I SA/Po 363/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Poznaniu uchylił postanowienia organów obu instancji odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania sprzedaży zajętych pojazdów, uznając, że wniosek spółki powinien zostać rozpatrzony merytorycznie.
Spółka wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania sprzedaży zajętych pojazdów. Organy uznały, że wniosek spółki o powołanie kolejnego biegłego i wstrzymanie sprzedaży nie spełnia przesłanek do wszczęcia postępowania. Sąd administracyjny uchylił zaskarżone postanowienia, stwierdzając, że wniosek spółki powinien zostać rozpatrzony merytorycznie w ramach postępowania egzekucyjnego, a nie jako odrębna sprawa administracyjna.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił postanowienia organów obu instancji, które odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania sprzedaży pojazdów zajętych w postępowaniu egzekucyjnym. Spółka kwestionowała wycenę zajętych pojazdów i wniosła o powołanie kolejnego biegłego sądowego oraz wstrzymanie sprzedaży do czasu sporządzenia nowej wyceny. Organy egzekucyjne i organ nadzoru odmówiły wszczęcia postępowania, uznając, że przepisy prawa nie dają stronie takiego uprawnienia i że wniosek nie spełnia przesłanek formalnych. Sąd uznał, że wniosek spółki, w tym żądanie wstrzymania sprzedaży, powinien zostać rozpatrzony merytorycznie w ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego, a nie jako odrębna sprawa administracyjna. Stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego o odmowie wszczęcia postępowania było w tej sytuacji nieuzasadnione. Sąd uchylił zaskarżone postanowienia i nakazał organom ponowne rozpatrzenie wniosku spółki, uwzględniając zarówno kwestię powołania nowego biegłego, jak i wstrzymania sprzedaży zajętych ruchomości.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Wniosek zobowiązanego o powołanie kolejnego biegłego sądowego i wstrzymanie sprzedaży zajętych ruchomości nie wszczyna odrębnego postępowania administracyjnego, lecz stanowi kwestię incydentalną w ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego i powinien zostać rozpatrzony merytorycznie przez organ egzekucyjny w tym samym postanowieniu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepisy K.p.a. o odmowie wszczęcia postępowania nie miały zastosowania, ponieważ wniosek skarżącej nie inicjował nowego, odrębnego postępowania. Rozpatrzenie wniosku o powołanie biegłego i wstrzymanie sprzedaży ma charakter uboczny i wpadkowy w stosunku do postępowania egzekucyjnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (12)
Główne
P.p.s.a. art. 119 § pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 205 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.e.a. art. 18
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 67d § § 4
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Pomocnicze
K.p.a. art. 61 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 61a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 144
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.e.a. art. 67d § § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 26 § § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wniosek skarżącej o powołanie kolejnego biegłego i wstrzymanie sprzedaży powinien być rozpatrzony merytorycznie w ramach postępowania egzekucyjnego, a nie jako odrębna sprawa administracyjna. Zastosowanie art. 61a K.p.a. było nieuzasadnione, ponieważ wniosek nie wszczynał nowego postępowania.
Odrzucone argumenty
Organy obu instancji prawidłowo odmówiły wszczęcia postępowania, ponieważ wniosek skarżącej nie spełniał przesłanek formalnych i nie dawał podstaw do wszczęcia odrębnego postępowania administracyjnego.
Godne uwagi sformułowania
Rozpatrzenie wniosku zobowiązanej o wstrzymanie sprzedaży rzeczy ma charakter uboczny, wpadkowy, incydentalny w stosunku do postępowania głównego, jakim jest prowadzone wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne. Nie jest zatem żadnym odrębnym postępowaniem, które wszczyna wniosek zobowiązanej o wstrzymanie sprzedaży rzeczy. W tym miejscu należy przypomnieć, że w dziale II u.p.e.a. ... uregulowana została kwestia szacowania wartości. Skoro nawet ponowny wniosek zobowiązanego o dokonanie oszacowania przez biegłego sądowego ... powinien zostać przez ten organ rozpatrzony merytorycznie ...
Skład orzekający
Katarzyna Wolna-Kubicka
przewodniczący
Barbara Rennert
sprawozdawca
Michał Ilski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wszelkie sprawy dotyczące odmowy wszczęcia postępowania w kontekście wniosków składanych w ramach postępowań egzekucyjnych, a także interpretacji przepisów K.p.a. i u.p.e.a. w zakresie szacowania wartości zajętych ruchomości i wstrzymania ich sprzedaży."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej w ramach postępowania egzekucyjnego w administracji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak organy administracji mogą błędnie stosować przepisy proceduralne, odmawiając merytorycznego rozpatrzenia wniosku strony w ramach postępowania egzekucyjnego. Jest to istotne dla praktyków prawa egzekucyjnego.
“Sąd: Wniosek o wstrzymanie sprzedaży zajętych pojazdów to nie 'nowa sprawa' dla urzędu!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Po 363/23 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2023-07-27 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-05-11 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Barbara Rennert /sprawozdawca/ Katarzyna Wolna-Kubicka /przewodniczący/ Michał Ilski Symbol z opisem 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych Hasła tematyczne Egzekucyjne postępowanie Inne Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Uchylono postanowienie I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 259 art. 200 i art. 205 § 1 , art. 145 § 1 pkt 1 lit. c , art. 119 pkt 3 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2022 poz 2000 art. 61 § 1,art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144,art. 61a Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz.U. 2022 poz 479 art. 26 § 1, Art. 67d w § 4 , art. 18 Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j. Sentencja Dnia 27 lipca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rennert (spr.) Asesor sądowy WSA Michał Ilski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 lipca 2023 roku sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego [...] M. T., K. T. Spółka Jawna na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 15 marca 2023 roku nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. T. z dnia 16 stycznia 2023 r. nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych. Uzasadnienie W dniu 14 kwietnia 2023 r. P. H. wniosło skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z 15 marca 2023 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z 16 stycznia 2023 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania sprzedaży rzeczy (pojazdów) zajętych w postępowaniu egzekucyjnym. Powyższa skarga została wniesiona na tle stanu faktycznego, w którym w dniu 24 marca 2022 r. w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec spółki, na podstawie własnych tytułów wykonawczych Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] dokonał zajęcia 15 sztuk należących do spółki pojazdów. Protokół podpisał i odebrał M. T.. W celu oszacowania wartości zajętych ruchomości postanowieniem z 26 maja 2022 r. organ powołał biegłego skarbowego do wydania opinii o wartości rynkowej zajętych pojazdów. Sporządzone oszacowania ruchomości doręczono w 28 lipca 2022 r. stronie, która nie zgodziła się z wycenami uważając, że zostały one znacznie zaniżone. Rozpatrując wniosek spółki, organ 29 września 2022 r. powołał biegłego sądowego do ponownej wyceny zajętych ruchomości. Sporządzona przez biegłego sądowego wycena ruchomości została doręczona spółce 8 grudnia 2022 r. Pismem z 15 grudnia 2022 r. spółka złożyła zastrzeżenia do wykonanych przez biegłego sądowego wycen wszystkich pojazdów, zarzucając nierzetelne oszacowanie ruchomości skutkujące ustaleniem ich wartości niezgodnie ze stanem faktycznym, sporządzenie wycen przy zastosowaniu nieprawidłowej i nieadekwatnej do przedmiotu oceny metody szacowania, brak sporządzenia wyceny niektórych ruchomości, przez co oszacowanie jest niekompletne oraz niewyjaśnienie przez biegłego sądowego przyczyn znacznych rozbieżności pomiędzy wyceną dokonaną przez niego, a wyceną sporządzoną 3 miesiące wcześniej, przez biegłego skarbowego, co skutkowało sporządzeniem niewiarygodnej, zaniżonej wyceny ruchomości. Jednocześnie skarżąca wniosła o nieuwzględnienie wyceny biegłego sądowego oraz wcześniejszej wyceny biegłego skarbowego jako nieprzydatnych w prowadzonym postępowaniu, a także o powołanie nowego biegłego sądowego, który sporządzi prawidłową, rzetelną i wiarygodną wycenę ruchomości, przy zastosowaniu adekwatnej do ich specyfiki metody szacowania. Ponadto wniosła o wstrzymanie sprzedaży zajętych ruchomości, stosownie do art. 67d § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.; dalej: "u.p.e.a."), do czasu sporządzenia wyceny przez innego biegłego sądowego. Odmawiając postanowieniem z 16 stycznia 2023 r. wszczęcia postępowania w sprawie sprzedaży zajętych pojazdów, Naczelnik odwołał się do treści art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.; dalej: "K.p.a."), wskazując na drugą z wymienionych ww. przepisie przesłanek - niemożnością wszczęcia postępowania z jakichkolwiek innych przyczyn. Zaznaczył, że o wstrzymaniu zajętych ruchomości nie decyduje organ egzekucyjny, gdyż następuje ono z mocy prawa w określonych warunkach. Przepis nie pozwala na kształtowanie tej sytuacji wolą organu lecz wskazuje, że gdy zobowiązany nie zgadza się z oszacowaniem przez biegłego skarbowego i występuje z wnioskiem o dokonanie tego szacowania przez biegłego sądowego, wówczas samo takie działanie biegłego wstrzymuje sprzedaż zajętych ruchomości. Organ zaznaczył, że przepisy prawa nie dają stronie żadnych bezpośrednich uprawnień do występowania z taki żądaniem, co stanowi wystarczającą przyczynę uzasadniającą odmowę wszczęcia postępowania. W zażaleniu na ww. rozstrzygnięcie spółka zarzuciła mu naruszenie 61a § 1 oraz art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 106 § 4 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., a także art. 11 w zw. z art. 8 § 1 w zw. z art. 107 § 1 w zw. z art. 126 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. i wniosła o jego uchylenie. Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie, Dyrektor IAS podkreślił, że w sprawie nie zaistniały podstawy do wydania przez Naczelnika merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie wstrzymania sprzedaży zajętych ruchomości. Ustawodawca w art. 67d § 2 u.p.e.a. umożliwił zobowiązanemu jednorazowe wystąpienie do organu egzekucyjnego w określonym czasie z wnioskiem o oszacowanie wartości ruchomości lub prawa majątkowego przez biegłego sądowego, jeżeli nie zgadza się z oszacowaniem dokonanym w tym zakresie przez biegłego skarbowego. Z tego uprawnienia strona skorzystała, składając 3 marca 2022 r. pismo, w którym nie zgodziła się z oszacowaniem biegłego skarbowego i wniosła ponowne oszacowanie pojazdów przez biegłego sądowego. Z art. 67d § 4 u.p.e.a. jasno wynika, że samo wniesienie przez zobowiązanego wniosku o oszacowanie przez biegłego sądowego wstrzymuje sprzedaż zajętych ruchomości, co następuje z mocy prawa i powinno trwać do momentu dokonania wyceny przez biegłego sądowego. Wniosek zobowiązanej o powołanie kolejnego biegłego sądowego nie obliguje organu egzekucyjnego do wstrzymania sprzedaży zajętych rzeczy na podstawie ww. przepisu. Wniesienia takiego żądania, w sytuacji, gdy przepisy prawa nie przewiduję takiego uprawnienia dla zobowiązanego, stanowi wystarczającą przyczynę przemawiającą za odmową wszczęcia postępowania w sprawie na podstawie art. 61a K.p.a. Organ nadzoru wyjaśnił również, że przedstawione przez spółkę okoliczności nie miały znaczenia dla sprawy rozpatrywanej w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem o wstrzymanie sprzedaży zajętych ruchomości. W skardze na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie oraz uchylenie poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, spółka zarzuciła mu naruszenie: 1. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. przez jego zastosowanie i art. 138 § 2 przez jego niezastosowanie w zw. z art. 144, art. 61 § 1, art. 61a § 1 i § 2 oraz art. 8 K.p.a. przez błędne utrzymanie w mocy postanowienia Naczelnika, podczas gdy w ocenie skarżącego i wbrew twierdzeniom organu zostały spełnione przesłanki do wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania sprzedaży ruchomości (pojazdów) zajętych przez organ egzekucyjny w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przeciwko skarżącemu; 2. art. 67b w zw. z art. 67d § 1 i 2, art. 98 § 1 oraz 99 § 4 u.p.e.a. przez błędne uznanie, że stronie przysługuje tylko jednorazowe wystąpienie do organu egzekucyjnego z wnioskiem o oszacowanie wartości ruchomości lub prawa majątkowego przez biegłego sądowego w sytuacji, gdy nie zgadza się z oszacowaniem dokonanym w tym zakresie przez biegłego skarbowego, co skutkowało wadliwym niepowołaniem kolejnego biegłego sądowego do wyceny ruchomości oraz niezasadnym uwzględnieniem wycen biegłego w tej sprawie, a tym samym nieprawidłowym niewstrzymanie sprzedaży zajętych rzeczy, podczas gdy wyceny sporządzone przez biegłego, w ocenie skarżącego są sporządzone w sposób wadliwy, ponieważ zostały w nich nierzetelnie oszacowane ruchomości (co skutkowało niezgodnym ustaleniem ich wartości ze stanem faktycznym), została w nich zastosowana nieadekwatna do przedmiotu oceny metoda szacowania, oszacowanie wartości ruchomości zostało dokonane przez biegłego w sposób niekompletny i niewiarygodny przez niewyjaśnienie przez biegłego przyczyn znacznych rozbieżności pomiędzy wyceną dokonaną przez niego a wyceną sporządzoną trzy miesiące wcześniej przez biegłego skarbowego; 3. art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez niezasadne odmówienie wszczęcia postępowania wywołanego wnioskiem skarżącego, pomimo jego merytorycznego przeanalizowania, co doprowadziło do nierespektowania przepisów K.p.a., zaniechaniu prowadzenia postępowania dowodowego, w związku z czym było ono prowadzone z naruszeniem słusznego interesu strony z pominięciem okoliczności towarzyszących, tj.: a. uniewinnienia M. T. od popełnienia przestępstwa skarbowego z art. 56 § 1 w zb. z art. 61 § 1 w zb. z art. 62 § 2 w zw. z art. 7 § 2 w zw. z art. 6 § 2 w zw. z art. 38 § 2 pkt 1 w zw. z art. 9 § 3 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2011 r. nr 111, poz. 765 ze zm.), co potwierdza niewinność osób działających w imieniu skarżącego, b. doniosłego charakteru przeznaczenia zajętych ruchomości skarżącego, zgłoszonych do statystyk Ministerstwa Obrony N. w myśl obowiązku wynikającego z treści art. 30 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 459 ze zm.), w obliczu obecnej sytuacji na [...] i kryzysu energetycznego, w której istnieje realne ryzyko żądania przez MON przekazania ww. rzeczy na cele obronne, czy też może zostać nałożony obowiązek oddania do używania posiadanych nieruchomości i rzeczy ruchomych na cele przygotowania obrony państwa albo zwalczania klęsk żywiołowych, likwidacji ich skutków oraz zarządzania kryzysowego, stosownie do wymogów art. 628 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. 2022 r. poz. 2305 ze zm.), c. trudnej sytuacji finansowej skarżącego w związku z wyrządzeniem spółce przez byłych jej pracowników szkody finansowej na kwotę kilku milionów złotych (fakt ten potwierdził m.in. Sąd Rejonowy [...] w wyroku z 7 sierpnia 2020 r., sygn. akt [...] oraz Sąd Okręgowy [...] w wyroku z 13 kwietnia 2021 r., sygn. akt [...] w których skazano byłego pracownika spółki za przestępstwa związane z ubytkiem paliw na stacji [...] oraz specjalistyczna ekspertyza P. sp. z o.o. w [...], z której jednoznacznie wynika, że na szkodę spółki zostało popełnione przestępstwo kradzieży paliwa, a straty z tego tytułu szacuje się na kilka milionów złotych); 4. art. 11 w zw. z art. 8 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 126 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez sporządzenie uzasadnienia postanowienia w sposób nieodpowiadający przepisom K.p.a., tj. przez niewyjaśnienie podstawy prawnej zaskarżonego postanowienia (organ ograniczył się wyłącznie do przytoczenia treści zapisów poszczególnych aktów prawnych) oraz przez niewystarczające ustosunkowanie się do podniesionych przez skarżącego argumentów, co skutkowało prowadzeniem postępowania sprzecznie z zasadą pogłębiania zaufania i przekonywania. W uzasadnieniu skargi spółka zauważyła, że postanowienie organu zawiera arbitralne ustalenia, nierespektujące wymogów z art. 107 § 3 w zw. z art. 126 K.p.a. Stwierdziła, że nie można uznać, iż organ nie rozpoznał merytorycznie jej wniosku, skoro odniósł się do niego, przeanalizował go, uznając zasadę jednorazowości skorzystania z trybu przewidzianego w art. 67d § 2 u.p.e.a. Tym samym rozstrzygnięcie organu powinno przyjąć odmienną postać, adekwatną do prowadzonego postępowania. Skarżąca wyjaśniła, że wykładnia językowa, celowościowa czy systemowa przeczą uznaniu przez organ jednorazowości skorzystania z uprawnienia przewidzianego w art. 67d § 2 u.p.e.a., tym bardziej w przypadku takich poważnych uchybień popełnionych przez opiniującego w sprawie biegłego sądowego. Skarżący nie podzielił stanowiska organu, że przepisy prawa nie dają zobowiązanemu prawa do wystąpienia z żądaniem wstrzymania sprzedaży zajętych rzeczy. Skoro bowiem organ egzekucyjny wystąpił wbrew przepisom i odmówił wszczęcia postępowania, uznając za możliwe jedynie jednokrotne zakwestionowanie wyceny, to tym samym złożenie przez skarżącą wniosku było zasadne. Spółka podkreśliła, że art. 67d § 4 u.p.e.a. nie przesądza o niemożliwości wystąpienia z takim wnioskiem, np. w sytuacji bierności organu w tym względzie. Stanowisko organu jest zbyt daleko idące i nie znajduje uzasadnienia prawnego. W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, Dyrektor IAS podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Sąd zważył co następuje: Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."). Skarga okazała się zasadna. Organ egzekucyjny utrzymanym w mocy przez Dyrektora IAS postanowieniem odmówił skarżącej wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania sprzedaży rzeczy (pojazdów), powołując się w uzasadnieniu rozstrzygnięcia na art. 61a K.p.a. Jednocześnie innym postanowieniem wydanym tego samego dnia, powołując tę samą podstawę prawną, odmówił skarżącej w sprawie "nieuwzględnienia wyceny biegłego sądowego", "wcześniejszej wyceny biegłego skarbowego" ora "powołania kolejnego biegłego do wyceny ruchomości". Zgodnie z § 1 tego artykułu, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W myśl art. 61 § 1 K.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Zgodzić się zatem należy z organem nadzoru, że postanowienie wydane w trybie art. 61a K.p.a. jest rozstrzygnięciem formalnym. Istotne znaczenie w kontrolowanej sprawie ma fakt, że wobec skarżącej spółki Naczelnik prowadzi postępowanie egzekucyjne, w którym dokonał już zajęcia wycenianych pojazdów. Zatem z mocy art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy K.p.a. Regulacja ta oznacza, że podstawą stosowania w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym są przepisy u.p.e.a., a dopiero w sytuacji, gdy nie regulują one danej materii, stosuje się przepisy K.p.a. i to jedynie w sposób odpowiedni, czyli w takim zakresie i w taki sposób, żeby uzupełnić a nie modyfikować regulacje u.p.e.a. Odpowiednie stosowanie przepisów, to stosowanie wprost, stosowanie z modyfikacjami bądź niemożność zastosowania danego przepisu. Należy też zauważyć, że administracyjne postępowanie egzekucyjne ma szerszy zasięg niż wszczęta w jego ramach egzekucja administracyjna. Wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym (tak jak w kontrolowanej sprawie) wszczyna postępowanie egzekucyjne z urzędu przez nadanie tytułowi egzekucyjnemu przez siebie wystawionemu klauzuli o skierowaniu tego tytułu do egzekucji administracyjnej (art. 26 § 1 zdanie drugie u.p.e.a.). Celem postępowania egzekucyjnego jest przymuszenie zobowiązanego do wykonania ciążącego na nim obowiązku o charakterze pieniężnym bądź niepieniężnym i na postępowanie to składa się szereg czynności procesowych organu egzekucyjnego, jak i innych podmiotów. Zastosowanie przewidzianych przepisami u.p.e.a. środków egzekucyjnych wszczyna w ramach prowadzonego postępowania egzekucję. W tym miejscu należy zaznaczyć, że wobec skarżącej spółki toczy się nie tylko postępowanie egzekucyjne, ale w jego ramach została już wszczęta egzekucja z ruchomości, którą zapoczątkowało zajęcie tych ruchomości. Natomiast wniosek skarżącej dotyczył powołania kolejnego biegłego sądowego celem dokonania wyceny nieruchomości. Wniosek ten został przez organy obu instancji rozpatrzony odmową wszczęcia postępowania, a skarga na wydane w tym przedmiocie postanowienie organu nadzoru została rozpatrzona przez tut. Sąd również w dniu dzisiejszym wyrokiem w sprawie I SA/Po 362/23. W orzeczeniu tym Sąd uznał m. in., że zgłoszenie wraz z tym wnioskiem zastrzeżeń do dokonanej uprzednio wyceny i nieuwzględnianie dotychczasowych wycen mieści się w ramach zgłoszonego przez zobowiązaną wniosku o powołanie biegłego sądowego. N. S. A. w wyroku z 18 stycznia 2018 r. o sygn. akt II FSK 3503/15 (wszystkie przytaczane w niniejszej sprawie orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazał, że możliwe jest odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 61a K.p.a. w sytuacji, gdy dochodzi do wniesienia przez zobowiązanego wniosku nieprzewidzianego przepisami u.p.e.a., jak również żadnymi innymi przepisami prawa, czyli gdy wiadomym jest, że brak jest w tym przedmiocie jakiejkolwiek regulacji, co powoduje, że wniosek taki już na etapie jego wnoszenia jest bezprzedmiotowy. NSA, powołując się na swój wyrok z 4 marca 2014 r. sygn. akt II FSK 137/14, wskazał na możliwość stosowania art. 61a § 1 K.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym w administracji w przypadku, gdy dana kwestia została już prawomocnie rozstrzygnięta i ponowne postępowanie nie mogło być wszczęte ze względu na obowiązujący zakaz ponownego orzekania w tej samej sprawie z uwagi na powagę rzeczy osądzonej. O powadze rzeczy osądzonej w rozpatrywanej sprawie nie może być mowy. Podkreślić należy, że skarżąca wraz z opisanym wyżej wnioskiem zgłosiła żądanie wstrzymania sprzedaży zajętych ruchomości, powołując się na przepis art. 67d § 4 u.p.e.a. W ocenie Sądu rozpatrywanie żądania zobowiązanej spółki zarówno o powołanie biegłego sądowego w toku prowadzonego wobec niej postępowania egzekucyjnego wraz z żądaniem wstrzymania sprzedaży zajętych ruchomości nie jest odrębną od prowadzonego postępowania egzekucyjnego sprawą administracyjną, do rozstrzygnięcia której w oparciu o art. 18 u.p.e.a. stosować należy przepisy ogólnej procedury administracyjnej dotyczące wszczęcia postępowania (art. 61 K.p.a.) i odmowy jego wszczęcia (art. 61a K.p.a.), które w tym zakresie nie mają tu odpowiedniego zastosowania. Rozpatrzenie wniosku zobowiązanej o wstrzymanie sprzedaży rzeczy ma charakter uboczny, wpadkowy, incydentalny w stosunku do postępowania głównego, jakim jest prowadzone wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne i polega na rozstrzygnięciu kwestii proceduralnej związanej z tym postępowaniem głównym. Nie jest zatem żadnym odrębnym postępowaniem, które wszczyna wniosek zobowiązanej o wstrzymanie sprzedaży rzeczy. Nie inicjuje żadnego odrębnego postępowania od postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącej. Należy również podkreślić, że skoro żądanie to zostało złożone wraz z wnioskiem o powołanie kolejnego biegłego sądowego, to wraz z tym wnioskiem powinno zostać przez organ egzekucyjny rozpatrzone, a nie potraktowane jako odrębny wniosek o wszczęcie postępowania w przedmiocie wstrzymania sprzedaży zajętych ruchomości. Innymi słowy, rozpatrując merytorycznie wniosek skarżącej (co nakazał tut. Sąd w wyroku I SA/Po 362/23), organ egzekucyjny jednocześnie, w tym samym postanowieniu powinien ustosunkować się do wniosku spółki o wstrzymanie sprzedaży pojazdów, a nie tworzyć "sztucznego" postępowania "w sprawie wstrzymania sprzedaży rzeczy". W tym miejscu należy przypomnieć, że w dziale II u.p.e.a. dotyczącym egzekucji należności pieniężnych w przepisach art. 67b do art. 67d uregulowana została kwestia szacowania wartości. Art. 67d w § 4 u.p.e.a., jak słusznie zauważyły organy obu instancji, wstrzymuje z mocy prawa sprzedaż zajętych ruchomości w sytuacji wniesienia przez zobowiązanego o dokonanie oszacowania przez biegłego sądowego. W ocenie Sądu, skoro nawet ponowny wniosek zobowiązanego o dokonanie oszacowania przez biegłego sądowego, skierowany do organu egzekucyjnego, powinien zostać przez ten organ rozpatrzony merytorycznie przez ocenę jego zasadności, bez względu na to, że już jednej wyceny zajętych pojazdów biegły sądowy, a wcześniej biegły skarbowy dokonał (co wynika z wyroku I SA/Po 362/23), to w tym samym postanowieniu organ egzekucyjny powinien odnieść się do zawartego we wniosku o dokonanie kolejnego oszacowania żądania wstrzymania sprzedaży zajętych rzeczy. W ocenie Sądu w kontrolowanej sprawie przepisy art. 61 i art. 61a K.p.a. nie miały w ogóle odpowiedniego zastosowania, ponieważ wniosek złożony przez zobowiązaną nie wszczynał innego, nowego postępowania, do którego z mocy art. 18 u.p.e.a. należałoby stosować przytoczone wyżej przepisy K.p.a. dotyczące wszczęcia postępowania lub odmowy jego wszczęcia. Zatem wydaniem zaskarżonych rozstrzygnięć organy obu instancji naruszyły przepisy art. 61a § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., a organ nadzoru naruszył również art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Z tych też względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ egzekucyjny wraz z merytorycznym rozpatrzeniem złożonego przez skarżącą spółkę wniosku o oszacowanie wartości zajętych ruchomości przez nowego biegłego sądowego, ustosunkuje się - w tym samym postanowieniu - również do jej wniosku o wstrzymanie sprzedaży zajętych rzeczy. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI