I SA/Po 386/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2012-05-31
NSApodatkoweWysokawsa
VATcesja wierzytelnościzwolnienie VATobrótinterpretacja podatkowausługaodpłatnośćwindykacja

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił interpretację Ministra Finansów, uznając, że nieodpłatna cesja wierzytelności nie stanowi usługi podlegającej opodatkowaniu VAT.

Spółka z o.o. wniosła o interpretację przepisów VAT dotyczącą cesji wierzytelności. Spółka korzystała ze zwolnienia VAT z tytułu nieprzekroczenia limitu obrotu i zamierzała zawierać nieodpłatne umowy cesji wierzytelności. Minister Finansów uznał, że cesja wierzytelności jest usługą podlegającą opodatkowaniu VAT. WSA w Poznaniu uchylił tę interpretację, stwierdzając, że nieodpłatna cesja wierzytelności nie jest usługą w rozumieniu ustawy o VAT, powołując się na orzecznictwo NSA.

Spółka z o.o. "C." zwróciła się do Ministra Finansów o pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie cesji wierzytelności. Spółka, korzystając ze zwolnienia od podatku VAT z tytułu nieprzekroczenia granicznej wartości obrotu (art. 113 ust. 1 ustawy o PTU), planowała zawierać z innymi podmiotami umowy cesji wierzytelności. Kluczowe warunki umów zakładały, że zbywca dokona cesji wierzytelności na rzecz wnioskodawczyni, która zobowiąże się do odzyskania tych wierzytelności. W przypadku sukcesu, spółka zwracała część odzyskanej kwoty zbywcy, pomniejszoną o koszty windykacji i wynagrodzenie. W przypadku nieskuteczności windykacji, spółka mogła zwrócić wierzytelność bez wynagrodzenia. Spółka zadała pytania, jak cesja wpłynie na wartość obrotu uzasadniającą zwolnienie VAT oraz jak udokumentować pobranie wynagrodzenia. Spółka uważała, że cesja jest neutralna dla limitu zwolnienia, a wynagrodzenie będzie obrotem. Minister Finansów uznał stanowisko spółki za nieprawidłowe, twierdząc, że usługi ściągania długów i factoringu podlegają opodatkowaniu VAT i nie mogą korzystać ze zwolnienia. WSA w Poznaniu uchylił zaskarżoną interpretację. Sąd uznał, że nieodpłatna cesja wierzytelności nie stanowi usługi podlegającej opodatkowaniu VAT, powołując się na wyrok NSA z dnia 19 marca 2012 r., I FPS 5/11. Sąd podkreślił, że podstawowym warunkiem uznania transakcji za odpłatną usługę jest wystąpienie wynagrodzenia bezpośrednio związanego z tą czynnością. W przypadku nieodpłatnej cesji, takie wynagrodzenie nie występuje, a sama czynność nie jest usługą w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o PTU. Sąd oddalił zarzuty dotyczące wydania trzech odrębnych interpretacji i pobrania opłat, uznając je za niezasadne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, nieodpłatna cesja wierzytelności nie stanowi usługi podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Uzasadnienie

Podstawowym warunkiem uznania transakcji za odpłatną usługę jest wystąpienie wynagrodzenia bezpośrednio związanego z tą czynnością. W przypadku nieodpłatnej cesji wierzytelności takie wynagrodzenie nie występuje, a sama czynność nie jest usługą w rozumieniu ustawy o VAT.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (19)

Główne

u.p.t.u. art. 113 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 43 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 5 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

p.p.s.a. art. 146 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.p.t.u. art. 7 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 8 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 8 § 3

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 15 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 15 § 2

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 19 § 4

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 41 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 43 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 96 § 3

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 106 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 113 § 2

Ustawa o podatku od towarów i usług

Ustawa z dnia 2 grudnia 2009 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług art. 2

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 28 listopada 2008 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług art. 9 § 1

k.c. art. 509

Kodeks cywilny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nieodpłatna cesja wierzytelności nie stanowi usługi podlegającej opodatkowaniu VAT. Nabycie wierzytelności na własne ryzyko po cenie niższej od wartości nominalnej nie jest usługą w rozumieniu ustawy o PTU. Kluczowe jest istnienie bezpośredniego wynagrodzenia za usługę.

Odrzucone argumenty

Cesja wierzytelności jest usługą podlegającą opodatkowaniu VAT. Usługi ściągania długów i factoringu nie mogą korzystać ze zwolnienia. Momentem wykonania usługi jest moment wykupu wierzytelności.

Godne uwagi sformułowania

nieodpłatna cesja wierzytelności nie stanowi usługi podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podstawowym i koniecznym warunkiem do uznania transakcji za odpłatną usługę, a więc czynność opodatkowaną, jest wystąpienie wynagrodzenia bezpośrednio związanego z tą czynnością żadna transakcja nabycia na własne ryzyko wierzytelności trudnej, po cenie niższej od jej wartości nominalnej, nie będzie mogła być zakwalifikowana jako świadczona przez nabywcę wierzytelności usługa

Skład orzekający

Dominik Mączyński

sprawozdawca

Jerzy Małecki

członek

Katarzyna Nikodem

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że nieodpłatna cesja wierzytelności nie podlega opodatkowaniu VAT, nawet jeśli spółka zamierza odzyskiwać wierzytelności. Podkreślenie znaczenia odpłatności dla opodatkowania usług."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy cesja jest faktycznie nieodpłatna. Interpretacja opiera się na orzecznictwie NSA.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia VAT związanego z cesją wierzytelności, które może mieć praktyczne znaczenie dla wielu firm. Wyrok wyjaśnia kluczową kwestię odpłatności usług.

Nieodpłatna cesja wierzytelności a VAT: kluczowe rozstrzygnięcie sądu

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Po 386/12 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2012-05-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-04-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Dominik Mączyński /sprawozdawca/
Jerzy Małecki
Katarzyna Nikodem /przewodniczący/
Symbol z opisem
6560
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I FSK 1254/12 - Postanowienie NSA z 2013-11-07
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną interpretację
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 54 poz 535
art. 113 ust. 1, art. 43 ust. 1 pkt 9
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Małecki Sędzia WSA Dominik Mączyński (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2012r. sprawy ze skargi "C" Sp. z o.o. w P na interpretację indywidualną Ministra Finansów działającego przez organ upoważniony Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług I. uchyla zaskarżoną interpretację; II. zasądza od Ministra Finansów działającego przez organ upoważniony Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej Spółki kwotę [...]zł tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Uzasadnienie
W dniu 22 lipca 2010 r. Spółka z o.o. "C." z siedzibą w P. wniosła o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie cesji wierzytelności.
Wnioskodawczyni przedstawiając zdarzenie przyszłe wyjaśniła, że korzysta ze zwolnienia od podatku VAT wynikającego z nieprzekroczenia granicznej wartości obrotu powodującego powstanie obowiązku podatkowego w tym zakresie (art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze, dalej: ustawa o PTU), jednak dopuszcza, iż w toku dalszej działalności dokona ona rejestracji jako podatnik VAT.
Spółka zamierza zawierać z innymi podmiotami umowy cesji wierzytelności, której wzór zamieściła we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej. Do podstawowych warunków tych umów ma należeć to, iż zbywca dokonuje cesji wierzytelności na wnioskodawczynię. Spółka zobowiązuje się dążyć do odzyskania tych wierzytelności. W przypadku odniesienia przez zainteresowaną sukcesu, zwraca ona część odzyskanej wierzytelności zbywcy; w przypadku zaś nieskuteczności windykacji, wnioskodawczyni dokonuje lub może dokonać zwrotu wierzytelności bez wynagrodzenia. Wysokość części odzyskanej wierzytelności zwracanej zbywcy będzie pomniejszona o koszty lub część kosztów windykacji oraz o wynagrodzenie umowne.
W związku z powyższym zdarzeniem przyszłym "C. sp. z o.o." zadała organowi następujące pytania:
w jaki sposób dokonana cesja wierzytelności wpłynie na wartość obrotu uzasadniającą zwolnienie od podatku VAT?
W jaki sposób Spółka powinna udokumentować w stosunku do pierwotnych zbywców wierzytelności fakt pobrania wynagrodzenia za ściągnięcie należności?
Przedstawiając własne stanowisko w zakresie pytania pierwszego wnioskodawczyni wyraziła pogląd, że dokonana cesja będzie neutralna dla limitu zwolnienia od podatku od towarów i usług o którym mowa w art. 113 ust. 1 ustawy o PTU. Samo podpisanie umowy cesji nie spowoduje wzrostu obrotu w rozumieniu tego artykułu. Skutek taki może powstać w chwili ściągnięcia wierzytelności. Wartość pozostałego do wykorzystania limitu uprawniającego do zwolnienia zostanie wtedy zmniejszona o wartość pobranego przez Spółkę wynagrodzenia. Wynika to z faktu, że to właśnie wartość wynagrodzenia będzie obrotem w rozumieniu przepisów ustawy o PTU.
Natomiast odnośnie do pytania drugiego Spółka zajęła stanowisko, w myśl którego tak długo jak będzie korzystała ze zwolnienia od podatku od towarów i usług, udokumentowanie pobrania wynagrodzenia za ściągnięcie należności będzie następowało w drodze wystawienia zbywcy rachunku na wysokość pobranego wynagrodzenia. Jeżeli uzyska ona status podatnika VAT, zamiast rachunku wystawiać będzie faktury.
W wydanej w dniu [...] listopada 2010 r. interpretacji indywidualnej, nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w P. – działając w imieniu Ministra Finansów – uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe.
Wskazując na treść art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 15 ust. 1 i 2, art. 19 ust. 4, art. 41 ust. 1, art. 43 ust. 1 pkt 1, art. 96 ust. 3, art. 106 ust. 1, art. 113 ust. 1 i 2 ustawy o PTU, art. 2 ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 215, poz. 1666) oraz § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 listopada 2008 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 212, poz. 1337 ze zm.), organ podatkowy uznał stanowisko wnioskodawczyni w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego: za nieprawidłowe - w zakresie pytania pierwszego, a za prawidłowe - w zakresie pytania drugiego.
W uzasadnieniu organ podatkowy wskazał, że usługi ściągania długów i factoringu nie zostały zdefiniowane w polskich przepisach prawa i należą do tzw. umów nienazwanych. Co do zasady factoring polega na tym, że faktor trudniący się zawodowo tego typu działalnością nabywa wierzytelności przysługujące przedsiębiorcy (factorantowi) z tytułu dokonania sprzedaży lub wykonania usług w zamian za określoną kwotę, odpowiadającą wartości nominalnej wierzytelności pomniejszonej o dyskonto uwzględniające wynagrodzenie faktora.
W pojęciu usług ściągania długów i factoringu mieści się zatem m.in. skup wierzytelności w celu ich windykacji we własnym zakresie lub odprzedaży. Usługa tego typu polegająca na "wyręczeniu" klienta z czynności zmierzających do odzyskania długu, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług bez możliwości skorzystania ze zwolnienia. W tym miejscu należy wskazać, że ustawa o podatku od towarów i usług nie uzależnia opodatkowania usług factoringu od rodzaju umowy zawartej pomiędzy stronami, co oznacza, że każdy typ factoringu podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Factoring na gruncie ustawy winien być – w ocenie organy - traktowany analogicznie jak cesja wierzytelności. Istota rozróżnienia usług (obrotu wierzytelnościami, inkasa oraz factoringu) sprowadza się do zapisów umów łączących strony przelewu wierzytelności, analizy ich treści oraz czynności faktycznych wynikających z tych umów. W każdym przypadku, gdy celem działania jest przejęcie wierzytelności (długu) innego podmiotu w celu wyegzekwowania (ściągnięcia długu) - usługę tę należy opodatkować. Także wówczas, gdy środkiem tego celu jest nabycie cudzej wierzytelności (z ryzykiem lub bez ryzyka wypłacalności dłużnika), która to czynność mieści się w pojęciu szeroko pojętego pośrednictwa finansowego.
W świetle powołanych wyżej regulacji prawnych organ stwierdził, że realizowana przez Spółkę czynność polegająca na nabyciu od zbywcy na podstawie umowy cesji wierzytelności, spowoduje niewątpliwie "uwolnienie" cedenta od ciężaru egzekwowania wierzytelności i stanowić będzie czynność odzyskiwania długów wyłączoną ze zwolnienia od podatku od towarów i usług.
W przypadku, gdy zarejestrowany czynny podatnik zawiera umowę cesji wierzytelności, wówczas świadczy usługę na rzecz wierzyciela, tj. zwalnia go z ciężaru ściągnięcia długu. Jeżeli podatnik - w związku z nabyciem wierzytelności zobowiązany jest wystawić fakturę, wówczas obowiązek podatkowy powstaje z chwilą jej wystawienia, jednak nie później niż w siódmym dniu od dnia wykonania usługi. Natomiast za moment wykonania usługi należy przyjąć moment przejęcia wierzytelności, tj. moment wykupu wierzytelności. Nie ma znaczenia moment faktycznej zapłaty.
Organ stanął na stanowisku, że zainteresowany usługę świadczoną na rzecz pierwotnych zbywców tak długo jak będzie korzystał ze zwolnienia podmiotowego na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy o PTU, winien dokumentować rachunkami. Jeżeli uzyska on status podatnika VAT, zobowiązany będzie dokumentować wykonane usługi na rzecz podatników wystawiając faktury VAT, stosownie do art. 106 ust. 1 ustawy.
Dodatkowo organ poinformował Spółkę, iż w kwestii zagadnień dotyczących podatku dochodowego od osób prawnych oraz podatku od czynności cywilnoprawnych wydane zostaną odrębne rozstrzygnięcia.
W wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa wnioskodawczyni wniosła o zmianę lub uchylenie m. in. powyższej interpretacji indywidualnej.
W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Dyrektor Izby Skarbowej w P. stwierdził brak podstaw do zmiany interpretacji indywidualnej w sprawie.
W skardze nadanej dnia [...] stycznia 2011 r. ""C. sp. z o.o." zarzuciła organowi podatkowemu, iż:
- wydanie na jeden wniosek trzech odrębnych interpretacji zamiast jednej narusza zasady: praworządności i zaufania (art. 120 i 121 § 1 Ordynacji podatkowej); brak jest bowiem podstawy prawnej do podziału postępowania na trzy odrębne;
- żądanie i pobranie od wnioskodawcy trzykrotnie opłaty narusza art. 14f § 2 Ordynacji podatkowej, ponieważ opłatę pobiera się od każdego stanu faktycznego, nie zaś od każdego podatku, który ten dotyczy;
- stanowisko zajęte w interpretacji nr [...] pytanie pierwsze, a w szczególności przyjęcie, iż wykonanie usługi następuje w momencie wykupu wierzytelności - nie zostało podparte żadnym przepisem prawa, a co za tym idzie narusza art. 14c § 2 Ordynacji podatkowej i zasadę praworządności;
- stanowisko zajęte przez urząd w interpretacji nr [...] pytanie pierwsze jest niezgodne z opisanym stanem faktycznym. Na moment podpisania umowy cesji nie jest bowiem znane wynagrodzenie Spółki, a co za tym idzie nie ma możliwości, tak jak twierdzi urząd: "(...) zaliczenia w tym momencie wynagrodzenia z tytułu wykonania [cesji] do wartości sprzedaży opodatkowanej". Sama cesja odbywa się bowiem, co jasno wynika z umowy, bezpłatnie. Co za tym idzie jest jasnym, że wydana interpretacja w przedstawionym stanie faktycznym jest niemożliwa do zastosowania;
- stanowisko zajęte przez urząd w interpretacji nr [...] pytanie drugie pozostaje niekompletne, ponieważ nie określa, w którym momencie powinien zostać wystawiony dokument, na jaką kwotę (wynagrodzenia czy cedowanej wierzytelności), ani czy obowiązek jego wystawienia powstanie, jeżeli spółka odzyska wyłącznie koszty sądowe i egzekucyjne. Spółka wskazała, iż stoi na stanowisku, że momentem wystawienia rachunku byłby moment wpłynięcia odzyskanej wierzytelności na rachunek Spółki, z wyłączeniem tych sytuacji, w których wpłata w całości byłaby w całości pożytkowana na pokrycie kosztów sądowych i egzekucyjnych.
W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła, że umowa cesji sama w sobie nie tworzy prawa do wynagrodzenia po stronie Spółki; podmiot ten nie jest też w stanie określić, ile ono ostatecznie wyniesie. Umowa ta ma charakter techniczny i ma na celu umożliwienie wykonania usługi. Do samego wykonania dojdzie jednak dopiero w momencie, gdy Spółce uda się ściągnąć wierzytelność. Nieuprawnione jest zatem, zdaniem strony, twierdzenie, iż dokonana cesja nie będzie neutralna dla limitu zwolnienia.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów, działając przez organ upoważniony Dyrektora Izby Skarbowej w P., wniósł o jej oddalenie uznając zarzuty podniesione w skardze za bezpodstawne.
W piśmie procesowym z dnia [...] marca 2011 r. skarżąca podtrzymując swoje stanowisko w sprawie podkreśliła, że we wniosku o wydanie interpretacji jasno wskazała, iż cesja dokonywana jest nieodpłatnie. Organ podatkowy wskazał zaś, iż dokonana cesja wierzytelności nie będzie neutralna dla limitu zwolnienia, gdyż podpisanie umowy będzie momentem wykonania usługi podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, czyli w ocenie organu wynagrodzenie z tytułu jej wykonania należy wliczyć do wartości sprzedaży opodatkowanej. Zdaniem skarżącej istnieje tutaj jawna sprzeczność, która w wydanej interpretacji nigdzie nie została wyjaśniona.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna, choć nie wszystkie podniesione zarzuty zasługują na uwzględnienie.
Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest ocena, czy w świetle przedstawionego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej zdarzenia przyszłego skarżąca spółka wykonuje na rzecz kontrahenta usługę podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług już momencie zawarcia umowy cesji.
We wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej skarżąca spółka przedstawiła zdarzenie przyszłe, w którym wyjaśniła, że korzysta ze zwolnienia od podatku VAT wynikającego z nieprzekroczenia granicznej wartości obrotu powodującego powstanie obowiązku podatkowego w tym zakresie (art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze, dalej: ustawa o PTU), jednak dopuszcza, iż w toku dalszej działalności dokona ona rejestracji jako podatnik VAT.
Spółka zamierza zawierać z innymi podmiotami umowy cesji wierzytelności, której wzór zamieściła we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej. Do podstawowych warunków tych umów ma należeć to, iż zbywca dokonuje cesji wierzytelności na wnioskodawczynię. Spółka zobowiązuje się dążyć do odzyskania tych wierzytelności. W przypadku odniesienia przez zainteresowaną sukcesu, zwraca ona część odzyskanej wierzytelności zbywcy; w przypadku zaś nieskuteczności windykacji, wnioskodawczyni dokonuje lub może dokonać zwrotu wierzytelności bez wynagrodzenia. Wysokość części odzyskanej wierzytelności zwracanej zbywcy będzie pomniejszona o koszty lub część kosztów windykacji oraz o wynagrodzenie umowne.
Odnosząc się do tak przedstawionego zdarzenia przyszłego organ podatkowy, wydając zaskarżoną interpretację, stwierdził, że realizowana przez Spółkę czynność polegająca na nabyciu od zbywcy na podstawie umowy cesji wierzytelności, spowoduje niewątpliwie "uwolnienie" cedenta od ciężaru egzekwowania wierzytelności i stanowić będzie czynność odzyskiwania długów wyłączoną ze zwolnienia od podatku od towarów i usług.
Z zaprezentowanym powyżej stanowiskiem organu podatkowego nie można się zgodzić. Pogląd ten nie jest zasadny przyjemniej z dwóch powodów. Po pierwsze, podkreślenia wymaga, że stanowisko organu podatkowego nie uwzględnia tez prezentowanych w orzecznictwie sądów administracyjnych, a w szczególności jest niezgodne z poglądem zaprezentowanym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 marca 2012 r., I FPS 5/11. W orzeczeniu tym NSA rozstrzygał zagadnienie prawne odnoszące się bezpośrednio do problematyki analizowanej w rozpatrywanej sprawie, a mianowicie, czy nabycie wierzytelności pieniężnej w celu windykacji na podstawie umowy przelewu, określonej w art. 509 i następne ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) jest usługą ściągania długów w rozumieniu art. 8 ust. 1 pkt 1 i art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy o PTU w związku z pozycją 3 pkt 5 załącznika nr 4 do tej ustawy.
NSA w uzasadnieniu orzeczenia wyjaśnił, że zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o PTU przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej (...). Ponadto na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy o PTU zwalnia się od podatku usługi wymienione w załączniku nr 4 do ustawy (...). (przepis w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 stycznia 2011 r., jako że z tym dniem został on uchylony przez art. 1 pkt 8 lit. a) tiret pierwsze ustawy z dnia 29 października 2010 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług - Dz. U. Nr 226, poz.1476). Załącznik Nr 4 "WYKAZ USŁUG ZWOLNIONYCH OD PODATKU" w pozycji 3 wymienia Sekcję J obejmującą usługi tej sekcji, ale tylko te wymienione w załączniku, bo oznaczone symbolem PKWiU ex 65-67, tj. usługi pośrednictwa finansowego, z wyłączeniem:
1) działalności lombardów, z wyjątkiem usług świadczonych przez banki,
2) usług polegających na oddaniu w odpłatne użytkowanie rzeczy ruchomej,
3) usług doradztwa finansowego (PKWiU ex 67.13.10-00.20),
4) usług doradztwa ubezpieczeniowego oraz wyceny dla towarzystw ubezpieczeniowych (PKWiU ex 67.20.10-00.20, -00.30), z wyjątkiem świadczonych przez zakład ubezpieczeń w rozumieniu przepisów o działalności ubezpieczeniowej oraz świadczonych w tym zakresie przez podmioty działające w imieniu i na rzecz zakładu ubezpieczeń,
5) usług ściągania długów oraz faktoringu,
6) usług zarządzania akcjami, udziałami w spółkach lub związkach, obligacjami i innymi rodzajami papierów wartościowych, z wyjątkiem wymienionych w art. 43 ust. 1 pkt 12 ustawy,
7) usług przechowywania akcji, udziałów w spółkach lub związkach, obligacji i innych rodzajów papierów wartościowych, z wyjątkiem wymienionych w art. 43 ust. 1 pkt 12 ustawy,
8) transakcji dotyczących dokumentów ustanawiających tytuł własności,
9) transakcji dotyczących praw w odniesieniu do nieruchomości.
Odnosząc się do przedstawionego powyżej problemu NSA w uzasadnieniu powołanego orzeczenia stwierdził, że podstawowym i koniecznym warunkiem do uznania transakcji za odpłatną usługę, a więc czynność opodatkowaną, jest wystąpienie wynagrodzenia bezpośrednio związanego z tą czynnością, rzeczywiście otrzymanego (bądź należnego), jako świadczenia wzajemnego za wykonaną usługę. Zatem badając konkretną transakcję należy poszukiwać takiego ewentualnego bezpośredniego wynagrodzenia, które otrzymuje kupujący – cesjonariusz, jako świadczenie wzajemne za ewentualnie wykonaną na rzecz zbywcy - cedenta usługę. Podkreślenia wymaga bowiem, że dla rozstrzygnięcia, czy mamy do czynienia z odpłatną usługą, konieczne jest ustalenie, czy – obok transakcji kupna-sprzedaży wierzytelności – wystąpiło świadczenie usługi przez nabywcę wierzytelności na rzecz jej zbywcy za bezpośrednim wynagrodzeniem otrzymanym, co ważne, przez nabywcę. Konkludując NSA podkreślił, że kiedy występuje tylko zapłata ceny za wierzytelność, trudno uznać, że do świadczenia takiej usługi dochodzi. Wobec tego – w ocenie NSA – należy dojść do wniosku, że żadna transakcja nabycia na własne ryzyko wierzytelności trudnej, po cenie niższej od jej wartości nominalnej, nie będzie mogła być zakwalifikowana jako świadczona przez nabywcę wierzytelności usługa w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o PTU.
Skoro zatem NSA podkreślił, że żadna transakcja nabycia na własne ryzyko wierzytelności trudnej, po cenie niższej od jej wartości nominalnej, nie będzie mogła być zakwalifikowana jako świadczona przez nabywcę wierzytelności usługa, to tym bardziej nie można uznać, że do odpłatnego świadczenia usługi dochodzi w przypadku nieodpłatnej cesji wierzytelności.
Po drugie, co jest konsekwencją przytoczonych powyżej wyjaśnień, organ podatkowy wydając interpretację indywidualną pominął w ogóle fakt, że opisana we wniosku cesja wierzytelności ma charakter nieodpłatny i w związku z tym nie stanowi czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o PTU opodatkowaniu podlega co do zasady jedynie odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Nawet więc gdyby uznać, że skarżąca spółka zawierając umowę cesji wierzytelności świadczy usługę na rzecz kontrahenta – co jak wykazano powyżej nie następuje – to usługa ta nie podlegałaby opodatkowaniu z uwagi na jej nieodpłatny charakter.
Odnosząc te rozważania do stanu faktycznego sprawy należy podkreślić, że w sytuacji opisanej we wniosku, kiedy cesja ma charakter nieodpłatny, trudno uznać, że dochodzi do świadczenia jakiejkolwiek usługi podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Wobec tego samo nabycie wierzytelności nie będzie mogło być zakwalifikowane jako świadczona przez nabywcę wierzytelności usługa w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o PTU.
Biorąc pod uwagę powyższe wyjaśnienia należy wskazać, że wydając interpretację indywidualną w związku z wnioskiem wniesionym przez skarżącą spółkę organ podatkowy zobowiązany jest do oceny przedstawionego zdarzenia przyszłego przyjmując, że w świetle art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o PTU w sytuacji, w której z projektu umowy cesji wierzytelności wynika, że ma ona charakter nieodpłatny spółka ta w momencie dokonana cesji nie świadczy usługi podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Nie są natomiast zasadne te zarzuty podniesione w skardze, które wskazują, że wydanie na jeden wniosek trzech odrębnych interpretacji zamiast jednej narusza zasady: praworządności i zaufania (art. 120 i 121 § 1 Ordynacji podatkowej), ponieważ brak jest bowiem podstawy prawnej do podziału postępowania na trzy odrębne, a żądanie i pobranie od wnioskodawcy trzykrotnie opłaty narusza art. 14f § 2 Ordynacji podatkowej, ponieważ opłatę pobiera się od każdego stanu faktycznego, nie zaś od każdego podatku, który ten dotyczy.
Zasadnie wyjaśnił bowiem organ podatkowy w odpowiedzi na skargę, że interpretacja indywidualna dokonywana jest podstawie jednostkowego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego, lecz odnosi się do konkretnego zobowiązania podatkowego. Istota interpretacji indywidualnej sprowadza się bowiem do rozwiania wątpliwości wnioskodawcy co do sposobu opodatkowania dokonywanych lub zamierzonych działań danym podatkiem. Spójność wydanej interpretacji wymaga, by obejmowała ona zakresem przedmiotowym jeden podatek. Wnioskodawca zamierzając zatem wystąpić w oparciu o ten sam stan faktyczny lub zdarzenie prawne z pytaniami odnoszącymi się do konsekwencji podatkowych występujących na gruncie różnych podatków winien sporządzić wnioski odrębnie w zakresie każdego z podatków.
Ponadto nie znajduje uzasadnienia zarzut skarżącej spółki, że stanowisko zajęte przez organ podatkowy w interpretacji na pytanie drugie pozostaje niekompletne, ponieważ nie określa, w którym momencie powinien zostać wystawiony dokument, na jaką kwotę (wynagrodzenia czy cedowanej wierzytelności), ani czy obowiązek jego wystawienia powstanie, jeżeli spółka odzyska wyłącznie koszty sądowe i egzekucyjne.
Odnosząc się do tego zarzutu należy podkreślić, że w zaskarżonej interpretacji organ podatkowy uznał w tym zakresie ocenę dokonaną przez podatnika za prawidłową. Nie istnieje zatem podstawa do kwestionowania przez skarżącą spółkę stanowiska organu podatkowego. Jeżeli skarżąca spółka nadal ma wątpliwości co do sposobu dokumentowania świadczonych czynności podlegających opodatkowaniu może zwrócić się do organu z kolejnym wnioskiem, w którym zmodyfikuje własne stanowisko, co pozwoli organowi podatkowemu dokonać jego oceny. Uznając stanowisko podatnika za prawidłowe organ podatkowy nie jest bowiem zobowiązany do sporządzenia wyczerpującego uzasadnienia w zakresie wykraczającym poza przedstawione zdarzenie przyszłe oraz stanowisko w sprawie wnioskodawcy. Interpretacja tej treści oznacza, że przedstawione przez podatnika stanowisko – w ocenie organu – zasługuje na aprobatę w świetle obowiązujących norm prawnych i zastosowanie opisanej przez podatnika metody będzie korzystać z ochrony, jaką przewidują przepisy Ordynacji podatkowej.
Mając na uwadze wyżej przedstawione okoliczności sprawy Sąd, na podstawie art. 146§1 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI