I SA/PO 37/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Poznaniu uchylił decyzje określające wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, wskazując na niewystarczające ustalenie stanu faktycznego dotyczące charakteru służebności mieszkania skarżącego.
Skarżący J. K. kwestionował decyzje określające mu wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 2016 do 2022 roku, mimo że nie był właścicielem nieruchomości, a jedynie posiadał służebność mieszkania. Organy administracji uznały go za podmiot władający nieruchomością i zobowiązany do opłat. Sąd administracyjny uchylił obie decyzje, stwierdzając, że organy nie wyjaśniły wystarczająco stanu faktycznego, w szczególności rozbieżności co do odpłatnego lub nieodpłatnego charakteru służebności mieszkania skarżącego, co miało wpływ na prawidłowe określenie zobowiązania.
Sprawa dotyczyła skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Zarządu Związku Międzygminnego określającą skarżącemu wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od grudnia 2016 r. do marca 2022 r. Organ pierwszej instancji ustalił, że J. K. zamieszkuje nieruchomość od wielu lat, jest tam zameldowany na pobyt stały i posiada tytuł dożywotniej służebności mieszkania. Mimo braku złożenia deklaracji opłat, organy określiły ją z urzędu, uznając J. K. za podmiot władający nieruchomością i zobowiązany do opłat. Sam skarżący podnosił, że nie jest właścicielem nieruchomości, a jedynie korzysta z niej na podstawie służebności mieszkania, którą uzyskał nieodpłatnie, co powinno wykluczać jego odpowiedzialność za opłaty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Sąd uznał, że organy administracji nie przeprowadziły wystarczająco wnikliwie postępowania dowodowego. Kluczową kwestią była rozbieżność między ustaleniami organów (odpłatna służebność) a treścią aktu notarialnego przedłożonego przez skarżącego (nieodpłatna służebność). Sąd podkreślił, że ta rozbieżność miała bezpośredni wpływ na prawidłowe określenie zobowiązania z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W związku z naruszeniem przepisów postępowania, sąd uchylił decyzje i zasądził zwrot kosztów sądowych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Podmiotem władającym nieruchomością, na rzecz którego ustanowiono dożywotnią służebność mieszkania, może być uznany za zobowiązanego do uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, zgodnie z definicją właściciela nieruchomości zawartą w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
Uzasadnienie
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach definiuje właściciela nieruchomości szeroko, obejmując również podmioty władające nieruchomością. Jednakże, aby prawidłowo określić zobowiązanie, organy muszą dokładnie ustalić stan faktyczny, w tym charakter służebności (odpłatna/nieodpłatna) i rzeczywiste władanie nieruchomością.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (16)
Główne
O.p. art. 6q
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej do spraw dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
u.c.p.g. art. 6o § ust. 1
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
Podstawa do określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w drodze decyzji.
u.c.p.g. art. 2 § ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
Definicja właściciela nieruchomości.
u.c.p.g. art. 6h § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
Podmiot zobowiązany do opłaty.
u.c.p.g. art. 6m § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
Podmiot zobowiązany do opłaty.
Pomocnicze
u.c.p.g. art. 2 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
Definicja właściciela nieruchomości obejmuje również współwłaścicieli, użytkowników wieczystych, jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością.
u.c.p.g. art. 6h § ust. 1 pkt 1
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
Określa, kto odpowiada za opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
u.c.p.g. art. 6m § ust. 1 pkt 1
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
Określa, kto odpowiada za opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
u.c.p.g. art. 6o § ust. 1
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
Określa tryb określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w drodze decyzji w przypadku niezłożenia deklaracji lub wątpliwości.
u.c.p.g. art. 6q § ust. 1
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
Stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej do spraw dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
p.u.s.a. art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji w przypadku naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres orzekania sądu administracyjnego.
O.p. art. 187 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada zupełności materiału dowodowego.
O.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada swobodnej oceny dowodów.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewystarczające ustalenie stanu faktycznego przez organy administracji, w szczególności co do charakteru służebności mieszkania skarżącego. Rozbieżność między ustaleniami organów a treścią aktu notarialnego w kwestii odpłatności służebności.
Odrzucone argumenty
Argumenty organów oparte na szerokiej definicji właściciela nieruchomości z ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, obejmującej podmioty władające nieruchomością. Uznanie skarżącego za zobowiązanego do opłat z uwagi na zameldowanie i posiadanie służebności mieszkania.
Godne uwagi sformułowania
podmioty władające nieruchomością służebność mieszkania dożywotnio i nieodpłatnie rozbieżność wymaga wyjaśnienia, gdyż rzutuje ona bezpośrednio na prawidłowe określanie zobowiązania
Skład orzekający
Barbara Rennert
przewodniczący
Robert Talaga
sprawozdawca
Waldemar Inerowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'właściciela nieruchomości' w kontekście opłat za gospodarowanie odpadami, znaczenie dokładnego ustalania stanu faktycznego i charakteru praw do nieruchomości."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej skarżącego i interpretacji przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w powiązaniu z prawem cywilnym (służebność).
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne ustalenie stanu faktycznego i charakteru praw do nieruchomości przez organy administracji, nawet w pozornie prostych sprawach dotyczących opłat.
“Czy służebność mieszkania zwalnia z opłat za śmieci? Sąd wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Po 37/23 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2023-06-29 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-01-16 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Barbara Rennert /przewodniczący/ Robert Talaga /sprawozdawca/ Waldemar Inerowicz Symbol z opisem 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty Hasła tematyczne Opłaty administracyjne Odpady Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 2519 art. 2 ust. 1 pkt 4, art. 6h ust. 1 pkt 1, art. 6k, art. 6m ust. 1 pkt 1, art. 6o, art. 6q Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Asesor sądowy WSA Robert Talaga (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zarządu Związku Międzygminnego [...] z dnia 27 maja 2022 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów sądowych. Uzasadnienie Decyzją z dnia 27 maja 2022 r. Zarząd Związku Międzygminnego "[...]" w [...] określił J. K. wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 grudnia 2016 r. do 31 marca 2019 r w kwocie [...]zł za każdy miesiąc, od 1 kwietnia 2019r. do 31 marca 2020 r. w kwocie [...]zł za każdy miesiąc, od 1 kwietnia 2020 r. do 28 lutego 2022 r. w kwocie [...]zł za każdy miesiąc i od 1 marca 2022 r. do 31 marca 2022 r. w kwocie [...]zł za każdy miesiąc. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że na nieruchomość położonej w miejscowości: [...], [...] gm. [...] nigdy nie została złożona deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W dniu 9 września 2021 r. organ wystosował pismo znak [...] do Zakładu Usług Wodnych i Kanalizacyjnych [...] z prośbą o udostępnienie danych w zakresie poboru wody dla nieruchomości. W odpowiedzi w dniu 13 grudnia 2021 r. wskazano pobór wody na nieruchomości położonej w miejscowości: [...], [...], gm. [...] w okresie od 16 grudnia 2016r. do 3 grudnia 2021 r. Zgodnie z wpisem w księdze wieczystej nr [...], ustalono, iż właścicielem przedmiotowej nieruchomości jest K. J., którą wezwano do złożenia wyjaśnień. W dniu 10 stycznia 2022r. do Związku Międzygminnego wpłynęło oświadczenie właściciela nieruchomości podpisane przez K. J., w którym potwierdza fakt, iż jest właścicielem nieruchomości położonej w miejscowości: [...], [...], gm. [...] jednakże zamieszkuje pod innym adresem, a na nieruchomości zamieszkuje J. K.. W dniu 21 kwietnia 2022 r. podczas czynności sprawdzająco-kontrolnych na nieruchomości położonej w: [...], [...], gm. [...] - J. K., który oświadczył, iż nieruchomość zamieszkuje ,,od zawsze", a "z uwagi na relacje z właścicielem posesji" poinformował, iż nie złożył deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od daty zamieszkania na nieruchomości. Pracownicy Związku Międzygminnego przyjęli deklarację z datą bieżącą tj. 1 kwietnia 2022r. oraz poinformowali J. K. o podjęciu czynności wyjaśniających. Organ potwierdził, że na przedmiotowej nieruchomości J. K. zameldowany został na pobyt stały od dnia 29 maja 1985 r. W dniu 22 kwietnia 2022 r. wezwano J. K. do złożenia wyjaśnień w sprawie przyczyn niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi lub przedłożenia ww. dokumentu dla nieruchomości położonej w miejscowości [...], [...], gm. [...] od: 1 grudnia2016r, 1 kwietnia 2019r., 1 kwietnia 2020r. oraz 1 marca 2022r. Wezwanie zostało odebrane przez Pana J. K. w dniu 25 kwietnia 2022r. Pozostało bez odpowiedzi. W związku z niedopełnieniem przez J. K. obowiązku złożenia wyjaśnień lub stosownej deklaracji, organ w dniu 4 maja 2022 r. wszczął z urzędu postępowanie podatkowe zmierzające do określenia w drodze decyzji wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 grudnia 2016 r. do 31 marca 2022 r. dla nieruchomości położonej w miejscowości [...], [...] gm. [...]. Ponadto wezwano Podatnika do dostarczenia oświadczenia o liczbie osób zamieszkujących przedmiotową nieruchomość w ww. okresie. Postanowienie i wezwanie zostały doręczone w dniu 5 maja 2022r. Pozostały bez odpowiedzi. Postanowieniem nr [...] z dnia 4 maja 2022 r. poinformowano Stronę o włączeniu do akt prowadzonej sprawy dowodów według zestawienia oraz wyznaczono 7-dniowy termin, do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. W rezultacie skoro na przedmiotowej nieruchomości został zameldowany J. K., to według organu oznaczało to, że złożył oświadczenie, że pod tym adresem znajduje się miejsce jego stałego pobytu. Mimo wezwania nie oświadczył inaczej. W odwołaniu J. K. wskazał, iż nieuregulowanie należności z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami wynika z niedopełnienia obowiązku złożenia deklaracji przez właściciela posesji, przez co nie uiszczał on opłat, myśląc że robi to właściciel. Decyzją z dnia 7 lipca 2022 r., nr [...], Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ podkreślił, że ustalono, iż właścicielem nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] jest K. J. (według treści księgi wieczystej nr [...] W dziale III księgi wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości wpisano ograniczone prawo rzeczowe, polegające na dożywotniej i odpłatnej służebności mieszkania, z prawem poruszania się po całej nieruchomości - ustanowione na rzecz J. K.. W rozumieniu definicji właściciela nieruchomości określonej w art. 6h ust. 1 pkt 1 i art. 6m ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu w czystości i porządku w gminach, cechom właściciela odpowiada zatem zarówno K. J., jak i J. K.. W toku wyjaśniającego postępowania podatkowego organ pierwszej instancji ustalił, iż na przedmiotowej nieruchomości zamieszkuje wyłącznie J. K., co wynikało z informacji przekazanej przez K. J.. Podczas wizji lokalnej pracowników Związku Międzygminnego na przedmiotowej nieruchomości J. K. potwierdził, iż nieruchomość zamieszkuje "od zawsze" oraz nie poczuwa się do składania deklaracji i regulowania opłat za odpady komunalne. W toku prowadzonego w sprawie postępowania potwierdzono dokonując wglądu do rejestru PESEL, iż J. K. jest pod adresem nieruchomości zameldowany na pobyt stały - bez przerwy od dnia 29 maja 1985 r. Ponadto kierowane do J. K. jako zamieszkującego nieruchomość i strony prowadzonego postępowania, wezwania oraz inne pisma zawierające m.in. wydawane postępowania, były pod adresem nieruchomości przez niego każdorazowo odbierane. Na powyższe pisma, a w szczególności do złożenia wyjaśnień i deklaracji dotyczących poprzedniego okresu J. K. nie reagował i nie udzielał odpowiedzi. Wobec tego oraz stwierdzonych przez organ pierwszej instancji okoliczności zamieszkiwania na rzeczonej nieruchomości przez J. K., ustalono iż był on również w przeszłości osobą władającą nieruchomości i zobowiązaną do regulowania opłat za gospodarowanie odpadami. W świetle powyższego określono J. K. jako zobowiązanemu - prawidłowe wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres nieprzedawnionych zobowiązań z tego tytułu. Zdaniem Kolegium organ podatkowy pierwszej instancji prawidłowo i wyczerpująco przeprowadził postępowanie, a w jego wyniku podjął w zaskarżonej decyzji właściwe rozstrzygnięcie. Odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie. Informacyjnie pouczono stronę, iż w celu podjęcia umorzenia całości lub części zaległości podatkowych w zakresie określonych decyzją należności, zobowiązany może wystąpić z wnioskiem do organu podatkowego po uprawomocnieniu się decyzji i faktycznym powstaniu zaległości, przedkładając dowody uzasadniające ten wniosek. Pismem z dnia 1 grudnia 2022 roku J. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę w której wniósł o ponowne rozpatrzeniu jego sprawy dotyczącej wywozu nieczystości oraz wskazał, że organ odwoławczy błędnie wskazał na prawo rzeczowe polegające na dożywotniej i odpłatnej służebności mieszkania zamiast służebności nieodpłatnej, co stanowi, o nie ponoszeniu przez zamieszkującego jakichkolwiek płatności w związku z utrzymaniem mieszkania i innych opłat. Od dnia w którym dotarło do niego, iż właściciel nieruchomości nie złożył stosownej deklaracji i nie płaci za wywóz nieczystości zaczął regularnie wnosić opłaty. Podkreślił, że nie posiada bardzo niskie dochody z emerytury rolniczej [...] zł, z której opłaca rachunki za zużyty prąd i wodę. Jego dochody uszczuplają alimenty, które płaci żonie w wysokości [...] zł. W efekcie wniósł o ponowne przeanalizowanie sprawy i umorzenie zaległych opłat. W załączeniu przedłożył akt notarialny z 13 grudnia 2011 roku, na mocy którego ustanowiono "służebność mieszkania dożywotnio i nieodpłatnie na rzecz J. K., polegającą na prawie korzystania z jednego pokoju kuchni położonych po lewej stronie wejścia do budynku od podwórza oraz swobodnego poruszania się po całej nieruchomości. W odpowiedzi organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko. W szczególności podkreślił, że J. K., jako osoba zamieszkująca w przedmiotowej nieruchomości od wielu lat, posiadająca tytuł dożywotniej i odpłatnej służebności mieszkania, jest podmiotem władającym tą nieruchomością, obowiązanym do regulowania opłat za gospodarowanie odpadami, zgodnie z art. 6h ust. 1 pkt 1 i art. 6m ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu w czystości i porządku w gminach. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym – jak o tym stanowi art. 134 § 1 powołanej ustawy - granicami skargi. Orzekanie - w myśl jej art. 135 - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność. Jeżeli zaś stwierdzi, że doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, uwzględniając skargę sąd uchyla zaskarżoną decyzję, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w odpowiednich przepisach albo stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w odpowiednich przepisach. Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] z dnia 7 lipca 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję Zarządu Związku Międzygminnego "[...]" w [...] z dnia 27 maja 2022 r. określającą skarżącemu J. K. wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za poszczególne miesiące od grudnia 2016 roku do 31 marca 2022 roku. Spór między stronami niniejszego postępowania dotyczy kwestii podmiotu zobowiązanego do uiszczenia należności określonych ww. decyzją. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie (Dz.U. z 2022r., poz. 2519 t.j.), dalej jako u.c.p.g. W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę, że zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g., ilekroć w ustawie jest mowa o właścicielach nieruchomości - rozumie się przez to także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością. Z kolei jak o tym stanowi art. 6o wskazanej ustawy, (ust. 1) w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku - uzasadnione szacunki, w tym w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze, (ust. 2) opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości określonej w decyzji, o której mowa w ust. 1, obowiązuje do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym następuje zmiana danych niezbędnych do określenia wysokości tej opłaty, (ust 3) po doręczeniu decyzji, o której mowa w ust. 1, złożenie deklaracji nie jest dopuszczalne, jeżeli nie następuje zmiana danych niezbędnych do określenia wysokości tej opłaty, w tym stawki opłaty, (ust. 4) właściciel nieruchomości wobec którego została wydana decyzja, o której mowa w ust. 1, w przypadku zmiany danych jest obowiązany do złożenia deklaracji, dotyczy to również przypadku zmiany stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Na podstawie art. 6q ust. 1, w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta. Zgodnie zaś z treścią art. 6k ust. 1 pkt 1 powołanej wyżej ustawy, rada gminy dokonuje wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi spośród metod określonych w art. 6j ust. 1 i 2 oraz ustala stawkę takiej opłaty. Zasadniczo nawet kilka podmiotów może jednocześnie spełniać warunki do uznania ich za właścicieli nieruchomości w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Powyższa definicja ma charakter zakresowy, zostały w niej wymienione poszczególne kategorie podmiotów, które mogą zostać uznane za właścicieli nieruchomości w znaczeniu ustawowym, przy czym zamieszczona w u.c.p.g. definicja "właścicieli nieruchomości" i "nieruchomości" jest odmienna od tych stosowanych w prawie cywilnym i odbiega od ścisłego znaczenia tych pojęć w tej gałęzi prawa. A zatem, sformułowana w u.c.p.g. definicja "właścicieli nieruchomości" odnosi się jedynie do regulacji tej ustawy (i aktów wykonawczych do niej) i nie może być skutecznie podnoszona w postępowaniach opartych na przepisach innych ustaw. Jest to definicja stricte przypisana do jednej regulacji (por. wyrok NSA z dnia 7 maja 2019 r. sygn. akt II FSK 3847/18; wszystkie cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie oznacza to jednak, że wszystkie te podmioty mogą jednocześnie mieć taki status względem obowiązku związanego z konkretną nieruchomością. Mieć należy również na względzie, iż powołana ustawa nie statuuje solidarnej odpowiedzialności tych podmiotów w powyższej sytuacji (por. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2020 r., sygn. akt II FSK 505/18, którego stanowisko Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela). Zdaniem Sądu, zamiarem ustawodawcy, wyrażonym w powołanym wyżej przepisie art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, było objęcie przepisami tej ustawy wszystkich podmiotów mających jakiekolwiek uprawnienia do władania nieruchomością lub chociażby tylko faktycznie posiadające nieruchomość, tak, by w jak najszerszym zakresie zagwarantować wykonanie obowiązków związanych z utrzymaniem czystości i porządku. Z tego powodu zdefiniowane w art. 2 ust. 1 pkt 4 powołanej ustawy pojęcie właściciela nieruchomości obejmuje również podmiot władający nieruchomością. Pojęcie władania nieruchomością oznacza posiadanie nieruchomości. Dlatego też osobą władającą nieruchomością jest zarówno posiadacz samoistny nieruchomości, jak i posiadacz zależny (użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą). Do kategorii osób władających nieruchomością należy zaliczyć również dzierżyciela, czyli osobę która faktycznie włada rzeczą "za kogo innego" (art. 338 Kodeksu cywilnego). Treść analizowanego przepisu ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w przypadku większej liczby podmiotów, które można uznać za właścicieli nieruchomości w jego rozumieniu wymaga zatem odwołania się do dyrektyw wykładni systemowej i celowościowej. Wykładnia systemowa zewnętrzna pozwala na przesądzenie, że podmiotem władającym nieruchomością może być również jej posiadacz zależny. Z tego powodu osoba faktycznie posiadająca nieruchomość, o której mowa w przepisie art. 2 ust. 1 pkt 4 powołanej ustawy, może ponosić ciężar opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi nawet wówczas, gdy można zidentyfikować jej właściciela, który jednak nieruchomości faktycznie nie posiada. W ni3eniejszje sprawie nie ma sporu co do tego, że skarżący zamieszkuje sporną nieruchomość. Sam skarżący podczas wizji lokalnej pracowników Związku Miedzygminnego na przedmiotowej nieruchomości potwierdził, że zamieszkiwał na nieruchomości, ale nie poczuwał się do składania deklaracji i regulowania opłat za odpady. J. K. nie składał samodzielnie deklaracji w przedmiocie o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Taka deklaracja nie została złożona, zatem zaszły przesłanki do wydania decyzji administracyjnej o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w trybie art. 6o ust. 1 u.c.p.g. W tym względzie organy administracji przed ustaleniem wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi podjęły czynności sprawdzająco-kontrolne. Organ pierwszej instancji w takich okolicznościach uznał J. K. za zobowiązanego do uiszczenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres nieprzedawnionych zobowiązań z tego tytułu. na potwierdzenie takiego stanowiska organ odwoławczy powołał się na "służebność mieszkania ustanowioną dożywotnio i odpłatnie" na rzecz J. K. zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...] Skarżący kwestionuje jednak nałożenie na niego obowiązku uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...], podnosząc, że nie jest jej właścicielem (właścicielem jest K. J.) i jedynie korzysta z mieszkania na podstawie ustanowionego na jego rzecz dożywocia. W ocenie Sądu dla ustalenia statusu skarżącego, jako podmiotu obowiązanego do uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w istocie miały znaczenie okoliczności podniesione w skardze. W tym względzie jednoznacznego wyjaśnienia wymagają warunki udzielenia J. K. dożywotniej służebności mieszkania przed ustaleniem odpowiedzialności za gospodarowanie odpadami w okresie objętym zaskarżona decyzją. Z treści przedłożonego przez skarżącego wypisu z aktu notarialnego z dnia z 13 grudnia 2011 roku wynika, że J. K. podarował T. P. nieruchomości położone w [...] składające się z gruntu oznaczone numerem [...] o powierzchni 3,34 ha, nr [...] o powierzchni 0,26ha, nr [...] o powierzchni 1,82 ha (§ 3), a także, iż obdarowana T. P. ustanowiła na nabytej nieruchomości opisanej w §3 tego aktu, służebność mieszkania dożywotnio i nieodpłatnie na rzecz J. K., polegającą na prawie korzystania z jednego pokoju, kuchni położonych po lewej stronie wejścia do budynku od podwórza oraz swobodnego poruszania się po całej nieruchomości (§7). Zasadniczo skarżący, jako uprawniony z tytułu służebności osobistej, polegającej na prawie do korzystania z całej nieruchomości, mieści się w zakresie pojęcia właściciela nieruchomości w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Jako korzystający z nieruchomości mieszkalnej, może – zgodnie z normą wynikającą z treści art. 6h u.c.p.g. – ponosić obowiązek uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Powołana ustawa nie statuuje solidarnej odpowiedzialności kilku podmiotów spełniających warunki do uznania ich za właściciela nieruchomości. Zważywszy jednak, iż to w stosunku do skarżącego, jako władającego nieruchomością wydana została decyzja określająca wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w ocenie Sądu organy powinny dokładnie ustalić stan faktyczny w przedmiotowej sprawie. Skarżący przede wszystkim nie zgadza się z oceną stanu faktycznego, jakiej dokonano w zaskarżonej decyzji w tych dwu kwestiach. W związku z tym należy podkreślić, że postępowanie wyjaśniające ma na celu ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego w kontekście określonej normy materialnego prawa podatkowego. Zasada zupełności materiału dowodowego z art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r., poz. 2651 t.j.), dalej: "O.p." w zw. z art. 6q ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r., poz. 2519 ze zm.), dalej: "u.c.p.g.", oznacza, że należy prowadzić postępowanie dowodowe tak aby wyjaśnić całokształt okoliczności sprawy, niezbędnych do podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia. Postępowanie dowodowe stanowi zatem poszukiwanie odpowiedzi, czy w określonym stanie faktycznym sytuacja podatnika podpada, czy też nie podpada pod hipotezę (a w konsekwencji i dyspozycję) określonej normy materialnego prawa podatkowego. W ocenie Sądu ustalenia poczynione przez organy administracji w rozpoznawanej sprawie pozostawały niewystarczające, aby w świetle art. 187 §1 O.p. uznać, że w sposób wyczerpujący zgromadzono i zbadano materiał dowodowy, ani nie były wystarczające aby w świetle art. 191 O.p., ani aby uznać za udowodnione okoliczności stanowiące podstawę do przypisania J. K. odpowiedzialność za nieuiszczone opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W tym względzie zdaniem Sądu organy nie rozpatrzyły wystarczająco wnikliwie wszystkich okoliczności sprawy. Niemniej jednak w sprawie nie wyjaśniono wszystkich okoliczności sprawy, od których uzależnione było prawidłowe nałożenie przedmiotowych opłat art. 6o ust. 1 u.c.p.g. W tym względzie organ odwoławczy zarówno w uzasadnieniu decyzji jak i w odpowiedzi na skargę wskazał, że skarżącemu przysługuje służebność mieszkania ustanowiona odpłatnie. Tymczasem na podstawie § 7 aktu notarialnego z dnia 13 grudnia 2011 roku J. K. uzyskał "służebność mieszkania dożywotnio i nieodpłatnie". Taka rozbieżność wymaga wyjaśnienia, gdyż rzutuje ona bezpośrednio na prawidłowe określanie zobowiązania z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Wobec stwierdzonego uchybienia jako zasadne należy uznać naruszenie przez organy podatkowe przepisów postępowania określonych w Ordynacji podatkowej. Mając na uwadze stwierdzone w sprawie uchybienia Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji (pkt 1 sentencji wyroku). O kosztach postępowania orzeczono po myśli art. 200 p.p.s.a. zasądzając na rzecz Skarżącego uiszczony wpis od skargi w wysokości [...] zł (pkt 2 sentencji wyroku).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI