I SA/Po 360/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą podatku VAT, uznając faktury od nieistniejącego podmiotu za nieważne.
Spółka "A" odliczyła podatek VAT naliczony z faktur wystawionych przez nieistniejącą spółkę "B". Organy podatkowe zakwestionowały to odliczenie, wskazując na fikcyjność wystawcy faktur, brak jego rejestracji oraz nieistnienie wskazanej ulicy i miejscowości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podzielił stanowisko organów, oddalając skargę spółki i potwierdzając brak prawa do odliczenia VAT z faktur wystawionych przez podmiot nieistniejący.
Sprawa dotyczyła skargi spółki "A" na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2003 roku. Spółka odliczyła podatek naliczony z faktur wystawionych przez spółkę "B" z siedzibą w K., jednak organy kontroli skarbowej ustaliły, że podmiot ten nie figuruje w ewidencji Urzędu Skarbowego, a wskazana ulica i miejscowość nie istnieją. Dodatkowo, faktury te nie zostały ujęte w księgach rachunkowych spółki "A". Organy podatkowe, powołując się na § 48 ust. 4 pkt 1a rozporządzenia Ministra Finansów, uznały, że faktury wystawione przez nieistniejący podmiot nie mogą stanowić podstawy do obniżenia podatku należnego. Spółka podniosła zarzuty naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej, kwestionując ustalenia organów co do istnienia spółki "B" i sugerując możliwość zarejestrowania podmiotu o podobnej nazwie lub prowadzenia działalności na podstawie innych rejestrów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po analizie materiału dowodowego, w tym dokumentów z KRS i Urzędu Skarbowego, uznał ustalenia organów za wyczerpujące i jednoznaczne. Sąd potwierdził, że spółka "B" nie była zarejestrowanym podatnikiem, nie posiadała NIP, a wskazane dane adresowe i identyfikacyjne były fikcyjne. W konsekwencji, sąd oddalił skargę spółki, podzielając stanowisko organów o braku prawa do odliczenia podatku naliczonego z zakwestionowanych faktur.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, faktury wystawione przez podmiot nieistniejący, nieposiadający NIP i niefigurujący w rejestrach, nie mogą stanowić podstawy do obniżenia podatku należnego ani zwrotu podatku naliczonego.
Uzasadnienie
Przepisy rozporządzenia Ministra Finansów wprost wyłączają możliwość odliczenia VAT z faktur wystawionych przez podmiot nieistniejący lub nieuprawniony do ich wystawiania. Ustalenia organów wykazały, że spółka "B" była podmiotem fikcyjnym, co jednoznacznie przesądza o braku prawa do odliczenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (14)
Główne
Dz. U. Nr 27, poz. 268 ze zm. art. 48 § ust. 4 pkt 1a
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
W przypadku, gdy faktury wystawiane są przez podmiot nieistniejący lub nieuprawniony do wystawiania faktur, faktury te nie mogą stanowić podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego.
Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm. art. 19 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług związanych ze sprzedażą opodatkowaną.
Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania przez sąd w przypadku uznania skargi za bezzasadną.
Pomocnicze
Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm. art. 29 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Dotyczy obowiązku prawidłowego dokumentowania sprzedaży towarów i usług.
Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm. art. 27 § ust. 5
Ustawa z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Dotyczy określenia dodatkowego zobowiązania podatkowego w przypadku zaniżenia kwoty zobowiązania podatkowego.
Dz. U. Nr 27, poz. 268 ze zm. art. 34
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Faktury wystawiać może zarejestrowany podatnik posiadający numer identyfikacji podatkowej (NIP).
Dz. U. Nr 27, poz. 268 ze zm. art. 35 § ust. 1 pkt 1 i 2
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Obowiązek określenia w fakturze nazwy sprzedawcy i jego NIP.
Ordynacja podatkowa art. 121
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
Ordynacja podatkowa art. 122
Zasada prawdy obiektywnej.
Ordynacja podatkowa art. 187 § § 1
Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
Ordynacja podatkowa art. 191
Zasada swobodnej oceny dowodów.
Ordynacja podatkowa art. 210 § § 4
Wymogi uzasadnienia decyzji organu odwoławczego.
Ordynacja podatkowa art. 123
Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.
Ordynacja podatkowa art. 200
Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Faktury wystawione przez podmiot nieistniejący nie mogą stanowić podstawy do odliczenia podatku naliczonego. Spółka "B" była podmiotem fikcyjnym, co potwierdzają brak rejestracji, NIP, istnienia miejscowości i ulicy. Ustalenia organów podatkowych były wyczerpujące i zgodne z prawem.
Odrzucone argumenty
Zarzuty spółki dotyczące naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej (art. 121, 122, 187 § 1, 191) okazały się nieuzasadnione. Argumentacja skarżącej o możliwości istnienia podmiotu pod inną nazwą lub rejestracji w innych rejestrach została uznana za nieuzasadnioną.
Godne uwagi sformułowania
Podmiot nieistniejący to podmiot niezarejestrowany we właściwym organie podatkowym, a także stwarzający formalne pozory istnienia, mimo nieuczestniczenia w obrocie prawnym. Oczywista fikcyjność danych dotyczących wystawionych faktur znajduje potwierdzenie w wynikach ustaleń w KRS.
Skład orzekający
Włodzimierz Zygmont
przewodniczący
Maria Skwierzyńska
sprawozdawca
Roman Wiatrowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady, że odliczenie VAT z faktur od podmiotów nieistniejących jest niedopuszczalne, nawet jeśli organy nie przeprowadziły wszystkich możliwych wniosków o KRS."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nieistniejącego podmiotu i fikcyjnych faktur. Interpretacja przepisów dotyczących VAT i Ordynacji podatkowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje kluczową zasadę prawa podatkowego dotyczącą VAT i fikcyjnych faktur, co jest istotne dla praktyków. Brak nietypowych faktów czy zaskakującego rozstrzygnięcia obniża jej ogólną atrakcyjność.
“Fikcyjne faktury VAT: dlaczego sąd nie pozwolił na odliczenie podatku od nieistniejącej firmy?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Po 360/06 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2006-11-28 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-05-04 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Maria Skwierzyńska /sprawozdawca/ Roman Wiatrowski. Włodzimierz Zygmont /przewodniczący/ Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędziowie Sędzia NSA Maria Skwierzyńska (spr.) Asesor sądowy Roman Wiatrowski Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2006r. sprawy ze skargi Spółki "A" w P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] 2006r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od [...] do [...] 2003r. oddala skargę /-/ R. Wiatrowski /-/ W. Zygmont /-/ M. Skwierzyńska Uzasadnienie Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej decyzją z dnia [...] 2005r. określił spółce "A" w P. podatek od towarów i usług za miesiąc [...],[...],[...],[...],[...] i [...] 2003r., a za [...] i [...] 2003r. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc, a ponadto ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe za miesiące [...],[...],[...] i [...] 2003r. Spółka "A" odliczyła od podatku należnego podatek naliczony z faktur zakupu materiałów i usług wystawionych przez podmiot nieistniejący – spółkę "B" w K. ul. [...]. Organ kontroli skarbowej ustalił, że podmiot taki nie figuruje w ewidencji Urzędu Skarbowego (właściwego dla miejscowości K.), a także, że w miejscowości tej nie ma ulicy "[...].". W toku kontroli przeprowadzonej w spółce "A" stwierdzono, że faktury zakupu podatnik ten ujął jedynie w rejestrach zakupu i w deklaracjach VAT – 7, lecz nie ujął ich na koncie zakupu materiałów i rozrachunków z dostawcami. Mając na względzie przepis § 48 ust. 4 pkt 1a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 27, poz. 268 ze zm.) stanowiący, że w przypadku, gdy faktury wystawiane są przez podmiot nieistniejący lub nieuprawniony do wystawiania faktur, faktury te nie mogą stanowić podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego, w. w. organ stanął na stanowisku, że podatnikowi nie przysługuje prawo obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług, o którym stanowi przepis art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.). W toku kontroli stwierdzono również, że spółka w [...].2003r. dokonała sprzedaży towarów i usług na rzecz osób fizycznych nie prowadzących działalności gospodarczej z pominięciem kasy rejestrującej, na co wskazuje brak oryginału paragonu fiskalnego, który winien być dopięty do kopii wystawionych faktur. Naruszono tym samym przepis art. 29 ust. 1 powołanej ustawy. W związku z wykazaniem przez spółkę w deklaracjach VAT – 7 za [...],[...],[...]i [...]2003r. zaniżonej kwoty zobowiązania podatkowego, na podstawie art. 27 ust. 5 ustawy z 8 stycznia 1993r. określono spółce "A" prawidłową wysokość tego zobowiązania oraz ustalono jej dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości 30 % kwoty zaniżonego podatku. Po rozpoznaniu odwołania spółki Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...]2006r. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej miesiąca [...]2003r. i określił jej zobowiązanie podatkowe w kwocie [...]zł, w pozostałej części utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że przeprowadził w Sądzie Rejonowym – Wydział XXI Gospodarczy ustalenia, z których wynika, że "B" spółka w rejestrze sądowym (KRS) nie figuruje, podobnie jak i w rejestrze prowadzonym przez właściwy dla miejscowości K. Sąd Rejonowy – Wydział VIII gospodarczy. Powyższe ustalenia potwierdzają stanowisko I instancji co do fikcyjności wystawcy zakwestionowanych faktur. Podmiot nieistniejący to podmiot niezarejestrowany we właściwym organie podatkowym, a także stwarzający formalne pozory istnienia, mimo nieuczestniczenia w obrocie prawnym. Zasadnie w świetle powyższego Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej zastosował § 48 ust. 4 pkt 1 lit. "a" rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 marca 2002r. i wyeliminował z podatku naliczonego wartości wynikające z faktur wystawionych przez nieistniejący podmiot – spółkę "B" Odnosząc się natomiast do kwestii sprzedaży w miesiącu [...] 2003r. towarów na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej z pominięciem kwoty rejestrującej organ odwoławczy uznał, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji – wbrew wymogom art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej obligującego organ do wskazania dowodów, którym dał on wiarę – nie wynika, że odbiorcy faktur posiadali statut osób fizycznych nieprowadzących tej działalności. Tym samym zastosowanie w sprawie przepisu art. 29 ust. 2 w. w. ustawy było nieuzasadnione, w związku z czym należało przyjąć wysokość podatku należnego w kwocie zadeklarowanej przez podatnika w deklaracji VAT – 7 za miesiąc [...] 2003r. Na podstawie art. 109 ust. 4, ust. 6 i 8 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) należało ustalić podatnikowi dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości 30% kwoty zawyżenia podatku naliczonego (z faktur spółki "B") tj. w kwocie [...] zł. Decyzję tę spółka "A" zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji I instancji wobec naruszenia przepisu: ← § 48 ust. 4 pkt 1a rozporządzenia Ministra Finansów z 22 marca 2002r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, ← art. 121, art. 122 i art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej. Zdaniem autora skargi (pełnomocnika skarżącej spółki) organy obu instancji nie ustaliły, czy spółka "B" istnieje, bowiem w KRS mógł być zarejestrowany podmiot o podobnej nazwie. Podkreśla on przy tym, że treść umieszczona na fakturach (sądzić należy, że chodzi o treść nazwy wystawcy faktur) ustalona jest zgodnie z jego wolą i nie musi, jak dowodzi praktyka – odpowiadać treści zapisów w rejestrze sądowym. W związku z tym Dyrektor Izby Skarbowej winien złożyć co najmniej kilka wniosków o podanie numeru KRS spółki działającej w 2003r. pod firmą spółka "B" i wziąć pod uwagę także fakt, że w 2003r. możliwe było prowadzenie przez spółki prawa handlowego działalności gospodarczej nie tylko na podstawie wpisu w KRS lecz i w Rejestrze Handlowym. Brak wskazanych kompletnych ustaleń rzutuje na prawidłowość wydanych w sprawie decyzji w aspekcie zastosowania przepisu § 48 ust. 4 pkt 1a powołanego rozporządzenia. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wnosi o jej oddalenie uznając argumenty skargi za nieuzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji należy na wstępie zauważyć, że niesporny między stronami jest fakt posiadania przez skarżącą spółkę 43 faktur wystawionych w 2003r. przez spółkę "B", [...] K, ul [...], NIP [...]. Faktury te skarżąca ewidencjonowała jedynie w rejestrze zakupu i uwzględniała wykazany w nich podatek VAT w deklaracjach VAT – 7 jako podatek naliczony, który odliczała od podatku należnego. Wspomniane faktury nie były ujawniane w ewidencji księgowej spółki "A", na koncie zakupu materiałów i rozrachunki z dostawcami. W myśl postanowień przepisu art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług związanych ze sprzedażą opodatkowaną. Sformalizowany charakter podatku od towarów i usług przesądza o tym, jaki podmiot uprawniony jest do wystawienia faktur, a także w jakim przypadku wystawiana faktura stanowić może podstawą obniżenia przez nabywcę kwoty podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego. Wskazać więc należy w pierwszym rzędzie na przepis § 34 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 27, poz. 268 ze zm.), zgodnie z którym faktury wystawiać może zarejestrowany podatnik posiadający numer identyfikacji podatkowej (NIP). Spółka "B" w K., ul. [...] nie była zarejestrowanym podatnikiem i nie posiadała nr NIP, co jednoznacznie wynika z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] 2005r. (k. 103 akt podatkowych). Już sam ten fakt przesądza o tym, że zakwestionowane przez organ kontroli skarbowej faktury nie były wystawiane przez podmiot do tego uprawniony, co prowadziło do uzasadnionego wniosku, że spółka "B" nie była podmiotem realnie istniejącym tym bardziej, że w obrębie działania Urzędu Skarbowego nie istnieje miejscowość K., w której w. w. spółka miała mieć siedzibę. Nie istnieje także pod kodem [...] przypisanym do miasta Z. ulica [...]. Oczywista fikcyjność danych dotyczących wystawionych faktur znajduje potwierdzenie w wyniku ustaleń w KRS w Sądzie Rejonowym (k. 106 i 102 akt podatkowych), z których wynika, że spółka "B" w K. nie figuruje w KRS. W rejestrze tym prowadzonym przez Wydział Gospodarczy Sądu Rejonowego figuruje spółka "B" z siedzibą w L., ul. [...], która nigdy nie miała siedziby w K., ul. [...]. Oceniając dokonane przez organy obu instancji ustalenia co do istnienia rzekomego kontrahenta skarżącej stwierdzić należy, że są one wyczerpujące i jednoznacznie pozwalają uznać, że spółka "B" nie tylko nie była uprawniona do wystawiania faktur ale, że zakwestionowane faktury wystawiane były przez podmiot nieistniejący. Tym samym, wbrew zarzutom skargi, wskazane organy nie naruszyły wymogów art. 121, art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Ocena całokształtu zebranego materiału dowodowego pozwoliła na przyjęcie, zgodnie z art. 191 Ordynacji podatkowej, że w. w. faktury, zgodnie z § 48 ust. 4 pkt 1 lit. "a" powołanego rozporządzenia Ministra Finansów z 22 marca 2002r., nie mogą stanowić podstawy do skutecznego obniżenia przez skarżącą podatku należnego lub zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego. W związku z tym podzielić należy pogląd wyrażony w tej kwestii w zaskarżonej decyzji i decyzji I instancji. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi co do konieczności składania przez Dyrektora Izby Skarbowej kilku wniosków o podanie numeru KRS spółki "B", która być może była zarejestrowana pod inna nazwą niż określona w fakturach, uznać należy, że są one nieuzasadnione, o czym świadczy także informacja Sądu Rejonowego o zarejestrowaniu innej niż istotna w niniejszej sprawie spółki "B" w L. Informacja ta pozwala na uznanie za bezzasadne stanowisko pełnomocnika skarżącej wyrażone w piśmie z [...] 2006r., co do istnienia w. w. kontrahenta spółki "A". Podkreślić należy także, że skarżąca w swym odwołaniu wnosiła jedynie o przeprowadzenia dowodu z odpisu z KRS dotyczącego spółki "B", który to wniosek został przez organ odwoławczy uwzględniony. Późniejsze, tj. wyrażone w skardze, stanowisko strony skarżącej co do możliwości innego brzmienia nazwy rzekomego jej kontrahenta i co za tym idzie kwestionowanie dokonanych przez organ II instancji ustaleń jest niezrozumiałe, tym bardziej, że powołane rozporządzenie z 22 marca 2002r. w § 35 ust. 1 pkt 1 i 2, nakłada na wystawcę faktury obowiązek określenia w fakturze nazwy sprzedawcy i jego NIP, a te okazały się fałszywe, podobnie jak i np. adres spółki "B". Nadmienić także należy, że skarżącej zapewniono czynny udział w postępowaniu tak kontrolnym jak i podatkowym w myśl art. 123 i 200 Ordynacji podatkowej Strona nowych dowodów nie przedstawiła. Z podanych wyżej względów, fakt nieistnienia spółki "B" w nieistniejącej miejscowości K., na nieistniejącej ulicy i z fikcyjnym numerem NIP przesądza o prawidłowości zastosowania przez organy obu instancji § 48 ust. 1 pkt 1a powołanego rozporządzenia i o określeniu spółce "A" prawidłowej wysokości podatku od towarów i usług oraz ustaleniu dodatkowego zobowiązania podatkowego. W związku z tym, uznając skargę za bezzasadną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. /-/ R. Wiatrowski /-/ W. Zygmont /-/ M. Skwierzyńska AR
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI