I SA/Po 391/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Poznaniu oddalił skargę na postanowienie stwierdzające nieważność postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, uznając, że błędne ustalenie terminu przedawnienia stanowiło rażące naruszenie prawa.
Skarżący W. R. zaskarżył postanowienie stwierdzające nieważność postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z powodu przedawnienia zaległości podatkowych. Organy administracji uznały, że pierwotne postanowienie o umorzeniu było wadliwe, ponieważ błędnie ustalono termin przedawnienia, co stanowiło rażące naruszenie prawa. Skarżący podnosił również kwestie dotyczące jego stanu zdrowia psychicznego i niepełnosprawności. WSA w Poznaniu oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo stwierdziły nieważność postanowienia o umorzeniu, a zarzuty dotyczące stanu zdrowia skarżącego nie miały wpływu na rozstrzygnięcie.
Sprawa dotyczyła skargi W. R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, które stwierdziło nieważność postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Pierwotne postanowienie o umorzeniu opierało się na stwierdzeniu przedawnienia zaległości podatkowych z tytułu VAT za lata 2008-2009. Naczelnik Urzędu Skarbowego, po ponownej analizie, uznał, że doszło do błędnego ustalenia terminu przedawnienia i wnioskował o stwierdzenie nieważności postanowienia o umorzeniu. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził nieważność, wskazując na rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) z powodu błędnych ustaleń faktycznych dotyczących biegu terminu przedawnienia. Skarżący w skardze podnosił, że postępowania były prowadzone wobec osoby chorej psychicznie, co miało wpływać na ważność czynności. WSA w Poznaniu oddalił skargę. Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo stwierdziły nieważność postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, ponieważ błędne ustalenie terminu przedawnienia i zastosowanie art. 59 § 4 w związku z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. stanowiło rażące naruszenie prawa. Sąd nie uwzględnił argumentów skarżącego dotyczących jego stanu zdrowia psychicznego, wskazując, że opinie biegłych dotyczyły postępowań karnych, a skarżący brał czynny udział w postępowaniu administracyjnym i egzekucyjnym, składając środki zaskarżenia.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, błędne ustalenie terminu przedawnienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego na tej podstawie stanowi rażące naruszenie prawa.
Uzasadnienie
Rażące naruszenie prawa wymaga oczywistości naruszenia, charakteru przepisu oraz skutków. Błędne ustalenie biegu terminu przedawnienia, które skutkuje nieuprawnionym umorzeniem postępowania egzekucyjnego, jest oczywistym naruszeniem prawa, niemożliwym do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (18)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.e.a. art. 59 § § 4
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 59 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 59 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 119 § pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 120
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 156 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 157
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 158 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 126
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.e.a. art. 18
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
o.p. art. 70 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 70 § § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 70 § § 6
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 70 § § 7 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędne ustalenie terminu przedawnienia zaległości podatkowych przez organ egzekucyjny stanowiło rażące naruszenie prawa, uzasadniające stwierdzenie nieważności postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego.
Odrzucone argumenty
Stan zdrowia psychicznego skarżącego uniemożliwiał mu udział w postępowaniu egzekucyjnym i administracyjnym, co czyniło czynności wadliwymi. Czynności podjęte przez Urząd Skarbowy były bezprawne z uwagi na chorobę psychiczną skarżącego.
Godne uwagi sformułowania
rażące naruszenie prawa oczywistość naruszenia prawa nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu prowadzi do wniosku, że pozostają one ze sobą w jawnej sprzeczności
Skład orzekający
Izabela Kucznerowicz
przewodniczący
Michał Ilski
członek
Waldemar Inerowicz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'rażącego naruszenia prawa' w kontekście błędnego ustalenia terminu przedawnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Znaczenie prawidłowego ustalenia biegu terminu przedawnienia i konsekwencje jego naruszenia."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji błędnego ustalenia przedawnienia w kontekście stwierdzenia nieważności postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Kwestia stanu zdrowia psychicznego była analizowana w kontekście możliwości udziału w postępowaniu administracyjnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii przedawnienia w postępowaniu egzekucyjnym i interpretacji 'rażącego naruszenia prawa', co jest istotne dla praktyków prawa podatkowego i administracyjnego. Zarzuty dotyczące stanu zdrowia psychicznego dodają element ludzki, ale nie są kluczowe dla rozstrzygnięcia.
“Błąd w ustaleniu przedawnienia może prowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji. WSA w Poznaniu wyjaśnia, co to jest 'rażące naruszenie prawa'.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Po 391/22 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2023-07-04 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-05-23 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Izabela Kucznerowicz /przewodniczący/ Michał Ilski Waldemar Inerowicz /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych Hasła tematyczne Inne Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 259 art. 119 pkt 3, art. 120, art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2023 poz 775 art. 156 § 1 pkt 2, Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.) Dz.U. 2020 poz 1427 art. 18, art. 59 § 1 pkt 2 Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j. Sentencja Dnia 04 lipca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędziowie Sędzia WSA Waldemar Inerowicz (spr.) Asesor sądowy WSA Michał Ilski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 04 lipca 2023 roku sprawy ze skargi W. R. na postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej z dnia 17 marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Uzasadnienie Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] prowadził wobec W. R. (dalej jako: "strona", "skarżący") postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych z 9 stycznia 2012 r.: nr [...], nr [...], nr [...] oraz z 18 maja 2012 r.: nr [...], nr [...], nr [...], wystawionych przez ten sam organ. Tytuły wykonawcze obejmowały zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2008 r. i 2009 r. W dniu 15 listopada 2013 r. wszczęto wobec skarżącego postępowanie karne skarbowe, które zakończyło się wydaniem 2 stycznia 2020 r. przez Prokuraturę Rejonową [...] postanowienia o umorzeniu śledztwa, sygn. akt [...] Postanowieniem z dnia 7 września 2020 r., nr [...] Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] na podstawie art. 59 § 4 w związku z art. 59 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm. – w skrócie: "u.p.e.a."), umorzył postępowanie egzekucyjne z uwagi na przedawnienie zaległości objętych tytułami wykonawczymi nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Pismem z dnia 26 listopada 2021 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] zwrócił się z wnioskiem do Dyrektora Izby Skarbowej o stwierdzenie nieważności postanowienia umarzającego postępowanie egzekucyjne, w części dotyczącej tytułów wykonawczych nr: [...], [...], [...], z uwagi na błędne ustalenie terminu przedawnienia zaległości objętych wskazanymi tytułami wykonawczymi. Wskazano, że po ponownej analizie zastosowanych środków egzekucyjnych zostało ustalone, że zaległości za styczeń 2008 r. oraz okres marzec - listopad 2008 r. przedawnią się dopiero z dniem 25 lipca 2023 r. Brak było zatem podstaw prawnych do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego względem wskazanych tytułów wykonawczych. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 31 grudnia 2021 r., nr [...] stwierdził z urzędu nieważność postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] z dnia 7 września 2020 r., nr [...] którym umorzono postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec skarżącego. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji zauważył, że jednym z trybów pozwalających wyeliminować ostateczną decyzję (postanowienie) z obrotu prawnego jest stwierdzenie jej nieważności z uwagi na rażące naruszenie prawa - art. 156 § 1 pkt 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. – w skrócie: "k.p.a."). Wskazano, że decyzja (postanowienie) narusza prawa w sposób rażący, jeżeli w sposób ewidentny i jaskrawy sprzeciwia się porządkowi prawnemu. Chodzi o naruszenie rażące, nie dające się pogodzić z zasadą demokratycznego państwa prawnego. Ze względu na to, że jest to wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych, pojęcie "rażącego naruszenia" należy interpretować wąsko. Podjęte rozstrzygnięcie musi być w sposób oczywisty sprzeczne z treścią niebudzącej wątpliwości i mającej zastosowanie w danej sprawie normy prawnej. Ponadto w sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Przechodząc do analizy przedawnienia wskazano, że pierwotnym terminem przedawnienia zaległości w podatku od towarów i usług za styczeń 2008 r. oraz okres marzec - listopad 2008 r. był dzień 31 grudnia 2013 r. Powołano się na przepis art. 70 § 1, § 4, § 6 i § 7 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm. - "o.p."). Organ wskazał, że dnia 4 czerwca 2012 r. zastosowano skuteczny środek egzekucyjny, który przerwał bieg terminu przedawnienia, wobec czego datą przedawnienia zaległości po przerwaniu biegu terminu był 5 czerwca 2017 r. Zwrócono uwagę, że dnia 15 listopada 2013 r. bieg terminu przedawnienia ww. zobowiązań został zawieszony w związku z wszczęciem postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe. Wspomniane zawieszenie biegu terminu trwało do 2 stycznia 2020 r., w którym to dniu zakończono postępowanie karne skarbowe. Stwierdzono, że termin przedawnienia zobowiązań z tytułu podatku od towarów i usług za wskazane okresy upływa z dniem 24 lipca 2023 r. Organ I instancji uznał wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia z 7 września 2020 r. za zasadny, gdyż rozstrzygnięcie zawarte w orzeczeniu nie jest zgodne ze stanem faktycznym sprawy, co powoduje spełnienie przesłanki zawartej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Dodatkowo zauważono, że w powyższym postanowieniu powołano błędną podstawę umorzenia (art. 59 § 1 pkt 1 zamiast art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. - w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r.). Organ I instancji zauważył, że z uwagi na przedawnienie części zaległości podatkowych, w zakresie tytułów wykonawczych nr: [...], [...], [...], postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Wobec powyższego stwierdzono, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego [...], dokonując błędnej subsumpcji okoliczności faktycznych pod normę prawną dopuścił się rażącego naruszenia prawa. Pismem z dnia 21 stycznia 2022 r. strona wniosła zażalenie na powyższe postanowienie. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 17 marca 2022 r., nr [...], utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy powołał się na treść przepisów: art. 18 u.p.e.a. oraz art. 156 § 1 pkt 2, art. 157, art. 158 § 1 i art. 126 k.p.a. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy podkreślił, że rozstrzygnięcie o stwierdzeniu nieważności było w pełni uzasadnione i zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. W ślad za organem I instancji przedstawiono kwestię terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, powołując zdarzenia wpływające na jego przerwanie oraz zawieszenie. Wskazano, że termin przedawnienia zobowiązań z tytułu podatku od towarów i usług za styczeń 2008 r. oraz okres od marca do listopada 2008 r. przypada na dzień 24 lipca 2023 r. Wobec tego stwierdzono, że wspomniane zaległości podatkowe są wymagalne, a na podstawie tytułów wykonawczych o nr: [...], [...] i [...] powinna być prowadzona egzekucja. Powołując się na orzecznictwo zauważono, że obowiązek prowadzenia egzekucji administracyjnej ma uzasadnienie w tym, że jej przedmiotem są obowiązki o charakterze administracyjnym, a więc obowiązki wobec Państwa. Ich realizacja nie zależy od swobodnego uznania wierzyciela. Zatem w interesie publicznym jest przede wszystkim zrealizowanie celów egzekucji administracyjnej. Wobec powyższego uznano, że organ I instancji słusznie postanowił o stwierdzeniu nieważności postanowienia z dnia 7 września 2020 r. Organ odwoławczy zauważył, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] powołał również błędną podstawę prawną umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie zaległości. Stwierdzono, że powyższe postanowienie dotknięte jest kwalifikowaną wadą prawną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Przywołując treść zasad z art. 6 i art. 9 k.p.a. wskazano, że ich realizacji z pewnością nie stanowi wydanie postanowienia, którego podstawa prawna oraz uzasadnienie przeczą faktycznym przesłankom rozstrzygnięcia. Natomiast w stosunku do należności objętych tytułami wykonawczymi o nr: [...], [...], [...] podkreślono, że nie uległy one przedawnieniu. W rozpatrywanej sprawie nie można było zatem podjąć rozstrzygnięcia o umorzeniu prowadzonego na podstawie wymienionych tytułów wykonawczych postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie niewątpliwie wystąpiła przesłanka określona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Odnosząc się do treści zażalenia i zawartego tam zarzutu, że wszystkie czynności podjęte przez Urząd Skarbowy były bezprawne z uwagi na chorobę psychiczną, która uniemożliwia stronie zrozumienie rozstrzygnięć, organ wskazał, że w celu zbadania prawdziwości podniesionych twierdzeń zwrócił się do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] oraz do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności [...] Naczelnik w odpowiedzi wskazał, że nie posiada dokumentów potwierdzających tę okoliczność, a ww. Zespół przekazał, że żadne z orzeczeń wobec strony nie uwzględniało przyczyny niepełnosprawności [...]. W skardze z dnia 19 kwietnia 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący zakwestionował postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z 17 marca 2022 r. i wniósł o jego uchylenie. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono: 1. pominięcie "Postanowienia o umorzeniu dochodzenia" Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] z 18 marca 2016 r., w którym powołano opinię sądowo-psychiatryczną z 28 marca 2015 r., wydaną przez biegłych poradni Zdrowia Psychicznego [...] z której wynika, że W. R. nie jest zdolny do brania udziału w postępowaniu w charakterze podejrzanego. Dochodzenie zostało umorzone ze względu na przedawnienie karalności przestępstwa skarbowego z dniem 31 grudnia 2015 r., 2. pominięcie "Postanowienia o umorzeniu śledztwa" Prokuratury Rejonowej [...] z 2 stycznia 2020 r., w którym wskazano, że zgodnie z opinią biegłych psychologów i psychiatrów powołanych w sprawie, W. R. nie mógł i nie może brać udziału w toczącym się przeciwko niemu postępowaniu. W uzasadnieniu postanowienia stwierdzono przedawnienie karalności przestępstw, 3. fakt, że postępowania dotyczące zaległości podatkowych były prowadzone wobec osoby chorej psychicznie i wszystkie czynności podjęte pomimo świadomości uczestników postępowania są obarczone błędem. Skarżący zakwestionował stwierdzenie organu odwoławczego, że W. R. nigdy nie uzyskał orzeczenia o stopniu niesprawności [...]. Strona powołała się na załączone do skargi orzeczenie o [...] stopniu niepełnosprawności, w którym wskazano, że skarżący nie jest zdolny do samodzielnej egzystencji i wypełniania ról społecznych, co zostało podpisane przez psychologa. Dołączono również zaświadczenia lekarskie. W odpowiedzi na skargę z dnia 20 maja 2022 r. organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazano, że w załączonych do skargi zaświadczeniach lekarskich nie ma informacji o stwierdzonej chorobie psychicznej W. R., wobec czego argumentacja dotycząca tej kwestii nie znajduje odzwierciedlenia w rzeczywistości. Wskazano również, że orzeczenia, których pominięcie zarzuca skarżący, znajdują się w aktach sprawy. Zauważono, że faktycznie pojawia się w nich stwierdzenie, że w opinii biegłych psychiatrów i psychologów W. R. ze względu na stan zdrowia psychicznego nie mógł i nie może brać udziału w toczących się przeciwko niemu postępowaniach, jednak stwierdzenia te dotyczą postępowań karnego i karnego skarbowego. Natomiast w przedmiotowym postępowaniu prowadzonym przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] i przez Dyrektora Izby Skarbowej W. R. bierze czynny udział, o czym świadczą wnoszone środki zaskarżenia i potwierdzenia odbioru korespondencji. W tej sytuacji trudno uznać, że czynności były podejmowane bez świadomości strony. W piśmie z dnia 27 czerwca 2023 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymała stanowisko wyrażone w skardze. Wskazano, że strona w swoim stanowisku podkreśliła, że posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu [...], zgodnie z którym jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji i wypełniania ról społecznych, na dowód czego przedstawiła stosowną dokumentację medyczną. W takiej sytuacji, zgodnie z opinią biegłych z zakresu psychiatrii i psychologii, wykluczony był udział skarżącego w toczącym się przeciwko niemu postępowaniu od 2 grudnia 2013 r. do 2 stycznia 2020 r. Skarżący stoi na stanowisku, że stan jego zdrowia psychicznego i stwierdzona niepełnosprawność w stopniu [...] nie pozwalały i nie pozwalają nadal na jego udział w jakimkolwiek postępowaniu. Wniesiono również o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm. - w skrócie: "p.p.s.a"). W toku sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia, przeprowadzonej na podstawie kryterium zgodności z prawem, w kontekście zarzutów sformułowanych w skardze, kluczową i najistotniejszą sporną kwestią w niniejszej sprawie, jest ocena zasadności stanowiska organu odwoławczego co do istnienia przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieważności powołanego wyżej postanowienia organu z 7 września 2020r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Organ odwoławczy uznając istnienie podstawy do stwierdzenia nieważności z urzędu ww. postanowienia, wskazał na art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (rażące naruszenie prawa) stwierdzając, że postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego opiera się na błędnych ustaleniach faktycznych dotyczących biegu terminu przedawnienia egzekwowanego zobowiązania podatkowego, co w rezultacie spowodowało błędne zastosowanie w sprawie art. 59 § 4 w związku z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Jakkolwiek skarżący nie zawarł w skardze zarzutów kwestionujących zasadność zastosowania w tej sprawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., to Sąd nie będąc związanym zarzutami skargi, dokonał także w tym zakresie sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia. Zgodnie z art. 156 § 1 k.p.a., stosowanym w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie art. 18 u.p.e.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco; 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. W kontekście podstaw stwierdzenia nieważności wskazanych w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wyjaśnić należy, że w przypadku decyzji wydanej bez podstawy prawnej chodzi o sytuację, w której albo nie ma przepisu prawnego, który umocowuje administrację publiczną do działania, albo też przepis jest, ale nie spełnia wymagań podstawy prawnej działania organów tej administracji, polegającego na wydawaniu decyzji administracyjnych i postanowień, rozumianych jako indywidualne akty administracyjne zewnętrzne. Odnosi się to do sytuacji, gdy decyzja nie odpowiada żadnemu normatywnemu wzorcowi decyzji i można to stwierdzić przez analizę jej samej oraz obowiązujących przepisów prawa, bez odwoływania się do sfery faktu. Mogą jednak o tym przesądzać także braki w sferze faktycznej, gdy opiera się ona na stanie faktycznym skrajnie odmiennym od tego, który warunkuje czynności jurysdykcyjne, a także w razie braku objętej jej hipotezą czynności konwencjonalnej czy oświadczenia potencjalnego adresata decyzji. Pozostałe przypadki istotnego naruszenia podstawy prawnej winny być raczej kwalifikowane w kategoriach rażącego naruszenia (wyrok NSA z 22 września 2021 r., II OSK 87/21; i powołane tam piśmiennictwo; ww. wyrok oraz orzeczenia powołane w dalszej części uzasadnienia dostępne są na stronie internetowej:orzeczenia.nsa.gov.pl). Z kolei o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jak to już wielokrotnie wskazywano w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych, decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa. Nie chodzi więc o spór o wykładnię prawa, gdyż odmienność wykładni budzących wątpliwości przepisów prawa nie może być podstawą żądania stwierdzenia nieważności decyzji, lecz o działanie wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w prawie. Innymi słowy, o rażącym naruszeniu prawa można mówić wyłącznie w sytuacji, gdy proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu prowadzi do wniosku, że pozostają one ze sobą w jawnej sprzeczności. Brak któregoś z wymienionych powyżej elementów wyklucza możliwość uznania, że doszło do wydania decyzji administracyjnej z rażącym naruszeniem prawa (wyrok NSA z 12 października 2022 r. , II OSK 1475/21 i powołane tam orzecznictwo; wyrok NSA z dnia 11 października 2022 r., III OSK 1339/21). W świetle powyższego - w ocenie Sądu - organ odwoławczy prawidłowo uznał, że postanowienie z 7 września 2020 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego jest dotknięte kwalifikowaną wadą prawną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Nie budzi zastrzeżeń Sądu dokonana przez organ analiza dotycząca biegu terminu przedawnienia i skutków jego zawieszenia, które trwało do 2 stycznia 2020 r. Organ prawidłowo ustalił, że termin przedawnienia co do zobowiązań w podatku od towarów i usług za styczeń, marzec – listopad 2008 r., upłynie z końcem 24 lipca 2023 r. Nie było zatem uzasadnionych podstaw do umorzenia (co do tych zaległości podatkowych) postępowania egzekucyjnego już w dniu 7 września 2020 r. Zdaniem Sądu doszło zatem w sprawie do nieuprawnionego zastosowania przez organ egzekucyjny art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., które to uchybienie - w okolicznościach tej sprawy - zakwalifikować należy jako rażące naruszenie prawa. Jak wynika z uzasadnienia skargi i pisma procesowego z 27 czerwca 2023 r., skarżący akcentuje przede wszystkim okoliczności dotyczące stanu zdrowia psychicznego i stwierdzonej niepełnosprawności oraz i ich wpływu na możność brania udziału w postępowaniu administracyjnym. Podkreślić należy, że skarżący odwołuje się do opinii biegłych z zakresu psychiatrii i psychologii, sporządzonych w związku z toczącym się postępowaniem karnym. Odnosząc się w tej części do zarzutów skargi Sąd zwraca uwagę, że udział skarżącego w postępowaniu karnym wykluczony był w okresie od 2 grudnia 2013 r. do 2 stycznia 2020 r. (co wynika z ww. pisma z 27 czerwca 2023 r.). Tymczasem zaskarżone postanowienia wydane zostały znacznie później (31 grudnia 2021 r. i 17 marca 2022 r.). Znamienne jest, że skarżący nie kwestionuje ze wskazanych przez siebie przyczyn udziału w postępowaniu egzekucyjnym do momentu jego umorzenia, tj. 7 września 2020 r. Sąd zwraca ponadto uwagę, że powołane przez skarżącego opinie biegłych dotyczyły możliwości wzięcia przez niego udziału w postępowaniu karnym, które w zakresie gwarancji procesowych i innych wymogów proceduralnych istotnie różni się od postępowania egzekucyjnego w administracji. W tym ostatnim postępowaniu z zasady nie wymaga się osobistego stawiennictwa przed organem egzekucyjnym, ani nie prowadzi się postępowania dowodowego, w tym dowodu z przesłuchania zobowiązanego. Takiej potrzeby nie było w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec skarżącego. Zauważyć też należy, że skarżący brał udział w tym postępowaniu, a po wydaniu postanowienia przez organ I instancji, skarżący - nie kwestionując skuteczności doręczenia tego postanowienia - złożył zażalenie. Jak ustalił organ odwoławczy, żadne z wydanych wobec skarżącego orzeczeń przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, nie uwzględnił jako przyczyny niepełnosprawności choroby psychicznej. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał, że wskazany przez niego stan zdrowia realnie uniemożliwił mu wzięcie udziału w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia z urzędu nieważności postanowienia umorzeniu postępowania egzekucyjnego z 7 września 2020 r. Zdaniem Sądu analiza toku postępowania administracyjnego nie pozwala na uznanie, że organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w sposób istotny dla wyniku sprawy. Zauważyć należy, że skarżący w żaden sposób nie wykazał "istotności" zarzucanych naruszeń i ich wpływu na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Orzeczenie w przedmiocie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu wyda referendarz sądowy na posiedzeniu niejawnym.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI