I SA/Po 39/26

I SA/Po 39/26 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2026-02-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-01-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Mirella Ławniczak
Piotr Ławrynowicz /sprawozdawca/
Szymon Widłak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Zawieszenie/podjęcie postępowania
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 97 par. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 1210
art. 102 ust. 4, art. 102 ust. 1 pkt 4, art. 102 ust. 1aa
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t. j.)
Sentencja
Dnia 25 lutego 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Piotr Ławrynowicz (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 lutego 2026 roku sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 września 2025 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Starosty [...] z dnia 15 lipca 2025 r., nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 100,00 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 8 września 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO lub organ odwoławczy), po rozpatrzeniu zażalenia M. P. (dalej: skarżący), utrzymało w mocy postanowienie Starosty [...] (dalej: starosta lub organ I instancji) z 15 lipca 2025 r. o zawieszeniu postępowania w sprawie zatrzymania skarżącemu prawa jazdy z powodu przekroczenia dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym do czasu uzyskania prawomocnego rozstrzygnięcia.
W sprawie ustalono i przyjęto następujący stan faktyczny i prawny.
Dnia 9 czerwca 2025 r. do Starosty wpłynęło zawiadomienie z Komisariatu Policji w R. o przekroczeniu przez skarżącego dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym wraz z zatrzymanym elektronicznie dokumentem prawa jazdy w trybie art. 135 ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1047 ze zm., dalej: P.r.d.).
Dlatego organ I instancji 16 czerwca 2025 r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy na okres 3 miesięcy.
W związku z powyższym i w związku z wydaniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 grudnia 2022 r. sygn. K 4/21, Starosta zwrócił się do Komisariatu Policji w R. o udzielenie informacji, do którego Sądu skierowany został wniosek wskazując, że informacja ta oraz prawomocne rozstrzygnięcie w tej sprawie są niezbędne w celu wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy.
Dnia 24 czerwca 2025 r. Starosta otrzymał odpowiedź, w której podano, że w związku z ww. sprawą dot. skarżącego wniosek został skierowany do Sądu Rejonowego w O. W.. II Wydział Karny.
W tej sytuacji Starosta na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 oraz art. 101 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: K.p.a.) w zw. z art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1210 ze zm., dalej: u.k.p.) uznał za zasadne zawiesić postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie, co stwierdził postanowieniem z 15 lipca 2025 r.
M. P. w zażaleniu na to postanowienie zarzucił Staroście naruszenie art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. poprzez jego niezastosowanie i zawieszenie postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy w oparciu o ten przepis organ wydający decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy nie jest uprawniony do weryfikowania przypisanego kierowcy wykroczenia pod względem merytorycznym. Orzeczenie w ten sprawie ma bowiem charakter związany, co oznacza, że na skutek zawiadomienia organu o naruszeniu przepisu (przekroczenie dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h w obszarze zabudowanym) starosta zobowiązany jest do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Mając to na względzie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zobowiązanie Starosty do niezwłocznego wydania decyzji o zatrzymaniu mu prawa jazdy na czas określony.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie Starosty [...] (jak wskazano na wstępie) wskazało, że zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. "Zagadnienie wstępne" to zaś sytuacja, w której wydanie merytorycznego orzeczenia przez organ w danej sprawie uwarunkowane jest od rozstrzygnięcia innego organu – istnieje więc ścisła zależność pomiędzy uprzednim rozstrzygnięciem a rozpatrzeniem danej sprawy i np. wydaniem konkretnej decyzji. Chodzi o kwestię, która bezwzględnie uzależnia rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji od uprzedniego jej rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołało treść art. 102 ust. 1 pkt 4 i art. 102 ust. 1c w zw. z art. 1e u.k.p. i uznało, że treść powołanych przepisów przesądza, że decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy ma charakter związany. Oznacza to, że organ administracji publicznej zobowiązany jest wydać taką decyzję (i nadać jej rygor natychmiastowej wykonalności), jeżeli zostanie spełniona którakolwiek z przesłanek wymienionych w art. 102 ust. 1 u.k.p. W niniejszej sprawie będzie to powzięcie informacji, że kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze dodało, że z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 541) w zw. z art. 135 ust. 1 pkt 1a P.r.d. wynika, iż podmiot, który ujawnił popełnienie naruszenia polegającego m.in. na kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym lub wydał prawomocne rozstrzygnięcie za to naruszenie, niezwłocznie powiadamia o tym starostę właściwego ze względu na miejsce zamieszkania kierującego pojazdem.
Organ odwoławczy podkreślił, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 13 grudnia 2022 r. sygn. K 4/21 orzekł, że art. 7 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy zmieniającej, rozumiany w ten sposób, że podstawę wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 u.k.p. stanowi wyłącznie informacja organu kontroli ruchu drogowego ujawnieniu popełnienia czynu opisanego w art. 135 ust. 1 pkt 2 P.r.d., jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przytoczyło fragmenty uzasadnienia ww. wyroku TK i w związku z tym przyjęło, iż jeśli podczas kontroli drogowej kierujący pojazdem nie formułuje zastrzeżeń dotyczących prawidłowości ustaleń organu kontroli ruchu drogowego i przyjmuje mandat karny, który staje się w ten sposób prawomocny, to ten mandat stanowi wyczerpujący dowód stanu faktycznego sprawy. Skoro w niniejszej sprawie skarżący odmówił przyjęcia mandatu, a sprawę skierowano do sądu, to zasadnie organ I instancji zawiesił postępowanie administracyjne, uzależniając rozstrzygnięcie od ostatecznego orzeczenia sądu dotyczącego przekroczenia przez kierowcę dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h.
M. P. wnosząc do tutejszego Sądu skargę na powyższe postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze zarzucił organowi naruszenie:
1. art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. poprzez jego niezastosowanie i zawieszenie postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy w oparciu o ten przepis organ wydający decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy nie jest uprawniony do weryfikowania przypisanego kierowcy wykroczenia pod względem merytorycznym (jak w odwołaniu),
2. art. 7 K.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności oraz zasady słusznego interesu indywidualnego skutkujące niemożnością zwrotu prawa jazdy pomimo upływu 3-miesięcznego okres od zatrzymania prawa jazdy, z uwagi na brak wydania przez Starostę decyzji.
Mając na uwadze podniesione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu I instancji, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz zabezpieczenie postępowania poprzez zlecenie Staroście wprowadzenie do systemu informatycznego danych dotyczących początkowego i końcowego terminu zatrzymania skarżącemu prawa jazdy.
W odpowiedzi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skargę jako zasadną należało uwzględnić.
Sąd wyjaśnia, że niniejszą sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.), dalej: P.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest m.in. postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. Nie budzi wątpliwości, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest ostateczne postanowienie kończące postępowanie wydane na skutek wniesienia zażalenia w postępowaniu administracyjnym, a więc mieszczące się w katalogu postanowień wskazanych w art. 119 pkt 3 P.p.s.a. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 P.p.s.a.).
W dalszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie. Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W przypadku zaś gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 P.p.s.a. skarga, zgodnie z art. 151 P.p.s.a., podlega oddaleniu w całości albo w części.
Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Odnosząc się do sformułowanego w skardze wniosku o "zabezpieczenie postępowania poprzez zlecenie Staroście wprowadzenie do systemu informatycznego danych dotyczących początkowego i końcowego terminu zatrzymania skarżącemu prawa jazdy" Sąd pragnie wyjaśnić, że przepisy P.p.s.a. regulujące postępowanie przed sądami administracyjnymi nie przewidują instytucji procesowej "zabezpieczenia" na wzór instytucji zabezpieczenia roszczeń niepieniężnych przewidzianych w procedurze cywilnej (art. 755 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego). W związku z tym wniosku strony w tym zakresie nie można było uwzględnić.
Przechodząc do meritum sprawy wskazać należy, że kontroli Sądu podlega postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 8 września 2025 r. utrzymujące w mocy postanowienie Starosty [...] z 15 lipca 2025 r. o zawieszeniu postępowania administracyjnego w sprawie zatrzymania skarżącemu prawa jazdy kategorii [...], [...], [...], [...], [...]. Przyczyną zawieszenia postępowania było skierowanie przez Komisariat Policji w R. do Sądu Rejonowego w O. W.. II Wydział Karny wniosku o ukaranie skarżącego za kierowanie przez niego pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym.
Spór pomiędzy skarżącym a organami orzekającymi dotyczy w istocie rozstrzygnięcia kwestii, czy w okolicznościach rozpoznawanej sprawy postępowanie administracyjne w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy nie może być prowadzone do czasu zakończenia postępowania o ukaranie w związku z przekroczeniem dopuszczalnej prędkości i należało je zawiesić.
Stosownie do art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W świetle tego przepisu przyjmuje się, że "zagadnienie wstępne" to przeszkoda powstająca lub ujawniona w toku postępowania, której usunięcie jest istotne z punktu widzenia możliwości realizacji celu tego postępowania i ma bezpośredni wpływ na jego wynik. Jest to zagadnienie odrębne od sprawy administracyjnej, na tle której wystąpiło, a właściwym do jego rozstrzygnięcia jest inny organ lub sąd. Istotnym elementem zagadnienia wstępnego, w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., jest istnienie ścisłej zależności (związku przyczynowego) pomiędzy uprzednim rozstrzygnięciem a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Zagadnieniem prejudycjalnym w znaczeniu omawianego przepisu może być jedynie taka kwestia, która bezwzględnie uzależnia rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji od uprzedniego jej rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego powinno zależeć rozpatrzenie sprawy administracyjnej w ogóle. Brak rozstrzygnięcia określonego zagadnienia musi uniemożliwiać zakończenie sprawy administracyjnej co do istoty, nie zaś jedynie determinować kierunek wydawanej przez organ administracji publicznej decyzji. Tym samym rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd stanowi konieczny warunek wydania decyzji przez organ w postępowaniu, przed którym wyłoniło się zagadnienie wstępne (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 6 kwietnia 2017 r., sygn. II OSK 1985/15; z 14 marca 2018 r., sygn. II OSK 1268/16 – publ.: baza CBOSA). Organ, przed którym toczy się postępowanie w sprawie głównej, musi zatem ustalić związek przyczynowy między rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym. O istnieniu takiej zależności, która musi mieć charakter bezpośredni, przesądza treść przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę prawną decyzji administracyjnej.
Postanowienie o zawieszeniu postępowania ma charakter incydentalny względem sprawy głównej, ale istotny ze względu na skutki procesowe zawieszenia postępowania, które polegają na wstrzymaniu toku postępowania, ponieważ w trakcie zawieszenia postępowania w sprawie nie są podejmowane w zasadzie żadne czynności procesowe. Nie biegną także żadne terminy. Tymczasem strona ma prawo do sprawnego działania instytucji publicznych. Jednym z elementów sprawnego działania, zgodnie z art. 12 K.p.a., jest szybkość postępowania. Zasada osiągania końcowego celu postępowania administracyjnego w najkrótszym czasie należy do podstawowych zasad dobrego postępowania. Każdy dzień zwłoki odsuwa moment realizacji tego celu. Ponieważ postępowanie urzeczywistnia postulat praworządności, powolność postępowania oddala moment realizacji nakazu prawa bądź go udaremnia (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Legalis/el. 2022, wyd. 18).
Zagadnienie wstępne jest kwestią materialnoprawną pojawiającą się w toku sprawy administracyjnej, która uniemożliwia – bez uprzedniego jej rozstrzygnięcia – załatwienie istoty sprawy administracyjnej (por. wyroki NSA z 7 października 2010 r., II OSK 1543/09; z 2 grudnia 2010 r., II GSK 1028/09; z 21 kwietnia 2020 r., II OSK 2284/19). Nie chodzi tu o konieczność wyjaśnienia nawet poważnych wątpliwości dotyczących kwestii prawnych sprawy, lecz o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego, bez rozstrzygnięcia którego nie jest możliwe wydanie orzeczenia w sprawie głównej. Prejudycjalność zachodzi tylko wtedy, gdy rozstrzygnięcie co do pewnej kwestii prawnej stanowi wiążącą przesłankę wydania decyzji w postępowaniu głównym. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd, wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe (por. wyroki NSA: z 17 lipca 2003 r., II SA 427/02; z 24 stycznia 2024 r., II OSK 1064/21; z 27 marca 2024 r, I OSK 2467/20).
Organ II instancji w zaskarżonym postanowieniu stwierdził, że skoro organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie zatrzymania prawa jazdy na podstawie informacji z Komisariatu Policji w R. o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 2 lit. a) P.r.d., a zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 13 grudnia 2022 r., sygn. akt K 4/21, powyższa informacja nie może stanowić podstawy wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 u.k.p., to zasadne było zawieszenie postępowania w sprawie do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia wydanego przez Sąd Rejonowy w O. W..
Wskazać należy, że Trybunał Konstytucyjny wspomnianym wyrokiem z 13 grudnia 2022 r., sygn. akt K 4/21 stwierdził, że art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 541, z późn. zm.), rozumiany w ten sposób, że podstawę wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1212, z późn. zm.), stanowi wyłącznie informacja organu kontroli ruchu drogowego o ujawnieniu popełnienia czynu, opisanego w art. 135 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 988, z późn. zm.), jest niezgodny z art. 2 Konstytucji R. P..
Zauważyć należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych pojawiły się rozbieżne poglądy w odniesieniu do wykładni art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy zmieniającej Kodeks karny.
Według pierwszego z nich organ wydający decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy w oparciu o art. 102 ust. 4 u.k.p. nie jest uprawniony do weryfikowania przypisanego kierowcy wykroczenia pod względem merytorycznym. Przedmiotowe orzeczenie ma bowiem charakter związany, co oznacza, że na skutek zawiadomienia właściwego organu o naruszeniu przepisu (przekroczeniu dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym), starosta zobowiązany jest do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Organ administracyjny nie prowadzi własnych ustaleń dotyczących faktu rażącego naruszenia prędkości, lecz z woli ustawodawcy opiera swoje rozstrzygnięcie na przekazanej mu informacji, która ma charakter dokumentu urzędowego.
Zgodnie z drugim stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie, z przepisu art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. wynika obowiązek wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, ale tylko wtedy, jeżeli prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy administracyjnej odpowiada hipotezie tej normy, tj. kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. W sytuacji, kiedy kierujący pojazdem kwestionuje fakt popełnienia spornego wykroczenia, orzeczenie o zatrzymaniu prawa jazdy nie może być wydane jedynie w oparciu o przekazaną staroście informację Policji.
Wobec powyższej różnicy poglądów w judykaturze, Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 1 lipca 2019 r. podjął uchwałę o sygn. akt I OPS 3/18 stwierdzając, że podstawę wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy w trybie art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o zmianie K.k. może stanowić wyłącznie informacja o ujawnieniu czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z przekroczeniem dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym (publ.: ONSAiWSA 2019/5/72, por. wyrok NSA z 17 stycznia 2023 r., sygn. II GSK 842/22, publ.: baza CBOSA).
Przedstawiona powyżej wykładnia normy materialnoprawnej art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. w konsekwencji wyznacza także zakres postępowania dowodowego w sprawie zatrzymania prawa jazdy w związku z przekroczeniem dopuszczalnej prędkości o ponad 50 km/h na obszarze zabudowanym. Przepis ten (o niezmienionej treści od 18.05.2015 r.) wskazuje, że podstawą wydania decyzji, o której mowa powołanym przepisie jest informacja pochodząca od organów Policji, o której mowa w art. 135 ust. 1 pkt 2a P.r.d., przekazana staroście jako organowi właściwemu w sprawie zatrzymania prawa jazdy. Powyższa informacja stanowi dokument urzędowy i w tym zakresie podlega weryfikacji w trybie postępowania administracyjnego. Obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa nie przewidują odrębnych narzędzi przeprowadzania tej weryfikacji przez starostę. Odpowiedzialność za treść tej informacji natomiast ponosi podmiot, który ujawnił popełnienie naruszenia, a w aspekcie odszkodowawczym Skarb Państwa (zob. uchwała składu 7 sędziów NSA z 1 lipca 2019 r. sygn. akt I OPS 3/18; wyrok NSA z 4 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 670/17 oraz z 17 stycznia 2023 r., sygn. akt II GSK 873/22 – publ. jak wyżej).
Jak trafnie zauważa się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyrok NSA z 29 lipca 2025 r., sygn. II GSK 158/25, publ. j.w.) zakresowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 grudnia 2022 r., dotyczy konstytucyjności art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 marca 2015 r. ustawy zmieniająca Kodeks karny. Zgodnie z tym wyrokiem wymieniony wyżej przepis rozumiany w ten sposób, że podstawę wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 u.k.p., stanowi wyłącznie informacja organu kontroli ruchu drogowego o ujawnieniu popełnienia czynu opisanego w art. 135 ust. 1 pkt 2 P.r.d., jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 listopada 2025 r., sygn. akt II GSK 854/25 (publ. j.w.), iż systemowa analiza zakresowego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 grudnia 2022 r. oraz obowiązującego od 2015 r. w niezmienionym brzmieniu art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. wskazuje jednoznacznie, iż Starosta (...) miał nie tylko prawo, ale i obowiązek wydać na podstawie powyższego przepisu decyzję administracyjną o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy z uwzględnieniem powyższego wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Decyzja taka ma charakter związany, a organom nie przysługuje w tym zakresie prawo do skorzystania z tzw. uznania administracyjnego. Okolicznością faktyczną, na podstawie, której organ stwierdza wystąpienie tej przesłanki jest przekroczenie przez kierującego pojazdem dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym (por. wyrok NSA z 29 października 2024 r., sygn. akt II GSK 1139/24), zaś w przypadku poddania w wątpliwość powyższej okoliczności faktycznej organ, jest zobowiązany przeprowadzić dodatkowe postępowanie wyjaśniające.
W związku z powyższym - w ocenie Sądu - okoliczności rozpatrywanej sprawy nie uzasadniają stanowiska, że mamy do czynienia z zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., a więc z taką sytuacją, gdy bez jego rozstrzygnięcia nie jest możliwe zakończenie postępowania administracyjnego w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy w ogóle. Podkreślić raz jeszcze należy, że brak rozstrzygnięcia określonego zagadnienia prejudycjalnego musi uniemożliwiać zakończenie sprawy administracyjnej w ogóle, nie zaś jedynie determinować kierunek wydawanej przez organ administracji publicznej decyzji. Brak uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego musi wykluczać każde, zarówno pozytywne, jak i negatywne dla strony zakończenie postępowania administracyjnego.
Postępowanie przed sądem powszechnym w sprawie ukarania kierującego w związku z przekroczeniem przez niego dopuszczalnej prędkości na terenie zabudowanym nie stanowi zagadnienia wstępnego w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zatrzymania prawa jazdy w trybie art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. Powyższe oznacza, że brak jest podstaw do zastosowania art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i zawieszenia przez organ postępowania w sprawie zatrzymania prawa jazdy do czasu zakończenia postępowania karnego o ukaranie w związku z przekroczeniem przez kierowcę dopuszczalnej prędkości w obszarze zabudowanym o więcej niż 50 km/h (por. wyrok WSA w Lublinie z 12 września 2024 r., III SA/Lu 433/24, czy wyrok WSA w Łodzi z 22 stycznia 2025 r., sygn. III SA/Łd 862/24 – publ. j.w.). Zagadnieniem wstępnym nie może być wyjaśnienie okoliczności faktycznych (por. wyrok NSA z 4 kwietnia 2023 r., sygn. III FSK 470/22 – publ. j.w.).
Zdaniem Sądu pomiędzy postępowaniem administracyjnym i postępowaniem karnym istnieje zatem tylko związek pośredni. Przepis art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. nie uzależnia bowiem możliwości wydania przez starostę decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy od wcześniejszej oceny w kwestii prawidłowości zatrzymania prawa jazdy przez organ Policji. Należy zwrócić uwagę, że treść przepisu art. 102 ust. 1aa u.k.p. także nie zabrania organowi administracji publicznej poczynienia ustaleń odnośnie przyczyn przekroczenia przez kierowcę dopuszczalnej prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Ów przepis określa, że przepisów ust. 1 pkt 4 i 5 nie stosuje się, jeżeli kierujący pojazdem dopuścił się naruszenia, o którym mowa w tym przepisie, działając w celu uchylenia bezpośredniego niebezpieczeństwa grożącego dobru chronionemu prawem, jeżeli niebezpieczeństwa tego nie można było uniknąć inaczej, a poświęcone dobro w postaci bezpieczeństwa na drodze przedstawiało wartość niższą od dobra ratowanego.
Skarżącemu nieprezentowanemu przez profesjonalnego pełnomocnika należy – w zgodzie z art. 6 P.p.s.a. - wyjaśnić, że zakończenie postępowania administracyjnego ostateczną decyzją o zatrzymaniu prawa jazdy będzie uprawniało stronę do wznowienia tego postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., jeżeli później zostanie ustalone, że pomiar prędkości został błędnie dokonany, albowiem wyjdzie na jaw istotna dla sprawy nowa okoliczność faktyczna istniejąca w dniu wydania decyzji, nieznana organowi, który wydał decyzję.
Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 P.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji.
O kosztach sądowych Sąd orzekł na mocy art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. Koszty te obejmują uiszczony przez skarżącego wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł.