stanowisku, że w niniejszej sprawie nie było potrzeby ustalania wartości rynkowej przedmiotu czynności, jak oczekuje tego Strona, albowiem podstawa opodatkowania wynika jednoznacznie z prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia 26 kwietnia 2022 r., o sygn. akt [...] w którym zasądzono od Strony na rzecz H. R. kwotę [...]zł w związku ze zniesieniem współwłasności, a nie z innego tytułu jak twierdzi Skarżąca. Innymi słowy skoro doszło do zniesienia współwłasności, w drodze orzeczenia sądowego, zasadne było przyjęcie przez organy podatkowe, jako podstawy opodatkowania, kwoty dopłaty /spłaty wynikającej z powyższego prawomocnego orzeczenia sądowego.
3.5. Sąd w składzie orzekającym nie podziela stanowiska Strony co do konieczności przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego na okoliczność ustalenia wartości nieruchomości, będącej przedmiotem postępowania o zniesienie współwłasności, jak również ustalenia wartości rynkowej nieruchomości nabytej przez Skarżącą ponad przypadający jej udział. Poza sporem pozostaje, że podstawą określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych jest rynkowa wartość nieruchomości nabytej ponad wartość udziału we współwłasności. Stosownie do art. 197 § 1 O.p., w przypadku gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ podatkowy może powołać na biegłego osobę dysponującą takimi wiadomościami, w celu wydania opinii. Powołanie na biegłego następuje z urzędu, jeżeli opinii biegłego wymagają przepisy prawa podatkowego (§ 2).
Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie pierwszorzędne znaczenie ma jednak prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w G. z dnia 26 kwietnia 2022 r., o sygn. akt [...] w którym zasądzono kwotę [...]zł w związku ze zniesieniem współwłasności. Organy podatkowe dysponowały zatem niepodważoną przez Stronę skarżącą wartością dopłaty/spłaty, pozwalającą na przyjęcie jej jako właściwej podstawy opodatkowania. W tym stanie rzeczy organ był uprawniony do odmowy uwzględnienia wniosku o powołanie biegłego rzeczoznawcy, bo okoliczności, które miałyby wynikać z opinii biegłego, zostały stwierdzone wystarczająco dokumentem urzędowym, w postaci wiążącego organy podatkowe, prawomocnego postanowienia sądu cywilnego. Co więcej, zdaniem Sądu, nic nie stało na przeszkodzie, aby dowód z opinii biegłego rzeczoznawcy przedstawiła Skarżąca, celem na poparcia swoich twierdzeń.
3.6. Mając na uwadze powyższe orzeczenie sądu cywilnego, organy podatkowe nie miały podstaw do weryfikacji i odwoływania się do regulacji z art. 6 ust. 3 u.p.c.c. i badania wartości rynkowej. Z akt sprawy nie wynika, aby kwota zasądzona w pkt [...] sentencji prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia 26 kwietnia 2022 r., o sygn. akt [...] nie odpowiadała owej wartości rynkowej, o której stanowi ostatnio powołany przepis. Rację ma także organ II instancji, odwołując się do ratio legis art. 365 § 1 K.p.c., że przepis ten gwarantuje zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy.
3.7. Badając prawidłowość przeprowadzenia postępowania podatkowego, Sąd zauważa, że z treści art. 187 § 1 O.p. nie można wyprowadzić konkluzji, że organy podatkowe zobowiązane są do poszukiwania w sposób nieskończony środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony co do wartości rynkowej, w sytuacji gdy strona nie przedstawia wiarygodnych danych, potwierdzających podstawę opodatkowania wskazaną w deklaracji z dnia 4 maja 2022 r. Pozycja procesowa strony w zakresie dowodzenia nie jest kształtowana wyłącznie przez przepisy O.p. Sytuację procesową strony w zakresie dowodzenia modyfikują w sposób istotny przepisy materialnego prawa podatkowego. W judykaturze zwraca się również uwagę, że w postępowaniu podatkowym obowiązuje tzw. zasada współdziałania. Znajduje ona uzasadnienie w relacjach zasady prawdy materialnej oraz w prawie strony do czynnego udziału w postępowaniu podatkowym. Przy czym współudział w postępowaniu "ewoluował" z kategorii uprawnienia do kategorii powinności, która jest podyktowana interesem strony. Jeżeli zatem podatnik kwestionuje jakiś dowód czy fakt, to na podatniku ciąży obowiązek uzasadnienia swojej racji (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2007 r., o sygn. akt II FSK 1287/06). W sprawach, w których na stronie spoczywa ciężar wskazania konkretnych faktów i zdarzeń, z których wywodzi ona dla siebie określone skutki prawne, a twierdzenia strony w tym zakresie są ogólnikowe i lakoniczne, obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest wezwanie strony do uzupełnienia i sprecyzowania tych twierdzeń. Dopiero gdy strona nie wskaże takich konkretnych okoliczności, można z tego wywieść negatywne dla niej skutki (por. wyrok NSA z dnia 19 września 1988 r., o sygn. akt II SA 1947/87). Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Powinnością strony było bowiem przedstawienie w toku postępowania podatkowego wiarygodnych i jednoznacznych dowodów, że podstawa opodatkowania wskazana w deklaracji z dnia 4 maja 2022 r. odpowiada wartości rynkowej nabytych udziałów w nieruchomości lub nie dotyczy zniesienia współwłasności, ale rozliczeń po likwidacji spółki cywilnej, jak podnosi Skarżąca. Wobec bierności Strony w tym zakresie, organy podatkowe były uprawnione do uwzględnienia kwoty zasądzonej w pkt [...] sentencji prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia 26 kwietnia 2022 r., o sygn. akt [...] jako podstawy opodatkowania. Całokształt okoliczności ujawnionych w sprawie, w szczególności kluczowe dla jej rozstrzygnięcia prawomocne orzeczenie sądu cywilnego, było wystarczające do wydania zaskarżonej decyzji.
3.8. W ocenie Sądu organy podatkowe nie naruszyły swoim działaniem zasad proceduralnych, w szczególności powołanych w skardze przepisów art. 121, art. 122, art. 123, art. 187, art. 191 i art. 197 O.p. Zgromadzony materiał dowodowy uznać należy za kompletny i oceniony w pełnym zakresie, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, wynikającą z art. 191 O.p. Skarżąca nie przedstawiła przekonujących argumentów, mogących prowadzić do konkluzji, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy zawiera braki, a jego ocena jest wadliwa lub dowolna. Z akt sprawy i poczynionych na ich podstawie ustaleń, wynika że organy zgromadziły niezbędne dowody pozwalające na prawidłowe i dokładne ustalenie stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy w postępowaniu podatkowym, które wszechstronnie rozpatrzyły i uznały za spójne i logiczne. Powyższe ustalenia i wnioski z nich wynikające zostały przedstawione w prawidłowo skonstruowanym uzasadnieniu decyzji, spełniającym wymogi z art. 210 § 4 O.p.
W świetle powyższych rozważań Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i brak jest podstaw do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy, nie ujawniły wad proceduralnych tego rodzaju, iż mogłyby one mieć istotny, a nie jakikolwiek, wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. W ocenie Sądu nie budzi również wątpliwości prawidłowość wykładni przepisów prawa materialnego u.p.c.c. oraz właściwej ich subsumcji.
3.9. Mając na uwadze całokształt podniesionych okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę w całości jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.